Ali BİÇER yazdı: Savaş ve Empati

Annemin bir tek duası var. Babam öldüğünde annem yirmi yaşında, ben de altı aylıkmışım. Beraber büyüdük.

Annem sık sık “Allah’ım herkese yardım et sonrada Seyitali’me ve bana “

Yedi, sekiz yaşlarına geldiğimde, okula başladığımda annemin duasını gerçekçi bulmamaya başladım. Bir gün anneme dedim ki

“ Ate ; senin bu dua yanlış , böyle bir dua ile Allah bize yardım etmez “

“Neden? dedi.

Benim annemde öğrendiğim ilk şeylerden biri kendi çocuğu büyük biriymiş gibi öğüt vermeyip sohbet etmesi idi.

Dedim ki “Dünyada o kadar çok insan var ki, onlara yardım ettiğinde, sıra bize gelene kadar biz çoktan yaşlanmış ve ölmüş oluruz “

“Ama oğlum “dedi “Şimdi ben Allah’ım bana yardım et desem ve dünyanın herhangi bir köşesinde, başka birinin durumu benden daha kötü ise, Allah’ı aldatmış olurum ve bu adaletli bir şey olmaz. Ama herkes benim gibi dua ederse Allah da en acil olandan başlar “

(Dersimli bir arkadaşımda Annesinin de böyle dua ettiğini öğrendim. Sanırım bu anneme özgü bir duadan çok Alevi kadınların duasıydı.)

Savaş dünyanın neresinden olursa olsun, bütün dünyayı etkiler. Savaşların lokal olarak kalma özelliği yoktur. Dünyanın herhangi bir ucunda beşikteki bebek bile savaşın olumsuzluğundan nasibini alır. Bu yüzdendir ki hangi gerekçeyle olursa olsun savaş bir insanlık suçudur. Bazı haklı savaşlar vardır ama bu da o savaşların suç işlemedi anlamına gelmez. Savaş bir suçtur çünkü savaş insanların birbirlerini öldürme eylemidir.

Ne yazık ki insanlar kendi evine yangın düşmediği sürece savaşın olumsuzlukların farkına varmıyorlar.

Şimdi vereceğim örnek bunun tipik bir göstergesidir. Bütün dünya gazetelerinde boy boy resimleri olan ve savaşın simgesi haline gelen Ukraynalı kadın öğretmen Olena Kurilo eli yüzü kan içinde şöyle diyor;

“Böyle bir şeyin olabileceğini hiç düşünmemiştim. Bu hayata bunun olabileceğini gerçekten hiç düşünmemiştim. Savaşlar hakkında şiirler yazdık. Ben bir müdürüm, eğitimciyim. Tarih olarak okuduk ama ülkemizde olabileceğini gerçekten hiç düşünmemiştim…”

Filistinlilerin evleri yıkıldığında, Kürtlerin başına bombalar yağdığında, Suriye yerle bir olduğunda, İşid katillerin kafa kesip,Yezidi kadınları pazarda sattıklarında, Taliban gericiliğin kadınları eve kapatıp çocuk yaşta küçük kızları yataklarına aldığında, yüzbinlerce göçmenin yolarda aç perişan olduğunda hiç mi haberin olmadı. Sen halen savaşı tarih kitaplarında mı okuyordun, öğrencilerini bu konu hakkında bilgilendirmiyor muydun? Savaş diyebilmen için evinin yıkılması yüzünün gözünün yaralanması mı gerekiyordu.

Yanlış anlaşılmasın ben bu kadını yargılamıyorum. Tabi ki savaşı emperyalistler yapıyor. Bütün Avrupa basını bu kadının sözlerini birinci sayfada verdiler çünkü bütün Avrupa insanına tercüman oluyor.

Bu tipik bir Avrupalı olma hali. Savaş Avrupa da olmadığı sürece, Avrupalı savaşa bir dünya sorunu olarak bakmaz, sadece o bölgede ki akılsız ya da diktatörlerin çıkardığı bir sorun olarak görür. Haberlerde dinler bir iki yorum yapar ve günlük yaşamına hiçbir şey olmamış gibi devam eder.

Başkasının acısını kendi acımız olarak düşünmediğimiz sürece, kendimizi başkasının yerine koymadığımız sürece, bu benimde başıma gelebilirdi demediğimiz sürece savaşlar bitmez. Yoksulluk ve adaletsizlikte bitmez. Günümüz insanının gereksinim duyduğu en büyük şey özgürlükten çok empatidir. Empati kurmadığımız sürece özgür olsak bile onu uzun süre elimizde tutamayız.

Tabi ki bu savaşı emperyalistler kimisi provokasyonlarıyla, kimisi sömürge emelleriyle başlatmıştır. Ama günümüz dünyasında hallen savaşlar oluyorsa insanlar bireysel, ulusal özgürlüklerine kavuşmuyorsa, dünyamız da kimisi zevki sefa içinde kimisi aç ve perişan yaşıyorsa sorumlusu bizsiz, bizim duyarsızlığımız, bizim empati kurmuyor oluşumuzdur.

25 Şubat 2022 / Ali Biçer