İran’da Kürt kadın aktivist Verişe Muradi’ye ikinci kez idam cezası

VANMED HABER MERKEZİ - İran’ın başkenti Tahran’daki Devrim Mahkemesi, Sine (Senendec) kökenli Kürt kadın aktivist Verişe Muradi’yi (Mirzayi), “baği” olarak bilinen isyancı gruba üyelik suçlamasıyla yeniden idam cezasına çarptırdı. Karar, Muradi hakkındaki ilk idam cezasının 2025 yılında Yüksek Mahkeme tarafından bozulmasının ardından geldi.

İran yargısına bağlı Tahran Devrim Mahkemesi 15. Şubesi’nde görülen davaya, önceki yargılamada da görev yapan Yargıç Ebulkasım Salavati başkanlık etti.

Muradi’nin avukatlarından Emir Seccadi, Emtedad haber sitesine yaptığı açıklamada, kararın savunma ekibine bir gün önce tebliğ edildiğini belirtti. Seccadi, karara karşı 20 gün içerisinde Yüksek Mahkeme’ye temyiz başvurusunda bulunabileceklerini ifade etti.

Avukatları: İran’a karşı herhangi bir eyleme katılmadı

Muradi’nin bir diğer avukatı Keyvan Azizi ise müvekkilinin İran İslam Cumhuriyeti’ne karşı herhangi bir eyleme katılmadığını savundu.

Emtedad’a konuşan Azizi, Muradi’nin faaliyetlerinin Suriye’nin kuzeyinde IŞİD’e karşı yürütülen mücadeleyle bağlantılı olduğunu belirterek bu faaliyetlerin İran İslam Cumhuriyeti ile ilgisinin bulunmadığını söyledi.

Avukatları, yeni idam kararına karşı Yüksek Mahkeme’ye başvuracaklarını bildirdi.

Beş ay hücre hapsinde tutuldu

Kürdistan İnsan Hakları Ağı’nın (KHRN) aktardığı bilgilere göre Verişe Muradi, Ağustos 2023’te Sine yolu üzerinde gözaltına alındı. Yaklaşık 13 gün gözaltında tutulduktan sonra Tahran’daki Evin Cezaevi’ne nakledildi.

Muradi’nin burada beş ay boyunca hücre hapsinde tutulduğu belirtildi.

Hakkındaki ilk idam kararı Kasım 2024’te verildi. Uluslararası Af Örgütü, Muradi’nin yargılandığı süreci “son derece adaletsiz” olarak nitelendirdi.

KHRN’ye göre mahkeme, yargılama sırasında iddianamede talep edilen suçlamadan farklı bir yasal maddeye dayanarak idam cezası verdi.

Mahkemeyi tanımadığını belirterek duruşmaya katılmadı

Muradi, Eylül 2026’da görülen duruşmaya, mahkemeyi tanımadığını belirterek katılmayı reddetti.

Ekim 2024’te ise İran’da uygulanan idam cezalarını protesto etmek amacıyla 20 günlük açlık grevine başladı. Açlık grevi sırasında sindirim sistemi rahatsızlıkları yaşaması üzerine kısa süreliğine hastaneye kaldırıldı.

Kürt kadın aktivistler de idam tehdidi altında

İran’da Verişe Muradi’nin yanı sıra Pexşan Azizi gibi Kürt kadın hakları aktivistleri de idam cezasına çarptırıldı. Zeynep Celaliyan ise ömür boyu hapis cezasıyla cezaevinde tutuluyor. Celaliyan’ın yaklaşık 18 yıldır cezaevinde olduğu belirtiliyor.

Öte yandan çok sayıda kişinin zorla kaybedilmeye maruz kaldığı, ailelerinin ise aylardır kendilerinden haber alamadığı bildiriliyor.

İran’da idam cezalarına ilişkin endişeler artıyor

İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), 10 Ekim Dünya İdam Cezasına Karşı Mücadele Günü kapsamında yayımladığı raporda ülkedeki infaz sayısındaki artışa dikkat çekti ve idamların durdurulması için acil eylem çağrısında bulundu.

10 Ekim 2025 ile 7 Ekim 2026 arasındaki dönemi kapsayan rapora göre İran’da toplam 2 bin 3 kişi idam edildi. Bu kişilerin 69’unun siyasi ve güvenlikle bağlantılı suçlamalar kapsamında mahkûm edildiği belirtildi.

Raporda, yalnızca 2026 yılında 932 infazın gerçekleştirildiği ve en az 125 yeni idam cezasının kayda geçirildiği aktarıldı.

HRANA, ölüm cezasının siyasi baskı aracı olarak kullanıldığına dikkat çekerek uygulamanın yaşam hakkının ihlali olduğunu vurguladı.