Ehmedê Xanî Enstitüsü Van Koordinatörlüğü açıldı: Kürtçe korunacak, geliştirilecek ve yaygınlaştırılacak

VANMED (VAN) - İsveç Kültür Bakanlığı ve Avrupa Birliği Kültür Komisyonu’ndan alınan tescil numarasıyla 27 Ekim 2023 tarihinde İsveç'te resmen kurulan Ehmedê Xanî Enstitüsü'nün Van Koordinatörlüğünün açılışı için Van Ticaret ve Sanayi Odası'nda (Van TSO) lansman programı gerçekleştirildi.

Programa, Ehmedê Xanî Enstitüsü Koordinatörü Necdet Takva, Genel ve Van Danışma Kurulu üyeleri, şimdiye kadar Ehmedê Xanî ile ilgili çalışmalar yürüten ve içinde yer alan akademisyen, yazar ve araştırmacılar katıldı.

Açılışta konuşan Ehmedê Xanî Enstitüsü Koordinatörü ve aynı zamanda Van TSO Yönetim Kurulu Başkanı olan Necdet Takva, enstitünün tarihçesine ve kuruluş amacına ilişkin bilgiler verdi.

Enstitünün 2023 yılında İsveç'te kurulduğuna işaret eden Takva, şunları aktardı:

"Enstitümüz  akademisyen, yazar ve araştırmacı; Mahir Taha, Niels Thomsen, Kazuhiro Frukawa, Gertruth Junker, Kent Ekberg, Taha Civan, Yannis Phidas, Rona Taha, Saga Nafers, Necdet Takva ve Tarık Gümüş’den oluşan 11 kişilik kurucular kurulu olarak 2019 tarihinde ilgili resmi makamlara yapmış olduğumuz kuruluş başvurusundan sonra, İsveç Kültür Bakanlığı ve Avrupa Birliği Kültür Komisyonu’ndan aldığı tescil numarasıyla 27 Ekim 2023 tarihinde resmen kurulmuştur. Kuruluş belgesi alındıktan sonra faaliyet alanımız dahilinde çok değerli çalışmalarda bulunan yine çok değerli yazar, araştırmacı ve akademisyenlerden oluşan danışma ve dayanışma kurullarını oluşturmuştur. Tanıtım ve başlangıç amaçlı ilk ürünü olan XANÎNAME adlı kitap çalışması özel bir baskıyla Avrupa’da; Finlandiya, Norveç, Danimarka, İsveç, Almanya, Hollanda, İsviçre, İngiltere, Avusturya, Fransa, İspanya, Yunanistan, Rusya ve Kanada’da kraliyet veya devlet kütüphanelerine, bu ülkelerdeki 56 üniversite kütüphanesine ve yurtdışındaki belirli kurumlara toplamda 312 adet dahil edilmiştir. Ayrıca Dünya’nın dört kıtasındaki farklı ülkelerde (Asya, Avrupa, Avusturalya ve Amerika’da) ikamet eden konuyla ilgili 85 yazar ve akademisyene de kitap ulaştırılmıştır. Aynı çalışma ülkemizde de yine özel bir baskıyla gerekli ve ilgili kurum ve şahsiyetlere 150 adet olarak iletilmiştir."

Enstitünün amacı

Takva, enstitünün amacına ilişkin olarak da "Enstitümüzün ana ve temel stratejisi ülke zemininde, şehrimiz Van’da bu çalışmaları kurumsallaştırarak ülke, bölge ve Dünya’ya buradan bir pencere açmaktır. Avrupa’da ki çalışmaların temel ayağını da; ülke zemininde şehrimizde kurumsallaştırılması hedeflenen enstitü çalışmalarını çok dilli çalışmalarla dünyayla buluşturmak ve bu alanda yurtdışında tanıtım faaliyetlerini organize etmek oluşturacaktır." bilgisini verdi.

Yürütülecek çalışmalar

"Önümüze koyduğumuz ve olanaklarımız dâhilinde hayata geçirmeyi öncelediğimiz hedeflerimiz;

*Enstitümüzün daimi gündemini üstat Ehmedê Xanî ile birlikte Baba Tahiri Hemedani (Uryan), Eli Heriri, Meleyê Cizîrî, Feqiyê Teyran, Mela Bateyi, Mesture Erdelan, Piremerd, Heci Qadirê Koyi, vb. gibi kültürümüzün, tarihimizin, dilimizin mimarları oluşturacaktır.

*Enstitümüz, konsepti dahilinde yılda 1 adet XANÎNAME ismiyle bir dergi. (Yine aynı perspektifte, olanaklar dahilinde yılda bir kitap)

*Olanaklarımız elverdiği kapasite dahilinde yılda en az bir konferans, panel veya seminer

*Koşullar ve şartlar elverdiğince konser, sergi, görsel vb. kültürel aktiviteler

*Ülkemizde, coğrafyamızda ve dünya genelinde  kültür, tarih ve sanat bazlı çalışmalar yürüten Üniversite Enstitü, Akademi, vb. kurumlarla iş birliği çerçevesinde şehrimiz Van’da kültürel faaliyetler temelli iş birlikleri oluşturmak ve geliştirmek.

*Süreç içerisinde de gelecek kuşaklara miras bırakma hedefli bir kütüphane ve arşiv gündemimizde ağırlıklı alanlar olacaklardır.

*Ve elbette ki büyük üstad, filozof Ehmedê Xanî’nin çok ama çok önem verdiği anadilimiz Kürtçe’nin korunması, geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması amaçlı çok yönlü çalışmalara odaklanma sorumluluğumuzu ihmal etmeyecek ve bu konuda hassasiyeti elden bırakmayacağız.

İşte değerli konuklar, bizler de öğretmen, üstat, Filozof Ehmedê Xanî’nin yüz yıllar öncesinden bizlere emanet ettiği değerlere, öğretiye çok geç olsa da naçizane bir cevap olmak amacıyla bu adımı atmayı bir sorumluluk bildik.

O’nun yaşam felsefesi ve düşüncelerini bölgemizde, ülkemizde ve tüm dünya da daha iyi öğrenmek, öğretmek, tanımak, tanıtmak için kurumsallaşmak gerektiği düşüncesiyle Enstitü’yü yaşama geçirme kararı aldık. Yolumuz açık olsun. Tekrardan, bu onurlu ve kıymetli günümüzde bizleri yalnız bırakmadığınız ve burada olduğunuz için şahsım ve arkadaşlarım adına hepinize teşekkür eder en içten saygılarımı sunarım."

"Celali aşiretindenim ama Ehmedê Xanî ortak değerimiz"

Programa Doğubayazıt'tan katılan araştırmacı yazar Kerem Serhatlı, Ehmedê Xanî'nin bir aşiret ile ilişkili ele alınmasının doğru olmadığını söyledi. Xanî'nin Kürt edebiyatı açışından tüm bir Kürt halkının ortak değeri olduğunu belirten Serhatlı, "O sadece Xanî aşiretinin değil bütün Kürt aşiretlerin ortak değeridir. Ben Celali aşiretindenim ama Doğubayazıt'ta ilk büstünü ben yaptım. Ehmedê Xanî bir Kürt filozofu ve edebiyatçısı olarak ortak değerimizdir" dedi.

Kerem Serhatlı

Genel Danışma Kurulu üyesi Nihat Gültekin de açılışta konuştu.

Gültekin, Doğubayazıt'ta Ehmedê Xanî ile ilgili yaptıkları çalışmalardan söz etti. 

Nihat Gültekin

Kürtçe bilmeyen iki katılımcı dışındaki tüm konuşmalar Kürtçe yapıldı. Lansman programında Xanî aşiretine mensup katılımcılar dışında her aşiretten katılımcıların yer alması dikkat çekti.

Şubenin açılışı yapıldı

Van TSO'daki lansman ardından merkez İpekyolu ilçesi Beşyol'da bulunan Nedim Odabaşı İş Merkezi'nde şubenin açılış kurdelesi kesildi.

Burada da bir değerlendirme yapan Koordinatör Necdet Takva, "Önümüzdeki süreçte özellikle Kürt dili, kültürü ve tarihi üzerine araştırma yapan birçok filozofun, yazarın, düşünürün eserlerini bir araya toplamak aynı zamanda dünyanın çeşitli ülkelerinden de bu konuda çalışma yapan insanların bir başvuru merkezi olması hasebiyle enstitümüzü oluşturmuş olduk." dedi. Takva, açılışa ve lansmana katılan herkese teşekkür etti.

Kurullar

Enstitünün kurulları ise, şöyle oluşturuldu:

Haber: Adil Harmancı