Avrupa ülkelerinde sigara vergi oranı yüzde 75, bizde yüzde 85’lere kadar çıkarıldı. Ülkedeki tüm ekonomik zorluklara ve bu fiyatlara rağmen tiryaki sayısı artıyorsa, bunu çok iyi tahlil etmek gerekiyor. Gelişmiş ülkelerde tütün kullanımı azalıyor, bizim gibi gelişmekte olan ülkelerde ve az gelişmiş ülkelerde artıyor. Yasalarımız net ama mücadele konusunda esnek bir tavır var. Ceza neyse verilmeli. Göz ardı ettiğimiz, yeterli denetimleri yapmadığımız müddetçe başarılı olamayız.
ATM önünde sıraya girerken bile sigara içiyorlar. Sigaradan rahatsız olduğumu söylüyorum, açık hava burası diye tepki gösteriyorlar. Ötekine saygı kavramı oluşmamış. Sadece kendimize değil, çevremize de zarar verdiğimizin farkına vardığımızda çözüm olacak. Erken yaşlardan itibaren, okullarda bu konuda bilinç oluşturmak için eğitimler verilmeli. Çocuklar, sigara nedeniyle ağır hastalıklara yakalanmış kişileri ziyaret ettirilmeli. Ulusal anlamda büyük bir mücadele gerekli.
Avrupa Birliği 2040 yılına kadar tütünsüz bir nesil hedefliyor. Avrupa Birliği Komisyonu, geçen yıl eylül ayında üye ülkelere, sigara ve elektronik sigara yasağının açık alanları da kapsayacak şekilde genişletilmesini önerdi. Otobüs durakları, hastaneler ve bakım evlerinin açık alanları, kafe terasları ve çocukların bulunduğu eğlence parkları ve yüzme havuzları, sigara yasağının genişletilmesinin önerildiği alanlar.
Aslında birçok Avrupa ülkesi, bu önerilerden çok daha önce açık hava yasaklarına başladı. 2032 yılına kadar tütünsüz ilk nesil hedefleyen Fransa’da, 2023’ten bu yana tüm plajlarda, parklarda, ormanlarda ve okul yakınlarında sigara içmek yasak. İsveç’te ise 2019 yılından bu yana, otobüs durakları, tren peronları, hastane ve diğer kamu binalarının girişlerinde sigara yasağı var. Belçika’da, okullar, kreşler ve huzurevlerinin giriş çıkışlarını çevreleyen 10 metrelik alanda, tütün ürünleri kullanılması 2024 yılında yasaklandı. İtalya’nın Milano kentinde, 2021 yılından bu yana, statlar, parklar ve otobüs durakları gibi ortak alanlarda yasak olan tütün kullanımının kapsamı, 2025 yılından itibaren genişletildi. Kentte, açık alanda sigara içilmesine artık sadece belirli özel alanlarda, çevredeki insanlara en az 10 metre mesafe bırakılması şartıyla izin veriliyor. İtalya’nın Torino kentinde de açık alanlarda başkalarına beş metreden daha yakın bir mesafede sigara içilmesi yasak.
Sigara izmaritleri, biyolojik olarak parçalanamayan bir plastik türü olan selüloz asetattan yapılıyor. İzmaritlerin doğada çözünebilmesi on yıldan fazla bir zaman alıyor. BBC’nin bir çalışmasına göre, her yıl dünya genelinde 4,5 trilyon izmarit çöpü çıkıyor. Okyanuslarda, denizlerde en çok bulunan çöpler, sigara izmaritleri. İzmaritler deniz canlılığı için en büyük tehditler arasında. Dünyada orman yangınlarının önemli bir bölümüne de yere atılan sigara izmaritleri neden oluyor. İzmaritler, yemek sanıp yutmaları nedeniyle kuşların ölümüne de neden oluyor.
Ama Türkiye’de insanların önemli bir bölümü, sigara izmaritini çöpten saymıyor.
Caddeler, sokaklar, hatta insanın bakmaya kıyamadığı plajlar, her yer sigara izmaritleriyle dolu. Yeni tanıştığım bir arkadaşım, ayak üstü sohbet ederken dumanını diğer tarafa üfleme nezaketini gösteriyor ama sigara izmaritini yola atmaktan çekinmiyor. Hatta, yere attığı izmariti mazgala doğru ittirmeye çalışan birini gördüm geçenlerde. Yere atmayı ayıp bulmuş, mazgala atmak normal gelmiş sanırım. Market önünde park etmiş bir araçtan, küllükteki sigara izmaritlerini dışarı boşaltanı gördüm.
Türkiye’de yere sigara izmariti atanlara para cezası uygulanması çok yeni. Bolu Belediyesi, 2024 temmuz ayından bu yana, yere izmarit atanlara, 14 bin 407 lira para cezası veriyor. Zabıta ekipleri, kamera görüntülerinden izmarit atan kişilerin tespitini yapıyor. Bilecik’te de 2024 yılında başlatılan bir uygulama ile, yere izmarit atanlara 313 lira para cezası veriliyor. Eskişehir kent merkezinde de yere sigara atmanın cezası 2 bin 953 lira. İstanbul Büyükçekmece İlçe Belediyesi de 2025 yılında yere sigara izmariti atanlara 2 bin 953 lira para cezası vermeye başladı. İngiltere, Almanya ve Fransa gibi birçok Avrupa ülkesinde sigara izmaritlerinin yere atılmasına karşı yıllardır yaygın para cezaları uygulanıyor.
Yorum Yazın