Her öğretmen, öğrencisinin beden dilini okuyabilmek için biraz antropologdur, desem yeridir. Morfolojik, fizyolojik, biraz da psişik ögeler doğrultusunda insan tipini belirleme ve kişinin dış görünüş ile iç dünyasını anlama, yani beden dilini okuma, bir öğretmenin olmazsa olmazı olgulardandır. Bu olguya felsefe, sosyoloji, mantık ve psikoloji basamakları da eklenince, morfolojik tip, bir resim gibi geçiveriyor insanın gözü önüne.
Almanların Tipoloji Okulu mensubu Kretschmer; morfolojik tipleri Astenik, Atletik, Piknik ve Displastik olmak üzere dört grupta toplar.
Her ne kadar bilim dünyası morfolojik tipolojiye biraz uzak dursa da insanın iç dünyasına ayna tutmada, yani beden dilini okumada, tiplemenin yeri inkâr edilemez.
Otuz bir yıllık öğretmenlik ve kırk bir yıllık sanat hayatımda, Kretschermer’ın morfolojik tiplemelerinden hayli yararlandım ve hâlâ da yararlanmaktayımdır. Morfolojik tipleme olgusu, olumsuz kişilik ve durum karşısında bir pusuladır. Araya mesafe koyma ve uzaklaşma ile ölçü ve yönü belirlemeyi sağlar.
Morfolojik tiplere şöyle bir bakalım ve hangi tipe girdiğimizi duygudan uzak gerçekçi bir yöntemle analiz edelim.
Astenik tipler: İnce uzun gövdeli, uzun kol ve bacaklı, zayıf, soluk derili, dar omuzlu, ince kaslı, göğüs kafesi yassı fiziksel görünümlü kişilerdir.
Sürekli yorgunluk hissi içinde ilgisiz, tepkide gevşeklik, iş yapmaktan kaçan yapıya sahipler. Toplum dışı, çekingen ve içe dönüktürler. Saflık, duygusallık, telaş ve heyecan durumları ön plandadır. Bu tiplerde şizofreniye yakalanma haylice yüksektir. Daha çok yasal olmayan organize işler ve mala karşı suç işlemeye meyil gösterirler.
Atletik tipler: Geniş omuzlu, dar kalçalı, diri ve sert yapılı, belirgin kaslı kişilerdir. Ortadan uzun, uzundan kısa boylarıyla oyunlarda aktif ve yeteneklidirler. Kavisli bir göğüs yapısına sahip, kolayca kas geliştirebilen, güçlü yapılıdırlar. Dayanıklılık, hız ve çeviklik en belirgin özellikleridir.
Akıl hastalıklarına daha az yatkındırlar. Beslenmeye dikkat ettikleri için hem fizyolojik hem içsel hastalıklardan uzak kalırlar. Yeteneklidirler, yeteneklerini sürdürmek için sürekli egzersiz yaparlar.
Piknik tipler: Kısa boylu, kısa kol ve bacaklı şişmanca kişilerdir. Acele etmeyen, etrafını gözlemekten uzak, sevecen ve neşeli oldukları kadar, olgunluktan biraz uzak, çabuk kırılıp darılabilen kişilerdir. Coşkulu, taşkın ve enerjik bir ruh halinden; üzgün, hatta intihara kadar uzanan bir depresyona geçebilirler.
Beyaz yaka suçlarına (itibarlı kişilerce dolandırıcılık, resmi evrakta sahtecilik, rüşvet, zimmete para geçirme, kaçakçılık, yolsuzluk, güveni suistimal…) meyilli kişilerdir.
Displastik tipler: Kısa boylu, aşırı zayıf, halk arasında tipsiz diye tabir edilen tiplerdir. Az zekâlarını kötüye kullanmakta ustadırlar. Kalıtım ya da iç salgı bez bozukluğu nedeniyle fiziki gelişim gösterememişlerdir. Yapıları gereği kalabalıktan uzak durur, yalnız yaşamayı yeğlerler.
İnsanların arasını bozmaktan hoşlanırlar. Duyduklarını karşı tarafa değişik ve gereksiz iletme alışkanlıkları hayli gelişmiştir. Ne zaman ne yapacakları bilinmediğinden, güvenden uzak tutulurlar. Bencillik duyguları fazla, paylaşımdan uzak dururlar.
İnsan tipolojisinin davranış biçimleri, tutumları ve düşünceleri kapsayan kişiliğin hem oluşumunda hem çözümünde katkısı büyüktür.
Yorum Yazın