Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri (SES) Van Şubesi tarafından, Van’ın Başkale ilçesinde meydana gelen deprem ile ilgili olarak rapor hazırlandı.Raporda, dikkat çekici tespitler yapıldı.
Rapora ilişkin olarak SES binasında basın açıklaması yapıldı.
Ses Van Şube Hukuk Sekreteri Bilal Dalga, hazırlanan raporu okudu.
SES’in Başkaledepremi ile ilgili hazırladığı rapor, şöyle:
“Depremin üçüncü günü olan 25.02.2020 tarihinde Elbise(Özpınar) köyüne ziyaret gerçekleştirildi. Köyde çalışma yürüten sağlık, AFAD, Kızılayekipleri ve sağlık ocağı çalışanlarıyla görüşmeler gerçekleştirildi. Heyetimiz,sağlık ve sosyal hizmetlerin ilgili alanlarında görev yapan sendikamızınyönetici ve üyelerinden oluşmaktadır. Heyetimiz, konu ile ilgili tespit vegözlemlerde bulunmuştur.
Yapıların Genel Durumu
Genel itibariyle köydeki yapıların yıkık ve ağır hasarlıolduğu gözlemlendi. Yapı malzemelerinin yerel imkânlarla oluşturulması, kerpiçve taş yapılardan ibaret oluşu, yıkımın etkilerini arttırmıştır. Ahırlarınyıkım oranı evlerinkine oranla çok daha yüksektir. Temel geçim kaynağı olanhayvancılık ağır hasar görmüştür. Enkaz altından canlı çıkarılan hayvanlarda dabarınakların olmayışından ötürü ölümlerin başlandığı görüldü. Depremin üçüncügünü olmasına rağmen, yaşam alanlarında bulunan hayvan ölülerinin olduğu,hayvan standardizasyonu konusunda herhangi bir ilerlemenin kat edilmediğigörüldü. Foto: 01 (hayvan ölüsü)
Barınma Koşulları
Bulunduğumuz köyde çadır alanlarının oluşturulduğu çalışmalarındevam ettiği gözlendi. Mevcut alanın dışında, evlere yakın yerlerde deçadırların kurulduğuna yer yer tanık olundu. Üçüncü günün sabahında çadıralanlarının stabilize çalışmalarının başladığı görüldü.
Köye ait ortak taziye çadırının da çadır alanında kurulduğuve taziyelerin topluca kabul edildiği gözlemlendi. Çadır alanındaki çadırların,kış koşullarında yetersiz geldiği, sıcak ve soğuk yalıtımında yetersiz kaldığı,yangına ve yağışa karşı elverişsiz olduğu değerlendirildi. Çadır kurulumunun standartlara uymadığı, çadırlarınarasındaki mesafenin yetersiz olduğu, olası bir yangında, yangın geçişlerinihızlandıracağı ve mahremiyet açısından da yetersiz olduğu gözlemlendi. Çadıralanındaki zemin etüdünün uygun olmadığı, çadırların kod-altı kurulduğu veyağış durumunda çadırların su alma olasılığının yüksek olduğu görüldü.Çadırlara elektrik verilmediği ve ısınmanın odun ya da kömür sobasıylasağlamaya çalışıldığı bunun da ciddi oranda hava kirliği ve yangın tehlikesineneden olduğu gözlemlenmiştir. Ancak, yeteri düzeyde yakıt malzemesi olmadığı yurttaşlartarafından dile getirildi.
Alt Yapı ve Çevre Koşulları
Yaşanan deprem afeti nedeniyle su şebeklerinin hasar gördüğü, afetzelerin temiz suya ulaşamadığı ancak VASKİ tarafından gerekli çalışmaların sürdürüldüğü görülmüştür. Hem sağlık ocağında hem okulda hem de çadır alanında kullanım ve içme suyu olmadığı tespit edildi. Çadır alanına yakın okulda tuvalet olduğu bu tuvaletleri erkeklerin kullandığı ancak halen kadınların kullanımına açılmadığı gözlemlendi. Çadır alanı içinde tuvalet banyo ve ortak mutfak gibi alanların olması gerektiği önceki deneyimlerle sabittir. Bu çadır alanında üçüncü gün olmasına rağmen kadınlar için henüz bir tuvalet yerinin olmadığı görülmüştür. Gerek hijyen koşulları yönünden gerekse idrar yolu enfeksiyonları ve bulaşıcı hastalıkların oluşması açısından risk teşkil ettiği bilinmektedir.
Beslenme Koşulları
Beslenme hizmetlerinin Kızılay tarafından tek eldenyürütüldüğü ve dağıtımın okul bahçesinden yapıldığı görüldü. Bu durumunafetzedelerin gıdaya erişimi noktasında bir takım eşitsizliklere neden olduğugözlemlenmiştir. Gıdaların karbonhidrat ağırlıklı olduğu dolayısıyla dengelibeslenme açısından bir takım olumsuzluklara neden olabileceği düşünülmüştür.Çadırlara kuru gıda ve meyve dağıtımının olmadığı gözlemlendi. Çocuk beslenmesiiçin gerekli hassasiyetin gösterilmediği ve bebekler için mama-çocuk bezidağıtımının yapılmadığı öğrenilmiştir.
Sağlık ve SosyalHizmet Sunumu
Yukarıda ilgili başlıklar altında belirtildiği üzere dengelibeslenme ve hijyen koşullarına önem, ihtiyaçların henüz giderilmediği,gösterilmediği bu durumun sağlıksızlık oluşturduğu gözlemlenmiştir. Kadınlariçin hijyen peti ihtiyacının karşılanmadığı tespit edilmiştir. Mevsim şartlarıgöz önüne alındığında; genel itibarıyla giyim noktasında çocukların ihmaledildiği görülmüştür. Çocuklar için yaşanan travmanın etkilerini hafifletecekoyun alanlarının oluşturulmadığı(Çadır alanın yan tarafında belediye tarafındanyapılmış bir çocuk oyun parkının olduğu fakat kar altında olması nedeniylekullanıma kapalı durumda olduğu görülmüştür.) ve çocuklara yönelik sağaltımamaçlı psikolojik destek çalışmalarının yapılmadığı tespit edilmiştir. Sağlıkhizmetleri sunumunun aile hekimi ve UMKE görevlileri üzerindengerçekleştirildiği, UMKE’nin elinde kısmi ilaçların olduğu ve ihtiyaçduyanların bu ilaçları edinebildiği görülmüştür. Aile Hekimi ve UMKE’ninkendilerine yapılan başvurularda sağaltım hizmeti sunduğu ancak halksağlığıhizmetlerinin sahada sürdürülmediği, dolayısıyla çevre sağlığı açısındançalışmalar yapılmadığı gözlemlenmiştir. Bu durumun halk sağlığı açısındanoluşacak risklerin tespit edilmemesine sebebiyet verebileceği düşünülmektedir.Sağlık İl Müdürlüğü’nün bu hususta ivedilikle önlem alması gerekmektedir. Afetalanında 112 Acil Ambulanslarının hazır bulunduğu görülmüştür.
İhtiyaç ve Öneriler
Afetzede ve yakınlarının fiziksel ihtiyaçlarınınkarşılanmasında daha nitelikli bir hizmet beklentisi içerisinde oldukları, bukapsamda genel ihtiyaçlarının şu şekilde dile getirdikleri görülmüştür. KuruGıda, kadınlar için hijyen pedi, çocuk maması, çocuk bezi, çadır alanındasoğuğu engellemek amaçlı yalıtım çalışmalarının yapılması, ısınma amaçlı yakıtyetersizliğinin giderilmesi, kadınlar için tuvalet-banyo gibi elzem alanlarınoluşturulması ve yemek dağıtımının çadırlara yapılması. Tüm bu talepler dışındatarafımızca yapılan gözlemler sonucu; genel anlamda, iyi afet kriz yönetimininsağlanamadığı, halk sağlığı açısından risk teşkil eden hayvan ölülerinoktasında gerekli iş ve işlemlerin kısmi bir şekilde gerçekleştirildiği fakatdurumun tam olarak kontrol altına alınmadığı, sağlık taramasının yapılmadığı,yaşanılan doğal afetten etkilenme düzeyleri yüksek olan ve bilişsel becerilerigereği içinde oldukları travmatik süreçle baş etmede güçlük çeken çocuklarayönelik sağaltıcı herhangi bir psiko-sosyal destek çalışmasının yapılmadığıtespit edilmiştir. Bununla birlikte, kronik rahatsızlığı olan kişilerindurumunda olumsuz bir gidişat ve özellikle bununla birlikte, kronikrahatsızlığı olan hastaların durumunda kötü gidişat ve özellikle çocuklardabeslenme ve barınma eksikliklerinden kaynaklı solunum yolu enfeksiyonlarıgözlemlendi.
Yukarıda belirtilen sorun ve ihtiyaçlar doğrultusunda; kuru gıda, kadın hijyen bezi, çocuk bezi, yakacak, battaniye vb. ihtiyaçlarının karşılanarak; çadır alanına tuvalet, banyo ve gerekli hijyenik alt yapının oluşturulması, kriz yönetiminin daha koordineli yapılması ve biran önce özellikle çocuklar için travmaya dönük psiko-sosyal destek çalışmasının yapılması önem arz etmektedir. Ayrıca afetzedelerin maddi kayıplarına ilişkin gerekli hasar-tespit çalışmalarının yapılarak bu doğrultuda uğradıkları maddi zararların giderilmesi gerekmektedir. Bu konuda ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının ivedilikle gerekli çalışmaları yapması, yeniden inşanın iklim koşulları, coğrafi özgünlük ve yerel halkın önerileriyle yerelin kültürüne uygun olarak yapılması, deprem bölgesine ulaşım imkanı olan kişilerin psikososyal dayanışma ve acıların paylaşılması açısından ziyaretlerinin önemli olduğu, KESK Van Şubeler Platformu olarak önerimizdir.” Ali Acar-VANMED
Yorum Yazın