İsrail’de hükümet çıkmazı: Dört senaryo gündemde

VANMED HABER MERKEZİ - İsrail’de seçim sonuçları, hükümetin nasıl kurulacağına ilişkin belirsizliği artırdı. Oyların yüzde 85’inin sayıldığı aşamada ne Netanyahu’nun liderliğindeki sağ blok ne de Eisenkot’un öncülük ettiği muhalefet bloğu hükümet kurmak için gerekli çoğunluğa ulaşabiliyor.

Hükümetin kurulabilmesi için siyasi partilerden bazılarının seçim öncesindeki tutumlarını değiştirmesi veya yeni ittifaklar oluşturması gerekebilir. Tarafların anlaşamaması durumunda ise ülkenin yeniden seçime gitmesi gündeme gelebilir.

İsrail siyasetinde dört olası senaryo öne çıkıyor.

1. Netanyahu liderliğinde ulusal birlik hükümeti

Netanyahu’nun, kendisine karşı seçim kampanyası yürüten Gadi Eisenkot’u ulusal birlik hükümetine katılmaya ikna etmesi olası senaryolar arasında yer alıyor.

Ancak Eisenkot, seçim kampanyasını Netanyahu’yu iktidardan uzaklaştırma hedefi üzerine kurdu. Seçim öncesinde yaptığı açıklamada Netanyahu’ya siyaseti bırakma çağrısında bulunan Eisenkot, İsrail toplumunun hükümetin yönetim anlayışından ve siyasi kutuplaşmadan yorulduğunu savundu.

Netanyahu ise seçim gecesi yaptığı konuşmada mevcut ortaklarına teşekkür ederek güçlü bir sağ hükümet kurulması çağrısında bulundu. Bu açıklama, aşırı sağcı ve ultra-Ortodoks partilerle ittifakını sürdürme niyetinde olduğu şeklinde yorumlandı.

Bununla birlikte, İran’la yeni bir çatışmanın başlaması siyasi dengeleri değiştirebilir. Böyle bir gelişmenin, İsrail’de farklı siyasi bloklar üzerinde ulusal birlik hükümeti kurmaları yönünde baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.

2. Eisenkot liderliğinde Arap partilerinin desteğiyle hükümet

Muhalefetin çoğunluğa ulaşabilmesi için Arap partilerinin desteğini alması, İsrail siyasetinde önemli bir değişim anlamına gelebilir.

İsrail’de bağımsız bir Arap partisinin koalisyon hükümetine katılması daha önce de yaşandı. Ancak bu tür bir işbirliği, Yahudi partilerinin önemli bir bölümünün Arap partileriyle hükümet kurmaya mesafeli yaklaşması nedeniyle tartışmalı olmaya devam ediyor.

Seçimlerde Arap partilerinin toplam 19 sandalye kazanmasının beklendiği belirtiliyor. Bu sonuçta, İsrail nüfusunun yaklaşık beşte birini oluşturan Arap yurttaşların sandığa katılımının etkili olduğu ifade ediliyor.

Yaklaşık yedi sandalye kazanması beklenen Birleşik Arap Listesi, muhalefet hükümetine katılabileceği mesajını verirken, 12 sandalye öngörülen Ortak Liste'nin dışarıdan destek seçeneğini gündeme getirdiği aktarılıyor.

Demokratlar Partisi lideri Yair Golan, Arap partileriyle işbirliğine açık yaklaşan Yahudi siyasi liderler arasında yer alıyor.

Ancak böyle bir hükümetin kurulması halinde özellikle Gazze ve işgal altındaki Batı Şeria politikaları gibi konularda görüş ayrılıkları yaşanabileceği belirtiliyor. Arap partilerinin hükümette yer almasına yönelik itirazlar da koalisyon görüşmelerini zorlaştırabilecek başlıklar arasında bulunuyor.

3. Netanyahu’nun muhalefetteki sağcı partilerle ittifakı

Bir diğer senaryo, Netanyahu’nun muhalefet bloğunda yer alan sağcı partileri kendi saflarına çekmesi.

Bu kapsamda Beyachad ittifakının eş lideri Naftali Bennett ile Yisrael Beiteinu Partisi lideri Avigdor Lieberman'ın isimleri öne çıkıyor.

Her iki siyasetçi de güvenlik politikalarında sağ çizgide yer alıyor. Bununla birlikte Bennett ve Lieberman, seçim kampanyalarında Netanyahu’nun iktidardan uzaklaştırılması gerektiğini savundu. Ayrıca ultra-Ortodoks yurttaşların askerlik hizmetine katılımının genişletilmesini destekleyen tutumları, Netanyahu’nun mevcut koalisyon ortaklarıyla aralarında görüş ayrılığı oluşturuyor.

Ultra-Ortodoks partilerin hükümetteki konumunun değiştirilmesi veya bu partilerin yerine başka siyasi ortakların getirilmesi gündeme gelebilir. Ancak seçim sonuçlarına ilişkin mevcut sandalye dağılımı, böyle bir ittifakın tek başına çoğunluğa ulaşıp ulaşamayacağı konusunda belirsizlik yaratıyor.

4. İsrail yeniden seçime gidebilir

Siyasi partilerin hükümet kurmak için uzlaşamaması durumunda İsrail yeniden seçime gidebilir.

Yeni seçim yapılması halinde Netanyahu, seçim sürecinde geçici başbakanlık görevini sürdürür. Ancak yeni bir seçimin mevcut siyasi dengeleri nasıl değiştireceği belirsizliğini koruyor.

Bazı analistler, Arap seçmenlerin seçimlere yüksek katılımının tekrarlanmayabileceğini ve bunun yeni seçimlerde sandalye dağılımını etkileyebileceğini değerlendiriyor. Arap partilerinin parlamentoda elde ettiği temsilin siyasi sonuçlara dönüşmemesi halinde seçmen katılımının yeniden şekillenebileceği de ifade ediliyor.

Öte yandan, seçim barajını aşamayan bazı sağ partilerin yeni seçimlere katılmaması veya daha düşük oy alması, sağ blok içindeki oy dağılımını değiştirebilir.

İsrail, 2019-2022 döneminde hükümet kurma krizleri nedeniyle beş kez sandık başına gitmişti. Siyasi bloklar arasındaki anlaşmazlıkların yeniden çözülememesi, ülkede benzer bir belirsizlik döneminin yaşanması ihtimalini gündeme getiriyor.

Sonuç olarak, İsrail’de hükümetin geleceği, seçim sonuçlarının kesinleşmesinin ardından partiler arasında yürütülecek müzakerelere bağlı olacak. Ulusal birlik hükümeti, Arap partilerinin desteğiyle kurulacak bir muhalefet hükümeti, sağ partiler arasında yeni bir ittifak veya erken seçim seçenekleri siyasi gündemdeki yerini koruyor.