Her gün üzerine oturduğumuz sandalyenin tarihini ve yaşantımızda yaptığı değişiklikleri hiç düşündük mü? Sandalyenin bugün ki halinin tarihi sandığımız kadar eski değildir. Sandalye ilk 6500 yıl önce Sümer kralların altında gözüküyor. Daha sonra Mısır, Hititler, Çin ve M.Ö. 500-450 dolaylarında Yunan, Roma uygarlıklarında görmek mümkün ama bunların hepsi bugünkü sandalyelerin ataları olsa da bugünkülerde çok farklı. Bu yüzde sandalye değil taht demek daha doğru olur. Sandalye statü sembolü olduğu için sadece tanrılar krallar ve üst düzeyi insanlar kullanırdı. Örneğin Sümer tanrılarından biri sandalye oturuyorsa kral ayakta, kral sandalye de ise halkı ayakta gösteriliyor.İskemle Latince kökenlidir. Sandalye Aramice, Süryanice Sandla, Arapça şandeliyle , Kürtçe sendeli, Farca sandali ve Yunanca sandalon olarak söylenir. Kimi kaynaklar bu sözcüğün sandal ağacında geldiğini de belirtir. İngilizce de Chair denir Cahir sözcüğü aynı zamanda öncü anlamına da gelir. Sand-aliyye de yükseklik anlamını içerir yani kısacası sandalye her dönem güç, zenginlik ve yüksek mevki sembolü olmuştur.Arkeolojik kazılarda her ne kadar bulunmuşsa da eski yazılı kaynaklarda Eski Yunan Tragedyalarında, Herodotos Tarih’inde, Homeros ‘un 30 bin mısralı esrelerinde, Tevrat’ta, İncil ‘de, Kuran-ı Kerim’de ve hata Shakespeare’in 1599 da yazdığı Hamlet’te , Ehmede Xani ‘nin 1695 yazdığı Mem ü Zin Sandalye rastlanılmaz.HKul Ali “ Kıssa-i Yusuf (1377) / Sandalun üstinde Yusuf oturu, bir münadi gavga getürür” derse de buradaki sandal ın sandalye mi yoksa sandal mı olduğu belirsizdir.Ama Charles Dickens’in 1853 de yazdığı Kasvetli Ev romanında sandalyede 183 kez söz edilir. Sandalye 1500-1800 arası dönemde soylu bazı çevrelerde gözükse de sıradan insanların hayatına sanayi Devrimiyle giriyor…Fransız Devriminden sonra İngiltere de ki 1832 Reform Yasası ile beraber yani demokratikleşmenin yanı sıra sandalyede insanların hayatın daha çok girmeye başlıyor. Sandalye asıl gelişmesini Michael Thonet (1796-1871) borçludur. Thonet’ın sandalyeleri ilk önce Liechtensteın sarayına girer ve sonrada Viyana kahvelerinde yaygınlaşır.
Sanayi toplum, cemaat, kılan ve aileye değil bireye ihtiyaç duyuyor. Aydınlanma dönemi dediğimiz dönemde aslında kapitalizmin üst yapısında başak bir şey değildir. Sanayi Devrimi kralları temsil eden sandalyeyi sıradan insanların altına verdi ve onlara dedi ki; " sen cemaat, klan , aşiret ve büyük aile içinde kaldığın sürece sen tek başına var değilsin onlarla varsın ama birey olursan, özgür olursun kendi kaderini kendin belirlersin. Bir bireyin bir kralda fakı yoktur sandalye otur sende kendini bir krala gibi hisset." Çünkü kapitalizme cemaat, aşiret ve büyük aile değil birey lazımdı.
Yorum Yazın