Rêwî

Birêz Îkram Oğuz, qunciknivîs (kolumnîst), siyasetmedar, romanas û evîndarê zimanê kurdî, bi xwendina “Rêwî” ku yek ji pirtûkên ku wî ji min re şandibû, ez gelek tişt li ser êş û edetên kurdan fêr bûm. 
Min ji xwendina romana Îkram Oguz a bi navê “Rêwî” kêfxweş kir. Ez ê di nêzîk de Pirtûka Duyemîn "Gengbêjên bavê min" bixwînim.

Bêyî xwendina romanê meriv nikane fam bike ka meriv "rêwî" çi ye û çawa ye. Ji ber ku rêwiyên cuda yên wek rêwiyê otobusê, rêwiyê mirinê, rêwiyê koçberiyê û rêwiyê zozanê li Baharê hene. Piştî xwendina wê, min piraniya rêwiyên ku min li jor behs kir di romana Rêwî de hatin dîtin. Loma jî navê pirtûkê “Rêwî” pir baş hatibû fikirandin. 

Li Kirapê rêwiyên balkêş hene. Rêwiyên pêşîn Şêx û peyrewên wî hatin gund. Gundiyên ku biryara vekirina dibistanekê didin dû re rêwiyên cuda digirin.

Mamosteyekî qels û lewaz ji Boluyê. Lê belê têkiliya vî mamosteyî bi gundiyan re ne baş e û ji ber ku li gund ji bilî muxtar kesek bi tirkî nizane, nikare dersa tirkî bide xwendekaran û di demeke kin de ji gund derdikeve. Paşê rêwiyê nû tê, mamosteyê kurd Alî Riza yê ji Qersê, ku zarok li dibistanê û li malê bi kurdî biaxivin û nîqaşên xwe yên bi gundiyan re qedexe dike. Dema ku gundî li dijî vê yekê derdikevin, bi Nezmê Çawîşê dewleta Tirk ve gundiyan tehdîd dike. Di vê serdemê de, êrîşên dewleta Tirk ên li ser gundan û polîtîkaya asîmîlasyonê, bi pêkanînên hovane yên li tevahiya Bakurê Kurdistanê re hevdem bû. 

Çîroka balkêş a rêwîtiya Tajdîn a Erziromê dema ku di îmtîhana dibistana mamostetiyê de titê hatî serê wî divê meriv hînbibe. 

Fêrbûna çîrokên xemgîn û kêfxweş ên Kurdan, di rewşa wan a kolonyal de jî, hem êş û hem jî kêfxweşiyê tîne. Ji ber ku ev şerê berxwedanê yê jiyana dijwar e. Kurd bi saya van çîrok, stran û kevneşopîyê sax mane û winda nebûne.

Ji ber van berhemên hêja ez spasiya nivîskarê me yê hêja Îkram Oğuz dikim. Ji ber ku roman bi kurdî hatiye nivîsandin nirxa wê hîn zêdetir dike. Ji ber ku di vê heyama ku zimanê kurdî tê jibîrkirin û kurd xwe ji asîmîlasyonê dihêlin, ji bo bi kurdî jîyîna bi kurdî nivîsandin, xwendin û fikirîna bi kurdî pir girîng e. Îro sê çaran (4/3) ronakbîrên kurd bi tirkî diaxivin û dinivîsin. Roman bi kurdiya xweş hatiye nivîsandin. 

Hêvîdar im ku birêz Îkram Oğuz li ser çand û wêjaya Kurdî  xebatên nû û hêja bidomîne.

Çîya Artos, 02 Çiriya Paşiyê 2024