Edebiyat

Edebiyat

Hîs, pojîn, xiyalên Amurê, peyv, gotin, devkî estetîk tînît ser zimani. Edebiyat ji boy berfirehîya insani alîkar dibe. Edebiyat bu dinyaya me le hayî firehkirin dibe rola jinên kurd. 

Edebiyatê de çava civakekê bê jin nabe civak wê demê rola jinê di edebiyatê de bi qasî nivîskarên jin bi taybetî jinên kurd ku di guhertina civaka kurd de pêşeng dive di berhemên nivîskîde ji derkevî. 

Rola jinê di wêjeya kurdî de gelek mezine bi pirsekî nayê îfade kirin û şîrove kirin. Ji bo ku ev mijareke jinên kurd siyaset edebiyat psikolojî civaknasi yê de cih girtîye. Minakên wa Mahşeref Xanim pirtoka fikih helbest û mirektiya erdelan di sala 1804’ande nivîsiye. Sosika Sima radyoya Erîvan de klam di gotin û klam dinivîsî. Klam dengbêjî bo fîlozof Lenîn dixwand. 

Cigerxwîn

Mele Ehmedê Cizîrî

Eyşe Şan nav qedexa da dengbêjî di xwend. Leyla Qasim mucedelecî bu heya hatî îdam kirin. Mucedela xwe berdevam kir siyasetmedar bu ewe hemmu bu me jinên kurd minakin. Ehmedê Xanî, Feqiyê Teyran emdibêjin fîlozofê edebiyata Kurda pirtoka vî ya herî mezin Hespê Reş e. Mela Ehmed ê cizîrî, Cigerxwîn, Musa Enter, Mehmet Uzun, Yaşar Kemal, Arjen Arî jî tubu em bikin mînak. 

Feqîyê Teyran

Mehmet Uzun

Tînê jina ne û ew niviskarên me yên mezin pênusên baş bun eva tarîx, çîrok, helbest dinivîsîn. Qiymet dan zimanê xwe û tarîx û nivîskar û helbestvanê xwe. Zimanê me hebuna meye. Zimanême nasnama meye. Kurdî bixwînin, kurdî bifikrin, kurdî binîvîsin. Kultura xwe xayî derkevin.

Musa Enter

Helbest êş, elem, keder, kul, xem, xiyal, eşq, evîn, hisret û qêrîna bê denga ye. Deng ê bê denga tînin ser zimanı. Havar û qêrîn û kalîn û nalîne dil tê ser ziman û pênusê jinên bakur pênusên wan quvetin. Li belê ser ziman ten bin çavkirin û kevin zindana. Em wek we nivîsiyên xwede ne azadin binivîsin her tiştekî bînîn ser ziman û pênusa xwe. Gereke em jî bibin mînak ji boy zarokan, qîz û xurtan ji boy paşe rojê.