Alipaşa ve Cevdetpaşa Kadın Spor Merkezlerinin ardından eğitim programı, Jin ve Jiyan Kadın Spor Merkezlerinde devam etti.

Üç kanser türü hakkında bilgilendirme

“Meme ve Rahim Ağzı Kanserine Karşı Farkında Ol, Hayatını Koru” sloganıyla düzenlenen eğitimlere, kadın spor merkezlerinden yararlanan kadınlar katıldı.

İlçe Sağlık Müdürlüğü KETEM birim sorumlusu Hemşire Buket Demircan, meme kanseri ve erken tanının önemini anlatırken KETEM doktoru Merve Kevser Tanlı, rahim ağzı ve kolon kanserine ilişkin bilgilendirmelerde bulundu.

Ücretsiz tarama çağrısı

Meme Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında erken tanının önemine dikkat çeken Hemşire Buket Demircan, Türkiye’de 40-69 yaş arasındaki kadınlara iki yılda bir ücretsiz mamografi taraması yapıldığını belirterek kadınları taramalarını ihmal etmemeye çağırdı.

Kadınlardan belediyeye teşekkür

Eğitimlere katılan kadınlar, kanser türleri ve korunma yöntemleri hakkında bilgi edinmenin kendileri açısından yararlı olduğunu belirtti. Mahallelerde sağlık çalışanları tarafından bilgilendirme yapılmasından duydukları memnuniyeti dile getiren kadınlar, çalışmaları nedeniyle İpekyolu Belediyesine teşekkür etti.

Belediyeye bağlı 6 Kadın Spor Merkezi’nde gerçekleştirilen “Meme Kanseri ve Kendi Kendine Muayenesi (KKMM) Eğitimi” programıyla kadınların kanser konusunda bilinçlendirilmesi ve erken tanının önemine dikkat çekilmesi amaçlanıyor.

Farkındalık çalışmaları kapsamında kadınlar, meme kanserinde erken tanının önemine dikkat çekmek amacıyla yakalarına pembe kurdele taktı. Eğitimler, “Meme ve Rahim Ağzı Kanserine Karşı Farkında Ol, Hayatını Koru” sloganıyla yürütülüyor.

Meme, rahim ağzı ve kolon kanseri anlatıldı

Eğitimlerde, İlçe Sağlık Müdürlüğü KETEM birim sorumlusu Hemşire Buket Demircan meme kanseri ve erken tanının önemi hakkında bilgi verdi. KETEM birim doktoru Zeynep Fulya İşler ise rahim ağzı ve kolon kanserine ilişkin bilgilendirmelerde bulundu.

Meme kanserinde erken tanının hayat kurtarıcı rolüne dikkat çeken Hemşire Buket Demircan, ekim ayının toplumsal farkındalığı artırmak ve kadınları erken tanı konusunda bilinçlendirmek amacıyla Meme Kanseri Farkındalık Ayı olarak değerlendirildiğini belirtti.

Demircan, “Meme kanserinde erken tanı hayat kurtarır. Ülkemizde 40-69 yaş arası kadınlara iki yılda bir ücretsiz mamografi taraması yapılmaktadır. Tüm kadınlarımızı meme sağlığı konusunda bilinçlenmeye ve taramalarını ihmal etmemeye davet ediyoruz” dedi.

Kadınlara düzenli tarama çağrısı

KETEM birim doktoru Zeynep Fulya İşler de rahim ağzı ve kolon kanserinde erken tanının önemine değinerek belirtilerin dikkate alınması ve düzenli taramaların yapılması gerektiğini vurguladı.

Kanser taramalarından yararlanmak isteyen kadınların aile sağlığı merkezlerine ve ilçe sağlık müdürlüklerine başvurabileceklerini belirten İşler, özellikle rahim ağzı kanserine karşı erken tanı ve düzenli taramanın önemine dikkat çekti.

İpekyolu Belediyesi bünyesinde başlatılan eğitimlerle kadınların kanser türleri, erken tanı yöntemleri ve tarama programları hakkında bilgilendirilmesi hedefleniyor.

Bağımlılığın yalnızca bireysel bir sorun olmadığı belirtilen açıklamada, bu durumun aile ilişkilerini ve toplumsal yaşamı da olumsuz etkileyebildiği ifade edildi. Bağımlılıkla mücadelede bireylerin zararlı alışkanlıklardan uzaklaştırılmasının yanı sıra yaşamlarını anlamlı kılacak uğraşlarla buluşturulması gerektiği kaydedildi.

“Kötü bağımlılıklardan iyi ve güzel bağımlılıklar kurtarabilir”

Derneğin açıklamasında, insanın bağlanma ve aidiyet ihtiyacına dikkat çekilerek, bu ihtiyacın sağlıklı alanlara yönlendirilmesinin önemine işaret edildi.

Açıklamada, “Bağımlılıktan ancak bağımlılık kurtarır; kötü bağımlılıklardan insanı ancak iyi ve güzel bağımlılıklar kurtarabilir. Müptela olmadan, zararlı müptelalıklardan kurtulamayız” ifadeleri kullanıldı.

İnsanların zararlı alışkanlıklardan uzaklaşabilmesi için aile, dostluk, sanat, spor, bilim ve toplumsal dayanışma gibi alanlarda güçlü bağlar kurmasının önemine değinilen açıklamada, özellikle çocukların ve gençlerin erken yaşlardan itibaren müzik, resim, tiyatro, satranç ve spor gibi faaliyetlerle buluşturulması gerektiği belirtildi.

“Sevgi ve sosyal destek bağımlılıkla mücadelede önemli”

Bağımlılığın ortaya çıkışında yalnızlık, sevgisizlik, stres ve psikolojik sorunlar gibi farklı etkenlerin rol oynayabildiğine dikkat çekilen açıklamada, sağlıklı sosyal ilişkilerin ve dayanışmanın önemine vurgu yapıldı.

İnsanların kendilerini değerli hissettikleri, sorunlarını paylaşabildikleri ve toplumsal yaşamın bir parçası oldukları ortamlarda daha güçlü destek mekanizmalarına sahip olabilecekleri ifade edildi.

Dernek, bağımlılıkla mücadelede bireyleri yargılamak ve dışlamak yerine onlara destek olunması gerektiğini belirterek, sevgi ve dayanışmanın profesyonel destek ve tedavi süreçleriyle birlikte ele alınmasının önemine dikkat çekti.

Medyaya bağımlılıkla mücadelede aktif rol çağrısı

Açıklamada, internet, televizyon ve sosyal medya platformlarının bağımlılıkların yayılmasında risk oluşturabildiği gibi mücadelede de önemli bir rol üstlenebileceği kaydedildi.

Medya kuruluşlarının aile bağlarını, sanatı, sporu, bilimi ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarını teşvik eden içeriklere daha fazla yer vermesi gerektiği belirtilen açıklamada, çocukların ve gençlerin dijital dünyada yalnızca tüketici değil, üretken bireyler olmalarını destekleyecek çalışmaların önemine işaret edildi.

“Bağımlılıkla mücadele toplumsal sorumluluktur”

Hayatın Renkleri Solmasın Derneği, bağımlılıkla mücadelenin yalnızca bireylerin ve ailelerin sorumluluğuna bırakılamayacağını vurguladı.

Devlet kurumları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve yerel yönetimlerin iş birliği yapması gerektiği belirtilen açıklamada; önleyici çalışmaların artırılması, tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması ve gençlerin zararlı alışkanlıklardan korunması için kapsamlı politikalar geliştirilmesi çağrısında bulunuldu.

Açıklama, bağımlılıkla mücadelenin temelinde umut, dayanışma ve sağlıklı yaşam olanaklarının bulunduğu vurgusuyla sona erdi. Dernek, bireylerin zararlı alışkanlıklardan uzaklaşabilmeleri için sanat, spor, bilim, insan sevgisi ve toplumsal dayanışma gibi alanların güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Foto: Yeşilay

Tütünle mücadele kapsamında atılacak adımları desteklediklerini belirten Turgut, düzenlemelerin geciktirilmeden hayata geçirilmesi çağrısında bulundu. Halk sağlığını korumaya yönelik çalışmaların siyasi kaygılar veya ticari çıkarlar nedeniyle ertelenmemesi gerektiğini vurgulayan Turgut, tütün kullanımının ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğuna dikkat çekti.

“İktidar ve muhalefet ortak irade göstermeli”

Tütün kullanımına bağlı hastalıkların her yıl çok sayıda insanın hayatını kaybetmesine neden olduğunu belirten Turgut, Türkiye'de her yıl 100 binden fazla kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle yaşamını yitirdiğini ifade etti.

Turgut, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

“Her yıl on binlerce ailemiz tütünün yol açtığı hastalıklar nedeniyle acı yaşıyor. Kaybettiğimiz her insan bir istatistikten ibaret değildir. Geride kalan bir aile, yarım kalan bir hayat ve telafisi mümkün olmayan bir kayıptır. Böyle bir tablo karşısında insan sağlığını korumaya yönelik adımların geciktirilmesini kabul edemeyiz.

İktidar ve muhalefet partilerine çağrımız nettir: Tütünle mücadele, siyasi rekabetin konusu değil, toplum sağlığını koruma sorumluluğudur. TBMM'de temsil edilen bütün siyasi partiler bu konuda ortak irade ortaya koymalı ve gerekli düzenlemelerin etkili biçimde uygulanmasına katkı sunmalıdır.”

“Siyasi kaygılar halk sağlığının önüne geçmemeli”

Düzenlemeler hazırlanırken ekonomik ve sosyal etkilerin değerlendirilmesinin önemli olduğunu belirten Turgut, olası oy kaybı endişelerinin halk sağlığını koruma hedefini gölgelememesi gerektiğini söyledi.

Turgut, “Karar vericilerin vatandaşların beklentilerini, işletmelerin durumunu ve uygulamanın sonuçlarını değerlendirmesi elbette önemlidir. Ancak olası siyasi maliyet hesapları nedeniyle insan sağlığını koruyacak adımların ertelenmesi doğru değildir. Tütün endüstrisinin ticari çıkarları da kamu sağlığını koruma hedefinin önüne geçmemelidir” dedi.

“Tütün yalnızca bireysel bir tercih meselesi değil”

Tütün kullanımının kanser, kalp ve damar hastalıkları, inme ve solunum sistemi hastalıkları başta olmak üzere birçok sağlık sorunuyla ilişkili olduğunu hatırlatan Turgut, pasif içiciliğin de ciddi riskler taşıdığını belirtti.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre tütün kullanımı dünya genelinde yılda 8 milyona yakın insanın ölümüne neden oluyor. Bu ölümlerin önemli bir bölümü, tütün kullanmadığı hâlde tütün dumanına maruz kalan kişilerden kaynaklanıyor.

Sigara içmeyenlerin, çocukların ve gençlerin tütün dumanından korunması gerektiğini vurgulayan Turgut, şöyle konuştu:

“Sigara içmeyen vatandaşlarımızın, çocuklarımızın ve gençlerimizin tütün dumanına maruz kalması kabul edilemez. Parklar, bahçeler, çocuk oyun alanları ve ailelerin ortak kullandığı mekânlar, insanların sağlığını koruyacak biçimde düzenlenmelidir. Kafe ve restoranlardaki uygulamalar da açık kurallara, etkili denetime ve caydırıcı yaptırımlara dayanmalıdır.”

“Bağımlılıkla mücadele erken yaşta başlamalı”

Tütün ve nikotin ürünlerinin bağımlılık yapıcı özelliklerine dikkat çeken Turgut, gençlerin bu ürünlerden korunmasının bağımlılıkla mücadelenin temel unsurlarından biri olduğunu ifade etti.

Bağımlılıkla mücadelenin yalnızca uyuşturucu maddeler, alkol veya kumarla sınırlandırılmasının eksik bir yaklaşım olacağını belirten Turgut, şunları söyledi:

“Tütün ve nikotin bağımlılığı da erken yaşta önlem alınması gereken önemli bir halk sağlığı sorunudur. Sigara kullanmaya başlayan herkesin başka bir bağımlılığa yöneleceğini söylemek bilimsel açıdan doğru değildir. Ancak nikotin bağımlılığının normalleştirilmesi ve gençlerin bu ürünlere kolay erişimi mutlaka önlenmelidir.”

Turgut, sigara satışlarında kimlik kontrolünün etkili biçimde uygulanması, çocukların tütün ürünlerine erişiminin engellenmesi, önleyici eğitimlerin yaygınlaştırılması ve sigarayı bırakmak isteyenlere destek sunulmasının önemini vurguladı.

“Tütünün ekonomik ve çevresel faturası da ağır”

Tütün kullanımının sağlık üzerindeki etkilerinin yanı sıra aile bütçesi ve ülke ekonomisi açısından da önemli sonuçlar doğurduğunu belirten Turgut, sigara harcamalarının ailelerin temel ihtiyaçlarına ayırabileceği kaynakları azalttığını, tütünle ilişkili hastalıkların ise sağlık harcamalarını ve iş gücü kayıplarını artırdığını kaydetti.

Dünya Sağlık Örgütü ve Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi Sekretaryasının değerlendirmelerine göre tütün kullanımının sağlık harcamaları ve üretkenlik kayıpları dâhil küresel ekonomik maliyeti oldukça yüksek.

Tütün üretimi ve tüketiminin çevre üzerindeki etkilerine de değinen Turgut, doğal kaynakların kullanımı, sera gazı salımları ve atık kirliliğinin önemli sorunlar arasında yer aldığını belirtti. Özellikle sigara izmaritlerinin sokakları, parkları ve su kaynaklarını kirlettiğine dikkat çekti.

Turgut, “Tütünle mücadele aynı zamanda aile bütçesini koruma, sağlık harcamalarını azaltma ve temiz bir çevre bırakma mücadelesidir. Sağlıklı bireyler ve yaşanabilir şehirler hedefini birbirinden ayrı düşünemeyiz” ifadelerini kullandı.

“Düzenleme geciktirilmemeli, etkili biçimde uygulanmalı”

Hayatın Renkleri Solmasın Derneği olarak düzenlemelerin ayrıntılarının kamuoyuyla paylaşılmasını ve bilimsel veriler doğrultusunda hazırlanmasını beklediklerini belirten Turgut; sigara satışlarında yaş doğrulamasının güçlendirilmesi, kamusal alanlarda dumansız yaşamın desteklenmesi, denetimlerin artırılması ve sigarayı bırakma hizmetlerinin yaygınlaştırılması gerektiğini söyledi.

Turgut, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Hiçbir ticari kazanç, hiçbir siyasi hesap ve hiçbir kısa vadeli çıkar insan hayatından daha değerli değildir. Tütünle mücadelede kararlı olmak, yalnızca yasak koymak değil; insanları korumak, gençlerin bağımlılığa başlamasını önlemek ve sigarayı bırakmak isteyen vatandaşlarımızın yanında olmaktır.

Sağlık Bakanlığının gündeme getirdiği çalışmaların etkili ve uygulanabilir düzenlemelere dönüşmesini bekliyoruz. İktidarın, muhalefetin, kamu kurumlarının ve sivil toplum kuruluşlarının ortak sorumluluk üstlenmesi gerekiyor. Çocuklarımızın, gençlerimizin ve gelecek nesillerimizin sağlığı için tütünle mücadelede cesur, bilimsel ve sürdürülebilir adımlar atılmalıdır.”

Araçta ayrıca, ürünlerin tavsiye edilen tüketim tarihlerini silmek ve yeniden tarih basmak amacıyla kullanılabileceği değerlendirilen malzemeler bulundu.

Olayla İlgili Kurumlara İhbar Yapıldı

İpekyolu Belediyesi Zabıta Müdürlüğü tarafından hazırlanan tutanakta, araç ve ürünlerle bağlantılı olduğu belirtilen kişinin bilgilerinin alınmasının ardından su alma bahanesiyle olay yerinden ayrıldığı kaydedildi.

Olayla ilgili gerekli işlemlerin yapılması amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığının ALO 174 Gıda Hattı’na ihbarda bulunuldu. Ayrıca emniyet ekiplerinin olay yerine gelmesi için 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bilgi verildi.

Olay yerine gelen polis ekiplerinin nöbetçi Cumhuriyet savcısıyla yaptığı görüşmenin ardından, tarihi geçmiş gıda ürünlerinin bulunduğu minibüs tedbir amacıyla çekiciyle olay yerinden kaldırılarak muhafaza altına alındı.

Belediye Denetimlerin Süreceğini Bildirdi

İpekyolu Belediyesi, halk sağlığının korunması ve gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla denetimlerin sürdürüleceğini belirtti. Belediyeden yapılan açıklamada, halk sağlığını tehlikeye atabilecek uygulamalara karşı gerekli işlemlerin yapılacağı vurgulandı.

Nikita, sosyal medyada bu konuyla ilgili videolar gördükten sonra, göz kapaklarından deri alınması anlamına gelen blefaroplasti ameliyatı olmaya karar vermişti. Lokal anestezi verilmesine rağmen Nikita aşırı acı hissetmişti.

Göz çevresi cerrahisi konusunda uzmanlaşmış doktorlar olan oküloplastik cerrahlar, genellikle yurtdışında yapılan ucuz ameliyatlardan kaynaklanan sorunların çok sayıda hastada görüldüğünü söylüyor.

BBC'ye verdikleri demeçte, normalde İngiltere'de binlerce sterline mal olan bu işleme olan talebin, yüzü sıkılaştırma, pürüzsüzleştirme ve kaldırma yönündeki daha geniş bir estetik trendin parçası olarak arttığını söylediler.

Cerrahlar, komplikasyonların Avrupa anakarası, Afrika ve Asya'daki kliniklerle bağlantılı olduğunu ve bu komplikasyonlar meydana geldiğinde, yetersiz ameliyat sonrası bakımın İngiltere'deki NHS (Ulusal Sağlık Sistemi) üzerinde yük oluşturduğunu söylüyor.

Nikita'nın yanı sıra, benzer sorunlar yaşayan onlarca insanla konuştuk; bunlardan biri, göz kapağı derisinin çok fazla alınması nedeniyle uyurken gözlerini bantla kapatmak zorunda kalan bir kadındı, diğeri ise görme yetisini kaybetmekten korkuyordu.

İngiltere'deki cerrahlar da, yurtdışında yapılan tedaviden sonra gözlerini düzgün bir şekilde kapatamayan hastalara rastladıklarını söylediler.

Dublinli Nikita, gözlerini daha belirgin hale getirmek istiyordu ancak İrlanda'da üst göz kapağı ameliyatının 4.000 eurodan fazla tutacağını öğrendiği için bunu karşılayamıyordu.

Otuz bir yaşındaki kadın TikTok'ta Hollandalı Faceland şirketinden 750 euroya gözkapağı ameliyatı yaptırabileceğini keşfetti.

Düsseldorf'taki kliniği "sürekli biri girip biri çıkan bir konveyör bant gibi" diye tanımladı.

Nikita'nın gözü, blefarospazm ameliyatından önce (solda) ve ameliyattan altı gün sonra (sağda)

Şirket, Ekim 2024'ten bu yana Hollanda, Almanya ve İsviçre'deki kliniklerinde İngiltere'deki hastalara 2.950'den fazla gözkapağı ameliyatı uyguladığını belirtiyor.

Şirket, "güvenli ve kaliteli" tedaviler sunduğunu ve "işlemlerin %1'inden azında şikayet oluştuğunu" söylüyor; ancak bu, düzeltme ameliyatına ihtiyaç duyan herkesi kapsamıyor.

BBC'ye göz kapağı ameliyatı sorunları hakkında konuşan hastaların büyük çoğunluğu şirketin kliniklerine gitmişti; ancak Faceland'de toplam kaç komplikasyon yaşandığını bilmiyoruz.

Kasım 2025'te ameliyat olan Nikita, işlemin ne kadar invaziv veya kalıcı olacağını fark etmediğini, bunun "dudak dolgusu veya botoks yaptırmak" gibi bir şey olduğunu düşündüğünü söylüyor.

Kendisine lokal anestezi uygulanmış, ancak doktor hassas göz kapağı derisini kesmeye başladığında, daha önce hiç yaşamadığı bir acı hissetmişti.

"Şok geçirdim, korkunçtu" diyor Nikita. "Dikiş atarken iğnenin derimden geçtiğini hissedebiliyordum."

Faceland, hastaların işlemlerden önce konsültasyon geçirdiğini ve onay formlarını imzaladığını, böylece "iyi bilgilendirilmiş ve iyi hazırlanmış" olmalarını sağladığını söylüyor.

Açıklamada ayrıca Nikita'nın doktorunun, Nikita'nın işlem sırasında "çok endişeli ve kararsız" olduğunu ve bunun da "ağrı algısını etkileyebileceğini" söylediği belirtildi.

Saatler içinde, "travma geçirmiş" Nikita eve giden bir uçağa bindi. Tıp uzmanları ve Faceland, ameliyattan sonra aynı gün uçmayı tavsiye etmiyor, ancak Nikita sosyal medyada birçok kişinin bunu yaptığını görmüştü.

"Göremiyordum" diye anlatıyor Nikita, "yukarı baktığımda dikişlerim kanıyordu, sanki kan ağlıyormuş gibiydim."

Ameliyatıyla aynı gün uçakla seyahat ettiğine gerçekten çok pişman ve başkalarına da bunu yapmamalarını tavsiye ediyor.

Göz kapağı ameliyatının yükselişi

BBC'nin analizine göre, son üç yılda İngiltere'deki dört önde gelen sosyal medya platformunda göz kapağı ameliyatları hakkında paylaşılan videolar yaklaşık 150 milyon kez izlendi. Bu rakam, önceki üç yıla göre beş kat daha fazla.

Paylaşımlarında birçok kişi olumlu sonuçlar bildirdi ve birçoğu Faceland'de tedavi gördü.

Bir kadın bize sarkık göz kapaklarının görme yetisini kısıtladığını ve baş ağrılarına neden olduğunu söyledi. İngiltere'de NHS (Ulusal Sağlık Sistemi) tedavisi için uygun değildi ve özel kliniğe gitmeyi de karşılayamıyordu, ancak Faceland'e gittikten sonra sorunlarının çözüldüğünü söylüyor.

Şirketin internet sitesinde, "uygun fiyatlı, erişilebilir ve yüksek kaliteli bakım"a odaklanarak piyasayı değiştirdiği iddia ediliyor. Açıklamada, tedavilerin Faceland tarafından cerrahi işlemler konusunda şirket içi eğitim alan akredite tıp doktorları tarafından gerçekleştirildiği belirtiliyor.

İngiltere'deki cerrahlar üst gözkapağı ameliyatının hazırlık, ameliyat ve ameliyat sonrası bakım dahil olmak üzere genellikle yaklaşık üç saat sürdüğünü söyledi. Ancak görüştüğümüz Faceland hastaları kliniklerde bir saatten daha kısa süre geçirdiklerini belirtiyor.

Faceland, uygulayıcıların daha fazla sayıda tedavi gerçekleştirmesine izin vermenin maliyetleri önemli ölçüde düşürmeye yardımcı olduğunu söylüyor.

'Derimin çok fazla kısmını kestiler'

Laura'nın gözü tedavi öncesi (solda) ve ameliyattan sekiz gün sonra (sağda).

Laura (gerçek adı değil), Faceland'de blefaroplasti ameliyatından sekiz gün sonra, göz kapağındaki yaraların yeniden açılması nedeniyle dört ziyaretinden ilkini acil servise yaptı.

Haziran ayında şirketin Amsterdam kliniğinde geçirdiği işlem görünüşte sorunsuz geçmişti, ancak sorunlar İngiltere'deki evine döndüğünde başladı; bu, yurtdışında tedavi gören birçok hastanın başına gelen bir şey.

Gözlerinin üzerindeki dikişlerle bir arada tutulan hilal şeklindeki kesikler açıldı ve enfeksiyon kapan, açık, kırmızı yaralar ortaya çıktı. İngiliz cerrahlar, eğer bir uzman düzgün bir eğitim almışsa bunun neredeyse hiç olmaması gerektiğini söylediler.

Kırklı yaşlarının başlarında olan Laura, ilk seferinde Faceland'in acil yardım hattını birkaç kez aradığını ancak ulaşamadığını söylüyor. Çaresiz kalan Laura, acil servise koştu.

"Gözlerimi çok uzun süre kapattığımda gerilim yaralarımın tekrar açılmasına neden oluyordu" diyor. "Uykuya dalmaktan korkuyordum ve sürekli acı çekiyordum."

Olaydan sonraki günlerde Laura, Faceland'deki doktoruyla iletişim halindeydi ve birkaç kez değerlendirme için geri dönmeyi teklif etti.

"Ağlıyordum, resmen yalvarıyordum: 'Beni böyle bırakamazsınız' diyordum."

Ancak Faceland ona en iyi çözümün yaşadığı bölgedeki bir tedavi merkezine başvurmak olduğunu söyledi.

Laura, İngiltere Sağlık Hizmetleri'ne (NHS) bağlı bir göz uzmanına yönlendirildi ve uzman, "fazla derinin" alındığını söyledi.

Laura, ucuz bir şekilde geçirdiği ameliyatın masraflarını NHS'nin karşılaması konusunda ne düşünüyordu?

"Kendimi suçlu hissediyorum... İnsanlar 'Bu senin kendi hatan' diye düşünecekler, ama neler olabileceğini bilseydim asla gitmezdim."

Laura, gözlerini kapatırsa gerginliğin göz kapaklarındaki yaraları yeniden açacağını söylüyor.

Faceland, Laura'nın şirket aleyhine yasal işlem başlattığı için konuyla ilgili ayrıntılı yorum yapamayacağını belirtiyor.

İyi niyet göstergesi olarak, Faceland ile çalışan bağımsız bir şikayet komitesi Laura'ya 175 euro teklif etti, ancak Laura bu teklifi reddetti.

Hastalar gözlerini kapatamıyor

İngiltere'deki cerrahlar, son 12 ayda gözkapağı ameliyatı komplikasyonları yaşayan hastaların çoğunun yurtdışında tedavi gördüğünü söylüyor.

BBC için yapılan bir ankete göre, yurtdışında yapılan işlemlerden sonra en sık karşılaşılan sorun, kişilerin gözlerini düzgün bir şekilde kapatamamaları oldu. Ankete İngiltere ve İrlanda'daki İngiliz Oküloplastik Cerrahi Derneği'nin (Bopss) 63 üyesi yanıt verdi.

Kimliğinin açıklanmasını istemeyen 30'lu yaşlarının başlarında bir kadın. Gözünün ameliyattan üç hafta sonraki (solda) ve yaklaşık altı hafta sonraki (sağda) görüntüleri.

Bopss yönetim kurulunda yer alan göz plastik cerrahisi uzmanı Colin Vize, "Göz kapağından çok fazla deri alınması tehlikelidir çünkü gözü dış etkenlere maruz bırakır" diye açıklıyor. "Düzeltme işlemi zor ve pahalı olabilir."

Göz kapaklarını "bir çift perdeye" benzetiyor. Perdeleri açtığınızda bir kıvrım olması gerekiyor, böylece kapattığınızda göz küresini örtecek kadar deri kalıyor.

Bopss üyelerinin bildirdiği yurtdışı işlemlerinden kaynaklanan diğer sorunlar arasında yara izi, gözlerde eşitsizlik ve yaraların açılması yer alıyor.

Cerrahlar, İngiltere'de kayıtlı olmayan uygulayıcılar tarafından tedavi edildikten sonra komplikasyonlar yaşayan hastalar da gördüklerini söylüyorlar; bunlar arasında oturma odalarında gerçekleştirilen blefaroplasti ameliyatları da bulunuyor.

'Görme yetimi kaybedeceğimden korktum'

Caryn Harte, 2024 Noel Günü'nde uyandığında görmekte zorlanıyordu.

Faceland'ın Amsterdam kliniğinde geçirdiği blefaroplasti ameliyatından günler sonra, şişmiş sol gözünden kan akıyordu ve her iki gözünün üzerindeki yaralar açılmaya başlamıştı.

"Biraz fazla deri yüzünden görme yetimi kaybedeceğimden çok korkmuştum" diyor.

Caryn, Faceland'i aramanın bir anlamı olmadığını düşünerek doğrudan acil servise gitti, çünkü Faceland çok uzaktaydı.

Doktorlar daha sonra görme yetisinin yerinde olacağına dair onu rahatlattılar, ancak yüzü ciddi şekilde enfeksiyon kapmıştı. Ona antibiyotik verildi ve düzenli hastane kontrollerine gitmesi gerekti.

Caryn'in göz kapağı ameliyatından önceki hali (solda) ve 20 gün sonraki hali (sağda).

BBC, Caryn'in yaşananları bildirmek için Faceland ile iki kez iletişime geçtiğini ve 12 gün sonra kısa bir yanıt aldığını gösteren e-postaları inceledi. Ardından birkaç e-posta daha gönderildi, ancak Caryn o zamandan beri şirketten haber almadığını söylüyor.

Faceland, "tedavi sonrası süreçte onu desteksiz veya takipsiz bırakmadıklarını" savunuyor.

Açıklamada, hastaların ekipleri tarafından yeterince desteklenmedikleri veya komplikasyonlar yaşadıkları için özür dileniyor.

Caryn, Laura ve Nikita gibi, yurtdışında ucuz göz kapağı ameliyatı geçiren ve konuştuğumuz hastalar, en büyük şikayetlerinin yetersiz ameliyat sonrası bakım olduğunu söylüyorlar.

Colin Vize, "Tipik bir blefaroplasti ameliyatı sonrası bakım, hastaya 7/24 sunulmalıdır" diyor. "Eğer cerrahınız yüzlerce kilometre uzaktaysa acil bakım sağlaması imkansızdır."

Ayrıca hastaların, bazı durumlarda düşük maliyetlerin daha düşük standartlar anlamına gelebileceğinin farkında olmaları gerektiğini söylüyor.

'Felaket reçetesi'

Ameliyatından bir hafta sonra Nikita dikişlerini kendisi çıkardı. Ne yapması gerektiğini TikTok videoları izleyerek öğrenmişti.

"Kendinizi güçsüz hissediyorsunuz, sanki derinizden bir şey çekip çıkarıyormuşsunuz gibi" diyor.

Faceland, hastaların dikişlerinin ne zaman alınacağı konusunda doktorlarına danışmaları gerektiğini ve dikişlerin nasıl alınacağına dair bilgi verildiğini belirtiyor. Nikita ise kendisine ameliyat sonrası bakım paketi veya talimat verilmediğini söylüyor.

Nikita'nın şu anki hali

Şirket ayrıca hastaların dikişlerini aldırmak için Faceland kliniğine geri dönebileceklerini söylüyor, ancak konuştuğumuz hiç kimse bunu yapmamıştı.

Vize'ye göre, hastaların kendi dikişlerini çıkarmaları "felaket reçetesi" olabilir. Enfeksiyon riskini ve yaraların açılma olasılığını azaltmak için dikişlerin bir cerrah veya hemşire tarafından alınması gerektiğini söylüyor.

Nikita, küçük bir yara izi dışında sonuçlarından genel olarak memnun, ancak diğer insanların da onun deneyimlerinden ders çıkarmasını ve riskleri tam olarak anlamasını istiyor.

"Param olsaydı ya da TikTok'taki yorumlara kulak asmasaydım, muhtemelen eve daha yakın bir yere giderdim ve bu kadar acele etmezdim" diyor.

Yaklaşık iki yıl geçmesine rağmen Caryn'in sol gözüyle ilgili sorunları devam ediyor; bunlar arasında bulanık görme ve yara izi de bulunuyor.

Laura ise her iki gözünün üzerinde ömür boyu kalacak yara izleri olabileceğinden endişe ediyor.

"Aslında düzeltilmesi gerekmeyen bir sorunu düzeltmeye çalıştım ve sonuç olarak ameliyat gerektiren daha büyük bir sorunla karşılaştım, ama ameliyat masraflarını karşılayamam" diyor. "Bu gerçekten sarsıcı."

Turgut’un açıklaması, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Keçiören Belediyesi’nde gönüllülük esasına dayalı gerçekleştirilen uyuşturucu testlerinin ardından test sonucu pozitif çıkan 129 kişi hakkında soruşturma başlatıldığına ilişkin gelişmelerin kamuoyuna yansımasının ardından geldi.

“Uyuşturucuyla mücadelede önleyici politikalar güçlendirilmeli”

Uyuşturucuyla mücadelede yalnızca olayların ortaya çıkmasının ardından müdahale edilmesinin yeterli olmadığını belirten Turgut, erken teşhis ve tedavi mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Turgut, özellikle illerde danışmanlık ve rehabilitasyon merkezlerinin yaygınlaştırılmasının önemine dikkat çekerek bağımlılıkla mücadelede sağlık, sosyal hizmet, kolluk ve sivil toplum kuruluşlarının koordineli çalışması gerektiğini söyledi.

Kamu hizmetlerinin toplum güveni açısından taşıdığı öneme vurgu yapan Turgut, kamu kurumlarında görev yapacak personel için işe giriş aşamasında uyuşturucu madde tarama testlerinin, hukuki güvenceler ve kişisel verilerin korunması gözetilerek değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Bu uygulamanın yalnızca işe giriş aşamasıyla sınırlı kalmaması gerektiğini savunan Turgut, görevin niteliği ve risk düzeyine göre belirli kamu görevlerinde periyodik test sisteminin oluşturulmasını önerdi.

Özellikle çocuklar, gençler ve hastalarla çalışan personelin yanı sıra güvenlik hizmetleri, ulaşım, kritik kamu altyapıları ve doğrudan vatandaş güvenliğiyle ilgili görevlerde bulunan çalışanlar açısından denetimlerin önem taşıdığını ifade etti.

“Amaç cezalandırmak değil, tedaviye yönlendirmek olmalı”

Bağımlılığın yalnızca adli bir konu olmadığına, aynı zamanda önemli bir halk sağlığı sorunu olduğuna dikkat çeken Turgut, uyuşturucu testi pozitif çıkan kişilere yönelik sürecin dikkatli ve hukuka uygun biçimde yürütülmesi gerektiğini söyledi.

Test sonuçlarının gerekli doğrulama süreçlerinden geçirilmesi gerektiğini belirten Turgut, madde kullanımı veya bağımlılık tespit edilen kamu çalışanlarının doğrudan cezalandırılması yerine, uygun durumlarda tedavi ve rehabilitasyon programlarına yönlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Turgut, tedavi sürecine uyulmaması veya kamu güvenliğini tehlikeye atacak şekilde göreve devam edilmesi halinde ise mevzuat çerçevesinde gerekli disiplin ve iş hukuku süreçlerinin işletilmesi gerektiğini kaydetti.

Trafikte uyuşturucu denetimi çağrısı

Turgut’un açıklamasında trafik güvenliği de önemli başlıklardan biri oldu.

Alkollü araç kullanımına yönelik denetimlere benzer şekilde, uyuşturucu veya psikoaktif madde etkisi altında araç kullanımının tespitine yönelik kontrollerin yaygınlaştırılması gerektiğini belirten Turgut, bu uygulamaların toplum güvenliği açısından önem taşıdığını söyledi.

Trafik ekiplerinin teknik kapasitesinin artırılması gerektiğini ifade eden Turgut, hızlı tarama yöntemlerinin etkin biçimde kullanılmasını ve gerekli durumlarda doğrulama testlerinin sağlık kuruluşlarında yapılabileceği güçlü bir sistem oluşturulmasını talep etti.

“Kamu güvenliği ve toplum sağlığı birlikte korunmalı”

Bağımlılık sorunu yaşayan bireylerin dışlanmaması gerektiğini vurgulayan Turgut, tedavi ve topluma yeniden kazandırma yaklaşımının esas alınması gerektiğini belirtti.

Turgut, kamu güvenliğinin korunması ile bağımlılık yaşayan bireylerin tedavi edilmesinin birbirine alternatif olmadığını ifade ederek, “Etkin denetim, erken teşhis, tedavi ve rehabilitasyon ile hukuka uygun yaptırım mekanizmaları birlikte uygulanmalıdır” yaklaşımını savundu.

Turgut’un talepleri

Hayatın Renkleri Solmasın Derneği Başkanı Sosyolog Osman Turgut, uyuşturucu ve bağımlılıkla mücadele kapsamında taleplerini şöyle sıraladı:

• Kamu kurumlarında işe alım süreçlerinde, hukuki güvenceler ve kişisel verilerin korunması gözetilerek uyuşturucu madde tarama sistemlerinin oluşturulması,
• Görevin niteliğine ve risk düzeyine göre belirli kamu görevlerinde periyodik test uygulanması,
• Pozitif test sonuçlarının gerekli doğrulama süreçlerinden geçirilmesi,
• Bağımlılık veya madde kullanım bozukluğu tespit edilen kişilerin uygun sağlık hizmetleri kapsamında tedavi ve rehabilitasyona yönlendirilmesi,
• Tedavi sürecinin uzmanlar tarafından takip edilmesi,
• Kamu güvenliğini ilgilendiren görevlerde gerekli koruyucu tedbirlerin alınması,
• Tedaviyi reddetme veya mevzuatta belirlenen yükümlülüklere uymama halinde hukuka uygun yaptırımların uygulanması,
• Trafik denetimlerinde uyuşturucu ve psikoaktif madde etkisi altında araç kullanımına yönelik kontrollerin artırılması,
• Uyuşturucu etkisinde araç kullanımına yönelik denetimlerin teknik ve kurumsal kapasitesinin güçlendirilmesi,
• Kamu kurumları, sağlık kuruluşları, kolluk birimleri ve sivil toplum kuruluşları arasında daha güçlü iş birliği kurulması.

Turgut, uyuşturucuyla mücadelenin yalnızca kolluk kuvvetlerinin değil, toplumun tamamının ortak sorumluluğu olduğunu belirterek kamu hizmetlerinin güvenli ve sağlıklı şekilde yürütülmesi için gerekli yasal ve kurumsal düzenlemelerin hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

Turgut ayrıca, bağımlılık yaşayan bireylerin dışlanmak yerine tedavi ve rehabilitasyon yoluyla yeniden topluma kazandırılması gerektiğini vurguladı.

Evladı Pelin'i bağımlılık nedeniyle kaybeden anne, gençlere seslenerek madde kullandığını öğrendikleri arkadaşlarına tek başlarına yardım etmeye çalışmamaları gerektiğini ifade etti. Bağımlılığın uzman desteği gerektiren bir sağlık sorunu olduğunu belirten anne, böyle durumlarda ailelerin ve ilgili uzmanların mutlaka devreye girmesi gerektiğini dile getirdi.

Mesajında arkadaş seçiminin önemine de değinen anne, gençlerin kendilerini olumsuz alışkanlıklara yönlendirecek çevrelerden uzak durmalarını istedi. Zararlı alışkanlıkların ciddiye alınması gerektiğini vurgulayan anne, sorun yaşayan arkadaşların durumunun güvenilir yetişkinlerle veya aileleriyle paylaşılmasının, onların yardım almasına katkı sağlayabileceğini ifade etti.

Gençlere aileleriyle açık iletişim kurmaları çağrısında bulunan anne, "Sakın ailenizden hiçbir şey saklamayın. Ne yaparsanız yapın, aileniz sizi affeder ve size yardım etmek ister." sözleriyle duygularını dile getirdi.

Hayatın Renkleri Solmasın Derneği ise yaptığı paylaşımda, madde bağımlılığıyla mücadelede erken farkındalık, aile desteği ve profesyonel yardımın hayati önem taşıdığını belirterek, gençlerin karşılaştıkları riskleri görmezden gelmemeleri ve ihtiyaç duyduklarında uzman desteğine başvurmaları gerektiğini vurguladı.

Dernek yetkilileri, bağımlılıkla mücadelenin yalnızca bireylerin değil, ailelerin, eğitim kurumlarının ve toplumun tüm kesimlerinin ortak sorumluluğu olduğuna dikkat çekerek, bu konuda yürütülen bilinçlendirme çalışmalarının devam edeceğini bildirdi.

Açıklamada, "Gençlerin bu maddelere ulaşmasını zorlaştırmak, onları spor, sanat ve kültürel faaliyetlerle buluşturmak, aile desteğini güçlendirmek ve sosyal yaşamlarını zenginleştirmek bağımlılıkla mücadelede en etkili yöntemlerden biridir." denildi.

Mücadele Sadece Güvenlik Boyutuyla Sınırlı Kalmamalı

Hayatın Renkleri Solmasın Derneği, bağımlılıkla mücadelenin yalnızca güvenlik güçlerinin çalışmalarıyla çözülemeyeceğini belirterek, üniversiteler, yerel yönetimler, Milli Eğitim, Sağlık Müdürlüğü, Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü, Müftülük ve sivil toplum kuruluşlarının ortak hareket etmesi gerektiğini ifade etti.

Dernek, Van'da tedavi, danışmanlık, rehabilitasyon ve sosyal uyum hizmetlerini kapsayan kapsamlı bir merkezin kurulmasının önemli bir ihtiyaç haline geldiğini belirtti.

Mahallelerden Farkındalık Mesajı

Kentin en büyük mahallelerinden Hacıbekir ve Esendere Mahallesi sakinlerinin, gençler arasında bağımlılık yapıcı madde kullanımının artması ve kullanım yaşının düşmesine dikkat çekmek amacıyla mahallelerine farkındalık pankartları astıkları hatırlatıldı.

Dernek, bu tür girişimlerin toplumsal duyarlılık açısından önemli olduğunu ancak kalıcı çözümler için kurumsal çalışmaların hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.

"Van'da Neden Böyle Bir Merkez Olmasın?"

Türkiye'nin farklı illerinde bağımlılıkla mücadele alanında faaliyet gösteren örnek merkezlerin bulunduğunu belirten dernek, Kırıkkale'deki "Hayat Boşluk Kabul Etmez", Isparta'daki "Uyumder" ve Ankara'daki "Özgür Köy" projelerini örnek gösterdi.

Açıklamada, "Van'da neden benzer bir merkez kurulmasın? Hayatın Renkleri Solmasın Derneği öncülüğünde, İzlanda Modeli esas alınarak oluşturulacak bir yapı, ilimizde bağımlılıkla mücadeleye önemli katkılar sağlayacaktır." ifadelerine yer verildi.

İzlanda Modeli Dikkat Çekiyor

İzlanda'da 1998 yılından itibaren uygulanmaya başlanan model kapsamında gençlerin spor, sanat ve kültürel faaliyetlere katılımı desteklenirken, ailelerin çocuklarıyla daha fazla zaman geçirmesi teşvik edildi. Mahalle bazlı ebeveyn çalışmaları, okul-aile iş birliği ve düzenli bilimsel araştırmalarla yürütülen model, kısa sürede önemli sonuçlar verdi.

Verilere göre, son 30 gün içinde alkol nedeniyle sarhoş olduğunu belirten gençlerin oranı 1998'de yüzde 42 iken, 2016 yılında yüzde 5'e düştü. Her gün sigara kullanan gençlerin oranı yüzde 23'ten yüzde 3'e, hayatında en az bir kez esrar kullanan gençlerin oranı ise yüzde 17'den yüzde 7'ye geriledi.

Bilimsel ve Toplum Temelli Yaklaşım

Dernek, Van'da uygulanacak benzer bir model kapsamında öncelikle gençlerin yaşam koşullarını ortaya koyacak kapsamlı bir saha araştırması yapılmasını, elde edilen verilerin uzmanlar tarafından analiz edilmesini ve tüm paydaşların katılımıyla bir yol haritası hazırlanmasını önerdi.

Hazırlanacak program kapsamında gençlerin ücretsiz spor, sanat ve kültürel faaliyetlere yönlendirilmesi, aile eğitimlerinin artırılması, okul-aile iletişiminin güçlendirilmesi ve mahalle temelli sosyal destek çalışmalarının yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Hayatın Renkleri Solmasın Derneği, bağımlılıkla mücadelede koruyucu ve önleyici çalışmaların tedavi kadar önemli olduğuna dikkat çekerek, Van'da tüm kurumların ortak hareket edeceği sürdürülebilir bir modelin oluşturulmasının artık bir ihtiyaç haline geldiğini ifade etti.

BM raporu

Madde kullanımıyla ilgili BM tarafından yayınlanan rapora dikkat çekilen açıklamada, "Bugün 26 Haziran Uluslararası Uyuşturucu Kullanımı ve Kaçakçılığı ile Mücadele Günü. Birleşmiş Milletler raporlarına göre dünya genelinde 316 milyon insan madde kullanımıyla karşı karşıya. Ama bu tabloya sadece rakamlar üzerinden bakmak eksik kalır. Çünkü mesele yalnızca istatistik değildir. Mesele, insanın en temel gücü olan özgür iradenin yavaş yavaş zayıflamasıdır." denildi.

Eski ve yeni bağımlılık

Eski ve yeni bağımlılk arasındaki farka değinilen açıklamada, şu ifadeler kullanıldı:

"Eskiden bağımlılık denildiğinde daha çok belirli çevreler, sokaklar ve görünür riskler akla gelirdi. Bugün ise durum çok daha farklı. Bağımlılık artık sadece dışarıda değil, evlerin içinde, hatta elimizde taşıdığımız ekranların içinde. Dijital çağ, bağımlılığı görünmez hale getirdi. Gençler uzun saatler ekran başında kalıyor, sosyal hayattan uzaklaşıyor ve giderek yalnızlaşıyor. Gerçek hayatta dinlenmeyen, anlaşılmayan bir genç, boşluğunu çoğu zaman yanlış yerlerde doldurmaya çalışıyor. Bu bazen bir madde, bazen bir dijital alışkanlık, bazen de kontrolsüz davranışlar olabiliyor."

Bağımlılık nedenleri

Kişiyi bağımlılığa iten etkenlere değinilen açıklamada, "Aslında bağımlılık, çoğu zaman bağ kuramamanın yerini doldurma çabasıdır. Bu noktada sorumluluğu sadece gençlere yüklemek doğru değildir. Bu mesele sadece güvenlik güçlerinin, sağlık kurumlarının ya da sosyal hizmetlerin meselesi de değildir. Asıl soru daha basittir ama daha derindir: Aynı evin içinde birbirimizi gerçekten ne kadar duyuyoruz? Aynı sofrada otururken göz temasımız ne kadar sürüyor? Telefonlar kapandığında geriye ne kadar iletişim kalıyor?" ifadeleri kullanıldı.

Çözüm

Açıklamada, bağımlılığa karşı alınması gereken önlemler şöyle sıralandı:

"Gençleri koruyacak en güçlü yapı yasaklar değil, sağlıklı bağ kurabilen aile ortamıdır. Hayatın Renkleri Solmasın Derneği olarak bizler, bağımlılıkla mücadeleyi yalnızca bir “bırakma süreci” olarak görmüyoruz. Bu aynı zamanda bir yeniden hayata bağlanma sürecidir. Maddeye ya da zararlı alışkanlıklara yönelen bireyleri dışlanacak kişiler olarak değil, desteklenmesi gereken insanlar olarak ele alıyoruz. Çünkü bağımlılık bir karakter meselesi değil, çoğu zaman bir kırılganlık meselesidir. Gerçek çözüm; sadece tedavi değil, aynı zamanda yeniden topluma kazandırmadır. Sadece iyileştirmek değil, yeniden bağ kurmaktır. Ev içinde iletişimi güçlendirmek, gençlerin dünyasını anlamak ve onları yargılamadan dinlemek bu sürecin en kritik parçasıdır. Takvim değiştiğinde sorunlar ortadan kalkmıyor. O yüzden mücadele de bir güne sığdırılamaz. Bu mücadele, hayatın her gününe yayılan bir sorumluluktur. Bugün bir adım atmak, yarının kaybını engellemek demektir."

Önlemler

Açıklamada, sahipli kedi ve köpeklerin başıboş bırakılmaması, tüm hayvanların kontrol altında tutulması ve yabancı ya da başıboş hayvanlarla temas edilmemesi gerektiği belirtildi.

Karantina bölgesinde bulunan kedi, köpek, sığır, koyun ve keçilerin serbest dolaşımının yasaklandığı, hayvanların işletme, ahır, barınak ve kapalı alanlar dışına çıkarılmaması gerektiği ifade edildi.

Şüpheli hayvanlar için uyarı

Açıklamada, saldırgan davranış gösteren, aşırı salya akıtan, koordinasyon bozukluğu bulunan veya şüpheli görülen hayvanların belediye ya da İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne bildirilmesi istendi.

Hayvan ısırığı veya tırmalaması durumunda ise vatandaşların vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurmaları gerektiği kaydedildi.

 Karantina ilan edilen mahalleler

Karantina tedbirlerinin uygulandığı mahalleler şunlar: Merkez Cami, Yeni Mahalle, Elmalık, Eminpaşa, Eski Cami, Süphan ve Şabaniye Mahallesi.

"Dünya Tütünsüz Günü'nde Tütün ve Akciğer Sağlığı

31 Mayıs, tütün ürünü kullanımının sağlık ve diğer zararları konusunda toplumda farkındalık oluşturmak, tütün ürünü kullananlara bırakmaları yönünde bilinç kazandırmak ve sağlıklı yaşam davranışlarını geliştirmek amacıyla Dünya Sağlık Örgütü tarafından "Dünya Tütünsüz Günü" olarak ilan edildi ve bu yıl gerçekleştirilecek olan etkinliklerinin ana teması, "Tütün ve Akciğer Sağlığı" olarak belirlendi.

Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de 31 Mayıs Günü "Dünya Tütünsüz Günü" olarak amaca yönelik çeşitli etkinliklerle kutlanmaktadır. Tüm illerimizde il sağlık müdürlüklerimiz, sivil toplum kuruluşları ve paydaş kurumlar tarafından yapılan faaliyetlerle tütün ürünlerinin zararlarına dikkat çekilmekte, bırakmak isteyenler teşvik edilmektedir.  

Sigara dumanı, hem ısısı hem de içinde bulunan çok sayıdaki kimyasal maddeler nedeniyle solunum yollarının koruyucu mekanizmaları üze­rinde olumsuz etkiler oluşturmasıyla, solunum yollarında ve akciğerlerde çeşitli hastalıklar meydana gelmektedir. Bu hastalıklar arasında; akciğer kanseri, kronik bronşit, astım, çeşitli enfek­siyonlar hatta alerjik rahatsızlıklar yer almaktadır. Yapılan çalışmalar, sigara içenlerde bu hastalıkların daha sık görüldüğünü ortaya koymuştur.

Küresel tütün salgını, önlenebilir hastalık ve ölüm sebepleri arasında ilk sırada yer almakta ve dünyada her yıl 7 milyondan fazla kişinin ölümüne sebep olmaktadır. Sigara dumanında 5300'den fazla kimyasal madde mevcuttur. Bu kimyasal maddelerden bugüne kadar 70'den fazlası, kanser yapıcı etkiye sahip maddeler olarak tanımlanmıştır. Yapılan incelemelere göre, 1,8 milyon kişinin akciğer kanser tanısı aldığı ve her yıl 1.6 milyonun da hastalığa bağlı hayatını kaybettiği belirlenmiştir.

Tüm bu riskler göz önünde bulundurularak tütünle mücadelede sağlanan başarı ile bağımlılıktan uzak, sağlıklı nesillerin yetişmesine büyük katkı sağlanacaktır. Bununla birlikte, kanserler gibi pek çok kronik hastalık, kalp damar hastalıkları ve bunlara bağlı sağlık ve yaşam kayıpları önlenecektir. Ayrıca bu kronik hastalıklara yönelik sağlık harcamalarının ve iş gücü kayıplarının azalması ile ülke ekonomisine de katkı sağlanacaktır.  

Bu sebeplerle ülkemizdeki tütünle mücadele çalışmaları siyasi iradenin, kamu otoritesinin, yerel yönetimlerin, sivil toplum kuruluşlarının, medyanın iş birliğinde büyük bir kararlılıkla sürdürülmektedir. Siyasi irade, istikrarlı bir biçimde ve cesaretle tütünle mücadele çalışmalarını desteklemektedir. Hatta bu mücadelenin liderliğini ve savunuculuğunu bizzat Sayın Cumhurbaşkanımız kendisi yapmaktadır. En üst düzeyde gösterilen bu siyasi kararlılık elbette başarılı çalışmaların sürekliliğini de beraberinde getirmektedir. 

Pasif Maruziyetine Önlem

Ülkemizde tütünle mücadele alanında yürütülen çalışmalar arasında çocuklar ve gençler başta olmak üzere toplumun tamamının tütün dumanından pasif maruziyetinin önlenmesi yer almaktadır.

Sigara dumanına maruz kalma olarak tanımlanan "pasif maruziyet" kişi sigara içmese bile sigara dumanından yoğun olarak etkilenmesi olarak tanımlanmaktadır. Aktif içicilik ve ikinci el maruziyet (pasif maruziyet) kanıtlanmış riskler içermektedir. İkinci el sigara dumanı; lösemi, lenfoma, santral sinir sitemi tümörleri ve karaciğer kanserine sebep olmaktadır. Yapılan araştırmalara göre, pasif maruziyet de akciğer kanseri riskini arttırdığı ortaya çıkmıştır.

Vatandaşlarımızın tütün dumanından pasif maruziyetini önlemek ve temiz hava soluma hakkını korumak amacıyla 4207 sayılı Kanun kapsamında tütün ürünlerinin kullanımının yasak olduğu yerlere yönelik, ülke genelinde yaklaşık 1500 denetim ekibiyle 7 gün 24 saat esasına göre denetim ekipleri tarafından gerçekleştirilmektedir. Rutin denetimlerin yanı sıra, Alo 184 Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi Tütün İhbar Hattı ve Yeşil Dedektör mobil uygulaması üzerinden gelen ihbarlara yönelik de denetimler sürdürülmektedir. Denetim ekiplerimiz tarafından Kanun'un tüm hükümleriyle yürürlüğe girdiği 19 Temmuz 2009 tarihinden bu yana ülke genelinde 22.852.971 denetim yapıldı. Bu denetimler sırasında Kanun hükümlerine uyum konusunda ihlal tespit edilen işletmelere ve ihlalde bulunan kişilere yönelik 313.008.491 TL idari para cezası uygulandı.

Yürütülen koruma ve önleme çalışmalarının yanı sıra tütün ürünü kullanan bireyler bırakmaları için teşvik edilmekte ve bırakmak isteyenlere ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı ve sigara bırakma poliklinikleri aracılığıyla destek sağlanmaktadır. 27 Ekim 2010 tarihinde hizmete açılan ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattında, 7 gün 24 saat, sigara bırakma konusunda uzman danışmanlar tarafından canlı destek sağlanarak, günlük ortalama 4-5 bin arası çağrı karşılanmaktadır. Ayrıca internet sitesi üzerinden destek almak isteyen kişiler alo171.saglik.gov.tr web adresinden birçok hizmete ulaşabilirler. Site üzerinden sigara bırakma takvimi oluşturabilir, sigaranın bütçeye verdiği yükü hesaplayabilir, kararlılık ve bağımlılık testi uygulanabilir. Site, hizmete açıldığı tarihten 30 Nisan 2019 tarihine kadar 3.851.606 kişi tarafından ziyaret edilmiştir.

Bunun yanı sıra toplumu, tütün ürünlerinin zararlarına ilişkin bilgilendirmek, yürütülen çalışmaları kamuoyu ile paylaşmak için havanikoru.saglik.gov.tr web sitesi hizmet vermektedir. Site, hizmete açıldığı tarihten 30 Nisan 2019 tarihine kadar 1.675.622 kişi tarafından ziyaret edilmiştir.

 2019 yılı itibariyle toplam 501 sigara bırakma polikliniğinde açıldığı günden bugüne kadar 720 hekim tarafından 2.492.750 kişiye hizmet sunulmuştur. Sigara bırakma tedavisinde kullanılan, ülkemizde geri ödeme kapsamında olmayan ilaçlar sigara bırakma polikliniklerinde hekimler tarafından uygun görülen hastalara ücretsiz olarak temin edilmektedir. 

Toplumu bilinçlendirmek, toplum sağlığını korumak, bağımlılıklardan uzak sağlıklı nesillerin yetişmesini sağlamak temel hedeflerimizdir. "Tam Dumansız Türkiye" için tütünle mücadele çalışmaları, kararlılıkla ve güçlendirilerek devam etmelidir.

31 Mayıs Dünya Tütünsüz gününde siz de bir adım atabilir, sigara bağımlılığından kurtulabilirsiniz. Sigarayı bırakmak istiyor, fakat bırakamayacağınızı düşünüyorsanız bu süreçte destek alabileceğiniz birçok kurum olduğunu unutmayın. Bağımlılıkların tümü bir hastalıktır ve tedavisi mümkündür.

"İnsan eliyle üretilen sentetik bir madde olan metamfetamin çağımızın en tehlikeli uyuşturucusu olarak tanımlanıyor. Bu tehlikeli maddenin en düşük dozları bile bağımlılığa neden oluyor, aşırı dozda kullanımda ise beyinde kalıcı hasar bırakabiliyor. Ülkemizde ve ilimizde de metamfetamin kullanımında artışın gözlenmektedir.

Uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımı, dünya çapında ve ülkemizde ciddi bir halk sağlığı sorunu. Uyuşturucu maddeler, merkezî sinir sisteminde duygu ve davranışların değişimine yol açan, bağımlılık oluşturan, ruhsal ve fiziksel semptomlara sebep olan, kanunen kullanımı, satışı ve bulundurulması yasak olan toksik maddeler olarak açıklanabilir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ise uyuşturucu maddeleri; merkezî sinir sistemini etkileyen, dikkati dağıtan, ruhsal bağımlılığı artıran, keyif verdiği sanılan doğal veya kimyasal maddeler olarak tanımlıyor.

Metamfetamin, dünyanın birçok ülkesinde en tehlikeli madde olarak gösteriliyor. Metamfetamin kullanımı, günümüzde genç nüfus arasında maalesef hızlı bir artış göstermiş durumda. Son yıllarda metamfetamin satışında ciddi artış olduğu tespit edilirken, 2019 yılında  Ülkemizde metamfetamin görülmeye başladı. Buna bağlı olarak son yıllarda tedavi merkezlerine birincil kötüye kullanım olarak metamfetamin ile başvuran ergenlerin yüzdesindeki artış korkutucu boyutlara ulaşmış durumda. Metamfetaminin önümüzdeki dönemde gerek ülkemiz gerekse dünya uyuşturucu sorununun önemli bir parçası olacağı öngörülüyor. 

Amfetamin türevi olan metamfetamin, tıbbi amaçla kullanılmak üzere laboratuvarlarda sentetik bileşenlerden üretilen tehlikeli bir madde. Merkezî sinir sistemi üzerinde çok güçlü bir uyarıcı etki bırakıyor ve bağımlılığa neden oluyor. Amfetaminler diğer uyarıcılara göre uzun etki süresine sahip. Metamfetaminin kısa vadeli etkileri arasında coşku, dinçlik, canlılık, öz güven artışı, hiperaktivite ve anoreksi yer alıyor. Etkisi 8-13 saat arasında sürebiliyor ve daha hızlı bağımlılığa neden oluyor. Ağızdan alınarak, burundan çekilerek veya damar yolu ile alınan metamfetaminin kristal formu ise buhar inhalasyonu(solunumu) yoluyla kullanılabiliyor. Metamfetaminin kullanıcılar arasında yaygın olarak ice, kristal, ateş, buz, metin amca ve meth isimleriyle anılıyor. Uluslararası alanda en yaygın kullanılan sokak isimleri ise crank, crystal meth, tina, ice, ice cocaine, water blunts.

Metamfetamin kullanımının birçok olumsuz etkisi olmakla birlikte, kullanımı tetikleyen veya kullanım süresinde de ortaya çıkan birçok ruhsal ve fiziksel sorun bulunuyor. Uzun süreli metamfetamin kullanımı dopamin sisteminde moleküler değişikliklere sebep oluyor ve beyindeki sinir uçlarının hasar görmesiyle sonuçlanıyor. Bu durum motor becerilerin bozulmasına, hızlı bilişsel gerilemeye, kaygı artışına, psikotik bozukluklara, şiddet içeren davranışlara, halüsinasyonlara, sanrılara ve depresyona sebep oluyor. Araştırmalar, metamfetamin kullanımının hafıza ve dikkat gibi bilişsel işlevleri bozduğunu gösteriyor. Bu durum, metamfetaminin bilişsel, duygusal, bellek ve sosyal yetenekler üzerinde olumsuz etkilere sebep olduğunu gösteriyor.

Kronik metamfetamin kullanımı; hafızanın bozulması, uyanıklık, dikkat dağınıklığı, problem çözme ve karar verme yetilerinde bozulma, sözel ve görsel öğrenme yeteneklerinde azalma, hızlı düşünme ve hareket etme kabiliyetlerinde hasar gibi sonuçlara da yol açabiliyor. Metamfetamin bağımlılığının neden olduğu fiziksel olumsuzluklar ise yeme bozuklukları ve belirgin kilo kaybı, ciddi diş hastalıkları, uyku bozuklukları ve deri dökülmesi olarak kendisini gösteriyor.

Daha yüksek dozlarda metamfetamin kullanımı ise saldırganlığa, huzursuzluğa, tekrarlayan davranışlara, kafa karışıklığına, kaygıya, sinirlilik hâline, disforiye, şiddet içeren davranışlara, psikomotor bozukluklara, stereotiplere, halüsinasyonlara, paniğe ve paranoyaya sebep oluyor. Metamfetamine bağlı psikiyatrik semptomlar arasında sıklıkla sinirlilik, anksiyete, psikoz ve duygu durum bozuklukları oluşabiliyor. Metamfetamin kullananlar kişilerde intihar düşünceleri, şiddet eyleminde artış, sağlık problemleri ve kilo kaybı ile ilgili sorunlar da gözleniyor. Ayrıca metamfetamin kullanımı ile alakalı araştırmalara bakıldığında, metamfetamin kullanımının bireyin toplumla etkili iletişimini sağlayan davranışları ve sosyal becerileri üzerinde olumsuz etkilere sebep olduğu anlaşılıyor.

Metamfetamin bağımlılarının çoğunun bu zararlı maddeyi diğer uyuşturucularla birlikte kullandığı gözlemleniyor. Bu durumla ilişkili üç motivasyon kategorisi tanımlanıyor. Bunlar; zevk güdülü-ödüllendirici etkiler, metamfetaminin istenmeyen etkilerinin kontrol edilmesi ve cinsel hazzı artırmak olarak açıklıyor.

Maddelerin birlikte kötüye kullanımı; aşırı doza bağlı ölümlere, doza bağlı problemlere, hipotermi, koma, şiddetli panik reaksiyonları ve intihar dâhil olmak üzere çeşitli tıbbi sonuçlara neden oluyor. Bununla birlikte, maddelerin birlikte kullanımı, depresyon, anksiyete gibi olumsuz psikolojik sonuçlarla da ilişkilendiriliyor. Bağımlı bireyler arasında metamfetamin ve diğer maddelerin birlikte kullanılmasının; çevrelerinde bulunan madde kullanım kültürü, maddelerin birlikte kullanımına bağlı etkiler ve kazançlar gibi sebepleri bulunuyor. 

Metamfetamin bağımlılığı tıbbi açıdan oldukça zorlu bir hastalık. Tedavi süreci, bağımlılık derecesine, bağımlılık süresine ve bağımlının bireysel özelliklerine göre değişiklik gösteriyor. Tedavinin başarısı, hastanın istekliliği, tedaviye uyumu ve motivasyonu gibi faktörlere de bağlı. Bağımlı bireyin psikolojik, tıbbi ve sosyal desteğe ihtiyacı bulunuyor. Metamfetamin kullanım bozukluğunun tedavisinde spesifik olarak kullanılan onaylanmış bir ilaç bulunmuyor. Metamfetamin bağımlılığı için şimdiye kadarki en etkili tedavi ise madde bağımlılığında danışmanlık, rehabilitasyon ve sosyal uyum ülkemizde Isparta’da Uyumder, Kırıkkale ‘de Hayat Boşluk Kabul etmez, Çorumda, Osmaniye’de, Gaziantep de Oya bahadır Rehabilitasyon Merkezleri bu hastaların uyuşturucu kullanımını tetikleyen muhtemel durumları tanımasına, bunlardan kaçınmasına ve bunlarla baş etmesine yardımcı oluyor. Van ilimizde de neden bir rehabilitasyon merkezi olmasın.

Metamfetamin bağımlılığını önlemek için bilinçli farkındalık yaratmak en önemli etken. Toplumun ve özellikle de gençlerin metamfetaminin zararlı etkileri hakkında bilgi edinmesi ve riskleri daha iyi anlaması öncelikli önleme yöntemini oluşturuyor. Ayrıca stres, depresyon gibi risk faktörlerinden kaçınmak veya bu konularda profesyonel destek almak da önemli. Sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıkları, düzenli egzersiz, dengeli beslenme ve yeterli uyku, bağımlılık riskini azaltmada önemli rol oynayan diğer faktörler arasında yer alıyor. Destek ve iletişim ağlarıyla bağlantıda kalmak, aile, arkadaşlar ve profesyonel destek gruplarından destek almak, riskli davranışlardan kaçınmada etkili oluyor. Bunların yanı sıra riskli durumlardan uzak durmak ve erken belirtiler fark edildiğinde profesyonel yardım almak, bağımlılık riskini azaltmada ve erken müdahalede kritik öneme sahip."

Taslak metin, kamuya açık alanlardan toplu taşıma araçlarına kadar geniş bir çerçevede yeni yasaklar getirirken, kurallara uymayanlara yüksek tutarlı idari para cezaları öngörüyor. Yeni Şafak'ın haberine göre düzenlemenin nihai hedefi tütün ürünlerinin satış ve kullanımının 2040 yılına kadar tamamen sona erdirilmesi.

Taslağa göre tütün ürünlerinin kullanımı, kamu kurumları, eğitim ve sağlık tesisleri, çocukların bulunduğu alanlar ile açık hava etkinliklerinde ciddi biçimde sınırlandırılacak. Yeme‑içme sektöründe de genel yasak uygulanacak, ancak işletmelerin toplam alanının yüzde 10'unu geçmeyen, en fazla 20 metrekare büyüklüğünde, dışarıdan görünmeyen ve servis yapılmayan özel bölümlerde sınırlı kullanım mümkün olabilecek. Bu alanlara 18 yaşından küçükler alınmayacak. Otellerde ise yalnızca belirlenmiş özel odalarda tütün kullanımına izin verilecek. Sürücü koltuğunda ve taksiler dahil tüm toplu taşıma araçlarında sigara içilmesi tamamen yasaklanacak.

"Tütün Denetim Ekipleri" oluşturulacak

Denetimlerin etkinliğini artırmak amacıyla en az iki kamu görevlisi ve bir kolluk personelinden oluşan "tütün denetim ekipleri" sahada görev yapacak. Yasaklı alanlarda tütün ürünü kullananlara 5 bin lira, işletmelere ise 50 bin liradan başlayan para cezaları uygulanacak. Satış, reklam ve sunum kurallarının ihlalinde cezalar 5 milyon liradan 25 milyon liraya kadar çıkabilecek. Standart dışı üretim yapan firmalara en az 30 milyon lira idari para cezası verilecek, tekrarlanan ihlallerde işletmelerin kapatılması ve ruhsat iptali gündeme gelecek.

Taslak, 2040 yılından itibaren tütün ürünlerinin piyasadan tamamen çekilmesini hedefliyor. Bu tarihten sonra üretim ve satış yapanlara ağır adli para cezaları uygulanması, kullanıcılar için de ciddi idari yaptırımlar getirilmesi planlanıyor. Düzenleme kapsamında elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri ve nikotin içeren tüm sistemler de "tütün ürünü" tanımına dahil ediliyor.

Satışları da düzenlenecek

Türk basınında yer alan bilgilere göre, satış tarafında da önemli değişiklikler öngörülüyor. Tütün ürünleri artık dışarıdan görünmeyecek şekilde kapalı dolaplarda satılacak, doğrudan erişim engellenecek. Satış işlemleri elektronik sistemler üzerinden yapılacak ve yaş doğrulaması zorunlu olacak.

Satış kurallarını ihlal edenlere yönelik yaptırımlar da ağırlaştırılıyor. Yetkisiz satış yapanlar veya mevzuata aykırı ürün sunanlar yüksek para cezalarıyla karşılaşacak, bazı durumlarda satış belgeleri iptal edilecek. Aynı ihlalin bir yıl içinde tekrarlanması halinde cezalar kademeli olarak artırılacak. İlk tekrarda ceza bir kat, ikinci tekrarda iki kat artırılacak, üçüncü ihlalde iş yerinin 10 gün, dördüncüde 15 gün kapatılması, beşinci tekrarında ise ruhsatın tamamen iptal edilmesi öngörülüyor.

Fotoğraf: Axel Heimken/dpa/picture alliance

Khan ve birçok kişinin daha denediği bu yeni trend basit: Sabahları sıcak su içmek.

Geleneksel Çin tıbbı ve Hint kökenli Ayurveda kaynaklarında sıcak veya ılık su içmenin sağlığa yararlı olduğu binlerce yıldır savunuluyor.

Ancak bu kadim uygulama, sosyal medyada trend olmasının ardından yeni bir kitleye ulaştı.

Milyonlarca izlenme alan TikTok ve Instagram videoları, Çinli olmanın sağlık anlamına geldiğine yönelik etiketlerle paylaşılıyor.

Bunların çoğunda gençlerin sıcak su içtiği, sıcak kahvaltılar yaptığı ve güne esneme hareketleriyle başladığı görülüyor.

Peki bu basit yaşam tarzı alışkanlıkları gerçekten sağlığınıza faydalı mı?

'Çi'yi korumak '

Çin'de milyonlarca insan tarafından uygulanan geleneksel tıbbın temel inançlarından biri, enerjinin vücutta dolaştığı prensibine dayanıyor.

Çi olarak adlandırılan bu enerji akışının engellenmesi veya dengesizleşmesi durumunda hastalıkların ortaya çıktığına inanılıyor.

Bunu savunanlar, sıcak su içmenin Çi'yi güçlendirdiğine, dolayısıyla da sağlık getirdiğine inanıyor.

Geleneksel Çin tıbbı araştırmacısı Prof. Shun Au, vücudun bir ev gibi düşünülmesi gerektiğini, soğuk yemek yemenin, evinizin cereyanda kalmasıyla eş değer olduğunu söylüyor.

Bu teori, evde sıcak terlik giymek ve güne sıcak bir kahvaltıyla başlamak gibi diğer geleneksel Çin tıbbı uygulamalarının da temelini oluşturuyor.

Kaynak,Getty Images - Ilık su içmek, yüzyıllardır süregelen ve günümüzde yaygınlaşan alışkanlıklardan sadece bir tanesi.

TikTok'ta bu trendle karşılaşan asistan mimar Maryam Khan, bu anlatının, geleneksel Çin tıbbına yönelmesine neden olduğunu söyledi.

Güne Tai Chi ile başlamanın (yavaş, akıcı hareketler, derin nefes alma ve meditasyonu birleştiren bir egzersiz) ve kahvesini ılık suyla değiştirmenin faydalarını hissettiğini söylüyor.

"Hemen kafein aldığımda, sonrasında mide bulantısı hissettiğimi fark ettim" diyor.

"Sonra sade sıcak su içmeye başladım, bazen nane, limon ekleyerek... Ve kendimi daha zinde hissettim" diye devam ediyor.

İnsanlar neden geleneksel tıbba yöneliyor?

Dünya Sağlık Örgütü'nde (WHO) geleneksel tıp alanında çalışan birimin yöneticisi Dr. Shyama Kuruvilla, sosyal medyada yayılan ilginin, giderek büyüyen bir toplumsal eğilimi yansıttığını söylüyor.

Kuruvilla örneklendiriyor:

"Almanya'da yapılan bir çalışma, nüfusun %70'inin, hatta daha fazlasının, geleneksel tamamlayıcı ve bütünleyici tıp yöntemlerinden birini kullandığını gösteriyor.

"Çin ve Hindistan gibi bazı ülkelerde bu oran % 90'ın üzerinde olabilir."

Geleneksel yöntemleri savunan diğerleriyse modern tıbba güvenmiyor.

Bu şüphecilik Covid salgınında ortaya çıkmış olabilir.

ABD'de yapılan bir çalışmada, doktorlara ve hastanelere olan güvenin 2020'de %70'in üzerindeyken, 2024'te yaklaşık % 40'a düştüğü görülüyor.

Kaynak,Maryam Khan - Maryam Khan'a göre, geleneksel bir sabah rutini, yoğun bir günde farkındalık dolu bir an sunabilir.

Dünyanın bazı bölgelerinde modern tıbba erişimde de güçlükler yaşanıyor. Buralarda geleneksel tıp daha ucuz bir alternatif olarak kullanabiliyor.

Bazıları da kişiselleştirilmiş ve bütünsel bir yaklaşım sunduğu için geleneksel tıbba ilgi duyuyor.

Sıcak su içmek gibi alışkanlıklar, zihin, beden ve çevre dengesini savunan bu tür sağlık anlatılarına yönelimin bir işareti olabilir.

Bu sağlık inanışları aynı zamanda birçok insan için derin köklü kültürel, manevi ve tarihi öneme sahip.

Dünya Sağlık Örgütü'nden Kuruvilla, bu yöntemleri binlerce yıldır kullanan yerli halkların faydalarına yönelik de bir inanışa sahip olduğunu söyledi.

DSÖ'nün küresel geleneksel tıp merkezi, politika yapıcılara ve hastalara rehberlik sağlamak için kanıtları değerlendiriyor.

Kuruvilla, bunun devasa bir görev olduğunu ve küresel sağlık araştırmaları fonunun şu anda %1'den azının geleneksel tıp araştırmalarına harcandığını söylüyor.

"Kanıt tabanını iyileştirmeye büyük bir ihtiyaç var" diyor.

DSÖ uzmanı Kuruvilla, geleneksel bir tıp yöntemini denemeden önce hastaların, güvenli olup olmadığını kontrol etmek için sağlık uzmanlarıyla görüşmeleri gerektiğini söylüyor.

Peki ya özellikle sıcak su içmek?

DSÖ'nün bu konuda özel bir rehberi olmamasına rağmen, Kuruvilla'ya göre bu, suyun ne kadar sıcak olduğuna, ne kadar su içtiğinize ve hangi sağlık sorunlarına sahip olduğunuza bağlı.

"Her şey kanıt ve dengeyle ilgili" diye vurguluyor.

Kaynak,Getty Images - Tai Chi yavaş, akıcı hareketler, derin nefes alma ve meditasyonu birleştiren bir egzersiz.

Bilim ne diyor?

Aile hekimi ve uzun ömür tıbbı uzmanı Dr. Rosy Brooks, güne ılık su içerek başlamanın bazı faydaları olabileceğini söylüyor.

"Sindirim ve kabızlığa yardımcı olma konusunda az da olsa faydası var" diye de ekliyor.

Ayrıca, ılık suyun yemek borusundaki spazmları yatıştırmaya yardımcı olabileceğine dair az miktarda kanıt olduğunu belirtiyor.

"Ancak bunun dışında, soğuk veya sıcak su içmek sadece bedenin susuz kalmaması adına faydalı" diyor.

İngiltere'de Dr. Helen Medical adlı özel klinikte pratisyen hekimlik ve yaşam tarzı doktorluğu yapan Dr. Selina Gray ise "Soğuk suyun sağlığa zarar verdiğine dair hiçbir kanıt yok" diyor.

Ayrıca sosyal medyadaki bazı iddialara rağmen, ılık su içmenin yağ yakabileceğine, metabolizmayı hızlandırabileceğine veya "detoks" yapabileceğine dair hiçbir kanıt olmadığını vurguluyor.

"Biri ılık suyu tercih ediyorsa ve bu onu daha fazla su içmeye teşvik ediyorsa, bu harika, ancak bu metabolik bir kısayol değil" diye de ekliyor.

Singapur'da geleneksel Çin tıbbıyla iç içe büyüyen Gray, "Annemin bana iç organlarımı ısıtmak için sıcak su içmemi söylemesi halen kulaklarımda" diyor.

Yavaşlama fırsatı

Sıcak su içmenin faydalarına dair kanıtlar az olsa da araştırmalar diğer geleneksel uygulamaların faydalı olabileceğini gösteriyor.

Sağlıklı malzemelerle pişirilmiş sıcak bir kahvaltı, soğuk bir kase mısır gevreğinden çok daha besleyici olabilir.

Ayakların soğuk olmasının hastalığa neden olduğuna dair bir kanıt olmasa da, sıcak ve rahat hissetmek, rahatlamanıza ve daha iyi uyumanıza yardımcı olabilir.

Daha mütevazı araştırmalarda, geleneksel Çin Tai Chi ve Qigong egzersizlerinin gücü, hareketliliği artırabileceği ve stresi azaltabileceği tespit edildi.

Kaynak,Prof Shun Au - Prof Shun Au: "Enerjiyi koruma kavramı, geleneksel Çin tıbbının temel konseptlerinden biri."

Geleneksel Çin tıbbı uzmanı Au, "Günlük hayatta zihnimiz çoğu zaman çok hızlı çalışıyor. Bedenimiz ve zihnimiz iki ayrı yerdeymiş gibi davranıyor" diyor.

"Meditasyon, Qigong ve Tai Chi'nin temel fikri bunu yavaşlatmak" diye de ekliyor.

Aile hekimi Brooks, sıcak su içmenin sağlığa önemli bir faydası olduğuna inanmasa da, bunun psikolojik anlamda yardımcı olabileceğini kabul ediyor.

"Yoğun dünyamızda çoğu zaman unuttuğumuz, kendinize ayırdığınız zamanı size veriyor" diye de ekliyor.

Khan da sabahları sıcak su içmenin ruh sağlığı üzerinde olumlu bir etki yarattığını ve bunun kendisine zaman ayırmak anlamına geldiğini söylüyor.

Raporda, şu tespitler yer aldı:

"1. SBÜ Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Liyakatsiz atamalar çalışanlar üzerinde ciddi baskı ve mobbing yaratmaktadır.

Sağlık çalışanlarının muayene önceliğinden çıkarılması kabul edilemez olup, sağlık hizmetine erişimde sorun yaratmaktadır.

Bina düzenlemelerinde boş alanların hasta odası ve servise dönüştürülmesi fiziki şartları bozmuş, hizmet sunumunu zorlaştırmıştır.

Yeni doğan yoğun bakım kapasitesinin artırılması amacıyla alanlar daraltılmış, 80 küvöz olması gereken kapasite 105’e çıkarılmıştır. Bu durum enfeksiyon riskini ve bebek ölümlerini artırmaktadır.

Yeni doğan yoğun bakımlardan dış birimlere hasta sevkinin idari kararlarla engellenmesi yatak doluluk oranlarını aşırı artırmakta, yer bulunamaması nedeniyle kritik hastalar uzun süre beklemek zorunda kalmaktadır. Bu durum hem sağlık hizmetine erişimde aksamalara hem de hasta güvenliğinde ciddi risklere yol açmaktadır.

Konuya ilişkin olarak, 112 Komuta Merkezi ile hasta sevk etmek isteyen hekim arasında yaşanan olay tutanak altına alınmıştır (ekte belgesi mevcuttur).

Hastanede 28 yataklı, 3. basamak Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi bulunmakta olup yalnızca Van’a değil; çevre illere de hizmet vermektedir.

Yetki ve sorumluluk alanı dışında bulunan bir idari personelin, hastaları klinik değerlendirme yapmaksızın yoğun bakımdan çıkarma yönünde talimat verdiği ifade edilmiştir. Tıbbi kararlara yönelik bu tür idari müdahaleler etik, bilimsel ve mesleki ilkelere aykırılık teşkil etmektedir.

Bu uygulamalar hasta güvenliği açısından ciddi riskler barındırmakta olup, aynı zamanda ileride hukuki ve idari sorumluluk doğurabilecek niteliktedir.

Koridorların servise dönüştürülmesi sağlık hizmeti kalitesini düşürmekte, mortalite oranlarını yükseltmektedir.

İdareciler, sendikal örgütlenme önünde engel oluşturmakta, çalışanları baskı yoluyla başka sendikalara yönlendirmekte, mobbing ve psikolojik şiddet uygulamaktadır.

Çalışanların görev yerleri keyfî şekilde değiştirilmektedir. Tepki gösteren çalışanlar sürgün politikalarıyla karşılaşmaktadır.

VEAH yönetiminin sağlık çalışanları üzerindeki baskısı, sadece günlük uygulamalarda değil, disiplin süreçlerinde de kendisini göstermektedir.

VEAH hukuk birimi liyakatsız idarecilerin sopası görevi görmekte haksız tutanaklar ile personel bezdirilmekte.

Sendikamızın verilerine göre, son bir yıl içinde yaklaşık 300 disiplin soruşturmasına katılım sağlanmış, bu soruşturmaların büyük çoğunluğunda —yaklaşık %90 oranında— muhakkikler tarafından verilen cezalar onaylanmıştır.

Van İl Disiplin Kurulu’nun yaklaşımı, yaptığımız tüm savunmalara rağmen adalet ve hakkaniyet ilkelerinden uzak, yalnızca “cezalandırma” anlayışı üzerine kuruludur.

Disiplin süreci bir “baskı ve sindirme aracı”na dönüşmüş, kurum içi huzuru ve sağlık hizmetinin niteliğini olumsuz etkilemiştir.

Araç park alanlarının yetersizliği hizmete erişimi olumsuz etkilemektedir.

Kuruma ait araçların eski ve kaskosuz olması, olası kaza durumunda çalışanların mağduriyetine yol açmaktadır.

Sendikamızın görüşme talepleri cevapsız bırakılmakta, yaklaşık iki yıldır başhekim ile hiçbir görüşme yapılamamaktadır.

Van ilinde genel olarak branş uzmanı eksikliği yaşanmaktadır. Çocuk nörolojisi, gastroenteroloji, kardiyoloji gibi alanlarda yeterli hekim bulunmaması halkın sağlık hizmetine erişimini güçleştirmektedir.

Ek Bina Radyoloji Birimi’nde son dönemde uygulamaya konulan idari düzenlemeler nedeniyle hizmet sunumunda aksamalar yaşandığı bildirilmiştir.

Yönetim değişiklikleri sonrasında birim işleyişine yönelik uygulamalar, çalışan görüşü alınmadan ve iş yükü analizi yapılmadan hayata geçirilmektedir.

“Tasarruf tedbirleri” kapsamında personel azaltımına gidilmiş; buna karşın iş yükü aynı kalmış veya artmıştır.

Radyoloji personeli; MR, Tomografi, Röntgen, Skopi, Portable ve Kemik Dansitometri alanlarında dönüşümlü görev yapabilmekteyken, personel eksiltme uygulamaları bu sistemin işleyişini sekteye uğratmaktadır.

Cihaz kapasitesinin yetersiz olduğu, hem acil hem de poliklinik hastalarının tek röntgen cihazı üzerinden hizmet aldığı belirtilmiştir. Acil hastalara öncelik verilmesi nedeniyle poliklinik hizmetlerinde gecikmeler yaşanmakta, bu durum çalışanlar üzerinde hasta kaynaklı baskıya yol açmaktadır.

Personel eksiltme ve cihaz temin edilmemesi nedeniyle mesai saatleri içerisinde tüm hastalara hizmet sunulmasında güçlük yaşandığı ifade edilmektedir.

Çalışanların karar süreçlerine dahil edilmediği, yönetim yaklaşımının tek yönlü olduğu belirtilmiş; bunun ekip motivasyonu ve hizmet verimliliğini olumsuz etkilediği vurgulanmıştır.

Mevcut durum hem çalışan sağlığı hem de sunulan sağlık hizmetinin niteliği açısından yeniden değerlendirilmelidir.

Bölge hastanesi konumunda olmasına rağmen, Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi çevre illerden gelen hasta yoğunluğunu karşılayamamaktadır. Bu da hem çalışanların iş yükünü hem de hastaların bekleme sürelerini artırmaktadır.

Bilimsel ve etik ilkeler yerine idari baskı ve keyfî uygulamaların öne geçmesi, sağlık hizmetine duyulan güveni zedelemektedir.

2. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Hastanesi

Yönetimde liyakatsizlik ve torpil hâkimdir; alımlar ve yer değiştirmeler kişiye göre yapılmaktadır.

Çalışanlar üzerinde mobbing ve baskı yaygındır.

Mesai saatlerinde dahi özel muayene ve ameliyat yapılmakta, kamu kaynakları kişisel çıkarlar için kullanılmaktadır.

Çalışan yetersizliği nedeniyle sağlık emekçileri izinlerini kullanamamakta ve aşırı iş yükü altına girmektedir.

Üniversite hastanesi ticarethane anlayışıyla işletilmekte, hastalar müşteri gibi görülmekte, ameliyatlar ücretli yapılmaktadır.

Anadilde hizmet verilmemesi nedeniyle hastaların kendilerini ifade etmesi güçleşmektedir.

Yeni doğan yoğun bakım hastalarının dış merkezlere sevkinin engellenmesi, yatak doluluk oranlarını artırmakta ve sağlık hizmetinde aksamalara neden olmaktadır.

Yer bulunamaması nedeniyle hastalar uzun süre beklemekte, bu da hem sağlık çalışanlarını hem de hasta yakınlarını zor durumda bırakmaktadır.

Konuyla ilgili yaşanan bir olayın 112 Komuta Merkezi tarafından tutanak altına alındığı bilgisi tarafımıza ulaşmıştır (ekte belgesi mevcuttur).

Sağlık çalışanlarına verilen teşvik oranları, bakanlığa bağlı hastanelere göre daha düşüktür.

Hastane 400 yataklı planlanmışken kapasite 670 yatağa çıkarılmış, fiziki şartlar daha da kötüleşmiştir.

Hasta odalarında klima bulunmaması, özellikle yaz aylarında tedavi koşullarını olumsuz etkilemektedir.

3. İlçelerde Tespit Edilen Sorunlar

a) Muradiye İlçesi

İdarecilerin baskıcı tavırları nedeniyle sağlık çalışanları uzun süre ilçede kalmamakta, tayin talep ederek ayrılmaktadır.

Görev tanımı dışında görevlendirmeler çalışanları hukuki risk ve hasta/hasta yakını şiddetine maruz bırakmaktadır.

Görüşmeler sonrası çalışanlar daha büyük baskı ve tehditlerle karşılaşmaktadır.

Çalışanların sunduğu dilekçe ve tutanaklar idareciler tarafından engellenmektedir.

Tasarruf tedbirleri nedeniyle çalışan sayısının düşmesi iş yükünü artırmıştır.

Servislerin yarısı idare, yarısı poliklinik olarak kullanılmakta; yatan hastalara yer kalmamaktadır.

Yoğun bakım biriminde havalandırma yoktur, tuvaletler hemşire odasına dönüştürülmüştür.

Van’ın birçok ilçesinde benzer sorunlar yaşanmaktadır. Uzman hekim eksikliği sağlık hizmetine erişimde ciddi bölgesel eşitsizlikler yaratmaktadır.

Ulaşım ve coğrafi koşulların zorluğu nedeniyle kırsal bölgelerde acil vakalara ulaşım gecikmekte, hastalar çoğu zaman şehir merkezine gitmek zorunda kalmaktadır.

b) Bahçesaray İlçesi

Sağlık çalışanı yetersizliği nedeniyle bir personel aynı gün farklı görevlerde çalıştırılmaktadır. Bu durum ciddi riskler yaratmaktadır.

Yeni hastane binasında diyaliz ünitesi bulunmamaktadır. Diyaliz hizmeti eski binanın bodrum katında, uygun olmayan fiziki koşullarda yürütülmektedir.

Cihazların kalibrasyonu yapılmamış, acil müdahale için gerekli donanım ve ilaçlar mevcut değildir.

Rutubetli ve sağlıksız fiziki ortam sağlık hizmeti sunumunu engellemektedir.

İl Sağlık Müdürlüğü Düzeyinde Gözlemler

İl Sağlık Müdürlüğü düzeyinde ciddi denetim ve sorumluluk eksiklikleri yaşanmaktadır.

Van Tuşba 3 Nolu Aile Sağlığı Merkezi’ne yıkım kararı verilmiş olmasına rağmen bina hâlâ hizmet vermeye devam etmektedir. Bu durum hem sağlık emekçilerinin hem de yurttaşların yaşamını açık tehlike altına sokmakta, halk sağlığına yönelik idari ihmali görünür kılmaktadır.

İl Sağlık Müdürlüğü’nün asli görevi, sağlık hizmetlerinin güvenli, nitelikli ve insan yaşamını esas alan koşullarda yürütülmesini sağlamaktır. Can güvenliğini riske atan uygulamalar, “tasarruf” veya “idari erteleme” gerekçeleriyle mazur görülemez.

Halkın ve sağlık emekçilerinin yaşamı hiçbir idari kararın, bütçe kısıtlamasının ya da ihmalkârlığın konusu olamaz.

İl Sağlık Müdürlüğü’nün eş durumu, mazeret tayinleri, görevlendirmeler ve il içi tayin süreçlerinde objektif kriterlerden uzak, keyfî uygulamalara başvurduğu gözlemlenmektedir.

Tayinle gelen sağlık emekçilerinin dağılımında kurumların gerçek ihtiyacı yerine kişisel ilişkiler ve torpil mekanizması belirleyici olmaktadır.

Bu durum çalışma barışını zedelemekte, emekçiler arasında adaletsizlik ve güvensizlik duygusunu derinleştirmektedir.

Enjeksiyon Hemşirelerinin Hukuki Statü ve Çalışma Güvencesi Sorunu

Türkiye genelinde yaklaşık 13.000 enjeksiyon hemşiresi, Aile Sağlığı Merkezlerinde fiilen kamu sağlık hizmeti sunmalarına rağmen, çalışma statüleri ve hukuki güvenceleri bakımından ciddi belirsizlikler içinde görev yapmaktadır.

Uygulamada işverenlerinin birlikte çalıştıkları aile hekimleri olarak gösterilmesi nedeniyle, bu sağlık çalışanları:

*Beyaz Kod uygulamasından fiilen yararlanamamakta,

*Şiddet vakaları karşısında kurumsal koruma mekanizmalarına erişimde sorun yaşamaktadır,

*Tek taraflı iş akdi feshi riski altında çalışmakta,

*İş kazaları ve mesleki riskler karşısında yeterli hukuki güvenceye sahip olamamaktadır.

*Kamu hizmeti sunan bu çalışanların, idari ve hukuki açıdan özel iş ilişkisi statüsünde değerlendirilmesi; çalışma barışını zedelemekte, mesleki güvencesizlik yaratmakta ve sağlık hizmetinin sürdürülebilirliğini olumsuz etkilemektedir.

*Şiddet riskinin yüksek olduğu birimlerde görev yapan enjeksiyon hemşirelerinin Beyaz Kod sistemine tam ve etkin erişiminin sağlanamaması ayrıca hasta ve çalışan güvenliği açısından ciddi bir boşluk oluşturmaktadır.

Sonuç ve Öneriler

Van ilindeki sağlık kurumlarında yapılan incelemeler ve çalışanlardan alınan geri bildirimler, sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği açısından ciddi yapısal sorunların bulunduğunu göstermektedir.

Liyakatsiz yönetim anlayışı, baskı ve mobbing uygulamaları, fiziki koşulların yetersizliği, personel eksikliği, etik ihlaller ve güvenlik sorunları hem sağlık emekçilerinin çalışma koşullarını hem de halkın sağlık hizmetine erişimini olumsuz etkilemektedir.

Van, çevre illere de hizmet veren bir bölge hastanesi kenti olduğundan, mevcut personel ve altyapı yetersizlikleri daha da belirginleşmektedir.

İlçelerdeki hizmet yetersizliği şehir merkezine yığılmayı artırmakta, sağlıkta erişim adaletsizliği derinleşmektedir.

Sağlıkta dönüşüm politikalarının yarattığı ticarileşme anlayışı, hizmetin özünü zedelemekte; sağlık çalışanlarını tükenmişliğe, halkı ise niteliksiz hizmete mahkûm etmektedir.

Özellikle SBÜ Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde yaşanan etik dışı müdahaleler ve uzman hekim istifaları sistemin geldiği çöküş noktasını göstermektedir.

Bu nedenle:

Liyakate dayalı yönetim anlayışı derhal tesis edilmeli, idari görevlendirmelerde sendika ve çalışan temsilcilerinin görüşü alınmalıdır.

Sağlıkta şiddet olaylarına karşı yasal ve idari önlemler güçlendirilmeli, güvenlik birimleri etkili şekilde organize edilmelidir.

Etik ihlallere karşı sıfır tolerans politikası uygulanmalı; tıbbi kararlara idari müdahale son bulmalıdır.

Personel eksiklikleri giderilmeli, özellikle kritik birimlerde (yoğun bakımlar, aciller, diyaliz vb.) kadrolar acilen güçlendirilmelidir.

Fiziki koşulların iyileştirilmesi, hijyen, havalandırma ve ekipman eksikliklerinin giderilmesi için ek bütçe oluşturulmalıdır.

Sendikal örgütlenme özgürlüğü güvence altına alınmalı; çalışanlara yönelik baskı, tehdit ve sürgün uygulamaları son bulmalıdır.

Sağlık emekçilerinin özlük hakları (ücret, teşvik, izin, nöbet düzeni) adil biçimde düzenlenmeli, iş barışı yeniden sağlanmalıdır.

Van halkının nitelikli sağlık hizmetine erişimi, ancak bilimsel aklın, etik değerlere bağlılığın ve emekçilerin söz hakkının güçlendirilmesiyle mümkün olacaktır.

Sendikamız, sağlık emekçilerinin sesi olmaya, emeğin ve bilimin rehberliğinde mücadeleyi sürdürmeye kararlıdır.”

Denetimler kapsamında, eksikliklerini gidermeyen işletmelere tespit tutanağı düzenlenerek cezai işlem uygulandı. Ayrıca işletme sahiplerine ruhsat ve hijyen kurallarına ilişkin gerekli uyarılar yapıldı.

İpekyolu Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü yetkilileri, "halk sağlığının korunmasına yönelik denetimlerin aksatılmadan sürdürüleceğini" belirterek, "özellikle Ramazan ayında artan tüketim nedeniyle halkın sağlıklı ve güvenilir gıdaya erişiminin sağlanmasının öncelikli hedefleri olduğunu" kaydetti.

Belediye bünyesinde yürütülecek kurs, Tuşba Bedesten Çarşısı’nda düzenlenecek.

Kürtçeyi öğrenmek ya da dil bilgisini geliştirmek isteyen yurttaşlar başvurularını Kültür Sanat ve Sosyal İşler Müdürlüğü’ne yapabilecek.

Yurttaşlara kursa kayıt yapma çağrısında bulunan Tuşba Belediyesi Kültür Sanat ve Sosyal İşler Müdürlüğü yetkilileri, Kürtçenin geliştirilmesine yönelik çalışmalarının süreceğini dile getirdi. 

Kursun başlama tarihine ve eğitim programına ilişkin detaylar, başvuru sürecinin ardından duyurulacak.

Özellikle Ramazan ayında tüketimi artan çiğ köfte işletmelerine yönelik incelemelerde, personelin çalışma şartları ve kişisel hijyen kuralları da denetlendi. Standartlara uymayan hususlarda işletme sahiplerine gerekli uyarılar yapılırken, mevzuata uygun hareket edilmesi noktasında detaylı bilgilendirmelerde bulunuldu.

Zabıta Müdrülüğü yetkilileri, ilçe sakinlerinin sağlıklı gıdaya erişimi için denetimleri sürdüreceklerini ifade etti. 

Hastanenin altyapısı tamamlanmadan alelacele faaliyete geçirildiğini, bunun da kanalizasyon atıkları açısından ciddi sağlık ve çevre sorunlarına yol açtığını belirten Dindar, önergesini şöyle gerekçelendirdi:

"Gevaş Devlet Hastanesi 2025 yılında alt yapı ve kanalizasyon çalışmaları tamamlanmadan yeni hizmet binasına taşınmıştır. Kamuoyuna yansıyan iddialara göre hastanenin kanalizasyon altyapısı oluşturulmadığı ve ilkel yöntemlerle, hastanenin çok yakınında, üstü açık bir çukurda kanalizasyon atıklarının biriktirildiği, yine çok ilkel yöntemlerle birikintinin vidanjörlerle taşındığı, kış aylarında bu nedenle tıkanma yaşandığı ve hastanenin içinde bile su ve atık giderlerinin patladığı ifade edilmektedir.

Kanalizasyon altyapısının bulunmadığı yerleşim alanlarında evsel ve kurumsal atık suların kontrolsüz veya yetersiz yöntemlerle bertaraf edilmesi, halk sağlığı, çevre güvenliği ve sürdürülebilir yaşam açısından ciddi riskler doğurmaktadır. Hastanenin kurulduğu yere çok yakın mesafede akarsuların, yer altı sularının ve Van Gölü’nün olduğu bilinmelidir. Gevaş’ta hastane gibi halk sağlığından sorumlu bir kurumun üzeri açık foseptik çukurları, sızdırmalı çukurlar ve denetimsiz arıtma uygulamaları; yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının kirlenmesine neden olmakta, içme ve kullanma sularını doğrudan tehdit etmektedir. Yeraltı suyuna karışan patojen mikroorganizmalar; kolera, tifo, dizanteri ve hepatit gibi bulaşıcı hastalıkların yayılma riskini artırmaktadır. Gevaş’taki bu sorunun özellikle tarımsal su  kuyularının yaygın olduğu bölgelere yakın olduğu ve ciddi bir halk sağlığı riski oluşturduğu bilinmelidir.

Hastane gibi büyük yerleşkelerin ilkel yöntemlerle, sızdırmalı çukurlarla ve standartlara uygun yapılmamış septik tanklarla kanalizasyon atıklarını bertaraf etmesi mümkün değildir. Bu risk toprak yapısına bağlı olarak atık suyun filtrelenmeden çevreye yayılmasına neden olmakta, tarım arazilerinin kirlenmesine yol açmaktadır. Nitrat ve fosfat yükü artan toprak ve su kaynakları ekosistem dengesini bozmakta, uzun vadede verim kaybına ve biyolojik çeşitliliğin azalmasına sebep olmaktadır. Ayrıca kontrolsüz deşarj edilen atık sular yüzeysel akışla dere, göl ve sulama kanallarına karışarak toplu çevre kirliliğine neden olmaktadır.

Düzenli boşaltılmayan foseptik sistemleri taşma riski taşımakta; kötü koku, sinek ve haşere oluşumu gibi çevresel sorunlara yol açmaktadır. Özellikle yaz aylarında artan sıcaklıkla birlikte mikrobiyolojik riskler büyümekte, yaşam kalitesi ciddi biçimde düşmektedir. Çökme riski bulunan eski veya mühendislik hizmeti almamış çukurlar ise fiziksel güvenlik açısından da tehlike oluşturmaktadır.

Hastanenin yapıldığı bölgenin önceki yıllarda sulak alan ve bataklık olduğu bilinmektedir. Yapay arıtma sistemleri ve doğal arıtma yöntemleri alan ihtiyacı, yanlış tasarım halinde sivrisinek üremesi ve mevsimsel performans düşüşü gibi riskler taşımaktadır.

Sonuç olarak, kanalizasyon altyapısının bulunmadığı yerleşimlerde kullanılan alternatif yöntemler; çevresel kirlilik, yeraltı suyu kirlenmesi, bulaşıcı hastalık riski, tarımsal üretimde zarar, yaşam kalitesinde düşüş ve uzun vadeli ekosistem tahribatı gibi çok boyutlu riskler doğurmaktadır. Bu risklerin önlenmesi amacıyla merkezi kanalizasyon ve biyolojik arıtma altyapısının planlı şekilde yaygınlaştırılması; mevcut alternatif sistemlerin ise teknik denetime tabi tutulması, standartlara bağlanması ve düzenli izlenmesi kamu sağlığı ve çevre güvenliği açısından zorunludur. Gevaş Devlet Hastanesi’nin kanalizasyon alt yapısı yapılmadan hizmete sunulmasının sorumluları hakkında ivedilikle gerekli soruşturma ve incelemeler başlatılmalı, bu bölgedeki kanalizasyon ihtiyacı derhal giderilmelidir."

Hastane penceresinden çekilen fotoğrafta foseptik çukurdan yayılan su birikintileri görülüyor.

Dindar, şu soruları sordu: 

1. Gevaş Devlet Hastanesi’nin kanalizasyon alt yapısı kurulmadan hizmete açıldığı, hastaneye çok yakın bir yerde üstü açık bir foseptik çukuru ile ve vidanjörlerle bu eksikliğin giderildiği, bu nedenle hastane içinde tıkanma ve taşmaların yaşandığı iddialarına dair bakanlığınızın başlattığı bir inceleme mevcut mudur?
2. Hastane kanalizasyon ve foseptik atıklarının Van Gölü ve çok yakınından geçen akarsularına karışmaması için alınan tedbirler nelerdir?
3. Hastanenin kanalizasyon alt yapısının eksikliğinin sorumluları olarak Sağlık Bakanlığı ve Çevre Şehircilik Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı yetkilileri ve kayyım denetimindeki VASKİ yetkilileri hakkında diğer bakanlıklar koordineli şekilde bir inceleme başlatacak mısınız?
4. Gevaş’ta söz konusu bölgede Van Gölü’nün, çeperdeki akarsu yataklarının ve halk sağlığının korunması amacıyla  kanalizasyon altyapısının ivedilikle tamamlanması için kayyım denetimindeki VASKİ’yi harekete geçirecek misiniz?
5. Kanalizasyon altyapısı kurulana kadar halk sağlığını korumak, hasta ve çalışan haklarını güvenceye almak ve ekolojik riskleri azaltmak amacıyla Gevaş’ta hangi tedbirleri alacaksınız?"

Sigara ve tütün ürünleriyle mücadelenin yalnızca bireysel bir tercih değil, doğrudan toplum sağlığını ilgilendiren ciddi bir kamusal sorumluluk olduğunu belirten Turğut, "‎Sigara kullanımı ne yazık ki alarm verici boyutta. Güncel verilere göre 15 yaş ve üzeri nüfusta sigara kullanım oranı yaklaşık %24,2 düzeyindedir; erkeklerde %31,9, kadınlarda ise %16,4 seviyesindedir ve Türkiye’de toplam yetişkin sigara kullanıcısı sayısı 20 milyonu aşmaktadır. Uluslararası raporlar ise yetişkinlerin yaklaşık %31,6’sının sigara kullandığını, erkeklerde bu oranın %44,1, kadınlarda ise %19,2 seviyesine çıkabildiğini ortaya koymaktadır. ‎Sigara ve tütün ürünleri yalnızca bireyi değil, tüm toplumu etkileyen ağır sonuçlar doğurmaktadır. Türkiye’de her yıl yaklaşık 100 bin kişi sigaraya bağlı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetmekte; kalp-damar hastalıkları, solunum yolu hastalıkları ve akciğer kanserine bağlı ölümlerin önemli bölümü tütün kullanımından kaynaklanmaktadır." dedi. 

Gençlerde yaygınlık
‎

Sigara kullanımının gençler arasındaki yaygınlık oranlarına değinen Turğut, "Genç nüfus açısından tablo daha da kaygı vericidir. Türkiye’de 13-15 yaş grubunda %17,9 oranında genç tütün ürünü kullanmakta; aynı yaş grubundaki gençlerin %51,8’i kapalı alanlarda pasif dumana maruz kalmaktadır. 10-14 yaş grubunda ise sigara kullanım oranı yaklaşık %7,7 düzeyindedir. Araştırmalar sigara kullanımının büyük bölümünün 18 yaşından önce başladığını ortaya koymaktadır. ‎Kadınlar arasında sigara kullanım oranı geçmiş yıllara kıyasla artış eğilimi göstermekte ve erkek-kadın arasındaki farkın giderek azaldığı dikkat çekmektedir. Bölgesel çalışmalar ise bazı Doğu-Güneydoğu bölgelerinde günlük sigara içme oranının erkeklerde %50,7, kadınlarda %18,3 seviyesine ulaşabildiğini; ayrıca kaçak ve bandrolsüz tütün tüketiminin bazı bölgelerde daha yaygın olduğunu göstermektedir." ifadelerini kullandı.

‎‎Sahadan elde edilen gözlemlerin, yasal düzenlemelere rağmen bazı işletmelerin kapalı alanlarda sigara içilmesine göz yumduğunu ve denetimlerin yeterli etkinlikte yürütülmediğini ortaya koyduğunu belirten Turğut, özellikle okullara yakın bölgelerde kimi bakkal, market ve büfelerde açık sigara satışına ilişkin iddiaların arttığına dikkat çekti.

Turğut, bazı bölgelerde kaçak tütün ve bandrolsüz ürünlerin denetimsiz şekilde satışının sürdüğünü, kafelerde ise nargile sunum kriterlerine uyulmadığını ve gerekli yetki belgeleri olmaksızın hizmet verildiğini kaydederek, alanda mücadele eden STK ve ilgili kurumların sahadaki çalışmalarını güçlendirmesini, denetimlerin siyasi beklentilerden bağımsız biçimde 7 gün 24 saat, yılın 365 günü kararlılıkla sürdürülmesini ve tüm kamu kurumları, yerel yönetimleri ve vatandaşları dumansız hava sahası hakkına sahip çıkmaya davet etti.

Memorial Şişli Hastanesi Uzman Psikiyatri Doktoru Sadıga Osmanlı Shirolu, ebeveynleri uyararak şunları söyledi: 

"En sık karşılaştığımız şey, başvuran hasta profilinin gençleşmesi ve madde kullanımının daha fazla normalleştirilmesi. “Arada bir”, “Sosyal ortamda” diye başlayıp düzenli kullanıma kayabilen gençlerin başvurularıyla karşılaşıyoruz.

"Ergenliğin sonu ve genç yetişkinliğin başı çok riskli"

Saha verileri, maddeyle ilk temas ve başlama açısından en kritik dönemin 15–24 yaş aralığı olduğunu gösteriyor. Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığı’nın raporuna göre, 2024’te maddeye başlayanların yüzde 67,6’sı bu yaş grubunda yer alıyor. Bu tablo bize, riskin “ergenliğin sonu–genç yetişkinliğin başı” döneminde yoğunlaştığını; yani üniversite/işe geçiş, sosyal çevrenin değiştiği ve deneme eşiğinin düştüğü yıllarda belirginleştiğini anlatıyor.

Sosyal medya nasıl etkiliyor?

Bazı içerikler maddeyi “eğlenceli” veya “zararsız” gibi gösterip zarar kısmını görünmez kılabiliyor. Ayrıca çevrimiçi ortamlar akran etkileşimini de büyütüyor, aynı fikrin tekrar tekrar dolaşması bir davranışı daha sıradan gösterebiliyor; yani kullanım meşrulaştırılabiliyor.

"Bir kere denemek 'masum' değil"

“Bir kere denemek” masum bir adım gibi görünse de risk her zaman öngörülebilir değildir. Çünkü maddenin içeriği, kişinin biyolojik yatkınlığı, o günkü ruh hali gibi faktörler sonucu belirgin biçimde değiştirebilir. Ayrıca ortam ve akran etkisi küçümsenmemeli. “Ortamda var, ama ben kullanmıyorum” yaklaşımı çoğu zaman sürdürülebilir değildir, sınır aşımı kolaylaşabilir. Bir de zor duygularla baş etmek için maddeye değil, etkisi kanıtlı baş etme yöntemlerine yönelmek gerekir. Uyku ve rutinleri güçlendirmek, spor ve bedensel aktiviteler, güvenilir bir yetişkinle konuşmak, psikolojik destek almak gibi.

Aileler nasıl iletişim kurmalı?

Aileler, sakin ve net bir dille “Seni suçlamak için değil, anlamak ve güvende tutmak için konuşmak istiyorum” şeklinde yaklaşılmalı. Amaç itiraf koparmak değil; gencin savunmaya geçmeden konuşabileceği güvenli bir alan açmaktır. “Sana saygı duyuyorum ama güvenlik benim sorumluluğum; bazı kuralları ve takibi birlikte belirleyeceğiz” demeliyiz. Genç konuşmayı reddetse bile, “Konuşmaya hazır olduğunda buradayım, bunu görmezden gelmeyeceğiz” mesajını vermek ilişkiyi korur. Aile içi gerginlik artıyorsa profesyonel destek süreci sağlıklı zemine taşır.

“Bizim evde olmaz” rahatlığı da olmasın, utandıran–sert tepkiler de olmasın. İkisi de sorunu büyütebilir. Doğru olan sakin bir dille konuşmak, net sınır koymak ve erken işaretleri ciddiye almaktır. “Bir kere” ifadesi hafife alınmamalı; ama genç köşeye sıkıştırılmadan hızlı ve doğru destekle risk büyümeden yönetilmelidir."

Bir etkinlik de Edremit'teki Yarbay Yusuf Turgut Ortaokulu'nda gerçekleştirildi. Dernek Başkanı Osman Turğut düzenlenen etkinlikte 8. sınıf öğrencileri ile bir araya geldi.

Sigaranın zararları ve alınması gereken önlemler hakkında bilgilendirmede bulunan Turğut, ailelerin dikkat etmesi gereken husuları özel vurgular yaptı. Sigara ve diğer madde bağımlılığıyla ilgili arkadaş ortamına ve çevre etkisine dikkat çeken Turğut, şunları söyledi:

"Vahşi ve acımasız tütün endüstrisi özellikle gençleri ve ergenleri potansiyel müşteri yapma çalışıyor. Ülkemizde  sigara reklamları yasak ama tütün endüstrisi detaylı reklamlar yapıyor. Bu konuda farkındalık ve bilinçlenme faaliyetleri ana okuldan itibaren yapılmalıdır. Bağımlılıkla mücadelede ederken tüm toplum, tüm hükümet yaklaşımı olmalıdır. Kampanyaların  yapılması, halka ulaşılması, doğru mesajların topluma iletilmesi ve farkındalığın yaratılması sivil toplumun katkıları çok önemlidir. Mutlaka sivil toplumun da buna destek vermesi gerekir. Kamuoyunun oluşturulması, karar verilelerin, politika yapıcılarının etkilenmesi için sivil toplum çok önemlidir. Suça hep gençlerde  ve ergenlerde buluyoruz ama bence bağımlılığın en önemli sebebi arkadaş etkisi. Tütün bağımlılığı, görerek bulaşan bir hastalık. Sonuçta arkadaşlarını görerek, merak ederek oluşan bir hastalık. Sonuç olarak burada suç gençlerde ve ergenlerde değil. Bunun arkasında milyarlarca dolar bütçesi olan bir endüstri var. Bu endüstrinin tek amacı vardır. Bugünün gençleri yarının potansiyel düzenli müşterisidir. Sigara tiryakilerinin çoğunluğu sigara içmeye ergenlikte başlar ve endüstrinin tek amacı çocukları ve ergenleri bağımlı hale getirmektir. Bu yüzden tütün endüstrisi, dünyanın en tehlikeli, en acımasız ve en sinsi endüstrisidir."

Neler yapılmalı?

"Yapılması gereken en iyi şey, çocuk ve gençleri sigarasız ve nikotinsiz ortamlarda büyütmek, onların siga bilmeden büyümesini sağlamak. Aslında bununla ilgili çok önemli gelişmeler de yaşanıyor. Örneğin Yeni Zelanda 2007 yılından sonra doğanların hayatları boyunca sigara almalarını, sigara içmelerini yasaklandı. İsveç, İzlanda ve Yeni Zelanda 2025 yılından sonra sigara kullanımını ve satışını kökten yasaklıyor. Sigara ile mücadelede en iyi politika çocuk ve gençleri tütünsüz ortamlarda büyütmektir. Diğer önemli bir politika da sigara fiyatlarıdır. Türkiye’de ne yazık ki diğer OECD ve Avrupa ülkeleri ile kıyaslandığında sigara fiyatları çok ucuz. Eğer sigara fiyatlarını yüzde 10 artırırsanız gençlerin yüzde 8’i sigarayı doğrudan bırakıyor ya da sigaraya başlamıyor. Bu nedenle  bir an önce ülkemiz de ulaşabilirliği zorlaştırmalıdır. Yasalar var ve uygulama olmalıdır. Bunların tümü çocukları ve gençleri sigarasız hale geticek adımlardır."
 

Haber: Mehmet Algör

Okulun seminer salonunda çok sayıda öğrencinin katıldığı söyleşide Turğut, sigara kullanımının, bireyin hayatı üzerindeki etkilere dikkat çekti.  

Turğut, şunları söyledi:

"Her yaktığınız sigara, hayalinizdeki küçük bir tuğlayı yıkar. Bağımlılık, kişinin özgür iradesini esir alır. Odaklanma, yaratıcılık ve öğrenme süreçlerini yavaşlatır. Sigara kullanan bir genç sadece kendi sağlığını değil, aynı zamanda pasif içicilik yoluyla ailesinin ve arkadaşlarının sağlığını da tehlikeye atar."
​
"Hayır" diyebilme yeteneği

Sigara ve diğer zararlı alışkanlıkların kaynağının çoğunlukla toplumsal baskı ve özgüven eksikliğinden kaynaklandığını ifade eden Turğut, "Karakterinizi ve geleceğinizi korumanın en güçlü kalkanı, size zarar verecek her türlü teklife net ve kararlı bir şekilde 'hayır' diyebilmektir. Bir bireyin kendi sınırlarını çizebilmesi, en büyük özgürlüğüdür. Eğer bu duruşu edinebilirsek, sadece sigaradan değil, hayatımızdaki tüm olumsuzluklardan arınmış oluruz. İşte o zaman her şey, hayal ettiğinizden çok daha güzel ve parlak olacaktır."

Haber: Mehmet Algör

"Uyuşturucu kullanımı geleceğimizi tehdit ediyor. Bu tehdide hep birlikte dur diyelim" denilen açıklamada, şu ifadeler kullanıldı:

"Bugün halkımızı tehdit eden en büyük felaketlerden biri uyuşturucu belasıdır. Uyuşturucu madde kullanımı nedeniyle zehirlenen gençlerimiz sessizce ölüme gidiyor. Geleceğimiz yok ediliyor. Uyuşturucu kullanımı ilkokul çağındaki çocuklara kadar inmiş durumda. Gelinen aşamada bütün mahalleler, sokaklar, okullar uyuşturucu tehlikesinin açık hedefi haline gelmiştir. Yarınımız olan çocuklarımız uyuşturucu baronları karşısında savunmasız. Uyuşturucu ağlarının hükmetmediği ev kalmadı. Ölüm tacirlerinin pençelerine düşenler ya zehirlenerek ölüyor ya öldürülüyor ya da intihar ediyorlar. Aileler karşılaştıkları bu tehlike karşısında çaresiz. Türkiye genelinde madde kullanımı oranı yüzde 3 iken Kürdistan’da bu oran yüzde 10’un üstünde. Bu sorunun temel nedeni bölgede yaşanan derin işsizlik ve yoksulluk. İnsanlar iş bulamıyor, aileler çocuklarına bakamıyor, genç nüfus hızla artıyor. Bölgede 40 yıldır süren savaş ve çatışma ortamının yol açtığı ekonomik ve sosyal yıkım gençlerin geleceğe olan umudunu azaltıyor. Başka bir ifade ile çocuklarımız ve geleceğimiz büyük bir tehdit altında. Uyuşturucu kullanımı halkımıza karşı zamana yayılmış bir soykırım sürecine dönüşmüş durumda.

Halkımıza karşı tezgâhlanan bu korkunç çürüme ve yok etme tehdidine karşı sessiz kalamayız. Bu tehlike ile ancak topyekûn bir seferberlik ruhu ve ulusal bir bilinçle baş edebiliriz. Çocuklarımızı ve geleceğimizi kurtarmak için ele ele vermek dışında bir seçenek yok. Bütün siyasi aktörleri, sivil toplum örgütlerini, oda, baro, sendika ve mahalli dernekleri uyuşturucu tehdidine karşı ortak bir platformda birleşerek mücadele etmeye çağırıyoruz. Geleceğimiz karartılmadan, gelin hep birlikte çocuklarımıza sahip çıkalım. Geç olmadan, hemen şimdi…"

Ancak yemekten sonra biriken gazı boşaltmak için yapılan 'gaz yürüyüşü', sosyal medyada bir sağlık trendi haline geldi.

Profesyonel ev ekonomisti ve aktris Mairlyn Smith bu trendin öncülerinden.

Smith'in kocasıyla yaptığı yürüyüşlerin videoları Instagram ve TikTok'ta milyonlarca kez izlenmiş.

"Yıllar önce, akşam yemeğinden sonra köpeğimizi yürüyüşe çıkarırdık ve buna 'gaz yürüyüşü' derdik, çünkü dışarı çıkıp gaz çıkarır ve suçu köpeğe atardık" diye açıklıyor.

'Gaz yürüyüşü' neden sağlık için iyi?

Adı komik gelse de "gaz çıkarma yürüyüşleri" gerçekten sağlık için yararlı olabilir.

Öncelikle yemek yedikten sonra biriken gazın dışarı çıkmasına yardımcı olur.

Yiyecek, su veya tükürük yutarken az miktarda hava da yutarız ve bu hava sindirim sisteminde birikir. Ayrıca sindirim sırasında ve sindirimi zor olan yiyecekleri yediğinizde de gaz birikebilir; bazı ilaçlar ve gıda intoleransı da daha sık gaz çıkarmaya yol açabilir.

Kanada'nın Toronto kentinde yaşayan Smith, sekiz adet çok satan yemek kitabının da yazarı.

"Yürürken, aslında gastrointestinal (sindirim) sisteminize masaj yaparsınız. Bu da tüm gazın dışarı çıkmasına yardımcı olur ve sağlığınız için gerçekten iyir" diyor

Egzersiz ayrıca, kalın bağırsakta bulunan mikroorganizmaların, özellikle de kısa zincirli yağ asitleri üretenlerin sayısında olumlu bir değişiklik sağlıyor. Bunlar bağırsak sağlığı için faydalı maddeler.

İngiltere'de sindirim sistemi hastalıkları alanında bir hayır kurumu olan Guts UK'nin enformasyon sorumlusu Julie Thompson, "Mikroplar ayrıca bağırsakta doğal olarak bulunan safra asitleri adı verilen bazı diğer maddeleri de değiştirir. Bu iki değişiklik de bağırsak hareketliliğini artırır ve bu da kabızlığı iyileştirir ve insanların gaz çıkarmalarına yardımcı olur" diye açıklıyor.

Mairlyn Smith
Mairlyn, Kanada Diyabet Vakfı için için para toplamak amacıyla, fartwalk
(gaz çıkarma yürüyüşü) teriminin ticari haklarını satın aldı.

Yürüyüşün kardiyovasküler (kalp-damar) sağlığına yardımcı olduğu, bağışıklık sistemini güçlendirdiği ve kan şekeri seviyelerini dengeleyerek ve ani yükselmesini önleyerek tip 2 diyabet gelişme riskini azaltmaya yardımcı olabileceği biliniyor.

"Yemek yedikten sonra oturmayıp, hareket ettiğinizde kaslarınız yemekten sonra dolaşımdaki kan şekerini bir sünger gibi emer" diye açıklıyor Smith.

"Bu, riski azaltmanın tek yolu değil ama sürekli yaptığınızda durumunuzu kat be kat iyileştirecek küçük alışkanlıklardan biri."

'Gaz yürüyüşü' ve lifler

Lif hakkında bir kitap yazan İngiltere merkezli beslenme uzmanı Emma Bardwell, "gaz yürüyüşleri"nin daha fazla lif tüketme hedefine daha rahat ulaşmaya yardımcı olabileceğini söylüyor.

"Dünya genelinde, yaklaşık %90'ımızın önerilen günlük 30 gram lif miktarına ulaşamadığını biliyoruz. Ancak bence insanları caydıran şey, şişkinlik ve gaz gibi birçok yan etki ihtimali. Bu yüzden bu 'gaz yürüyüşleri' mükemmel bir yardımcı."

Lif tüketimi, sağlığa birçok faydası olduğundan önemli bir konu.

Emma Bardwell
Emma Bardwell, "Gaç çıkarma yürüyüşünün" güzelliğinin, katı kuralların olmaması ve basitliğinde yattığını söylüyor.

Bardwell "Kolesterolü düşürmeye yardımcı oluyor. Kan şekeri seviyenizi kontrol etmenize yardımcı oluyor. Kabızlığı önlemeye yardımcı oluyor. Hatta kalp hastalığı, tip 2 diyabet ve hatta bazı kanser türleri, özellikle kolorektal (bağırsak-rektum) kanseri gibi hastalıkları önlemeye yardımcı oluyor" diyor.

Lif ayrıca bağırsak mikrobiyomunu oluşturan bağırsak mikroplarını da besliyor.

"Bu mikroplar lifleri yiyor, fermente ediyor ve metabolitler oluşturuyor. Bu metabolitler vücutta dolaşarak B12 gibi vitaminlerin sentezlenmesinden, serotonin gibi nörotransmitterlerin oluşturulmasına kadar sayısız fayda sağlıyor.

"Hatta ruh hali gibi konularda bile yardımcı olabilir."

Ruh sağlığına faydaları

Dışarı çıkıp yürüyüş yapmak, egzersiz endorfin ve serotonin gibi iyi hissettiren kimyasalların üretilmesini sağladığı için ruh sağlığını güçlendirebilir.

Ayrıca endişelerinizden uzaklaşmanıza ve daha iyi uyumanıza, ilişkilerinizi geliştirmeye de yardımcı olabilir.

Smith, kendisinin de kocasının da kariyerleriyle meşgul insanlar olduklarını ve yürüyüşün birlikte vakit geçirmek için iyi bir yol olduğunu söylüyor.

"Kocam yanımda olmadığında bir arkadaşımla veya komşumla yürüyüşe çıkıyorum ve bu iletişim kurmak için çok iyi bir yol" diyor.

Smith, Covid salgını sırasında insanları eğlendirmek amacıyla kocasıyla yaptığı gaz yürüyüşlerini Instagram'da paylaşmaya başlamış. 2023'te ise buzda kayarak travmatik beyin hasarı almış ve bu videoları kaydetmek iyileşme sürecinin bir parçası haline gelmiş.

"Telefonumu aldım ve bu konuyu konuşmaya başladım ve 'Eğer böyle hatırlanacaksam bu çok komik olacak' diye düşündüm" diyor.

'Gaz yürüyüşü' nasıl yapılır?

İdeal olarak her yemekten sonra hareket etmeniz iyi, ancak en iyi zaman, çoğu insan için ana öğün olan akşam yemeği sonrası.

Kesin kurallar olmasa da beslenme uzmanı Emma Bardwell, yemeğin sindirilmeye başlaması için yaklaşık 30 dakika ila bir saat beklemenizi öneriyor. Yürüyüşün uzun veya yorucu olması gerekmiyor.

"On dakikadan bahsediyoruz. İşleri fazla karmaşıklaştırmaya gerek yok" diyor.

Tek ihtiyacınız olan rahat bir çift ayakkabı ve iklime uygun giysiler.

Bardwell, sosyal medyada sağlığın bazen elitist ve pahalı hilelerle gereğinden fazla karmaşık hale getirildiğini söylüyor.

"Yemekten sonra yürüyüş yapmak gibi basit bir eylemden söz ediyoruz ve bu çoğu insan için ulaşılabilir bir şey. Tamamen ücretsiz" diyor.

'Gaz yürüyüşü" mucidi Mairlyn Smith de bunu rutininize dahil etmenin daha sağlıklı bir yaşam sürmenizi sağlayan "harika bir küçük alışkanlık" olarak teşvik ediyor.

"Bu küçük ipuçları, yolunuzdan sapmamanıza ve kendinizi en iyi hissetmenize yardımcı olacak eylemler" diyor.

"Tek amacım insanları koltuktan kalkmaya teşvik etmek olduğu için bunun bu kadar popüler hale gelmesi beni çok heyecanlandırıyor" diye de ekliyor.

Turğut, ailede desteğin zayıflamasının gençler için ciddi bir risk unsuru olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Aile bütünlüğü bozulduğunda ya da çocuk kendini duygusal olarak yalnız hissettiğinde, bağımlılık riski katlanıyor. Görünmeyen çocuk sendromu en büyük tehlikelerden biridir.”

Aile içindeki iki uç davranışın bağımlılığı tetiklediğini vurgulayan Turğut, aşırı koruyuculuk ile ilgisizlik arasında sıkışan çocukların duygusal boşluk yaşadığını söyledi. Bu iki uç tutumun, çocuklarda stres yönetimi, öz değer ve sınır bilinci gelişimini engellediğini ifade etti.

Turğut, çocuk yetiştirmenin uzun vadeli bir süreç olduğunu belirterek ailelere şu

hatırlatmayı yaptı:

“Okul karakteri destekler ama aile karakteri inşa eder. Sevgi temeldir ancak bu bağı tutan asıl unsur saygıdır.”

EBEVEYNLERE SORUMLULUK ÇAĞRISI

Turğut, sağlıklı sınır koymanın bağımlılıkla mücadelede en etkili yöntemlerden biri olduğunu vurgulayarak ailelere şu önerilerde bulundu:

·* Ne baskıcı ne de başıboş bırakan bir tutum

· *Olumlu davranışları fark eden ve güçlendiren yaklaşım

· *“Eş bağımlılık” döngüsünden uzak durma

·* Profesyonel destek almaktan çekinmeme

Turğut ayrıca, bağımlılığın bir irade eksikliği değil, tedavi gerektiren bir hastalık olduğunun

altını çizdi.

Bağımlılıkla mücadelede iniş çıkışların kaçınılmaz olduğunu söyleyen Turğut, doğru rehberlik ve profesyonel destekle ailelerin bu mücadelede başarıya ulaşabileceğini dile getirdi.

“O son kaleyi sevgi, saygı ve kararlılıkla ayakta tutabiliriz. Bu, ailenin varoluş sınavıdır.”

Ekipler, bazı kantinlerde satışı yasaklanmış ürünlerin bulunduğunu tespit ederek son kullanım tarihi geçmiş gıdaları da uygun şekillerde imha etti. 

Yemekhane hizmeti bulunan okullarda ise yemek hazırlık alanları, kullanılan ürünlerin son kullanım tarihleri ve temizlik kuralları incelendi.

Görevlilere ve okul yetkililerine sağlığa zararlı ürünlerin satışına kesinlikle izin verilmeyeceği belirtilerek, benzer ihlallerin tekrarı halinde cezai işlem uygulanacağı hatırlatıldı.

Eğitimde, Alzheimer hastalığının tanımı, türleri, erken teşhis yöntemleri ve hasta bireylerle doğru iletişim kurma teknikleri ele alındı. Uzmanlar, hastalıkla mücadelede erken teşhisin önemi ile hasta ve hasta yakınlarının yaşam kalitesini artırmaya yönelik yöntemler üzerinde durdu.

Belediye personeli, Alzheimer hastalarıyla etkili iletişim kurmanın püf noktaları konusunda bilgilendirilirken, hasta bireylerle empati kurmanın ve sabırlı yaklaşımın önemine dikkat çekildi.

Belediye yetkilileri, eğitimin toplum genelinde farkındalık yaratmayı ve daha bilinçli bir yaklaşım geliştirmeyi amaçladığını söyledi. 

Sürecin şeffaf yürütülmesi gerektiği ifade edilen açıkalmada, "Geçmiş dönemlerde promosyon süreçleri çoğunlukla kapalı kapılar ardında yürütülen ikili görüşmelerle şekillendirilmiş, bu durum emekçilerin haklarının zayıflatılmasına ve şeffaflıktan uzak uygulamalara yol açmıştır. Bu nedenle promosyon sürecinin, bankalarla gerçekleştirilen gizli görüşmeler yerine; tüm sendikaların ve çalışan temsilcilerinin katıldığı, açık ve şeffaf ihale toplantılarıyla yürütülmesi gerektiğini vurguluyoruz." ifadeleri yer aldı.

SES, taleplerini şöyle sıraladı:

"1-Şeffaflık: Promosyon süreci kapalı kapılar ardında değil, tüm sendikaların ve çalışanların katılımıyla şeffaf biçimde yürütülmelidir.

2-Zamanlama: Promosyon sözleşmeleri, yüksek vergi diliminin uygulandığı sonbahar aylarında değil; ücret artışlarının yapıldığı Ocak ayı dikkate alınarak planlanmalıdır.

3-Eşit ve Tek Seferde Ödeme: 2026-2027-2028 yıllarını kapsayacak şekilde, tüm çalışanlara eşit biçimde ve tek seferde ödeme yapılmalıdır.

4️-Ücretsiz Bankacılık: Çalışanların yapacağı havale, EFT ve benzeri bankacılık işlemlerinden hiçbir ücret kesintisi yapılmamalıdır.

5️-Kart Uygulamaları: Kredi kartı, ek hesap kartı ve avans hesapları isteğe bağlı olmalı, hiçbir şekilde zorunlu tutulmamalıdır.

6️-Enflasyon Farkı: Ekonomik kriz ve yüksek enflasyon koşulları göz önüne alınarak, promosyon tutarına her yıl ocak ayında enflasyon farkı eklenmelidir.

7️-Kredi İmkânları: İhaleyi alan banka, tüm personele faizsiz en az 250.000 TL kredi imkânı sunmalı ve bu kredi 36 ay taksit ile ödenebilmelidir. Ayrıca düşük faizli kredi imkânları sağlanmalı, dosya masrafı alınmamalıdır.

8️-Zamanında Ödeme: Promosyon ödemeleri, sözleşmenin imzalanmasından itibaren en geç bir ay içinde yapılmalı; göreve yeni başlayan personele de başladıkları tarihten itibaren en geç bir ay içinde ödeme yapılmalıdır.

9️-Yeni Atanan ve Tayin Olan Personel: Kalan aylar hesaplanarak adil bir promosyon ödemesi yapılmalıdır.

10-ATM Hizmetleri: Çalışan yoğunluğunun fazla olduğu bölgelerde banka ATM’leri artırılmalıdır.

1️1-İhale Alt Limiti: Üç yıllık banka promosyonu ihale limiti en az 270.000 TL olmalıdır.

Promosyon, bir pazarlık konusu değil; emekçilerin ortak hakkıdır.

Haklarımız, bankalarla kapalı kapılar ardında yapılan görüşmelerde değil; emekçilerin iradesiyle, şeffaf ve adil süreçlerde savunulmalıdır."

Keşfin, Alzheimer tedavisine dair araştırmalarda bir atılım umudu olması bekleniyor.

Edinburgh Üniversitesi'nden uzmanlar kafa karışıklığı, uyku bozukluğu ve ses çıkarmada artış gibi demans belirtileri gösteren 25 kedinin ölümleri sonrası beyinlerini inceledi.

Araştırmada toksik bir protein olan ve Alzheimer hastalığının tanımlayıcı özellikleri arasında yer alan beta-amiloid birikimine rastladılar.

Keşif, bilim insanları tarafından tedavi için yeni yöntemler bulunmasının önünü açabilecek "mükemmel bir doğal Alzheimer modeli" olarak tasvir edildi.

İskoçya'da bulunan Edinburgh Üniversitesi Kraliyet Veterinerlik Fakültesi'nden Doktor Robert McGeachan, araştırma hakkında şunları söyledi:

"Demans ister insanları ister kedileri ya da köpekleri etkilesin yıkıcı bir hastalıktır.

"Bulgularımız, kedilerdeki demans ile insanlardaki Alzheimer hastalığı arasındaki çarpıcı benzerliklere işaret ediyor.

"Bu, Alzheimer için umut verici yeni tedavilerin yaşlanan evcil hayvanlarımıza da yardımcı olup olmayacağına dair keşiflerin kapısını aralıyor."

Demans belirtisi gösteren yaşlı kedi beyinlerinin mikroskopik görüntüleri, beyin hücrelerinin birleşme noktaları olan sinapslarda beta-amiloid birikimi olduğunu ortaya koydu.

Kaynak,Edinburg Üniversitesi

Demans semptomları gösteren bir kedi (sol) ve normal beyin fonskiyonlarına sahip bir kedinin (sağ) emar görüntüleri. Soldaki görüntüdeki açık renkli kısımlar, sağa kıyasla daha fazla doku kaybı olduğuna işaret ediyor.

Sinapslar beyin hücreleri arasında mesaj akışını sağlıyor.

Bunların kaybı, Alzheimer'lı kişilerde hafıza kaybı ve düşünme yetisinin azalmasına neden oluyor.

Çalışmayı yürüten ekip, kedilerdeki keşfin Alzheimer sürecini daha net anlamalarına yardımcı olabileceğine ve bunun insanlarda demansı incelemek için değerli bir model sunabileceğine inanıyor.

Geçmişte genetiği değiştirilmiş kemirgenler üzerinde de benzer çalışmalar yürütüldü. Ancak bu türler doğal olarak demansa yakalanamıyor.

Dr. McGeachan, "Kediler bu beyin değişikliklerini doğal olarak geliştirdikleri için geleneksel laboratuvar hayvanlarından daha doğru bir hastalık modeli sunabilirler ve sonuçta hem kendilerine hem de bakıcılarına fayda sağlayabilirler" dedi.

Kedilere fayda sağlayacak mı?

Araştırmacılar, astrosit ve mikroglia adı verilen beyin destek hücrelerinin, hasarlı sinapsları kapladığına dair kanıtlar buldu.

Beyin gelişimi için önemli olan "sinaptik budama" adlı bu süreç demansa da katkıda bulunuyor.

Veterinerlik fakültesinde kedi tıbbı uzmanı olan Profesör Danielle Gunn-Moore, keşfin kedi demansının anlaşılmasına ve yönetilmesine de yardımcı olabileceğini söyledi.

Uzman, "Kedilerde demans hem kedi hem de kediyi besleyen kişi için çok üzücü bir durumdur" diye konuştu ve sözlerine şöyle devam etti:

"Bu çalışmalar sayesinde onları en iyi nasıl tedavi edebileceğimizi anlayacağız. Bu, hem kediler hem sahipleri hem de Alzheimer hastaları ve sevdikleri için harika bir gelişme olacak."

People for the Ethical Treatment of Animals (Hayvanlara etik muamele edilmesini savunanlar) adlı hayvan hakları grubu, çalışmanın halihazırda ölmüş olan kedilerin beyni üzerinde "saygılı, invaziv olmayan bir şekilde" yürütülmüş gibi göründüğünü söyledi.

Grup, ileride canlı kediler üzerinde yapılacak deneyleri içeren her türlü araştırmaya karşı çıkacağını duyurdu.

Araştırma, keratinin tükürükteki minerallerle temas ettiğinde doğal minenin yapısını ve işlevini taklit eden koruyucu bir kaplama ürettiğini ortaya koydu.

KCL'de doktora araştırmacısı ve çalışmanın ilk yazarı Sara Gamea, "Keratin mevcut diş tedavilerine dönüştürücü bir alternatif sunuyor" dedi.

Kaynak,King’s College London

Asitli yiyecek ve içecekler diş çürümesine yol açabilir

"Bu teknoloji biyoloji ve diş hekimliği arasındaki boşluğu doldurarak doğal süreçleri yansıtan çevre dostu bir biyomateryal sağlıyor.

"Saç ve deri gibi biyolojik atık malzemelerden sürdürülebilir bir şekilde elde edildiği gibi, restoratif [onarıcı] diş hekimliğinde yaygın olarak kullanılan, toksik ve daha az dayanıklı olan geleneksel plastik reçinelere olan ihtiyacı da ortadan kaldırıyor."

Advanced Healthcare Materials dergisinde yayınlanan çalışmalarında bilim insanları yünden keratin elde ettiler.

Araştırmacılar, saçtan elde edilen keratin maddesinin diş minesini onaran diş macunu yapımında kullanılabileceğini söylüyor

Keratin diş yüzeyine uygulandığında ve tükürükte doğal olarak bulunan minerallerle temas ettiğinde, doğal minenin yapısını ve işlevini taklit eden oldukça organize, kristal benzeri bir iskele oluşturduğunu keşfettiler.

Araştırmacılara göre, zamanla bu iskele kalsiyum ve fosfat iyonlarını çekmeye devam ederek dişin etrafında koruyucu mine benzeri bir kaplamanın büyümesine yol açıyor.

Asitli yiyecek ve içecekler, kötü ağız hijyeni ve yaşlanma, mine erozyonuna ve çürümesine katkıda bulunarak diş hassasiyeti, ağrı ve nihayetinde diş kaybına yol açar.

Kaynak,King's College London

Araştırma bir doktora öğrencisi tarafından yürütüldü

Araştırmanın kıdemli yazarı ve KCL'de prostodonti danışmanı olan Dr. Sherif Elsharkawy "Kemik ve saçın aksine diş minesi yenilenmez, bir kez kaybedildiğinde sonsuza dek yok olur" diyor.

"Biyoteknolojinin sadece semptomları tedavi etmekle kalmayıp vücudun kendi materyallerini kullanarak biyolojik işlevi yeniden tesis etmemize olanak tanıdığı heyecan verici bir döneme giriyoruz.

"Daha fazla gelişme ve doğru endüstri ortaklıklarıyla, yakında saç kesimi kadar basit bir şeyle daha güçlü, daha sağlıklı gülümsemeler yaratabiliriz."

Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisinde yapay zekadan da faydalanıldı.

Vücudumuzun bu sessiz kahramanı, enerji üretiminden yağ sindirimine, bağışıklık sistemi savunmasından besinlerin emilimine kadar hiç durmaksızın çalışır.

Bazı karaciğer rahatsızlıklarında genetik faktörler ve bağışıklık sistemi sorunları rol oynasa da, beslenme alışkanlıklarının da dahil olduğu yaşam tarzı seçimleri karaciğer sağlığını büyük ölçüde etkileyebilir.

Alkole bağlı karaciğer hastalığı (ARLD), aşırı alkol tüketiminden kaynaklanırken, alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması (NAFLD) ise karaciğerde yağ birikmesi sonucu oluşur.

Sağlıklı ve dengeli bir beslenmeyi nasıl sürdüreceğimizi bilerek karaciğerin düzgün çalışmasını sağlamak, karaciğer sağlığını desteklemenin önemli yollarından biri olarak karşımıza çıkar.

Hangi besinler karaciğer sağlığı için iyidir?

Doymamış yağlar

Doymuş yağlar yerine zeytinyağı, kolza (kanola) yağı, avokado, kuruyemiş, tohumlar ve yağlı balıklar gibi doymamış yağları tercih etmek, karaciğer sağlığını desteklemek açısından özellikle faydalı olabilir.

Kaynak,BBC Food

Fotoğraf altı yazısı,Ekmek üzeri avokado

Bu sağlıklı yağların, alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması gibi durumlarla bağlantılı olan karaciğer iltihabını azaltmaya yardımcı anti-enflamatuvar (iltihap önleyici) etkileri olduğu düşünülüyor.

Bu besinleri diyetinize dahil etmek hem kolay hem de lezzetli olabilir. Örneğin salatalarınıza biraz zeytinyağı gezdirebilir, sandviçlerinize avokado ekleyebilir, bir avuç kuruyemiş atıştırabilir, yoğurdunuzun üzerine tohum serpebilir ya da akşam yemeğinde yağlı balıklardan birini pişirebilirsiniz.

Sebze ve meyveler

Hepimizin günlük sebze ve meyve tüketimini günde en az beş porsiyona çıkarması gerekiyor.

Sebze ve meyveler, karaciğerdeki iltihabı azaltabilecek ve yağ birikimini önleyebilecek diyet lifleri bakımından zengindir. Aynı zamanda antioksidanlar içerirler; bu bileşikler serbest radikalleri etkisiz hale getirerek karaciğerde oluşabilecek oksidatif stres hasarını azaltmaya yardımcı olur.

Son araştırmalar, sebze ve meyve tüketiminin artırılmasının alkole bağlı olmayan karaciğer hastalığına yakalanma riskini düşürdüğünü de gösteriyor.

Ancak bu araştırmalarda yer almamış olabilecek başka beslenme ve yaşam tarzı etkenlerinin de karaciğer sağlığı üzerinde olumlu etkileri olabileceğini unutmamak gerekir.

Kaynak,BBC Food

Biraz dikkatli planlama ile meyve ve sebze alımınızı kolayca artırabilirsiniz. Sabah kahvaltısında tükettiğiniz yulafınıza bir avuç yaban mersini gibi meyveler eklemeyi veya öğle ve akşam yemeklerinize daha fazla sebze dahil etmeyi deneyebilirsiniz.

Tam tahıllar

Yulaf, esmer pirinç ve tam buğday ekmeği gibi tam tahıllar lif, vitamin ve mineral açısından zengin olarak bilinir. Bu besinler karaciğer fonksiyonlarını iyileştirmeye ve iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olabilir. Araştırmalar da tam tahıl tüketiminin karaciğer hastalıkları riskini azaltabileceğini gösteriyor.

Hatta yeni bir çalışma, en fazla tam tahıl tüketen kişilerin, en az tüketenlere kıyasla kronik karaciğer hastalığına yakalanma riskinin yüzde 10 daha düşük olduğunu ortaya koydu.

Ancak verilerin büyük kısmı kişisel beyana dayalı beslenme kayıtlarından elde edildiği için bazı hatalar içerebileceği unutulmamalı.

Bu çalışma, birçok değişkeni hesaba katmaya çalışmış olsa da, yaşam tarzı, genetik ve diğer beslenme alışkanlıkları gibi karaciğer sağlığını etkileyebilecek tüm faktörleri kontrol etmek oldukça zor olabilir.

Yine de tüm bu sınırlamalara rağmen, araştırmaların tam tahılların potansiyel faydalarına dair değerli iç görüler sunduğunu söylemekte yarar var.

Kaynak,BBC Food

Tam tahılları beslenmenize dahil etmek, ana öğünlerde beyaz pirinç yerine esmer pirinç, klasik makarna yerine tam buğdaylı makarna veya tam buğdaylı erişte kullanmak kadar kolay ve lezzetli olabilir.

Peki karaciğer sağlığı için zararlı olabilecek yiyecek ve içecekler hangileri? Bazı besinler, çok sık tüketildiğinde karaciğer üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir.

Bunları da şöyle sıralayabiliriz…

Doymuş yağlar

Tereyağı, sade yağ (ghee), palm yağı, hindistancevizi yağı, yağlı etler, işlenmiş et ürünleri, tam yağlı süt ürünleri, hamur işleri, kekler ve bisküviler gibi gıdalarda bulunan doymuş yağların aşırı tüketimi, karaciğerin kolesterolü işleme biçimini olumsuz etkileyebiliyor.

Normalde karaciğer kolesterolü üretir ve parçalar, böylece kanda biriken fazla kolesterolü ortadan kaldırır. Ancak, doymuş yağ açısından zengin bir beslenme bu süreci etkisiz hale getirebilir ve kandaki kolesterol seviyelerinin yükselmesine neden olabilir.

Araştırmalar, doymuş yağ oranı yüksek diyetlerin karaciğerde yağlanmayı artırarak, tekli ya da çoklu doymamış yağlarla zenginleştirilmiş diyetlere kıyasla, alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması hastalığına (NAFLD) neden olabildiğini gösteriyor.

Ayrıca, fazla doymuş yağ tüketimi, seramid üretimini artırabilir. Seramidler, karaciğer iltihabıyla ilişkilendiriliyor ve karaciğer yağlanmasıyla ilişkili hastalıkların ilerlemesine neden olmalarıyla biliniyorlar.

Ama endişelenmeyin! Tüm bunlar sevdiğiniz yiyeceklerden tamamen vazgeçmeniz gerektiği anlamına gelmiyor.

Burada önemli olan ölçülü davranmak. Bu yiyecekleri daha az sıklıkta ve daha küçük porsiyonlarla tüketmek, karaciğer sağlığınızı korumanıza yardımcı olurken ara sıra favori tatlarınızla kendinizi şımartabilirsiniz.

Serbest şekerler

Araştırmalar, çok fazla serbest şeker tüketmenin karaciğerde yağ birikimine yol açabileceğini gösteriyor.

Karmaşık biyolojik süreçler yoluyla meydana gelen ve lipogenez artışı ile sonuçlanan bu istenmeyen durumda karaciğer, yağ içermeyen kaynaklardan daha fazla yağ üretmeye başlar.

Kaynak,BBC Food

Serbest şekerler, yiyecek ya da içeceklere sonradan eklenen her türlü şekeri kapsar. Bu şekerler arasında aromalı yoğurtlar, bazı kahvaltılık gevrekler ve gazlı içecekler bulunur. Ayrıca, bal, şuruplar, nektarlar, şekersiz meyve ve sebze suları ile smoothie'ler de serbest şeker kategorisine girer.

Birleşik Krallık hükümeti, serbest şekerlerin günlük alınan enerjinin veya kalorinin yüzde 5'inden fazlasını oluşturmaması gerektiğini öneriyor.

Alkol

Karaciğer genellikle dayanıklılığı ve kendini yenileme yeteneğiyle bilinir. Ancak, alkolü vücuttan uzaklaştırmak amacıyla parçalama sürecinde, bazı karaciğer hücreleri zarar görebiliyor veya yok olabiliyor.

Neyse ki, karaciğer yeni hücreler üretebiliyor; ancak uzun süreli ve aşırı alkol tüketimi bu yenilenme yeteneğini engelleyip karaciğer hasarına yol açabiliyor.

Sadece birkaç gün içinde aşırı miktarda alkol tüketmek bile karaciğerde yağ birikimine neden olabilir.

Kaynak,BBC Food

Aşırı alkol kullanımı, zamanla enfeksiyöz hepatit ile ilgisi olmayan ve çok ciddi bir durum olan alkolik hepatite yol açabilir. Bu nedenle alkolün ölçülü tüketimi çok önemli. Haftalık alkol alımının 14 birimi geçmemesi tavsiye ediliyor.

Eğer alkol tüketiyorsanız, tüm hakkınızı biriktirip tek seferde içmek yerine haftaya birkaç alkolsüz gün serpiştirmek daha iyi olabilir. Bu yaklaşım karaciğerinizi korumayı destekler.

Alkol tüketiminizi azaltıyorsanız, bu konuda aile ve arkadaşlarınızı bilgilendirmek de iyi bir fikir. Bu sayede sizin için önemini anlayabilir ve destek olabilirler. Alkol alışkanlıklarınızla ilgili endişeleriniz varsa, aile hekiminizle görüşmeniz veya destek hizmetlerine başvurmanız en doğru adımdır.

Bazı diyetler karaciğer sağlığını iyileştirebilir mi?

Araştırmalar, Akdeniz diyeti ile yüksek tansiyonu kontrol altına alma amaçlı geliştirilen DASH diyetinin karaciğer sağlığı açısından faydalı olabileceğini gösteriyor.

Tam tahıllar, meyve, sebze, balık ve zeytinyağı açısından zengin Akdeniz diyeti; karaciğer enzim seviyelerinde ve genel karaciğer sağlığında iyileşmelerle ve ayrıca karaciğer yağlanmasında azalmalarla ilişkilendiriliyor.

Bu etkiler özellikle alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması hastalığı (NAFLD) gibi mevcut karaciğer sorunları olan kişilerde daha belirgin olarak kendini gösteriyor.

Benzer şekilde, DASH diyeti de meyve, sebze, tam tahıllar, az yağlı süt ürünleri ve azaltılmış tuz tüketimini öne çıkarıyor. Bu diyet daha iyi karaciğer fonksiyonları ve azalan enflamasyon (iltihaplanma) ile ilişkilendiriliyor. Ancak, bu konuda daha geniş örneklem gruplarıyla uzun vadeli çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu da belirtmeden geçmeyelim.

Bu diyetler ulusal sağlıklı beslenme rehberleriyle uyumlu olsa da, önerilerde bulunurken kültürel ve sosyal faktörlerin de dikkate alınması önemli. Çünkü bireylerin beslenme tercihleri sıklıkla kültürel geçmişleri, sosyoekonomik durumları ve kişisel tercihleriyle de şekilleniyor.

Mevcut bir karaciğer rahatsızlığınız varsa, kayıtlı bir diyetisyenden tavsiye almak akıllıca bir seçim olacaktır.

Not: Bu yazı, doktorunuz veya diyetisyeniniz tarafından konulacak tıbbi tanı ya da beslenme tavsiyesinin yerini tutmaz. Size özel destek ve öneriler için hekiminizle iletişime geçmelisiniz.

Kaynak: BBC FOOD

Yağ ve su geçirmezlik sağlamak için kullanılıyorlar ancak doğada çabuk çözünmüyorlar ve belirli kanser risklerini artırmak dahil bazı sağlık sorunlarıyla bağlantılı oldukları biliniyor.

Cambridge Üniversitesi'nin yaptığı bir araştırma, insan bağırsağında bulunan belirli bir mikrop türünün çeşitli PFAS moleküllerini emebildiğini ve zararlı etkilerini azaltabileceğini keşfetti.

Çoğu insan bu maddelere su ve yiyecek yoluyla maruz kalıyor.

Bazen kimyasal vücuttan idrar yoluyla atılıyor. Ancak atılmadan yıllarca da kaldığı durumlar da olabiliyor.

Cambridge Üniversitesi MRC Toksikoloji Birimi'nde araştırmacı ve çalışmanın baş yazarı Dr. Anna Lindell, PFAS'ların çok yaygın olduğunu ve hepimizde bulunduğunu söylüyor:

"PFAS'lar bir zamanlar güvenli kabul ediliyordu ancak artık öyle olmadıkları açık. Fark edilmeleri uzun zaman aldı çünkü düşük seviyelerde akut olarak toksik değiller. Ama yavaş bir zehir gibiler."

Araştırmacı ve ortak yazar Dr. Indra Roux, PFAS'ların zaten çevrede ve vücudumuzda olduğunu ve etkilerini azaltmamız gerektiğini ekliyor:

"PFAS'ı yok etmenin bir yolunu bulamadık ama bulgularımız onları en çok zarar verdikleri yerden, vücudumuzdan atmanın yollarını geliştirme olasılığını açıyor."

Kaynak,MRC Toxicology Unit

Dr. Patil, "PFAS'ın 'sonsuz kimyasallar' sorununun büyüklüğü göz önüne alındığında bunları vücudumuzdan uzaklaştırmak için çok az şey yapılıyor olmasının endişe verici" olduğunu söylüyor.

Araştırmacılar, insan bağırsağındaki belirli bakteri türlerinin, PFAS'ı emme ve hücrelerinin içinde kümeler halinde depolama konusunda dikkate değer derecede yüksek kapasitesi olduğunu keşfetti.

Araştırmanın uzman yazarı Dr. Kiran Patil, "PFAS'ın bu kümelerde toplanması nedeniyle, bakteriler kendilerini toksik etkilerden korumuş gibi görünüyor" diyor.

Bilim insanları, dokuz bakteri türünün farelerin bağırsaklarına fare mikrobiyomunu "insanlaştırmak" için sokulmasının ardından bu bulguları elde etti.

Bakteriler, fareler tarafından yenen PFAS'ı hızla biriktirdi ve bunlar daha sonra dışkıyla atıldı.

Bu, bağırsak mikrobiyomunun vücudumuzdan toksik PFAS kimyasallarını atmaya yardımcı olabileceğine dair ilk kanıt oldu.

Bu henüz insanlarda test edilmedi.

Araştırmacılar, PFAS'ın toksik etkilerine karşı koruma sağlamak amacıyla bağırsaklarımızdaki yararlı mikropların seviyelerini artırmak için probiyotik diyet takviyeleri oluşturmayı planladı.

Dr. Lindell ve Dr. Patil, girişimci Peter Holme Jensen ile birlikte, yararlı mikropların seviyelerini artırmak ve PFAS'ın toksik etkilerine karşı koruma sağlamak için probiyotik bir besin takviyesi geliştirmek amacıyla Cambiotics adlı bir girişim kurdu.

Kaynak,MRC Toxicology Unit

Dr Lindell (solda), Dr Patil (ortada) and Sonja Blasche (sağda).

Kaynak: 

• Harriet Heywood
• BBC News, Cambridgeshire

Çevre illerden gelen hastalarla birlikte nüfusu 2 milyona ulaşan Van'da sadece 1 çocuk nörolojisi uzman doktorun olduğuna dikkat çeken Sayyiğit, önergesinde şöyle dedi:

"Sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı, ulusal ve uluslararası metinlerle korunmaktadır. Fakat bölgeler arası gelişmişlik farkı ile dengesiz hak dağıtımından dolayı birçok yurttaşın sağlık ve tedavi hakkı gasp edilmektedir. Çünkü bazı bölgelerde sağlık personeli ile hekim sayısı ülke ortalamasının çok altında kalmaktadır. Özellikle pilot bir il konumunda olan Van gibi illerde sağlık hakkına erişim bir eziyete dönüşmüştür. Bugün Van ilinin nüfusu 1 milyon 200 bini aşarken çevre illerle birlikte en az 2 milyon yurttaşın sağlık hizmetine erişimde sorun yaşadığı ortadadır. Dolayısıyla Van’da yaşanan sağlık personeli ile doktor eksikliği aynı zamanda Hakkâri, Bitlis ve Ağrı gibi illeri de etkilemektedir.

Van’da yaşanan 2011 depremleriyle birlikte birçok hastane işlevsiz kalırken bugün merkez ilçelerde ikinci basamak sağlık hizmeti verecek bir hastane bulunmamaktadır. Bu sebeple Vanlı yurttaşlar şehrin iki uzak ucunda bulunan hastanelere gitmek zorunda kalmaktadır. Bunun yanında bazı hastanelerde teknik teçhizat eksikliği gündeme gelirken birçok branşta uzman hekim yokluğu da çözülebilmiş değil. Bu sebeple hastanelerde ciddi bir yığılma ve yoğunluk oluşurken muayene sırası almak ciddi bir soruna dönüşebilmektedir.

Van’da onkoloji ve gastroenteroloji gibi yan dallarda yaşanan eksiklikler birçok defa sağlık meslek örgütleri tarafından aktarılırken kentte çocuk nörolojisi alanında sadece bir uzman doktorun varlığı, kentte ciddi tartışmalara sebep olmaktadır. Uzmanlar; epilepsi, serebral palsi, otizm ve gelişimsel bozukluklar gibi ciddi sağlık sorunları için çocuk nörolojisinin hayati önemde olduğunu belirtirken yurttaşlar uzman hekim sayısının arttırılmasını talep etmektedirler. Çünkü Van halkı, kendi kentinde hekime ulaşamadığında uzak kentlere gitmek zorunda kalmaktadır. Sosyo-ekonomik gelişmişlik endeksinde son sıralarda yer alan ve yoksulluğun derinleştiği Van’da yurttaşın çilesini bitirmek, sosyal devlet olmanın kaçınılmaz bir gerekliliğidir."

Van'ın merkez ilçelerindeki hastane ihtiyacının altını çizen Sayyiğit, bakana şu soruları soprdu:

1 – Van’da sağlık personeli ve uzman hekim eksikliğinden haberdar mısınız? Van ili genelindeki uzman hekim sayısı yeterli midir?

2 – Van merkez ile ilçelerinde onkoloji, gastroenteroloji ile çocuk nörolojisi bölümlerinde uzman hekim eksikliği var mıdır? Eğer yoksa, yurttaş neden sağlığa erişmek için farklı illere gitmek zorunda kalmaktadır?

3 – Van merkez ile ilçelerinde teknik teçhizat eksikliği var mıdır? Bu yönde Van’daki idarecilerden Bakanlığınıza ulaşan bir talep bulunmakta mıdır?

4 – Van ili merkez ilçeleri olan Edremit, Tuşba ile İpekyolu’nda ikinci basamak sağlık hizmeti verecek hastaneler neden yapılmamaktadır?

5 – Van ili genelinde çocuk nörolojisi alanında sadece bir doktorun bulunduğu doğru mudur? Çevre illerle birlikte nüfusu 2 milyonu bulan Van’da bir uzman hekim yeterli midir?

6 – Van ili genelinde uzman hekim eksikliğini gidermek amacıyla herhangi bir adım atılacak mıdır? Yakın vadede Van’a uzman hekim ataması yapılacak mıdır?

"Güneş ışınlarına dikkat"

Yaz aylarında güneş ışınlarının zararlı etkilerine karşı korunmanın önemli olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Ayşe İrem Yasin, "Saat 10.00 ile 16.00 arasında güneşe çıkmamalarını, eğer çıkmak zorundalarsa yüksek koruma faktörlü güneş kremleri kullanmalarını öneriyoruz. Kemoterapi ve radyoterapi alan hastalarımızın ciltleri daha hassas hale gelebiliyor ve bu da yanık ya da lekelere neden olabiliyor" ifadelerini kullandı.

Sıcak havalarda sıvı kaybının arttığını ve bu durumun ciddi riskler taşıdığını belirten Doç. Dr. Yasin, "Günde ortalama 2 ila 2,5 litre su tüketilmesini öneriyoruz. Bunun yanında ev yapımı limonata veya ayran gibi doğal içecekler de tüketilebilir. Ancak kafeinli ve gazlı içeceklerden uzak durmak gerekiyor" diye konuştu.

"Gıda hijyenine özel önem"

Besinlerin sıcak havalarda daha hızlı bozulduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Yasin, "Sokakta satılan yiyecekler tüketilmeden önce hijyeninden emin olunmalı. Enfeksiyon riski taşıyan bu ürünler yerine mevsim sebze ve meyveleri tercih edilmeli. Ancak bu ürünlerin de iyi yıkanmış olmasına mutlaka dikkat edilmeli" ifadelerini kullandı.

Kanser tedavisi gören hastaların yazın denize girip giremeyeceği yönündeki sorulara da açıklık getiren Doç. Dr. Yasin, "Ciltte açık yara yoksa ve özel bir durum söz konusu değilse temiz ve kalabalık olmayan plajlarda denize girmelerinde sakınca yok. Ancak deniz sonrası ıslak mayo ile uzun süre kalınmamalı. Havuzlar ise enfeksiyon açısından daha riskli, bu nedenle mümkünse deniz tercih edilmeli" dedi.

"Tatil planınızı doktorunuzla yapın"

Yaz aylarında fiziksel aktivitelerin sabah ve akşam saatlerinde yapılmasını öneren Doç. Dr. Yasin, sözlerini şöyle tamamladı:

"İlaçların saklama koşullarına dikkat edilmeli, seyahat sırasında soğutucu çanta kullanılmalı. Tatil fiziksel ve ruhsal iyileşme açısından önemli ama tedavi planı aksatılmamalı. Bu nedenle doktorlarıyla iletişimde kalarak tatil organize etmeleri büyük önem taşıyor."

Ancak çevreciler ve insan hakları kuruluşları olası ölümcül sızıntılara karşı önlem alınmasını ve bir kriz yönetimi oluşturulmasını istiyor. 

Van Çevre Derneği, İran'a en yakın il olması nedeniyle Van'da oluşabilecek tehlikelere dikkat çekti.

Açıklama yapan dernek, şu ifadeleri kullandı:

"Çernobil ve Fukuşima gibi nükleer felaketler, sınır tanımayan çevresel ve insani yıkımların en acı örnekleridir. Radyasyon, rüzgar ve su akıntılarıyla çok geniş alanlara yayılabilir, ekosistemleri ve insan sağlığını onarılamaz şekilde etkileyebilir. Bu tür felaketler, sadece olay yerini değil, komşu ülkeleri ve hatta kıtaları bile tehdit edebilir. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) şu an için Natanz çevresinde radyasyon artışı olmadığını bildirse de, durumun yakından takip edilmesi gerekiyor. Özellikle Van İran sınırına olan konumu nedeniyle, beklenmedik bir radyasyon artışı durumunda birincil derecede etkilenebilecek bölgeler arasında yer alıyor. Bu bağlamda, Van'ın radyasyon seviyelerinin düzenli olarak izlenmesinin ve herhangi bir değişikliğe karşı acil eylem planlarının hazır bulunmasının hayati önemi vardır. Nükleer sızıntı riskinin sadece fiziksel değil, aynı zamanda psikolojik ve sosyal etkileri de vardır. Bölge halkının nükleer tehdit algısı, özellikle sosyal medya platformlarındaki paylaşımlarla arttı ve bu durum kamuoyunda endişelere yol açmıştır. Çevresel ve insani felaketlerin önlenmesi için uluslararası toplumun ve bölge ülkelerinin acilen harekete geçmesi gerekmektedir. Şeffaf bilgilendirme, ortak denetim mekanizmaları ve kriz yönetimi planları, bu tür risklerin minimize edilmesi için elzemdir"

Yaşargil, 6 Temmuz 1925'te babasının kaymakamlık görevi yaptığı Diyarbakır'ın Lice ilçesinde doğmuştu.

Yaşargil'in ölüm haberini Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu sosyal medya hesaplarından duyurdu.

Memişoğlu mesajında, "Bilime adadığı ve bir asra yaklaştığı ömründe hepimiz için örnek teşkil eden nice işe imza atmıştı. Onun hatırasını yaşatmak için elimizden geleni yapacağız" ifadelerine yer verdi.

'Çılgınca bir hayaldi ama üstesinden geldim'

Gazi Yaşargil, eğitim hayatına başkent Ankara'da başladı.

Atatürk Lisesi'nde Latince öğretilen klasik şubeden Mayıs 1943'te mezun oldu.

Amerikan Beyin Cerrahları Birliği'nin YouTube kanalına yakın zamanda verdiği bir röportajda, mezuniyetinin hemen ardından Avrupa'yı keşfetmek amacıyla Türkiye'den ayrılmaya karar verdiğini anlattı.

"O zamanlar meraklı bir gençtim. Bir şey yapmak istediğimde, onu elde edebilmek için çok çalışırdım. İkinci Dünya Savaşı sırasında cebimde 200-300 İsviçre frankıyla yola çıktım. Avrupa'daki eğitimime böyle başladım. Çılgınca bir hayaldi ama üstesinden geldim."

O sene Almanya'da Friedrich Schiller Üniversitesi'nde tıp fakültesinde eğitimine başladı, iki sömester sonra İkinci Dünya Savaşı'nın bitmesiyle birlikte 1945'de İsviçre'ye geçti.

Basel Üniversitesi'nde tıp eğitimine devam edip 1949'da mezun oldu.

Röportajında o yıllardaki çalışma tutkusundan bahseden Yaşargil, "Çalışmaya bağımlıydım adeta. Aptalca şeyler yoktu, partilere gitmezdim. Ne bira içtim ne şarap. Hayatımda içkiye yer yoktu" dedi.

Modern mikro cerrahinin öncülerinden

1950-1953 yılları arasında birer sene nöroloji-psikiyatri, dahiliye ve genel cerrahide asistanlık yaptıktan sonra Ocak 1953'de Zürich Üniversitesi'nde beyin cerrahisi kliniğinde uzmanlığını yaptı.

1960 yılında doçent, 1965 yılında profesör, 1973'de ordinarius profesör olup aynı klinikte 1993 yılına kadar direktörlük yaptı.

Yaşargil, beyin ve sinir cerrahi alanındaki modern mikro tekniklerin öncülerinden kabul ediliyor.

Mikrovasküler cerrahiyi beyin damarlarına ilk uygulayan isim olan Yaşargil, Parkinson ve epilepsi cerrahisinden beyin tümörlerine kadar birçok alanda mikrocerrahiyi rutin hale getirerek nöroşirurjide yeni bir çağ başlattı.

Zürich'de Nörofizyolog Prof. Oscar Wyss'in yardımıyla ilk defa yüksek-frekanslı koagülasyon tekniğini kullandı ve bu teknik küresel kabullendi.

Kaynak,YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ

Prof. Dr. Yaşargil, Zürich'te kurduğu laboratuvarda dünyanın dört bir yanından gelen binlerce cerraha eğitim verdi.

1968-1993 yılları arasında Zürich'te kurduğu laboratuvarda dünyanın dört bir yanından gelen 3000'i aşkın cerraha mikrocerrahi eğitimi verdi.

1994'te ABD'de Arkansas Üniversitesi'nde profesörlük görevine getirilen Yaşargil, burada da mikronöroşirurji laboratuvarı kurdu, eğitim ve ameliyatlarına devam etti.

Bu üniversiteden Ekim 2023'te emekli oldu.

2013'ten itibaren İstanbul'da Yeditepe Üniversitesi'nde akademik ve cerrahi çalışmalarını sürdürmüş Prof. Dr. Yaşargil'in adı, Oxford, Beijing ve Little Rock'ta kurulan mikrocerrahi laboratuvarlarına verildi.

Çok sayıda onursal profesörlük ve fahri doktora unvanına layık görülen Yaşargil'in katkıları, Zürich Üniversitesi'nde düzenli olarak yapılan "Yaşargil Konferansları" ile yaşatıldı.

Dernek Başkanı Osman Turğut tarafından yapılan açıklamada, tütünün birey, toplum ve doğa üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çeildi. Tütünün yol açtığı sağlık krizine, ekonomik yüke ve çevresel felakete işaret eden Turğut, tütünle mücadelede bireysel çabanın yanı sıra kurumsal ve kamusal politikaların güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) verilerini paylaşan  Turğut, her yıl dünya genelinde 8 milyon, Türkiye’de ise 100 binin üzerinde insanın tütünle ilişkili hastalıklar nedeniyle hayatını kaybettiğini ifade etti. Turğut'un aktardığına göre, pasif içicilik nedeniyle yaşamını yitirenlerin sayısı ise 1,2 milyonu buluyor.

Turğut, açıklamasında şunları kaydetti:

”Tütün sadece içene değil, etrafındakilere de ölüm getiriyor. Akciğer kanserlerinin %85’inden, KOAH ve kalp krizlerinin yarısından sorumlu olan bu ürün, toplum sağlığı için ciddi bir tehdit. Tütün yalnızca sağlık değil, ekonomi üzerinde de büyük bir yük oluşturuyor.Türkiye’de tütün kaynaklı sağlık harcamaları 60 milyar TL’yi aşıyor. Dolaylı etkilerle birlikte bu zarar 150 milyar TL’ye ulaşıyor. Devletin aldığı vergi gelirinin en az üç katı kadar bir ekonomik kayıp söz konusu. Bu tablo sürdürülemez” 

“Bağımlılık bir tercih değil, hastalıktır”

"Sigara bağımlılığı nöropsikolojik bir hastalıktır. Bu süreçte bireylerin suçlanmadan, empatiyle desteklenmesi gerektiyor. Sigarayı bırakmak ortalama 6-8 deneme gerektirir. Bu bir irade savaşı değil, bir iyileşme sürecidir."

Yasaklamayın, anlayın!

Turğut,özellikle çocuk ve gençlerde tütün kullanımını önlemek için ailelerin empatik bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini belirterek, suçlama yerine anlayış, baskı yerine bilgilendirme, yasak yerine yönlendirme önerdi.

Turğut , şöyle dedi:

“Evde sigara içilmesini yasaklayarak ‘sigarasız alan’ oluşturmak, çocukların yanında sigara içmemek, birlikte bırakma taahhüdü vermek güçlü bir mesajdır. Tütün endüstrisinin ölümcül çarkını kırmak için tek bir nefes, tek bir karar yeterli olabilir. Bugün sigarayı bırakan bir kişi, yarın kendi hayatını veya bir başkasınınkini kurtarabilir” 

Psikologlara özgü bir meslek yasası olmadığı gibi, ruh sağlığı hizmetlerini kapsayan bir düzenleme de bulunmuyor.

BBC Türkçe'ye konuşan TPD Başkanı Prof. Gökhan Malkoç, "Ruh sağlığı yasası olmadığı için bu hizmetler Türkiye'de şeffaf, denetlenebilir ve erişilebilir değil" diyor.

Bu alandaki yasal boşlukların hasta hakları açısından da ciddi riskler yarattığını kaydediyor:

"Yasal çerçeve olmadığı için, on binlerce şarlatan, bir iki kitap okuyarak kendilerini psikolog ilan ediyor ve bu hizmetleri verdiğini iddia ediyor."

"Bu kişilerin verdiği hizmetin etik, bilimsel ve evrensel ölçütleri yok, kaybeden vatandaşlarımız oluyor."

Türkiye'de tam olarak kaç psikoloğun görev yaptığı ise bilinmiyor.

Yaklaşık 150 bine yakın psikoloji mezunu olduğunu söyleyen Malkoç, "Kaçının sağlık hizmetlerinde yer aldığına dair resmi veri yok, net bir şey söyleyemiyoruz" diyor.

Kendi gözlemlerine dayanan "iyimser bir hesaplama" ile ülkedeki her 100 bin kişiye 30 psikolog düştüğünü ve bu sayının oldukça düşük olduğunu kaydediyor.

'Sadece 30 psikolog kadrosu açıldı'

Toplumda yaygın görülen madde bağımlılığı, genç intiharları, çocuk istismarları, kadın cinayetleri ya da deprem ve yangın gibi afetler.

Malkoç, toplumsal sorunların yaygınlığı ve şiddeti açısından, daha çok psikoloğa ihtiyaç duyulduğunu kaydediyor:

"Ülkemiz bir afetten diğerine, bir toplumsal krizden diğerine yaralarını saramadan koşarken psikologlara büyük görevler düşüyor. Bu desteği gönüllü olarak vermeye çalışıyoruz."

6 Şubat depremleri sonra kendi kaynakları ile 1,5 yılı aşkın süre ile bine yakın psikoloğu deprem bölgesinde seferber ettiklerini söyleyen Malkoç, 26 binden fazla deprem mağduruna destek verdiklerini belirtiyor:

"Bu gönüllü desteğin doğal sınırları var. Devlet psikologlara olan bu ihtiyacı artık görmeli ve kadro atamalarında psikologlara akıl dışı kontenjanlar vermekten vazgeçmeli."

"Sağlık Bakanlığı tarafından son açıklanan 15 binden fazla kadro içinde sadece 30 psikolog kadrosu var. Bu en hafif tabirle ciddiyetsizliktir."

'Yasal boşluklar giderilmeli'

Türkiye'de psikologların mesleklerini, görev alanlarını ve etik sınırları tanımlayan bir meslek yasası bulunmuyor.

TPD, psikolojik sağlık alanının yasal tanımdan ve korumadan yoksun olduğunu kaydediyor.

Sağlık Bakanlığı, 29 Mart'ta sağlık alanında çalışan çeşitli meslek mensuplarının serbest çalışma koşullarını düzenleyen bir yönetmelik yayımladı.

TPD'ye göre bu yönetmelik, psikolojik hizmetlerin güvencesini ve denetimini sağlamaya yönelik bir adım olmakla birlikte, eksikleri gidermiyor.

Mevcut 1219 sayılı yasa, sadece klinik psikologları sağlık meslek mensubu olarak tanıyor.

Dolayısıyla yeni yönetmelik de benzer şekilde yasadaki "klinik psikolog" tanımı kapsıyor.

Kaynak,Gökhan Malkoç

Malkoç, yasanın değiştirilmesi için sağlık bakanlığı ile temaslarının sürdüğünü kaydediyor.

Yönetmelik, diplomasında "klinik psikoloji" ifadesi yazmayan diğer meslek profesyonellerini dışlamakla eleştiriliyor:

"Eşdeğer içerikte yüksek lisans yapmış uzmanların, kamuda veya özel kurumlarda uzun yıllardır sağlık hizmeti sunmuş deneyimli psikologların ve travma psikolojisi, bağımlılık psikolojisi gibi sağlık temelli yüksek lisans programlarından mezun uzman psikologların serbest çalışma hakkına erişimi engelleniyor."

'Hasta hakları açısından ciddi riskler var'

Ayrıca yönetmelik, dört yıllık lisans eğitimi almış psikologların yalnızca klinik psikolog yanında çalışabileceğini öngörüyor.

TPD ise aynı statüdeki psikologların kamu kurumlarında klinik psikolog olmadan da sağlık hizmeti sunabildiğini belirtiyor:

"Lisans mezunu psikologların yetki alanları belirlenerek kendi donanımları çerçevesinde serbest çalışma hakkına kavuşması gerekmekte."

"Yönetmelikle birlikte bu kısıtlamanın getirilmesi, insanların psikolojik desteğe ulaşmasını engelleyecek bir çelişki."

Prof. Malkoç, acil ve öncelikli talebin, psikolojinin evrensel etik standartlarına uygun bir meslek yasası olduğunu söylüyor:

"Ülkemizde kapsayıcı, bilimsel bir yasanın yokluğu, psikolojik hizmetleri hukuksal açıdan sorunlu bir noktaya itmekte."

"Psikologlar için büyük hak kayıpları ortaya çıkmakta. Var olan yasal boşluklar hasta hakları açısından ciddi riskleri beraberinde getirmekte."

'Akademik kadrolar yetersiz'

Türkiye'deki üniversitelerde 166 Psikoloji bölümü bulunuyor ve bu bölümlerden her yıl yaklaşık 13 bin kişi mezun oluyor.

Ancak TPD'ye göre, hızla artan psikoloji bölümleri ve kontenjanları, nitelikli psikoloji eğitimini imkansızlaştırmış durumda.

Dernek, pek çok bölümde yeteri kadar öğretim üyesi bulunmadığını kaydediyor.

Özellikle devlet üniversitelerindeki klinik psikoloji yüksek lisans programlarının sınırlı kontenjanlarla açıldığı, çünkü akademik kadroların yetersiz olduğu kaydediliyor.

Malkoç, psikoloji lisans mezunlarının yüksek lisans için özel üniversitelere başvurmak zorunda kaldığını belirtiyor.

TPD'ye göre üniversitelerde psikoloji lisans programlarının kontenjanlarının azaltılması, yüksek lisans programlarının sayısının artırılması ve tezsiz yüksek lisans programlarının yaygınlaştırılması gerekiyor.

Yasal talepler ne?

TPD'nin açıklamasına göre, halk sağlığını etkileyecek yasal talepler şöyle sıralanıyor:

• Psikologlar meslek yasası çıkarılmalı, psikologların meslek odası olarak örgütlenerek öz denetimlerini yapmalarının yolu açılmalı
• Diplomasında "klinik psikoloji" yazmasa da eşdeğer eğitimi olan uzmanlara serbest çalışma hakkı tanınmalı
• Deneyimli psikologlar için istisnai ruhsatlandırma süreçleri ve uygulamalı eğitim almış psikologlar için yetkinlik belgelendirme mekanizması kurulmalı
• Klinik psikologlar hekim reçetesine bağlı kalmaksızın terapi planlaması yapabilmeli
• Dört yıllık lisans diploması olan psikologların yetkinlikleri tanınmalı, serbest çalışma yönetmeliğinde bağımsız olarak çalışabilecekleri alanlar tanımlanmalı
• Gelişim psikolojisinden bağımlılık psikolojisine, nöropsikolojiden çevre psikolojisine, adli psikolojiden spor psikolojisine kadar psikolojinin sayısız alt dalı uzmanlık alanları olarak tanınmalı, Psikolog Meslek Yasası ile sadece psikologlara özel yasal bir çerçeve oluşturulmalı ve ilgili bakanlıklar bünyesinde farklı uzmanlık alanlarına görev tanımlanmalı

Bakanlık ne diyor?

Sağlık Bakanlığı'na göre, birçok sağlık meslek grubunu kapsayan bu yönetmelikle birlikte, sağlık hizmetlerinin daha yaygın ve erişilebilir olması, daha etkin ve verimli sunulabilmesi amaçlandı.

Bakanlık tarafından yapılan yazılı açıklamada, "klinik psikologların" bakanlıktan alacakları ruhsat ile mesleklerini serbest olarak icra edebileceği belirlendi.

Buna göre, klinik psikologlar ruhsatla "Sağlık Meslek Hizmet Birimi" (özel sağlık kuruluşu) açabilecek.

Müşterek açılacak sağlık meslek hizmet biriminin ruhsatı, her bir sağlık meslek mensubu için ayrı düzenlenecek.

Sadece aynı meslek ünvanına sahip, en fazla üç sağlık meslek mensubu bir araya gelerek müşterek sağlık meslek hizmet birimi açabilecek.

Klinik psikolog olmayan psikologlar, sağlık meslek hizmet biriminde klinik psikologların yanında çalışabilecek.

Bakanlığın açıklamasına göre, yeni sağlık meslek hizmet birimlerinin açılmasıyla söz konusu mesleklere istihdam alanı oluşacak.

Ayrıca yeni açılacak bu birimlerin ilgili branşlarda sağlık kurumlarındaki yoğunluğun ve hasta bekleme sürelerinin azalmasına katkı sağlaması hedefleniyor.

Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılan bu birimler, denetlenebilir ve izlenebilir olacak.

Günümüzde kişiyi sokan zehirli yılanın türüne özgü tedavi sunuluyor.

Yılan sokmaları her yıl 140 bin kişinin ölümüne ve bunun üç katı kadar kişinin de uzuvlarının kesilmesine veya kalıcı sakatlıklarla yüzleşmesine neden oluyor.

Ancak Friede'nin 18 yıllık hizmeti tüm bunlara karşı evrensel bir panzehir bulma yolunda önemli bir adım olabilir.

Friede, toplamda 200'den fazla kez sokuldu. Aralarında mamba, kobra, taipan ve bungarus türlerinin de bulunduğu dünyanın en ölümcül yılanlarından alınan 700'den fazla zehir kanına enjekte edildi.

Başlangıçta yılanlarla temas ederken kendini korumak için bağışıklığını güçlendirmek istemiş ve bu deneyimlerini YouTube'da yayınlamış.

Ancak peş peşe iki kez kobralar tarafından sokulduktan sonra komaya girmesiyle "her şeyi baştan sona mahvettiğini" söyledi.

BBC'ye konuşan eski kamyon tamircisi, "Ölmek istemiyordum. Parmağımı kaybetmek istemiyordum. İşimi kaybetmek istemiyordum" dedi.

Friede, motivasyonunun dünyanın geri kalanı için daha iyi tedaviler geliştirmek olduğunu söyledi: "Bu bir yaşam tarzı haline geldi ve ben de -12 bin km uzakta olan ve yılan sokmasına ölen insanlar için- elimden geldiğince kendimi zorlamaya devam ettim."

Aynı tür yılanların panzehirleri farklı olabiliyor

Mevcut panzehirler at gibi hayvanlara küçük dozlarda yılan zehri enjekte edilerek yapılıyor. Bağışıklık sistemleri antikor üreterek zehirle savaşıyor ve bunlar tedavi olarak kullanılmak üzere toplanıyor.

Ancak zehir ve panzehirin birbirine çok yakın olması gerekiyor çünkü zehirli bir ısırıktaki toksinler türden türe değişiyor.

Aynı tür içerisinde bile büyük farklılıklar var; Hindistan'da yılanlardan yapılan panzehir, Sri Lanka'daki aynı türe karşı daha az etkili.

Bir araştırmacı ekibi, geniş çaplı etkisizleştirici antikorlar adı verilen bir bağışıklık türünü aramaya başladı. Bir toksinin onu benzersiz kılan kısmını hedeflemek yerine, tüm toksin sınıflarında ortak olan kısımları hedef aldılar.

Biyoteknoloji şirketi Centivax'ın CEO'su Dr. Jacob Glanville, tam bu sırada Tim Friede ile tanıştı.

"Hemen 'Dünyada bu geniş çaplı etkisizleştirici antikorları geliştiren biri varsa, odur' diye düşündüm ve ona ulaştım" dedi.

"İlk görüşmemizde, 'Kulağa garip gelecek ama kanınızı incelemeyi çok isterim' dedim."

Friede de bunu kabul etti ve çalışmanın etik onayı alındı çünkü çalışmada kendisine daha fazla zehir verilmeyecek sadece kanı alınacaktı.

Kaynak,Jacob Glanville. Tim Friede, ortada, yılan sokmalarından muzdarip olanlar için daha iyi tedaviler geliştirmek istiyordu.

Araştırma, iki zehirli yılan ailesinden biri olan elapidler (mercan yılanları, mambalar, kobralar, taipanlar ve bungaruslar) üzerinde yoğunlaştı.

Elapidlerın zehirlerinde kurbanlarını felç eden ve nefes almak için kullanılan kasları durdurarak onları öldüren nörotoksinler bulunuyor.

Araştırmacılar, Dünya Sağlık Örgütü tarafından gezegendeki en ölümcül yılanlar arasında tanımlanan 19 elapid seçtiler. Daha sonra Friede'nin kanında önleyici savunma aramaya başladılar.

Cell dergisinde yayımlanan çalışmalarıyla, iki nörotoksin sınıfını hedefleyebilecek iki geniş çaplı etkisizleştirici antikor tespit ettiler. Üçüncü nörotoksini hedefleyen bir ilaç ekleyerek panzehir kokteyllerini yaptılar.

Fareler üzerinde yapılan deneylerde kokteyl, hayvanların 19 zehirli yılan türünden 13'ünün ölümcül zehrinden sağ kurtulmasını sağladı. Geriye kalan altısına karşı da kısmi koruma sunmuştu.

Dr. Glanville, bunun "benzersiz" kapsamda bir koruma olduğunu ve "panzehiri bulunmayan birçok elapid türüne karşı muhtemel koruma sağladığını" söyledi.

Kaynak,Jacob Glanville

Evrensel panzehir üzerinde çalışan araştırmacılar

Ekip, antikorları daha da geliştirmeye ve dördüncü bir bileşenin eklenmesinin elapid yılanı zehrine karşı tam koruma sağlayıp sağlamayacağını görmeye çalışıyor.

Bir diğer yılan sınıfı engereklerin silahı, nörotoksinlerden ziyade kana saldıran hematoksinler. Hücreleri doğrudan öldüren sitotoksinler yılan zehrinde bulunan yaklaşık bir düzine geniş çaplı toksinin sadece biri.

Columbia Üniversitesi'ndeki araştırmacılardan Prof. Peter Kwong, "Önümüzdeki 10-15 yıl içinde bu toksin sınıflarının her birine karşı etkili bir tedaviye sahip olacağımızı düşünüyorum" dedi.

Ve Friede'nin kan örneklerinin içindeki av devam ediyor.

Prof. Kwong, "Tim'in antikorları gerçekten çok sıra dışı; bağışıklık sistemine çok geniş kapsamda toksini tanıttı" dedi.

Nihai umut, her şeyi yapabilecek tek bir panzehir üretmek ya da elapidler için birer, engerekler için de birer doz panzehire sahip olmak.

Liverpool Tropikal Tıp Okulu'ndaki yılan sokması araştırmaları ve müdahaleleri merkezinin başkanı Prof. Nick Casewell, bulunan koruma kapsamının "kesinlikle yeni" olduğunu ve bunun uygulanabilir bir yaklaşım olduğuna dair "güçlü bir kanıt" sunduğunu söyledi.

"Bu çalışmanın alanı heyecan verici bir yöne taşıdığına şüphe yok" diyen Casewell, "yapılması gereken çok iş" olduğunu ve panzehirin insanlarda kullanılabilmesi için kapsamlı testlerden geçmesi gerektiğini söyledi.

Anca Friede'e göre bu aşamaya ulaşmak "kendisini iyi hissettiriyor".

"İnsanlık için iyi bir şey yapıyorum ve bu benim için çok önemliydi. Bununla gurur duyuyorum. Çok havalı" diyor.

Kaynak:

• James Gallagher - BBC
• Sağlık ve Bilim Muhabiri

Smineri, Hayatın Renkleri Solmasın Derneği  Başkanı Sosyolog Osman Turğut verdi. Seminer, üç grup şeklinde gerçekleşti.

Seminirin ardından okul müdürü Şefket Meydan, Turğut’a teşekkür belgesi takdim etti.

Önder'in sağlık durumu hala kritik.

Doktorları Önder'in halihazırda aort genişlemesi olarak bilinen aort anevrizması rahatsızlığının olduğunu ancak riskli görülmediğini ve ilaçla tedavi gördüğünü belirtti.

Türkiye Kardiyoloji Derneği'ne göre aort diseksiyonu olarak adlandırılan aort yırtılmasının toplumda görülme sıklığı yüz binde iki ila yüz binde dört kadar düşük.

Ancak akut ve acil olarak tanımlanan oldukça riskli bir durum.

BBC Türkçe'ye konuşan İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Ana Bilim Dalı'nda Doç. Dr. Ömer Faruk Baycan, riskli gruplar arasında, halihazırda aort anevrizması olarak bilinen aort genişlemesi olanlar, tansiyon hastaları ve hamileleri sayıyor.

Aort hastalıkları gelişmesi riski ilerleyen yaşlarda artıyor.

BBC Türkçe'ye konuşan Türkiye Kardiyoloji Derneği Genel Sekreteri Prof. Dr. Bülent Mutlu, "Tüm popülasyona baktığınız zaman mesela yüzde 1 oranında gözükürken, 65-70 yaş üstünde bu oran yüzde 10'lara çıkıyor" diyor.

Bu yaş grubundaki erkeklerde aort anevrizmaları görülme sıklığının kadınlara göre dört kat fazla olduğunu aktarıyor.

Bunlarla birlikte genetik, sigara kullanımı, stres, diyabet, sağlıksız beslenme ve durağan yaşam gibi etmenler de risk faktörleri arasında.

Mutlu'nun "öngörmesi zor bir hastalık" olarak nitelendirdiği aort yırtılmalarının önceden tespiti için risk gruplarında düzenli taramalar yapılması gerekiyor.

Doç Dr. Ömer Faruk Baycan, ailesinde böyle bir durum olan kişilerin kontrol edilmesini istediklerini belirterek "Bunu basit ultrasonografik yöntemlerle yapabiliyoruz" diyor.

Aort nedir, neden önemli?

Kalp vücuttan gelen kirli kanı temizleyen ve temiz kanı vücuda pompalayan hayati bir organ.

Aort damarı, kalpten çıkan temiz kanı tüm vücuda taşıyan en büyük atar damar olmasıyla oldukça kritik bir öneme sahip.

Damarın içindeki tabakaların yırtılması buradan beslenen başta kalbin kendisi, beyin ve diğer iç organları riske atıyor.

Aort damarı kalpten çıktığı andan itibaren ilk olarak kalbi besleyen dallara ayrılıyor.

Koroner arterler adı verilen damarlardan sonra kolları ve beyni besleyen damarlar yukarı doğru çıkıyor.

Aşağıya doğru karın bölgesinde, karaciğer, pankreasa ve diğer organlara ulaşıyor.

Prof. Dr. Bülent Mutlu, "Aortu neredeyse bütün organlarımızın beslenmesini sağlayan ana bir yol gibi düşünebiliriz" diyor.

'Kalp damar cerrahisinin en büyük ameliyatı'

Mutlu, bazı durumlarda yırtıkların tüm bu bölümlere yayılabildiğini bazı durumlarda da sadece damarın başlangıcını etkileyebildiğini belirtiyor.

"Tüm bu arterlerdeki yırtık bölgelerinin tamiri, kalp damar cerrahisinin en büyük, ağır ve en uzun süren ameliyatıdır" diyor.

Bazı nadir görülen durumlarda aortun tamamen yırtılıp vücut içine doğru patlayabildiğini aktarıyor. Bunun görülebilecek en ağır vakalardan biri olduğunu söylüyor.

Tıbbi müdahale aorttan itibaren hangi bölgenin ya da bölgelerin yırtıldığına göre değişebiliyor.

Prof. Dr. Bülent Mutlu, tümünde, aortun içinde ayrılan katmanın aslında geriye doğru tekrar yapışmasının ve yırtık bölgesinin tamirinin sağlanmasının amaçlandığını belirtiyor.

"Fakat çok sayıda birkaç yerden yırtık varsa bunların tamiri bazen greftle bazen de o yırtıkların tamiriyle başarılı olabiliyor" diye ekliyor.

Yırtığın hayati sonuçlar doğurabilmesinin iç organlara etkisinden kaynaklandığını belirten Mutlu, "Örneğin kalp ya da beyin beslenmesi bozulabiliyor, beyinde, kollarda ya da karında iskemi oluşturabiliyor. Böbrek damarlarımızı bile tıkayabiliyor" diyor.

İskemi, dokulara yeterli miktarda kan akışının sağlanamaması sonucunda, oksijen ve besin eksikliği nedeniyle hücrelerin zarar görmesi durumudur.

Hastanelerde yaşanan yetersizliklerden dolayı hastaların bin kilometre uzaktaki illere gitmek zorunda kaldığını belirten Dindar, şunları söyledi:

"Bilindiği üzere, Dünya Sağlık Haftası içerisindeyiz ancak ülkede sağlık sistemi birçok açıdan risk barındırıyor. Yaşama, sağlık hakkı parası olanlar için geçerli; yoksul halk bu noktada yaşam hakkını koruyamıyor, paralı sağlık sistemi de güven vermiyor. Çevre illerle birlikte 2 milyon kişiden fazla yurttaşa hizmet sunan Van Bölge ve Yüzüncü Yıl Üniversite Hastanelerine erişim, randevu, uzman doktor ve ekipman sorunu yıllardır devam ediyor. Van'da Alo 182 hastane randevu hattı birçok bölüm için çalışmıyor. Üniversite hastanesinde iki aydan önce bazı bölümlere randevu almak mümkün değil. İlçe hastanelerinde yeterince doktor ve ekipman yok. Van halkı sağlığını korumak için bin kilometre ötedeki hastanelere, doktorlara gitmek zorunda kalıyor. Bu yüzden, çarpık düzenin bir şekilde değişmesi gerekiyor.”

Önergesinde, Erciş'in güncel nüfusunun 200 bin kişiyi geçtiğini, çevreden de her gün çeşitli nedenlerle gelenlerle birlikte nüfusun katlandığına dikkat çeken Uçar, buna karşılık ilçede sadece bir tane hastanenin sağlık sorunlarına cevap olmaya çalıştığını ifade etti. 

İkinci bir hastane ve kapasite artırma önerisinde bulunan Uçar, "Rıdvan Çevik Devlet Hastanesinde acil servis başta olmak üzere hastanede her gün yüzlerce kişiden oluşan kuyruklarda muayene sırası beklemek zorunda kalmaktadır. Bu husus bir yandan yurttaşların nitelikli tedavi imkanını ortadan kaldırmakta iken diğer yandan doktorlar ve sağlık personellerine sayı yetersizliğinden dolayı büyük bir iş yükü getirmektedir. Anılan sebeplerden dolayı, yurttaşların sağlığa erişim hakkı imkansızlaşmaktadır. Söz konusu sorunların ortadan kaldırılması hem yurttaşlar hem sağlık personelleri bakımından hayati bir önem taşımaktadır. Bu hususta ikinci bir hastane düşünülebileceği gibi mevcut hastanenin kapasite artırımı da bir an önce çözüm olarak düşünülmelidir." dedi.

Milletvekili Uçar, Bakan Memişoğlu'na şu soruları yöneltti: 

1. Devlet hastanelerinin işleyiş ve kapasite sorunlarının tespitine dair bakanlığınız bünyesinde sürekli işleyen bir araştırma ve raporlama mekanizması var mıdır?
2. Hastane sorunlarında yurttaşlardan gelen şikayetlerin gereği yerine getirilmekte midir?
3. Erciş Devlet Hastanesine ilişkin bugüne kadar hangi çalışmalar yapılmıştır?
4. Erciş Devlet Hastanesine ilişkin yurttaşlardan gelen şikayet sayısı nedir? Bu şikayetlerin giderilmesine ilişkin çalışmalar nelerdir?
5. Erciş’te yurttaşların acil servislerde her gün saatlerce sıra beklemek zorunda kalmasına dair herhangi bir çözüm projeniz var mıdır?
6. Yurttaşların poliklinik randevusu bulmakta zorlanması hangi sebebe dayanıyor?
7. Erciş Devlet Hastanesinde çalışan doktor ve sağlık personeli sayısı kaçtır? Bu sayı birimlere göre nasıl dağılmaktadır?
8. Nüfusu iki yüz bin insanı aşan ve her gün çevre ilçelerden de hastaların geldiği Erciş’te mevcut Devlet Hastanesi ihtiyaçları karşılamakta yeterli midir?
9. Kapasite sorunları karşısında personel sayısının artırılması düşünülmekte midir?
10. Randevu ve kapasite sorunları dışında Erciş Devlet Hastanesinde tespit edebildiğiniz hangi sorunlar vardır? Bu sorunların çözümüne ilişkin çalışmalarınız nelerdir?

İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) ve ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) ayakların her gün sabun ve suyla yıkanmasını öneriyor.

Bu titiz bakımın bir nedeni, kötü kokuyu önlemek.

Ayak tabanları, vücudun diğer herhangi bir bölgesinden daha fazla, santimetrekare başına 600 ter bezi içeriyor.

Terin kendisi kokmaz, ancak içinde bulunan tuzlar, glikoz, vitaminler ve amino asitler, burada yaşayan bakteriler için adeta açık büfe hizmeti sunuyor. Ve burada çok fazla bakteri bulunur.

Hull Üniversitesi'nde yara iyileşmesi üzerine çalışan öğretim görevlisi Holly Wilkinson, "Özellikle parmak araları, nemli, sıcak ve havasız bir ortamdır, bu nedenle mikropların üremesi için mükemmel bir yerdir" diyor.

Çoğu insanın ayaklarını çorap ve ayakkabı içine hapsetmesi, nemin içeride kalmasını daha da kötüleştiriyor.

İnsan cildinin herhangi bir santimetrekaresinde 10 bin ile bir milyon bakteri bulunuyor.

Sıcak ve nemli bölgeler, mikroplar için birer cazibe merkezi olduğundan, ayaklar vücudun en fazla bakteri türü barındıran bölgelerinden biri.

Ayaklar özellikle Corynebacterium ve Staphylococcus bakterileri için mükemmel bir barınak oluşturuyor.

Mantar söz konusu olduğunda ise Aspergillus (genellikle toprakta bulunan bir patojen), Cryptococcus, Epicoccum, Rhodotorula, Candida (vücutta doğal olarak bulunan, ancak fırsatçı bir patojen olabilen bir maya), Trichosporon ve diğer türler burada gelişir.

İnsan ayağı, vücudun herhangi bir bölgesine kıyasla en fazla mantar türüne ev sahipliği yapar. Bu da ayakları temiz tutmak için iyi bir neden olabilir.

Bir çalışmada, araştırmacılar 40 gönüllünün ayak tabanlarını örnekledi. Ayaklarını günde iki kez yıkayan kişilerin ciltlerinde santimetrekare başına 8 bin 800 bakteri bulunurken, ayaklarını iki günde bir yıkayanların ciltlerinde bu sayı bir milyonu aşıyordu.

Ancak, ayaklarınızın bakterilerle dolu olması her zaman kötü koktuğu veya sağlık açısından bir risk taşıdığı anlamına gelmez.

Her zaman olduğu gibi, sayı kadar bakteri türü de önemli.

Ayak kokusunun ana nedeni, Staphylococcus bakterilerinin terdeki amino asitleri uçucu yağ asitlerine (VFA) dönüştürmesi. Ayak derisindeki ter bezleri, elektrolitler, amino asitler, üre ve laktik asit gibi bileşenler salgılar.

Staphylococcus bakterileri bu bileşenleri parçalayarak izovalerik asit üretir, bu da keskin, peynirimsi ve ekşimsi bir kokuya neden olur.

İlginç bir şekilde, bu bileşiklerin bazıları peynirlerde de bulunur.

2014 yılında yapılan bir çalışmada, 16 deneğin ayakları örneklenmiş ve ayak tabanlarındaki bakterilerin yüzde 98,6'sının Staphylococcus olduğu tespit edildi.

Ayrıca, ayak tabanlarında uçucu yağ asitleri, özellikle izovalerik asit seviyeleri, ayak üstüne kıyasla çok daha fazlaydı.

Çalışma, ayak kokusunun yoğunluğunun Staphylococcus sayısıyla doğrudan bağlantılı olduğunu ortaya koydu.

Kaynak,Gorka Olmo/ BBC

Ancak ayakları yıkamak sadece kokuyu önlemekle ilgili değil.

Pek çok hastalık ve ayak problemi, doğru hijyenle önlenebilir.

New York Mount Sinai Hastanesi'nde dermatoloji profesörü olan Joshua Zeichner "Parmak aralarındaki küçük boşluklar, mikropların üremesi için özellikle riskli bölgelerdir" diyor.

Prof. Zeichner, "Bu, kaşıntı, şişlik ve kötü kokuya neden olabilir. Cilt bariyeri zarar gördüğünde, mikroorganizmaların cilde girme ve daha ciddi yumuşak doku enfeksiyonlarına yol açma riski artar" diye ekliyor.

Zeichner'a göre, en yaygın sorunlardan biri atlet ayağıdır.

Bu yüzeysel bir mantar enfeksiyonu ve sıcak, karanlık, nemli ortamları sever.

Bu yüzden en çok parmak aralarını etkiler. Bu bölgeyi temiz ve kuru tutarsanız, mantarın üremesi için elverişli ortamı ortadan kaldırırsınız.

Atlet ayağı, kaşıntı, pullu döküntü, çatlaklar ve soyulmalar gibi semptomlara yol açabilir.

Ayakların temiz tutulması, Staphylococcus veya Pseudomonas gibi bakterilerin neden olduğu cilt enfeksiyonlarını da önleyebilir.

Bu bakteriler ciltte doğal olarak bulunur, ancak kesikler veya yaralar aracılığıyla kana karışırsa ciddi enfeksiyonlara yol açabilir.

Küçük bir staf enfeksiyonu bile deri altında irin dolu şişliklere (kaynamalara) neden olabilir.

Wilkinson, "Ayaklar, bakterilerin üremesi için mükemmel bir ortam sunduğundan, kesik veya yara oluştuğunda iyileşmesi diğer vücut bölgelerine kıyasla daha uzun sürer" diyor.

Cilt enfeksiyonları iyi bir ayak hijyenine sahip olsanız bile yine de oluşabilir, ancak ayaklarınızı düzenli olarak yıkamak mevcut bakteri sayısını azaltır.

Dolayısıyla, bir yeriniz kesilirse, kan dolaşımına karışacak daha az mikrop olur.

Kaynak,Gorka Olmo/ BBC

Diyabet hastaları için de ayak hijyeni hayati önem taşır.

Araştırmalar, diyabet hastalarının ayaklarında daha fazla patojenik bakteri bulunduğunu gösteriyor.

Bağışıklık sistemleri zayıfladığı için, enfeksiyon kapma riskleri daha yüksektir. Aynı zamanda, sinir hasarı nedeniyle ayaklarında oluşan kesik veya yaraları hissetmeyebilirler.

Diyabet hastaları ayrıca ayaklarında iyileşmeyen kesik, yara ve yaralara da yatkındır. Bunlar erken teşhis edilmezse ayak parmaklarının, ayakların ve hatta uzuvların kesilmesi gerekebilir.

Diyabet hastalarının ayaklarını her gün yıkamaları tavsiye edilir. Bu sadece hijyen için değil, küçük yaraları erkenden fark etmek açısından da önemlidir.

Peki herkes her gün ayaklarını yıkamalı mı?

Bazı uzmanlar, sağlıklı bireyler için her gün ayak yıkamanın gerekli olmadığını, hatta fazla yıkamanın cildi kurutup tahrişe yol açabileceğini öne sürüyor.

Cilt, doğal yağlar ve faydalı bakteriler sayesinde koruyucu bir bariyer oluşturuyor. Fazla yıkamak bu bariyeri bozabilir, egzama ve cilt kuruluğuna neden olabilir.

Wilkinson'un aktardığı genel tavsiyeye göre:

• Diyabet hastaları her gün ayaklarını yıkamalı.
• Sağlıklı bireyler için birkaç günde bir yıkamak yeterli.
• Egzersiz yapanlar veya terleyenler daha sık yıkamalı.
• Son olarak, ayakları sadece suyla durulamak yeterli değil. Sabunla yıkamak ve özellikle parmak aralarını iyice kurulamak enfeksiyonları önlemek için çok önemli.

Sabahları uykumuzdan daha dinlenmiş bir halde uyanabilmek için yapılan öneriler çoğunlukla gece saatlerinde yaptıklarımıza odaklanıyor: örneğin aynı saatlerde uyumak, düzenli bir uyku saati olması ya da yatakta telefona bakmamak gibi...

Ancak iyi bir gece uykusu çekmek yalnızca uyku alışkanlıklarıyla; dinlenmiş hissetmek de her zaman iyi bir uyku ile alakalı olmayabilir. Gün içinde, gün ortasında uyanıkken yaptıklarımız da uykumuzu etkiliyor.

Peki uyku alışkanlıklarımızı değiştirmeden daha dinlenmiş hissetmek, enerji seviyemizi yükseltmek ve uyku kalitesini arttırmak için neler yapabiliriz?

1. Demir seviyenize dikkat edin

Dünya genelinde yaklaşık her üç kişiden birinde demir eksikliği var. Çocuklar, bebekler, hamile ve üreme çağındaki kadınlar, sürekli kan verenler, vegan ve vejetaryenlerde görülme olasılığı daha yüksek olsa da herkeste demir eksikliği veya buna bağlı olarak gelişen anemi görülebilir.

Demir eksikliğinin en önemli semptomları arasında ise yorgunluk, bitkinlik, huzursuzluk ve gece uyanmaları bulunuyor.

Eğer uyku alışkanlıklarınızı değiştirmenize rağmen çoğunlukla yorgun hissediyorsanız doktorunuza danışmakta ve ferritin veya hemoglobin seviyelerinizi kontrol ettirmekte fayda olabilir.

Demir eksikliğiniz yoksa, demir eksikliği yaşamamak için beslenmenize dikkat etmek faydalı olabilir.

"Hem demir" olarak adlandırılan ve en yüksek demir emilimi olan yiyecekler arasında et, balık ve yumurta bulunuyor. Bunun yanında hem kaynağı olmayan baklagiller ve yeşil sebze gibi yiyecekleri C vitamini bakımından zengin olan yiyeceklerle birlikte tüketmek, biyolojik olarak yararlanma oranlarını artırabiliyor.

2. Sebzeleri ihmal etmeyin

Büyük ölçekli bazı araştırmalar daha çok meyve ve sebze tüketen yetişkinlerin daha iyi uyuduğunu, daha fazla hazır gıda ve hazır meşrubat tüketenlerin daha kötü uyuduğunu ortaya koyuyor.

Özellikle araştırmalar, Akdeniz diyeti olarak da bilinen, ağırlıkla sebze, meyve, kuruyemiş ve baklagiller, tam tahıl ve düşük yağ içeren diyetle beslenen kişilerin, böyle beslenmeyen kişilere göre çok daha düzenli ve iyi uyuduğunu gösteriyor.

Aynı zamanda, beş saatin altında uyuyan insanların, daha fazla uyuyan insanlara göre daha az demir, çinko, selenyum, fosfor, magnezyum, C vitamini, lutein ve selenyum tükettiği tespit edildi.

Sebze bakımından daha zengin bir diyetin uyku kalitesiyle bağlantılı olduğu bulundu.

Özellikle diyet ve uyku gibi zorlu başlıklarda neden sonuç ilişkisini tam olarak çözmek çok zor. Bu sebeple iyi bir diyetle beslenen kişilerin mi daha iyi uyuduğu, yoksa insanların iyi uyudukları için mi daha iyi beslendikleri açık değil.

Yorgun olduğumuzda abur cubur ve hazır gıdalara yöneliyor olabiliriz ancak yediklerimiz nasıl uyuyacağımızda da etkili.

İsveç'te 15 genç erkekle yapılan bir çalışma, yağlı ve yüksek şeker içeren yiyecekler yediklerinde beyin dalgalarının uyurken değiştiğini ve derin uyku kalitesinin de düştüğünü buldu. Daha düşük yağlı ve düşük şekerli bir diyete geçtiklerinde ise uykuları iyileşti.

Bu tür çalışmalar çok fazla yapılamıyor, ancak sağlıklı bir diyetin uykuya faydaları olduğunu gösteren pek çok başka kanıt da mevcut.

Bazı randomize kontrollü çalışmalar, günde beş (veya on) çeşit sebze yemenin uykumuzu geliştirdiğini gösteriyor. Örneğin, günde üç porsiyondan az sebze veya meyve yiyen 1000'den fazla gençle yapılan bir çalışmada, üç ay sonra porsiyonlarını en az altıya çıkaran kadınların çıkarmayanlara kıyasla ukusuzluk semptomlarının iyileşme olasılığının iki kat arttığı, uyku kalitesinde artış olduğu, uykuya dalma sürelerinin ise düştüğü gözlemlendi.

Aynı zamanda randomize kontrollü bir deneye göre çocuklar diyetlerine haftada beş yeşil sebze eklendiğinde daha dinlenmiş ve iyi uyuduklarını söylediler.

Araştırmacılar bunun yeşil sebzelerde özellikle demir gibi uykuya yardımcı olan minerallerin emilimine yardımcı olan A ve C vitaminleri gibi vitaminlerin zengin olmasına bağlı olabileceğini söylüyor.

3. Kısa egzersizler yapın

Fiziksel egzersizler ile uyku arasındaki ilişki hala araştırılan bir konu olsa da fiziksel aktivite genel olarak daha uzun ve daha iyi uyumamıza yardımcı oluyor gibi görünüyor. Üstelik düşündüğünüz kadar çok egzersiz yapmak zorunda da değilsiniz.

2015 yılında 66 farklı çalışmanın incelenmesiyle elde edilen meta-analize göre yalnızca birkaç gün egzersiz yapmak insanların daha hızlı uykuya dalmasına ve daha çok uyumasına yardımcı oluyor. Ayrıca daha düzenli egzersiz yapmak da uyku kalitesini arttırıyor.

Etkiler oldukça küçük ancak uyku problemi çeken insanlar için değişim daha fazla oluyor. Bir başka deyişle uyku sorunu çeken insanlar, biraz ter atmanın özellikle faydasını görebilir.

Düzenli egzersiz uyku kalitemizi arttırabilir

Diğer çalışmalar, vücudumuzda bir değişim yaratması için egzersizlerin çok yoğun veya her gün yapılmak zorunda olmadığını da gösteriyor.

Bir çalışma, haftada üç gün spor yapanların, her gün veya yalnızca haftada bir gün spor yapanlara göre uyku kaliteleriyle ilgili daha iyi sonuç aldığını buldu.

Orta yoğunluklu egzersizler, yüksek yoğunluklu egzersizlere göre uykuya daha iyi etki ediyor. Günde yalnızca 10 dakikalık egzersiz bile fark yaratabiliyor.

Bir başka araştırmanın sonuçları, akşam uyku saatinden iki saat öncesine kadar egzersiz yapmanın uykuyu aksatmadığını gösteriyor.

Egzersizin daha dinlenmiş hissetmemize tek etkisi uykuyu geliştirmek de değil. Araştırmalar, fiziksel aktivitenin ne kadar iyi uyuduğumuzla bağlantılı olmadan bizi daha dinç hissettirme olasılığının da yüksek olduğunu söylüyor.

4. Alkol ve tütünü azaltın veya kesin

Pek çoğumuzun yapılacaklar listesinin en üst sırasında sigara ve alkolü hayatından çıkarmak yer alıyor. Ancak tiryakiler ve alkol kullananlar için birden sigarayı ve alkolü kesmek gerçekleştirmesi zor bir hedef.

Bu yüzden yeni bir alışkanlık edinmek veya olumlu bir değişiklik yapmak gibi ulaşılabilir ve başarının kolayca ölçülebildiği, yaklaşım odaklı hedefler belirlemek, bir şeyi tamamen hayatınızdan çıkarmaya çalışmaktan çok daha etkili olabiliyor.

Örneğin, bu yıl hedefinizi "sigara veya alkol alışkanlıklarınızı tümden bırakmak" değil, "daha dinlenmiş hissetmek için sigara ve alkolden uzak durmak" olarak belirleyebilirsiniz.

Sigara kullanımı ile daha zor uykuya dalmak ve daha az dinlendirici, düşük dalgalı bir uyku arasında bir bağlantı olduğu belirlendi.

Ayrıca alkol kullanımı da daha kötü uykuya neden olabiliyor. Ancak buraya bir konuyu açıklığa kavuşturmakta fayda var. Uyumadan önce bir ya da iki içki içmek uykumuzu getirebilir ancak, eğer üç gün boyunca bunu yaparsak, bu etki ters tepiyor. Düzenli içki kullanımı uykusuzluk riskini de arttırıyor.

Bir başka araştırmada, yatmadan önce içilen küçük bir içkinin bile uyku fizyolojimizi değiştirdiğini ortaya koyuyor. İçki içenlerin daha hızlı uykuya daldığı ve gecenin ilk yarısında çok daha derin uyuduğu, ancak gecenin ikinci yarısında çok daha fazla uyandıkları ve çok daha az REM uykusuna daldıkları belirlenmiş.

Alkollü içki ayrıca sirkadiyen ritmimizi de bozabilir ve uykuda kaldığımız süreyi azaltabilir. Bu ayrıca uyku apnesi gibi nefes almayla ilişkili rahatsızlıkların da önünü açabilir.

5. Kahvaltıyı atlamayın

Kahvaltı yapmak yorgunluğu yenmenizde ve bilişsel işlevlerinizi arttırmanızda size yardımcı olabilir

Kahvaltı yapıp yapmamanın kilo vermeye ne kadar yardımcı olduğu tartışmalı olsa da iyi bir kahvaltının zihinsel olarak zinde ve dinç hissetmemizde potansiyel bir etkisi olduğu daha açık.

43 çalışma üzerine yapılan bir inceleme, kahvaltı yapmanın hafıza ve konsantrasyonu artırdığını ortaya koyuyor. Bu etki genellikle çok küçük ancak yine de tutarlı bir farkı gösteriyor.

Aynı şey çocuklar için de geçerli. Bu konuda yapılan randomize kontrollü deneyler, uyandıktan sonra yemek yiyen çocukların dikkat, hafıza ve hareketlerinde iyileşme olduğunu gösteriyor.

Bir başka araştırma, kahvaltı yapmanın daha az yorgun hissetmemize de yardımcı olabileceğini gösteriyor.

127 tıp fakültesi öğrencisiyle yapılan bir araştırma kahvaltı yapan öğrencilerin kahvaltıyı atlayan öğrencilere göre daha az yorgun hissettiğini ortaya koydu.

Düzenli yemek de faydalı olabilir. Hem tıp öğrencileriyle yapılan araştırma hem de Tayvan'da 1800 üniversite öğrencisiyle yapılan araştırma düzensiz bir şekilde yemek yiyenlerin düzenli yiyenlere kıyasla daha yorgun hissettiğini gösteriyor.

Bu iki araştırma da gözleme dayanıyor, bu sebeple zaten yorgun olan öğrencilerin kahvaltı ya da düzenli yemek yeme olasılığının daha düşük olduğunu da gözden kaçırmamak gerekir.

Yine de yapılan pek çok araştırma sirkadyen ritmimizin ne zaman yemek yediğimizi, ne zaman yemek yediğimizin de sirkadyen ritmimizi etkilediğini gösteriyor. Büyük bir olasılıkla bu ilişki iki yönlü.

Hiçbir şey olmasa bile eğer yorgunlukla mücadele ediyorsanız, kapıdan çıkmadan önce iki yumurta kırmak için zaman ayırmak nispeten deneyebileceğiniz en kolay çözüm.

Denetimlerde son kullanma tarihi geçmiş süt, meyve suyu, salça, bisküvi gibi 25 ayrı kalemde gıda ürünü tespit edildi.

Ekipler tarafından söz konusu gıda maddeleri imha edilirken, cezai işlem de uygulandı.

Mahkemenin kayyım kararının ardından Türkiye Sağlık ve Sosyal Hizmet İşçileri Sendikası Genel Başkanı Hakan Toy, yazılı bir açıklama yaparak, genel kurulun iptaline neden olan davanın hukuka aykırı olduğunu ve kararın kesin olmadığını vurguladı. Toy, kararın istinaf ve temyiz aşamalarında iptal edileceğine inandıklarını belirterek, tüm yasal haklarını kullanacaklarını ve sendikanın haklarını savunmaya devam edeceklerini ifade etti.

Özellikle 6 aydan küçük bebekler için büyük bir risk teşkil eden virüs, yüksek ateş ve nefes darlığı gibi belirtilerle kendini gösteriyor. 

Dr. Abdulrahman, RSV’nin viral bir enfeksiyon olduğunu belirterek, antibiyotik kullanımının tedavide etkili olmadığını vurguladı.

Hastalığın semptomlarının hafifletilmesi için ise şu önlemleri önerdi: 

Bol sıvı tüketimi 

Yeterli dinlenme 

Burun damlası kullanımı 

Ateş düşürücü ilaçlar 

RSV, başlangıçta hafif soğuk algınlığı semptomlarıyla kendini gösterirken, bazı vakalarda ciddi solunum problemlerine yol açabiliyor.

Virüsün yaygın belirtileri şunlardır: 

Öksürük 

Burun akıntısı 

Hapşırma 

Yüksek ateş 

Nefes darlığı ve göğüste hırıltı (ileri vakalarda) 

Genellikle 3 ila 7 gün süren hastalık, bazı bebeklerde daha uzun sürebilen öksürüğe neden olabiliyor. 

RSV, her yaş grubunu etkileyebilse de bazı çocuklar için daha büyük bir tehlike oluşturuyor: 

6 ay altındaki bebekler 

Prematüre doğan bebekler 

Doğuştan kalp hastalığı olanlar 

Kronik akciğer hastalığı bulunanlar 

Bağışıklık sistemi zayıf olan bebekler 

RSV, hasta kişilerin öksürmesi, hapşırması veya virüs bulaşmış yüzeylere temas edilmesi yoluyla hızla yayılabiliyor.

Uzmanlar, aşağıdaki önlemlerin enfeksiyon riskini azaltabileceğini belirtiyor: 

El hijyenine dikkat edilmesi 

Kalabalık ortamlardan kaçınılması 

Hasta kişilerin küçük çocuklarla temastan kaçınması 

Ortamların sık sık havalandırılması 

RSV’nin ağır seyretme riski taşıyan çocuklarda erken teşhis ve destekleyici tedavi büyük önem taşıyor.

Ailelerin belirtiler konusunda dikkatli olması ve ciddi vakalarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurması öneriliyor.

Açıklamayı, SES Van Şube Yönetim Kurulu adına Şube Sekreteri Mahsun Geylan, okudu.

Açıklamada, şu tespitlerde bulunuldu:

"Öncelikle ahşap malzemeden yapılı yanıcı madde ile döşenmiş, yangın merdiveninin olup olmadığının bile tartışmalı halde olduğu, en son ne zaman, kim tarafından denetlendiği belli olmayan bir yapıda göz göre göre yaşananların facia kader değil, katliam olduğunu belirtiyoruz. 

İçişleri Bakanlığı ancak akşam saatlerinde yangının söndürüldüğünü ve kimlik tespitinin sürdüğünü açıklamıştır.  

Bu gibi trajedilerden ders çıkarılması, yeni faciaların önlenmesi açısından hayati önem taşımaktadır. Kamu kurumları, işletmeler ve denetim mekanizmaları bütünlüklü bir şekilde insan hayatını koruma sorumluluğunu üstlenmelidir. Bu sorumluluğun yerine getirilmesi, yalnızca yasal değil, ahlaki bir zorunluluktur. Kamusal denetimin şeffaf bir şekilde yürütülmesi ve tüm süreçlerin kamuoyuyla paylaşılması, yaşam hakkı ve güvenin yeniden tesis edilmesi açısından hayati önemdedir.

Güvenli bir yaşam hakkı, her bir yurttaşın en temel hakkıdır. Bu hak, sorumluluk sahibi tüm kurumlar tarafından korunmalıdır.  

Çağrımızdır:

            •          Kamu denetim mekanizmalarının güçlendirilmeli,

            •          İşletmelerde güvenlik standartlarının arttırılmalı,

            •          Acil durum önlemlerinin düzenli olarak denetlenmeli ve uygulamaya konulmalı,

            •          Güvenlik tedbirlerine ilişkin farkındalık çalışmaları arttırılmalıdır.

Hayatını kaybedenlerin ailelerine ve yakınlarına başsağlığı diliyor, yaralılara acil şifalar diliyoruz."

Ziyarette dernek başkanı Şahabettin Kayhan ve yönetim kurulu üyeleri hazır bulundu.

Ziyaretle ilgili bilgi veren dernek başkanı Şahabettin Kayhan, "Akdamar Hastanesi Halkla ilişkiler Müdürü Ebru Erez hanımefendi bugün derneğimizi ziyarette bulundu. Ebru hanım Van ve çevresindeki tüm engellilerin ve ailelerinin hastanede yapılacağı tüm işlemlerde yüzde 15 indiriminin müjdesini de verdi. Biz de derneğimizin yönetimi olarak Ebru hanıma ve Akdamar Hastane yönetimine teşekkür ederiz." dedi.  

BAĞIŞIKLIK DOSTU University of Alberta'da yapılan bir araştırma, yumurtaların bağışıklık sistemini destekleyen vitaminler ve mineraller açısından zengin olduğunu, bu nedenle vücudun enfeksiyonlarla daha etkili bir şekilde mücadele edebileceğini gösterdi. Yumurtadaki A vitamini, çinko ve diğer besin öğeleri, bağışıklık hücrelerinin düzgün çalışmasını destekler.

ZİHİN SAĞLIĞINI İYİLEŞTİRİYOR 2019 yılında Peking University tarafından yapılan bir araştırma, yumurta tüketiminin depresyon ve anksiyete gibi ruhsal bozukluklar üzerinde olumlu etkiler yaratabileceğini buldu. Yumurta, B12 vitamini ve folat gibi nörotransmitter işlevini destekleyen bileşikler içerir, bu nedenle ruh sağlığını koruyucu etkileri olabilir. Yumurtaların kolin açısından zengin olması, beyin sağlığını iyileştirerek bilişsel işlevleri artırabilir.

KEMİKLERİ KORUYOR University of Melbourne tarafından 2021'de yapılan bir çalışma, yumurtaların içerdiği D vitamini, kalsiyum ve fosfor gibi minerallerin kemik yoğunluğunu artırmada ve kırık riskini azaltmada rol oynayabileceğini gösterdi.

SİNDİRİMİ DÜZENLİYOR University of Reading'de 2020'de yapılan bir araştırma, yumurtaların içerdiği besin bileşenlerinin sindirim sistemini destekleyebileceğini ve bağırsak florasını iyileştirebileceğini keşfetti.

HAMİLELİKTE ÖNEMLİ Yumurta, hamilelikte de önemli bir besin kaynağıdır. University of Queensland tarafından yapılan bir araştırma, yumurtaların özellikle fetüsün beyin gelişimi için kritik olan kolin içerdiğini ve hamilelikte düzenli yumurta tüketiminin doğum kusurlarını ve nörolojik bozuklukları azaltabileceğini vurguladı. Ancak yine de tüketiminden önce bir uzmana danışılmasında fayda vardır.

BİLİNÇSİZ TÜKETİMİNE DİKKAT Yumurta, yüksek kolesterol içeriği nedeniyle kalp hastalıkları riski taşıyan bireyler için önerilmez. Kalp hastalığı, yüksek tansiyon veya diyabet gibi kronik rahatsızlıkları olan kişilerin, doktorlarının önerisi doğrultusunda yumurta tüketimini sınırlamaları gerekebilir. (Kaynak: NTV)

Peki bu alternatif tedaviler neler ve başvuranların sayısı neden artıyor?

Kasım ayında Hindistan'ın en başarılı eski kriket oyuncusu ve siyasetçi Navjot Singh Sidhu, eşinin kanserden kurtulduğunu açıkladı.

Sidhu eşinin beslenmesine limon suyu, çiğ zerdeçal, elma sirkesi, neem ağacı yaprakları, Hint fesleğeni, bal kabağı, nar, amla meyvesi, kırmızı pancar ve ceviz eklediğini ve iyileştiğini söyledi.

Sidhu'nun videosu viral olduktan sonra Hindistan'daki bir hastanede çalışan 200'den fazla kanser uzmanı, bu maddelere dair araştırmaların sürdüğünü ancak kullanımlarını teşvik edecek kanıt bulunmadığını açıkladı.

Uzmanlar, topluma bu "işlevselliği kanıtlanmayan çareleri" kullanarak tedavilerini ertelememeleri çağrısında bulundu.

Eylül ayında ise Avustralyalı manken Elle Macpherson kendisine meme kanseri teşhisi konduğunu açıkladı ve kemoterapi yerine "içgüdüsel, kalp öncülüğünde, bütünsel bir yaklaşımı" tercih ettiğini söyledi.

Meme kanseri için kullanılan geleneksel kemoterapi tedavisi yanında akupunktur, yoga ve meditasyon gibi tamamlayıcı tedaviler sık sık kullanılırken, doktorlar bu yöntemlerin hastanın genel anlamda sağlığına iyi geldiğini ve ağrıyı hafiflettiğini söylüyor.

Ancak doktorlar, özel perhizler, mineraller ve vitamin aşılama gibi alternatif tedavilerin, özellikle de tıbbi tedavilerin yerine kullanılmasına karşı çıkıyor.

Kanser alanında çalışan hayır kuruluşları da bazı alternatif tedavilerin zararlı olabileceği ve yan etkiler oluşturabileceğini, hatta modern tıbba dayalı tedavileri aksatabileceği uyarısında bulunuyor.

Tıp dergisi Jama Oncology'de 2018 yılında yayımlanan bir araştırma, tamamlayıcı ve alternatif tedavi kullanımının kanser hastalarında daha düşük hayatta kalma olasılığı ile bağlantılı olduğunu savunuyor.

Buna rağmen birçok kanser hastası tamamlayıcı ve alternatif tedavilere ilgi duyuyor ve bu da yöntemlerin popülerliğini artıyor.

ABD'nin kanser araştırma kurumu American Society of Clinical Oncology tarafından yürütülen ve kansere dair görüşleri inceleyen bir araştırmaya göre, ABD'deki yetişkinlerin neredeyse yüzde 40'ı yalnızca alternatif tedavi yöntemleri kullanılarak kanserin iyileştirilebileceğini düşünüyor.

"Kanseri iyileştiren" perhizlere dair videolar internette milyonlarca kez izlenirken, kansere yönelik beslenme biçimlerini anlatan kitaplar da Amazon'da en çok satan kitaplar arasında sık sık yer alıyor.

Influencerlar tarafından yayılan ve çoğunlukla beslenme değişikliklerinden oluşan "doğal yöntemlerle" kanserin yenilebileceğini iddia eden bir dizi sosyal medya (X) paylaşımı da yalnızca 48 saatte 200 bine yakın beğeni topladı.

Paylaşımda insanlara kanserlerini "aç bırakmak" için oruç tutmaları, "DNA'larını hack etmeleri" ve bazı gıdaları tüketerek "kök hücrelerini artırmaları" tavsiye ediliyor.

Kanser alanında çalışan yardım kuruluşu Macmillan, alternatif tedaviler kullanmayı düşünen kişilerin tavsiye ve destek almak üzere kanser doktorlarına danışmalarını tavsiye ediyor.

Navjot Singh Sidhu, kanser hastası eşi Navjot Kaur Sidhu'yu besliyor

İlgiyi artıran ne?

Alternatif tedaviler sosyal medyada kanıt sunulmadan "mucize tedavi" olarak övülürken ilginin artmasında dezenformasyonun da etkisi bulunuyor.

İngiliz kanser cerrahı Dr. Liz O'Riordan "Kanser korkutucu bir hastalık. Size riskleri ve faydaları söylemek zorundayız. Siz umut, kesinlik ve tedavi sözü istiyorsunuz— ama bir doktor size bunu taahhüt edemez" diyor.

Bu sözde "tedaviler" çoğunlukla acısız ve doğal olarak yansıtılıyor. Bu da hassas bir ruh halindeki hastalar için çok fazla yan etkisi olabilen geleneksel tedavilerden daha cazip görülebiliyor.

Alternatif tedavilere ilginin artmasındaki bir başka sebep de birçok hasta için kaliteli kanser tedavisine erişimin zor olması ve erişebildikleri tedavilerin çoğunlukla yüksek maliyetli olması.

Dr. O'Riordan, "Para sorun olduğunda, ucuz tedavi yöntemlerinin çok çekici olabileceğini" söylüyor ve "satıcıların kırılgan durumdaki kişileri avlayarak, onlara ihtiyaçları olmayan ürünler satmasından" endişe duyduğunu belirtiyor.

İngiliz tıp dergisi British Medical Journal'da yayımlanan bir araştırmaya göre Afrika'da kansere ve modern tıp etkililiğine dair geniş çaplı farkındalık eksikliği var.

Aynı araştırma, alternatif tedavilere fazla bel bağlandığını yeterli eğitime sahip tıp uzmanının olmasını ve toplumun çoğunun sağlık sigortasının bulunmamasını, bu tür tedavilere yönelim nedenleri arasında sayıyor.

Alternatif tedaviler bazen kültürün bir parçası da olabiliyor.

Afrika, Asya ve Hindistan'daki geleneksel 'şifa' yöntemleri ve felsefesinin köklü bir geçmişi var ve bu onlara güveni artırabiliyor.

Geleneksel Çin tıbbının ve Ayurveda'nın bazı rahatsızlıklara iyi geldiğine dair bazı kanıtlar bulunsa da, bu yöntemlerin kanseri tedavi ettiğine dair kanıt çok az.

Peki, küresel çapta en çok tanınan alternatif tedaviler ve perhizler hangileri?

Ayurveda

Ayurveda, Hindistan'da yetişen zerdeçal gibi baharatlara ve masaja dayanan eski bir Hint tedavi sistemi ve buna alternatif kanser tedavisi olarak başvuruluyor.

ABD'li piyasa analiz şirketi Market Research Future raporlarından birine göre Ayurveda'nın popülerliği küresel çapta artıyor ve sektörün 2028 yılına kadar üç katına ulaşması bekleniyor.

Tıp dergisi Lancet'in raporuna göre Hindistan'da, özellikle de kırsal kesimlerde kullanılan alternatif tedavi yöntemlerinin arasında naturopati, biyopati, homeopati, evde hazırlanan tedaviler, ayrıkotu tedavisi, hidroterapi, akupunktur, idrar tedavisi, osteopati ve vipassana meditasyonu da sayılıyor.

Dr. O'Riordan bunlardan bazılarının modern tıp tedavisi ile eşgüdümlü olarak ağrı yönetimine yardımcı olabileceğini, ancak bazılarının da bazı kanser tedavileri ile olumsuz etkileşebileceğini söylüyor.

İngiltere'deki kanser araştırma merkezi Cancer Research UK'e göre zerdeçalın içinde bulunan zerdeçal sarısının bazı kanser türlerinde kanser hücrelerini öldürebileceğine dair kanıt bulunuyor.

Ancak bu konuda çok daha fazla araştırma yapılması gerektiği belirtiliyor. Merkez, zerdeçalın ya da zerdeçal sarısının kanseri tedavi edebileceğine ya da önleyebileceğine dair de net bir kanıt bulunmadığını açıklıyor.

Geleneksel Çin tıbbı

Onkoloji dergisi Clinical Oncology Journal'da yayımlanan araştırmaya göre kanser hastalarının geleneksel Çin tıbbı kullanma eğilimi hem Doğu'da hem de Batı'da artıyor, ancak bu yöntemlerin güvenliliği ve etkililiği kanser uzmanları tarafından sık sık sorgulanıyor.

Geleneksel Çin Tıbbı akupunktur, masaj terapisi, bitkisel ilaçlar ve Tai Chi içeren bütünlüklü bir tıp sistemi ve bitkilerden elde edilen yüzlerce şifalı madde kullanıyor.

Dr. O'Riordan, doktora danışılması halinde Çin tıbbının, modern tıp yanında kullanılabileceğini, bazı bitkisel ilaçların tıbbi kanser tedavisi ile etkileşebileceğini söylüyor.

Perhiz değiştirmek

Ketojenik beslenme, vegan ya da başka kısıtlayıcı perhizlerin kanseri "aç bıraktığına" dair iddialar da küresel çapta popülerlik kazanıyor.

BBC'ye konuşan kanser araştırmacısı Dr. David Robert Grimes "Kanseri aç bırakamazsınız, yalnızca kendiniz aç kalırsınız. Kanser hastası olarak kilo verirseniz, bu aşırı derecede tehlikeli olabilir" diyor.

Dr. Grimes sosyal medyada bu iddiaların bombardımanına uğrayan hastaların kansere kendilerinin sebep olduğu fikrine kapılabileceklerini veya daha kötüsü, risklerin farkına varmadan bu tür perhizleri uygulayabileceklerini söylüyor.

Hindistan'daki Mohan Dai Oswal Hastanesi'nde kanser uzmanı Dr. Kanupriya Bhatia hastalara, sosyal medyadan etkilenmemeleri yönünde çağrıda bulunuyor.

Dr. Bhatia, Kanupriya Bhatia "Kendi kendinize bir şeyler yiyip içmeye başlamayın, bu zararlı olabilir" diyor.

Fenbendazol ilacı

Fenbendazol hayvanlarda parazit enfeksiyonlarını tedavi etmek için kullanılan bir ilaç.

Amerikalı bir iş insanının başka alternatif tedavilerle beraber Fenbendazol kullanarak kanserden kurtulduğunu iddia etmesinin ardından ilacın popülerliği arttı. Ancak iş adamı bu açıklamayı yaparken başka kanser tedavileri içeren bir klinik deneye katıldığını açıklamamıştı.

Güney Kore'de ilaç yok satarken birçok kişi de "tedavi" süreçlerini sosyal medyada belgelemeye başladılar.

Akciğer kanseri hastası bir komedyen ve şarkıcının bu ilacı aldığını söylemesi de, kendisi sonradan etkisiz olduğunu söyleyerek ilacı bırakmış olsa da, ilaca olan ilginin artmasında etkili oldu.

Cancer Research UK ilacın güvenli ya da etkili bir tedavi olup olmadığını araştıran hiçbir klinik deney yapılmadığını söylüyor.

Graviola ağacı

Afrika ve Güney Amerika'nın birçok bölgesinde graviola ağacının meyvesi, yaprakları ve gövdesinin kabuğu birçok rahatsızlığı tedavi etmek için kullanılıyor. Ağacın, bazı enfeksiyonların tedavisinde yardımcı olduğuna dair bazı kanıtlar bulunuyor.

İnternette ve kullanıldığı coğrafyalarda Graviola meyvesinin kanseri "tedavi etme" potansiyeli olduğuna dair iddialar uzun süredir dolaşıyor, hatta bazı sosyal medya paylaşımları meyvenin kanser tedavisinde kemoterapiden 10 bin kat daha etkili olduğunu iddia ediyor.

Kanser alanında çalışan hayır kuruluşları ve Fransa'nın ulusal kanser enstitüsü, kanseri tedavi eden "mucize gıdalar" olmadığını söylüyor.

Vakıflar ne diyor?

Uzmanlar alternatif tedavi yöntemleri kullanmanın ciddi tehlikeleri olduğuna dair uyarılarda bulunuyorlar.

Araştırmalara göre bu yöntemleri kullanan hastalar geleneksel tedavi yöntemlerinden uzak durarak hayatta kalma şanslarını riske atabiliyor.

Dr. O'Riordan "Bu yöntemlerden bazıları tedavinin yanında kullanılabilir" diyor ve devam ediyor:

"Hastalar yalnızca alternatif tedavi uygulamayı seçtiklerinde sorun oluşuyor. Yalnızca alternatif tedavi uygulamaya karar veren insanların ölüm olasılıklarının iki buçuk kat arttığını biliyoruz."

Dr. Grimes modern kanser tedavilerinin kapsamlı bilimsel araştırmalara dayandığını söylüyor:

"Kanser hastalarının hayatta kalma oranları arttı ve artmaya da devam edecek. Bu bilim insanlarının ve doktorların çalışmaları sayesinde oldu, alternatif tedavilerin değil."

Hindistan'daki kanser tedavi merkezi Max Institute of Cancer Care'in yöneticisi Dr. Harit Chaturvedi, kanserin "sihirli tek bir formül ile iyileştirilen tek bir hastalık olmadığını" söylüyor.

Chaturvedi modern tıp tedavi planlarının kişiye özel oluşturulduğunu ve kanserin türüne, belirli kanser hücrelerindeki genetik değişikliklere, kanserin başladığı organa ve hastalığın ne kadar yayıldığına bağlı olduğunu ekliyor.

Doktorlar kişilerin hastalıklarıyla daha iyi başa çıkmasına yardımcı olabilecek tamamlayıcı tedavileri genel olarak destekliyorlar. Ancak çoğu zaman, tıbbi tedavinin yerine alternatif tedavilerin kullanılmaması uyarısında bulunuyorlar.

"Seçim bölgem Van’da hastanelerin yetersizliği, fiziki ve teknik sorunlar ile sağlık personeli eksikliği alanlarında ciddi sorunlar yaşanagelmektedir. Van’ın nüfusu bir milyonu aşarken çevre illerden gelen hastalarla birlikte sorunlar büyük mağduriyet yaratmaktadır. Bunun yanında sağlık emekçilerinin çalışma koşulları, güvenlik sorunları da sağlık hakkının aksamasına neden olmaktadır. Özellikle SES Van Şubesinin Aile Sağlık Merkezleriyle ilgili kamuoyuyla paylaştığı görüntülerde ciddi sorunlar yaşandığı anlaşılmaktadır. Tuşba 2 Nolu Aile Sağlık Merkezinde koridorların suyla dolduğu, kirli ve nemli olduğu görülmektedir. Sağlık emekçileri çalışma ortamlarının sağlıksız ve güvensiz olduğunu belirterek buna karşıherhangi bir tedbir alınmadığını ifade etmektedirler." bilgisini veren Sayyiğit, şu soruları sordu:

"1 – Van’da Aile Sağlık Merkezlerindeki sağlıksız ve güvensiz bir ortamdan haberdar mısınız?

2 – Van’da yağmurda içerisi suyla dolan, kirli ve nemli olan Aile Sağlık Merkezleri hakkında herhangi bir tedbir alınacak mıdır?

3 – Van’da kamuoyuna yansıyan Tuşba 2 Nolu Aile Sağlık Merkeziyle ilgili talep ve şikayetlere rağmen sorunların çözülmediği doğru mudur?

4 – Van’ın İpekyolu, Edremit ve Tuşba ilçelerinde birinci basamak sağlık hizmeti neden verilmemektedir?

5- Van’da sağlık emekçilerinin güvenli ve sağlıklı ortamlarda çalışması amacıyla yapılan çalışmalar nelerdir?"

Şüpheli Aydın Tokay'a, sabah saatlerinde polis eşliğinde sağlık kontrolüne götürüldüğü esnada Erciş Şehit Rıdvan Çevik Devlet Hastanesi önünde, tartışma yaşadıkları aileden G.D, silahlı saldırıda bulundu.

Saldırıda Aydın Tokay olay yerinde hayatını kaybederken, seken kurşunla başından ağır yaralanan hastane çalışanı Emrah Budak ameliyata alındı. Emrah Budak kurtarılamadı.

Saldırıyı yapan G.D. kaçmaya çalışırken, polislerce bacağından vurularak yakalandı ve gözaltına alındı.

Hastane bölgesinde geniş güvenlik önlemleri alınırken, olayla ilgili soruşturma başlatıldı.

İndirimden faydalanmak için polikliniğe giden cemiyet üyelerinin Vangölü Gazeteciler Cemiyeti ile ilişkisini gösteren herhangi bir belge veya kimlik göstermesi yeterli olacak.

VGC Başkanı Orhan Aşan ve Klinik Sahibi Ömer Keşolar arasında imzalanan protokol töreninde Cemiyet Genel Sekreteri Yusuf İdiz, Sayman Üye İshak Kara, Yönetim Kurulu Üyeleri Emre Ilıkan ve Rıdvan Can hazır bulundu. 

VGC Başkanı Aşan, indirim protokolü ve desteklerinden dolayı Ömer Keşolar’a teşekkür ederek protokolün iki taraf içinde hayırlı olmasını diledi.

Bakanlığın açıklaması şöyle:

"Batı Nil Virüsü Enfeksiyonu, virüsü taşıyan sivrisineklerin sokmasıyla bulaşan viral bir hastalıktır. Hastalık genelde mevsimsel olup yaz boyunca ve sonbaharın erken dönemlerinde görülmektedir. Hastalık, kişiden kişiye doğrudan bulaşmamaktadır. Ülkemizde 2010 yılından itibaren görülen Batı Nil Virüsü Enfeksiyonu 2024 yılında 6 kişide tespit edilmiştir. Hastalarımızın takip ve tedavilerine devam edilmektedir. Bakanlığımızca gerekli çalışmalar yürütülmekte ve süreç hassasiyetle takip edilmektedir. Güncel gelişmeler kamuoyunun bilgisine sunulacaktır."

BATI NİL VİRÜSÜ NEDİR? 

Batı Nil Virüsü enfeksiyonu, insanlara sıklıkla enfekte sivrisineklerin sokması ile bulaşan viral bir hastalıktır.

BATI NİL VİRÜSÜ BELİRTİLERİ NELERDİR?

Kuluçka süresinin 3-14 gün olduğu Batı Nil Virüsü enfeksiyonunun belirtileri; ateş, baş ağrısı, halsizlik, kas ağrıları, bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishal, cilt döküntüsü, kas titremesi ve kasılmalar, uyku hali, koma şeklinde sıralanıyor.

BATI NİL VİRÜSÜNDEN KORUNMAK İÇİN NE YAPMALI?

*Bu hastalıktan korunmak için sivrisinek sokmalarına karşı önlem alınmalı.

*Özellikle sivrisineklerin aktif olduğu saatlerde (güneş battıktan sonra) açık alanda fazla kalınmamalı, kalınması halinde kapalı giysiler giyilmelidir.

*Pencerelere ve kapılara sineklik takılmalı, özellikle sineklerin çok olduğu dönemlerde cibinlik kullanılmalı.

*Kapalı ortamlarda, hava dolaşımı yaratacak vantilatör, klima gibi cihazlar kullanılmalıdır.

Sivrisinek üreme alanlarının yok edilmesi gerekir. Lastik tekerlek içleri, teneke kutular, boş saksılar, su varilleri gibi sivrisineklerin kolay üreyebildiği yerlerde su birikmesi önlenmeli ve bakımı sağlanmalı ve suyu biriktiren kap ve oyuncaklardaki sular boşaltılmalı, kullanılmadığında ters çevrilmelidir.

*Hastalıktan korunmak için bir diğer önlemler ise hayvan sulukları ve yalakları düzenli olarak temizlenmeli, içindeki sular haftada en az üç kez değiştirilmeli, açık foseptik çukurlar kapatılmalıdır.

*Evlerin yakınındaki küçük su birikintileri ise kurutulmalıdır.

"14 Ağustos 2024'te Dünya Sağlık Teşkilatı tarafından gerçekleştirilen Acil Durum Komitesi Toplantısı'nın ardından M çiçeği hastalığının uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumu oluşturduğu açıklanmıştır. Özellikle Afrika kıtasında görülen M çiçeği (mpox) hastalığı vakasına Türkiye'de 2024 yılında rastlanmamıştır. Ülkemizde henüz herhangi bir kısıtlama veya ek tedbir ihtiyacı bulunmamaktadır. Bakanlığımızca gerekli çalışmalar yürütülmekte, bilim kurulumuz ve sağlık altyapımızla süreç hassasiyetle takip edilmektedir. Güncel bilgiler kamuoyunun bilgisine sunulacaktır."

TTB, salgınla ilgili bakanlıktan açıklama beklediklerini ifade etmişti.

Şu anda görülen salgının, virüsün yeni bir varyantıyla ilişkilendirildiği için öncekilerden daha endişe verici olduğu söyleniyor.

Uzmanlar bunun şimdiye kadar gördükleri en tehlikeli varyant olduğu uyarısını yapıyor, yayılma hızı ile yüksek ölüm oranından endişe ediyor.

Küresel halk sağlığı acil durumu, 196 ülke için yasal olarak bağlayıcı olan Uluslararası Sağlık Mevzuatı kapsamındaki en yüksek alarm seviyesi.

WHO Başkanı Tedros Adhanom Ghebreyesus, Afrika kıtasında ve ötesinde daha fazla yayılma ihtimalinin "çok endişe verici" olduğunu söyledi.

"Bu salgını durdurmak ve hayatları kurtarmak için koordineli bir uluslararası müdahale şart" dedi.

Mpox virüsü Orta ve Doğu Afrika'da hızla yayılıyor.

2024'ün başından bu yana Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde 14.000'den fazla mpox vakası kaydedildi.

Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (Africa CDC) de son durumla ilgili yaptığı açıklamada halk sağlığı açısından acil durum ilan etmişti.

Acil durum kararının hükümetlerin müdahalelerini koordine etmelerine yardımcı olacağı ve etkilenen bölgelere tıbbi malzeme ve yardım akışının hızlandırılmasını sağlayabileceği belirtiliyor.

Peki maymun çiçeği nedir, nasıl yayılıyor?

Virüs ne kadar yaygın ve hangi ülkelerde görülüyor?

Mpox hastalığına monkeypox (maymun çiçeği) virüsü neden oluyor. Maymun çiçeği virüsü, çiçek hastalığı ile aynı grupta bulunuyor ama onun kadar tehlikeli değil.

Virüs başlangıçta sadece hayvanlardan insanlara bulaşıyordu ama artık insandan insana da bulaşabiliyor.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti gibi ülkelerdeki tropikal yağmur ormanlarında bulunan ücra köylerde daha yaygın bir şekilde görülüyor.

Bu bölgelerde her yıl binlerce vaka ve yüzlerce ölüm gerçekleşiyor. Virüsten en çok 15 yaş altı çocuklar etkileniyor.

Virüsün şu anda iki farklı türü var.

"Clade 1" Orta Afrika'da endemik bir tür. "Clade 1b" ise mevcut salgında görülen yeni ve daha şiddetli olan virüs türü.

Africa CDC, 2024 yılının başından Temmuz ayının sonuna kadar 14 bin 500'den fazla mpox enfeksiyonu ve 450'den fazla mpox ölümünün gerçekleştiğini açıkladı.

Bu, 2023'ün aynı dönemine kıyasla enfeksiyonlarda %160, ölümlerde ise %19'luk bir artış anlamına geliyor.

Maymun çiçeği (mpox) vakalarının %96'sı Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde görülürken, hastalık normalde endemik olmadığı Burundi, Kenya, Ruanda ve Uganda gibi birçok komşu ülkeye de yayıldı.

Batı Afrika'da görülen "Clade II" adlı daha hafif bir mpox türü, 2022 yılında küresel bir salgına yol açmıştı.

Virüs, normalde görülmediği Avrupa ve Asya bölgeleri dahil, Türkiye'nin de içinde olduğu yaklaşık 100 ülkeye yayılmıştı. Salgın bu dönemde savunmasız grupların aşılanmasıyla kontrol altına alındı.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde mpox aşılarına ve tedavilerine yeterli erişim yok ve sağlık yetkilileri hastalığın yayılmasından endişe ediyor.

Semptomları ne?

Mpox veya maymun çiçeği, enfekte insanlarla yakın temas yoluyla yayılıyor

İlk belirtiler arasında ateş, baş ağrısı, şişlikler, sırt ağrısı ve kas ağrıları yer alıyor.

Ateş düştükten sonra, genellikle yüzde başlayıp vücudun diğer bölgelerine, en yaygın olarak da avuç içlerine ve ayak tabanlarına yayılan bir döküntü gelişebiliyor.

Aşırı kaşıntı yapan veya ağrılı olabilen döküntüler değişip farklı aşamalardan geçebiliyor ve sonunda kabuk oluşturup dökülüyor. Bazen döküntüler deride iz bırakabiliyor.

Enfeksiyon genellikle kendiliğinden iyileşiyor ve yaklaşık 14-21 gün sürüyor.

Ciddi vakalarda lezyonlar tüm vücuda, özellikle de ağız, göz ve cinsel organlara yayılabiliyor.

Nasıl bulaşıyor?

Mpox, enfekte kişiyle yakın temas yoluyla insandan insana yayılıyor. Cinsel ilişki, cilt teması ve enfekte kişinin yakınında konuşmak veya nefes almak da buna dahil.

Virüs açık yaralar, solunum yolu ya da gözler, burun veya ağız yoluyla da bulaşabiliyor.

Virüsün bulaştığı çarşaf ve nevresim, giysiler ve havlular gibi nesnelere dokunarak da hastalık yayılabiliyor.

Maymunlar, sıçanlar ve sincaplar gibi enfekte hayvanlarla yakın temas da başka bir tehlike unsuru.

2022'deki küresel salgın sırasında virüs çoğunlukla cinsel temas yoluyla yayılmıştı.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki mevcut salgın da cinsel temastan kaynaklanıyor.

Ağır mpox vakalarına karşı koruma sağlayan aşılar bulunuyor

Kimler risk altında?

Vakaların çoğu cinsel olarak aktif olan kişilerde ve erkeklerle cinsel ilişkiye giren erkeklerde görülüyor.

Birden fazla partneri olan veya yeni cinsel partneri olan kişiler de risk altında olabilir.

Ancak sağlık çalışanları ve aile üyeleri de dahil olmak üzere, semptomları olan biriyle yakın teması olan herkes virüsü kapabilir.

Mpox virüsü olan kişilerle yakın temastan kaçınılması ve virüsün olduğu yerlerde bulunanların ellerini sık sık yıkaması tavsiye ediliyor.

Mpox olan kişiler, vücudundaki döküntüler kaybolana kadar kendilerini izole etmeli.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), iyileştikten sonra 12 hafta boyunca cinsel ilişkiye girerken önlem olarak prezervatif kullanılması gerektiğini söylüyor.

Nasıl tedavi ediliyor?

Çiçek hastalığında kullanılan tedavi yöntemleri mpox için de yararlı olabilir, ancak ne kadar etkili oldukları henüz yeterince bilinmiyor.

Mpox salgınları, enfeksiyonları önleyerek kontrol altına alınabilir. Bu da aşılama yoluyla yapılabiliyor.

Şu anda mpox için üç aşı bulunuyor ancak bunlar sadece risk altındakiler veya enfekte bir kişiyle yakın temasta bulunanlara veriliyor.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) yaygın bir aşılama programı tavsiye etmiyor.

Ne kadar koruma sağladıklarını anlamak için yeni mpox varyantlarına karşı aşıların daha fazla denenmesi gerekiyor.

WHO son dönemde ilaç üreticilerinin, henüz onaylanmamış olsa da mpox aşılarını ihtiyaç duyulan ülkelerde acil durumlar için kullanıma sunmalarını istedi.

Uzmanlar bunun şimdiye kadar gördükleri en tehlikeli varyant olduğu uyarısını yapıyor.

Virüs ne kadar yaygın ve hangi ülkelerde görülüyor?

Mpox hastalığına monkeypox (maymun çiçeği) virüsü neden oluyor. Maymun çiçeği virüsü, çiçek hastalığı ile aynı grupta bulunuyor ama onun kadar tehlikeli değil.

Virüs başlangıçta sadece hayvanlardan insanlara bulaşıyordu ama artık insandan insana da bulaşabiliyor.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti gibi ülkelerdeki tropikal yağmur ormanlarında bulunan ücra köylerde daha yaygın bir şekilde görülüyor.

Bu bölgelerde her yıl binlerce vaka ve yüzlerce ölüm gerçekleşiyor. Virüsten en çok 15 yaş altı çocuklar etkileniyor.

Virüsün şu anda iki farklı türü var.

"Clade 1" Orta Afrika'da endemik bir tür. "Clade 1b" ise mevcut salgında görülen yeni ve daha şiddetli olan virüs türü.

Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) 2024 yılının başından Temmuz ayının sonuna kadar 14 bin 500'den fazla mpox enfeksiyonu ve 450'den fazla mpox ölümünün gerçekleştiğini açıkladı.

Bu, 2023'ün aynı dönemine kıyasla enfeksiyonlarda %160, ölümlerde ise %19'luk bir artış anlamına geliyor.

Maymun çiçeği (mpox) vakalarının %96'sı Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde görülürken, hastalık normalde endemik olmadığı Burundi, Kenya, Ruanda ve Uganda gibi birçok komşu ülkeye de yayıldı.

Batı Afrika'da görülen "Clade II" adlı daha hafif bir mpox türü, 2022 yılında küresel bir salgına yol açmıştı.

Virüs, normalde görülmediği Avrupa ve Asya bölgeleri dahil, Türkiye'nin de içinde olduğu yaklaşık 100 ülkeye yayılmıştı. Salgın bu dönemde savunmasız grupların aşılanmasıyla kontrol altına alındı.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde mpox aşılarına ve tedavilerine yeterli erişim yok ve sağlık yetkilileri hastalığın yayılmasından endişe ediyor.

Semptomları ne?

Mpox veya maymun çiçeği, enfekte insanlarla yakın temas yoluyla yayılıyor

İlk belirtiler arasında ateş, baş ağrısı, şişlikler, sırt ağrısı ve kas ağrıları yer alıyor.

Ateş düştükten sonra, genellikle yüzde başlayıp vücudun diğer bölgelerine, en yaygın olarak da avuç içlerine ve ayak tabanlarına yayılan bir döküntü gelişebiliyor.

Aşırı kaşıntı yapan veya ağrılı olabilen döküntüler değişip farklı aşamalardan geçebiliyor ve sonunda kabuk oluşturup dökülüyor. Bazen döküntüler deride iz bırakabiliyor.

Enfeksiyon genellikle kendiliğinden iyileşiyor ve yaklaşık 14-21 gün sürüyor.

Ciddi vakalarda lezyonlar tüm vücuda, özellikle de ağız, göz ve cinsel organlara yayılabiliyor.

Nasıl bulaşıyor?

Mpox, enfekte kişiyle yakın temas yoluyla insandan insana yayılıyor. Cinsel ilişki, cilt teması ve enfekte kişinin yakınında konuşmak veya nefes almak da buna dahil.

Virüs açık yaralar, solunum yolu ya da gözler, burun veya ağız yoluyla da bulaşabiliyor.

Virüsün bulaştığı çarşaf ve nevresim, giysiler ve havlular gibi nesnelere dokunarak da hastalık yayılabiliyor.

Maymunlar, sıçanlar ve sincaplar gibi enfekte hayvanlarla yakın temas da başka bir tehlike unsuru.

2022'deki küresel salgın sırasında virüs çoğunlukla cinsel temas yoluyla yayılmıştı.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki mevcut salgın da cinsel temastan kaynaklanıyor.

Kimler risk altında?

Ağır mpox vakalarına karşı koruma sağlayan aşılar bulunuyor

Vakaların çoğu cinsel olarak aktif olan kişilerde ve erkeklerle cinsel ilişkiye giren erkeklerde görülüyor.

Birden fazla partneri olan veya yeni cinsel partneri olan kişiler de risk altında olabilir.

Ancak sağlık çalışanları ve aile üyeleri de dahil olmak üzere, semptomları olan biriyle yakın teması olan herkes virüsü kapabilir.

Mpox virüsü olan kişilerle yakın temastan kaçınılması ve virüsün olduğu yerlerde bulunanların ellerini sık sık yıkaması tavsiye ediliyor.

Mpox olan kişiler, vücudundaki döküntüler kaybolana kadar kendilerini izole etmeli.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), iyileştikten sonra 12 hafta boyunca cinsel ilişkiye girerken önlem olarak prezervatif kullanılması gerektiğini söylüyor.

Nasıl tedavi ediliyor?

Çiçek hastalığında kullanılan tedavi yöntemleri mpox için de yararlı olabilir, ancak ne kadar etkili oldukları henüz yeterince bilinmiyor.

Mpox salgınları, enfeksiyonları önleyerek kontrol altına alınabilir. Bu da aşılama yoluyla yapılabiliyor.

Şu anda mpox için üç aşı bulunuyor ancak bunlar sadece risk altındakiler veya enfekte bir kişiyle yakın temasta bulunanlara veriliyor.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) yaygın bir aşılama programı tavsiye etmiyor.

Ne kadar koruma sağladıklarını anlamak için yeni mpox varyantlarına karşı aşıların daha fazla denenmesi gerekiyor.

WHO son dönemde ilaç üreticilerinin, henüz onaylanmamış olsa da mpox aşılarını ihtiyaç duyulan ülkelerde acil durumlar için kullanıma sunmalarını istedi.

Uzmanlar, düşük kalori diyetine doktor tavsiyesi olmadan başlanmaması gerektiğini hatırlatıyor.

BBC Sağlık Editörü Michelle Roberts'ın haberine göre, NHS, Tip 2 diyabet hastalarını günde 900 kaloriyi aşmayan sıkı bir sıvı diyet ile tedavi etmek için özel bir program başlattı.

Bu rejimde hastalar birkaç ay boyunca sadece sıvı mama, çorba ve öğün yerine geçen özel barlar ile besleniyor.

Ardından kademeli olarak sağlıklı katı gıdalara geçiyorlar.

Lancet'te yayımlanan araştırmaya göre, NHS önce yüzlerce katılımcıdan bu bir yıllık diyet programı tamamlamalarını istedi.

Diyeti yapan her üç katılımcıdan biri yaklaşık 16 kilo verdi ve hastalıklarında gerileme (remisyon) görüldü.

Ancak tedavinin en zor kısmının bu zorlu diyete gün be gün uyabilmek olduğu belirtiliyor.

Diyabet kontrol altına alınamadığında çok daha ciddi sağlık sorunlarına, aynı zamanda gözler ve sinirlerde hasara neden olabiliyor.

Oxford Üniversitesi'nde diyet ve obezite üzerine çalışan Dr. Nerys Astbury, "Gerilemenin ne kadar süreceğini ve gelecekte diyabetin ortaya çıkması riskini nasıl etkileyeceğini bilmiyoruz. Öte yandan tüm hasta gruplarında, özellikle de Tip 2 diyabet hastalarında kilo vermenin sağlığa büyük bir etkisi olduğunu biliyoruz" diyor.

Tip 2 diyabet nedir? Kilo vermek neden önemli?

Kandaki şeker (glikoz) seviyesinin fazla yükseldiği Tip 2 diyabet, sık görülen bir hastalık.

Vücut, kan şekerini kontrol eden insülin hormonunu yeterince üretemediğinde ya da doğru şekilde kullanamadığında ortaya çıkan bu hastalık, bazı durumlarda obezite ile ilişkilendiriliyor.

Bunun sebebi, aşırı kilolularda yağın, insülin üreten pankreas organında fazla birikebilmesi.

Kilo kaybı, tüm bu süreci geriye çevirebiliyor.

Otoimmün bir hastalık olan Tip 1 diyabette ise aşırı kilo bir faktör değil.

Tedavi neleri kapsıyor?

Hastalar, NHS'in masraflarının tamamını karşıladığı rejim programına hiçbir para vermeden katılabiliyor.

Diyet ve egzersiz tavsiyelerinin verildiği randevuların yanında aile doktoru da hastaların takibini yapıyor.

Uzmanlar rejime harfiyen uydukları takdirde programın çok sayıda insanın hayatını değiştirebileceğini söylüyor.

Rejim programına; 18-65 yaş aralığında olup son altı yılda Tip 2 diyabet teşhisi konan, vücut kitle indeksi 27 kg/m2'nin üzerinde (beyaz etnik gruplar için) ya da 25 kg/m2'nin üzerinde (siyahlar, Asya kökenliler ya da diğer etnik gruplar için) olanlar katılabiliyor.

28 Temmuz'daki Dünya Hepatit Günü için gönderdikleri başlıca mesaj bu.

Hepatit dünya genelinde bir milyondan fazla ölümden sorumlu ve bu sayı son yıllarda artıyor.

Hepatit ne ve neden bu kadar ölümcül?

Hepatit genelde bir viral enfeksiyonun yol açtığı karaciğerde enflamasyor.

Karaciğer kanserine, yetmezliğine ve çok sayıda başka karaciğer hastalığına neden olabiliyor.

Virüsün A'dan E'ye kadar değişen beş farklı çeşiti var.

Hepatit B ve C en çok zarar vereni. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) dünya genelinde her yıl 1,3 milyon kişinin bu virüsün yol açtığı hastalıklar nedeniyle öldüğünü tahmin ediyor. Bu, her 30 saniyede bir Hepatit kaynaklı bir ölüm anlamına geliyor.

Hepatit ne kadar yaygın?

WHO, dünya genelinde 250 milyon kişinin kronik Hepatit B, 50 milyon kişinin de kronik Hepatit C hastası olduğunu tahmin ediyor. Kuruluş her yıl 2 milyondan fazla yeni vakanın eklendiğini söylüyor.

WHO'ya göre Hepatit B:

• WHO Batı Pasifik bölgesinde (Çin, Japonya ve Avusturalya) 97 bin kişide
• Afrika'da 65 milyon kişide
• WHO Güneydoğu Asya bölgesinde 61 milyon kişide (Hindistan, Tayland ve Endonezya) görülüyor.

WHO, Hepatit B'nin dünya genelinde her yıl 20 milyon kişiye bulaştığını ve 2015'te 44 bin ölüme yol açtığını belirtiyor. En çok da Güney ve Doğu Asya'da yaygın.

Hepatite nasıl yakalanılıyor?

Hepatit A çoğunlukla dışkıyla kirlenmiş gıda tüketmekten veya su içmekten ve enfekte biriyle doğrudan temasla geçiyor.

Hijyen koşullarının kötü olduğu düşük ve orta gelirli ülkelerde daha sık görülüyor.

Belirtileri kısa sürede ortadan kayboluyor ve neredeyse herkes iyileşiyor. Ancak ölümcül düzeyde karaciğer yetmezliğine neden olabiliyor.

Hepatit A salgını kirli su ve gıda olan yerlerde ortaya çıkıyor. Örneğin, 1998'de Çin'in Şangay kentinde 300 bin kişiye hastalık bulaşmıştı.

Çin, Şangay'da 1998'de görülen salgından sonra aşı programı başlattı.

Hepatit B çoğunlukla :

• doğum sırasında anneden çocuğa
• çocuklar arası temasla
• Kirli iğneler ve şırıngalarla, dövme yaptırmakla, kulak deldirmekle, enfekte kanla temas ve vücut sıvılarıyla (örneğin cinsel ilişki sırasında) geçiyor.

Hepatit C ve D de iğne ve şırınga paylaşımı gibi yollarla enfekte kanla, ya da enfekte kanın nakledilmesiyle geçiyor.

Sadece Hepatit B olanlar Hepatit D'ye yakalanabiliyor ve bu, kronik Hepatit B olanların % 5'ini etkiliyor. Bu da özellikle yoğun bir enfeksiyona yol açıyor.

Hepatit E kirli su ve gıda tüketimiyle geçiyor. En çok Güney ve Doğu Asya'da görülüyor ve ayrıca özellikle hamile kadınlar için zararlı olabiliyor.

Hepatit olduğunuzu nasıl anlarsınız?

WHO'ya göre hepatit belirtileri arasında şunlar olabiliyor;

• ateş
• halsizlik
• iştahsızlık
• ishal
• mide bulantısı
• mide bölgesinde ağrı
• koyu renkli idrar ve dışkı
• tende ve göz aklarında sarılık

Ancak hepatit geçiren birçok kişide sadece hafif belirtiler görülüyor ya da hiç belirti göstermeyebiliyor.

WHO'nun 2022'de yayımladığı son verilere göre dünya genelindeki Hepatit B hastalarının sadece % 13'ü, kronik Hepatit C hastalarının ise sadece % 36'sına teşhis konulabildi.

Tehlike, farkında olmadan enfeksiyonu başkalarına geçirebilmeleri. WHO ve tıbbi yardım kuruluşları işte bu nedenle daha çok sayıda insanın test edilmesi çağrısı yapıyor.

Hepatit testleri nasıl yapılıyor ve tedaviler ne?

Hepatit A, B ve C testleri için aile hekiminize ve bir cinsel sağlık kliniğine başvurabilirsiniz.

Hepatit A'nın belirli bir tedavisi yok. Ancak enfekte olanların çoğu çabuk iyileşiyor ve bağışıklık geliştiriyor.

Kronik Hepatit B ve C ise antiviral ilaçlarla tedavi ediliyor ve bu da siroza evrilmesini ve karaciğer kanserine yakalanma riskini azaltıyor.

Hepatit A ve B'ye yakalanılmasını önleyen ilaçlar var. Bebekler doğar doğmaz yapılan Hepatit B aşısı, hastalığın anneden çocuğa geçmesini önlüyor ve aynı zamanda Hepatit D'ye karşı da koruyabiliyor.

Hepatit C'ye karşı geliştirilmiş bir aşı yok ve Hepatit E aşıları ise şu anda yaygın değil.

Hepatite yakalanmaktan nasıl kaçınabiliriz?

Hepatit E riskini azaltmak için karaciğer yemeklerinin iyice pişirilmesi gerekiyor.

WHO'ya göre Hepatit A'dan aşağıdaki önlemlerle kaçınılmalı;

• Yemeklerden önce ve tuvalete gittikten sonra düzenli olarak el yıkanması
• topluluklara yeterli miktarda güvenli içme suyu sağlanması
• topluluklarda kanalizasyon sisteminin düzgün bir şekilde çalışması

WHO'ya göre Hepatit B, C ve D'den kaçınma yolları da şöyle;

• güvenli cinsel ilişki, prezervatif kullanmak, cinsel partner sayısını azaltmak
• uyuşturucu kullanımında, kulak deldirirken ya da dövme yaptırırken iğne paylaşmamak
• Hepatit B için, kan, vücut sıvısı ve kirli yüzeylerle temastan sonra elleri yıkamak
• Sağlık sektöründe çalışıyorsanız Hepatit B aşısı olmak, çünkü doğumda yapılan aşının koruma süresi 20 yıl kadar.

Hepatitis E'den düzgün hijyenle korunmak mümkün aynı zamanda hayvan karaciğerini, özellikle domuz ciğerini, yemeden önce iyice pişirmek gerekiyor.

Sağlık makamları hepatiti yok etmek için neler yapıyor?

WHO, 2030 itibarıyla Hepatit B ve C'ye yakalananların sayısını % 90 ve bu hastalıklardan ölenlerin sayısını % 65 oranında azaltmak istediğini söylüyor.

Ancak kuruluşa göre hepatit virüsleri kaynaklı ölümlerin sayısı artıyor. WHO yüz milyonlarca kişinin hala hepatit testlerine erişimde zorlandığını ve dünya genelindeki ülkelerin sadece % 60 kadarının bedava ya da sübvanse edilmiş hepatit testi imkanı sağladığını belirtiyor.

Afrika ülkelerinin ise sadece üçte birinin bunu yaptığı kaydediliyor.

Bakterinin ağızda, diş eti hastalıkları ve plak birikimiyle bağlantılı olarak ortaya çıkan yaygın bir bakteri olduğu belirtildi. 

King's College London'daki bilim insanları tarafından yürütülen araştırmanın sonucunda, Fusobacterium'un baş ve boyun kanseri için "toksik" olduğu ve laboratuvar ortamında kanser hücrelerine saldırarak kısa sürede yok ettiği ispatlandı. 

Bulgular, Cancer Communications dergisinde bir makalede de yayınlandı. 

Bulguların, ağız, gırtlak, burun ve sinüs bölgesindeki kanserleri kapsayan baş ve boyun kanserli hastaların tedavisine ışık tutması umuluyor.

Uzmanlar, baş ve boyun kanserinde son 20 yılda çok az tedavi edici ilerleme kaydedildiğini belirterek, bunun özellikle heyecan verici bir gelişme olduğunu belirtti. 

Yasağın yürürlüğe girmesinden bugüne önemli değişimler ve etkiler gözlemlendiğini söyleyen Turğut, “Söz konusu yasa ile özellikle restoranlar, kafeler, iş yerleri ve toplu taşıma araçlarında sigara dumanına maruz kalma oranının azaldığını gözlemleyebiliyoruz. Yasakla birlikte iç mekân hava kalitesi önemli ölçüde artmıştır. Bu sayede sigara dumanına maruz kalan insanlar korunmuş, pasif içiciliğin zararları azalmıştır” dedi.

“Sağlık harcamalarında azalma yaşandı”

Yasayla birlikte sağlık harcamalarında da önemli ölçüde azalma yaşandığına değinen Turğut, “Bu yasak ayrıca toplumun genel sigara içme alışkanlıklarını da etkilemiştir. Kamuoyunda sigara içmenin toplumsal kabul görmemesi ve sigara içenler üzerinde oluşan sosyal baskı artmıştır. Yasak, her şeyden evvel gençlerin sigara ile tanışma ve alışkanlık geliştirme oranlarını düşürdü. Genel olarak yasak, sigara içme oranlarında düşüşe yol açmış ve toplum sağlığı açısından olumlu bir gelişmedir. Sonuç olarak sigara yasağının uygulanmasıyla birlikte hem çevresel hem de toplumsal sağlık açısından önemli kazanımlar elde edilmiştir ancak bu kazanımların sürdürülebilmesi için sürekli olarak çalışmaya ve denetimleri sıkı tutmaya devam etmemiz gerekmektedir.” diye konuştu.

“İstatistikler değişiklik gösterdi”

Türkiye’de sigara içme oranları ve tütün kullanımına dair istatistiklerin zamanla değişiklik gösterdiğini aktaran Turğut, şunları kaydetti:

“2023 yılı Türkiye İstatistik Kurumunun ve Sağlık Bakanlığının verilerine göre, 15 yaş ve üzeri nüfusun yaklaşık yüzde 28-30’u düzenli olarak sigara içmektedir. Bu oran erkeklerde daha yüksek olup kadınlarda biraz daha düşüktür. Erkeklerin sigara içme oranı kadınlara göre oldukça yüksektir. Erkeklerin yaklaşık yüzde 40-50’si sigara içerken, kadınlarda bu oran yüzde 15-20 civarındadır. Genç yetişkinler ve orta yaşlı bireyler arasında sigara içme oranları daha yüksekken, yaşlı nüfusta bu oran düşmektedir. Özellikle 25-44 yaş aralığındaki kişiler arasında sigara içme yaygınlığı daha fazladır. Eğitim seviyesi ve sosyoekonomik durum da sigara içme oranlarını etkileyen faktörlerdendir. Daha düşük eğitim seviyesine sahip olan ve ekonomik durumu daha düşük olan bireyler arasında sigara içme oranı daha yüksektir. Ancak yasakla birlikte nüfusa oranla sigara kullanım oranlarında da düşüş var. 2008 ve 2023 yıllarında sigara kullanan kişi sayısında rakamsal belirgin bir değişiklik olmamasına karşın nüfus artışları göz önüne alındığında sigara kullanımında önemli bir azalma yaşandığını söyleyebiliriz.”

Türkiye’de sigara kaynaklı ölüm ve hastalıklara da örnekler veren Turğut, şöyle devam etti:

“Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan verilere göre, ülkemizde her yıl yaklaşık 100 bin kişi sigara kullanımına bağlı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Bu günlük ortalama 300 kişinin sigara nedeniyle öldüğü anlamına gelir. Türkiye’de yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 30’u sigara kullanmaktadır. Sigara, başta akciğer kanseri olmak üzere birçok kanser türüne neden olmaktadır. Akciğer kanserinden ölümlerin yüzde 90’ı sigara kullanımına bağlıdır. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) ve kalp-damar hastalıkları gibi kronik hastalıkların ana nedenlerinden biri sigara kullanımıdır. KOAH’tan ölümlerin yaklaşık yüzde 80’i sigara kullanımına bağlıdır. Türkiye’de genç nüfus arasında sigara kullanımı da ciddi bir sağlık sorunu oluşturmaktadır. Gençler arasında sigara deneme yaşı oldukça düşüktür ve bu yaş grubunda sigara kullanım oranı artmaktadır. Bu istatistikler, sigaranın Türkiye’deki sağlık üzerindeki olumsuz etkilerini ve bu konunun halk sağlığı açısından ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Nargile kullanımı, özellikle gençler arasında yaygınlaşan bir alışkanlık haline gelmiştir ve sağlık açısından ciddi riskler taşımaktadır. Nargile içimi, bir oturum boyunca birçok kişi tarafından paylaşılan ortak bir ağızlıkla gerçekleştirildiğinden, bulaşıcı hastalıkların yayılma riski çok fazladır. Ayrıca, nargile dumanı da sigara dumanına benzer şekilde zararlı kimyasallar içermekte ve pasif içicilik riskini artırabilmektedir. Bu nedenle, nargilenin yasaklanması veya kısıtlanması sağlık açısından olumlu sonuçlar ortaya koymuştur. Sonuç olarak kapalı alanlarda nargile kullanımının yasaklanmasıyla özellikle gençlerin sağlığı açısından olumlu sonuçlar elde edilmiştir”

“19 Temmuz dönüm noktası olmuştur”

19 Temmuz 2009 tarihinin sigara ile mücadelede dönüm noktası olduğunu belirten Turğut, şunları söyledi:

“Tütün mamulleri tüketimi yasağının yıl dönümünde, ülkemizde sağlığın korunması adına önemli bir adımın atıldığını bir kez daha hatırlatmak isteriz. 19 Temmuz bir milattır. Bu yasak, kapalı alanlarda sigara içiminin yasaklanmasıyla başlayan ve zamanla daha geniş kapsama yayılan bir süreci simgeler. Sigaranın toplum sağlığı üzerindeki zararları göz önüne alındığında bu adımın ne kadar önemli olduğu açıktır ancak yasaların etkin bir şekilde uygulanması ve denetlenmesi, sağlık açısından elde edilen kazanımların sürdürülebilmesi için büyük öneme sahiptir. Toplumda sigara kullanımıyla mücadelede sadece yasaklarla değil, aynı zamanda bilinçlendirme, eğitim ve destek hizmetleriyle de sağlanmaktadır. Bu nedenle bizlere de büyük görevler düşmektedir. Dernek olarak, sağlıklı ve temiz bir çevre için çalışmaya devam ederek, gelecek nesilleri sigara ve diğer tütün mamullerinin zararlarından korumaya odaklanacağız. Bu vesileyle, tütün mamulleri tüketimi yasağının yıl dönümünde tüm vatandaşlarımızı sağlıklı yaşamı desteklemeye ve sigaradan uzak durmaya teşvik ediyoruz. Sağlık her şeyden önemlidir, birlikte daha sağlıklı bir gelecek için çalışmaya devam edeceğiz.”

Haber: Adil Harmancı

2024 Avrupa Şampiyonası’nda (EURO 2024) Türkiye oyuncusu Merih Demiral'ın Türkiye-Avusturya maçında attığı golü ırkçı bir simge olan Kurt işareti yaparak kutlaması ve UEFA tarafından ceza alması sonrası kamuoyunda tartışmalar başlamıştı.

Sosyal medyada da bir grup doktor, ameliyat masasındayken elleri kanlı bir şekilde ırkçılık simgesi Kurt işareti yaparak poz verdi ve bunun üzerine fotoğraf gündem oldu.

TTB, söz konusu fotoğrafa ilişkin açıklama yaptı.

"Hekimler yansızlıklarını korumalıdır"

Açıklamada şöyle denildi:

“Son zamanlarda basında ve sosyal medyada hekimlerin sağlık hizmeti sunarken politik kimliklerini belirten çeşitli işaretler yaptıkları görüntüler yayımlanmaktadır.

Hekimlerin, tıpkı toplumun diğer üyeleri gibi, farklı politik düşünce ve değerlere sahip olmaları doğaldır. Hekimler ülkede ve dünyada gelişen olayların politik doğasına karşı kişisel olarak tutum almakta da doğal olarak özgürdür.

Bununla birlikte hekimler, meslek ahlakı kuralları gereğince sağlık hizmeti sunarken yansızlıklarını korumakla yükümlüdür.

“Görevimle hastam arasına; yaş, hastalık ya da engellilik, inanç, etnik köken, cinsiyet, milliyet, politik düşünce, ırk, cinsel yönelim, toplumsal konum ya da başka herhangi bir özelliğin girmesine izin vermeyeceğime (…)” - Hekimlik Andı (Dünya Tabipler Birliği Cenevre Bildirgesi)

Ayrıca hekimlerin, sağlık hizmeti sunarken insanlık onuruna ve kişilik haklarına saygı gösterme yükümlülüğü bulunmaktadır:

“Hastamın özerkliğine ve onuruna saygı göstereceğime (…)” - Hekimlik Andı (Dünya Tabipler Birliği Cenevre Bildirgesi)

“Meslek uygulaması sırasında insan onurunu gözetmesi de hekimin öncelikli ödevidir.” - TTB Hekimlik Meslek Etiği Kuralları

“Tabip ve diş tabibinin başta gelen vazifesi, insan sağlığına, hayatına ve şahsiyetine ihtimam ve hürmet göstermektir.” - Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi

"Güven zedeleyici ve yükümlülüklerle bağdaşmıyor"

Tüm meslek ahlakı kuralları gibi, bu kuralların da var edilme nedeni, toplumun mesleğe ve mesleği uygulayanlara güven duymalarını sağlamaktır. Meslek ahlakı kurallarını ve ifade ettikleri değerleri deyim yerinde ise “gözümüz gibi koruma” özenimiz de buradan kaynaklanmaktadır. Toplum da tıpkı hekimler gibi farklı kişisel değerlere ve politik kimliklere sahip bireylerden oluştuğu için, ancak güven duyulması halinde sağlık sorunları için hekimlere başvurulacak, tüm bilgiler rahatlıkla paylaşılabilecek ve meslek hakkıyla uygulanabilecektir. Bu nedenle hekimlerin sağlık hizmeti sunarken politik kimlikleri de dahil olmak üzere kişisel değerlerini bir yana bırakmaları, gerek kendilerine gerekse de tıp kurumuna karşı güvenin sarsılmasına yol açabilecek her türlü söz ve davranıştan kaçınmaları gerekmektedir.

Söz konusu görüntülerin bu yükümlülüklerle bağdaşmadığı, güveni zedeleyici nitelikte olduğu açıktır.

Gerek hekimlere gerek hekimleri istihdam eden kurumlara, toplum sağlığı açısından son derece önemli olan “hekimin yansızlığı” ilkesini ve güveni koruma yükümlülüğünü bir kez daha anımsatıyoruz.”

Seminerde muhtarlara bağımlılık türleri, bağlanma şekilleri, aile etkisi, kullanmaya başlama nedenleri, mücadelede dezavantajlar, anne- babanın yapması gerekenler, madde kullanım bozuklukları, tolerans, önleme, okul öncesi dönem, ergenlik dönemi, yoksunluk, başarısız bırakma girişimleri, zarar görmesine rağmen kullanmaya devam etme, zamanın büyük bölümünü madde elde etmek ve kullanmak için ayırmak, madde kullanımını kontrol edememek, bağımlılığın evreleri, bağımlılık yapan maddeler, madde tiplerine göre bağımlılık ve sağlığa zarar oranları, psikososyal yaklaşım ve tedaviler, madde bağımlılarına karşı ne yapmalı, ne yapmamalı konularında bilgiler verildi.

Seminere katılan İpekyolu Belediyesi Eşbaşkanı Cevdet Altındağ bağımlılıkla mücadele kapsamında yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve tüm kamu kurumları ile ortak hareket ederek mücadele edilmesi gerektiğini söyledi.

Bağımlılıkla mücadelede muhatrların rölünün önemli bir yer tuttuğunu ifade eden Altındağ, şöyle dedi:

“Belediyeler zaman zaman bu tür toplumsal konulara öncülük ederler, bilgilendirme amaçlı çalışmalar organize ederler. İpekyolu Belediyesi olarak bağımlılıkla mücadele ve bağımlılığın önlenmesine yönelik çalışmalarımızı sürdürmekteyiz. Bu konuda meclis üyesi arkadaşlarımız da komisyonda çalışmalarını yürütmektedirler. Özellikle madde bağımlılığı ve bağımlılık türleri kendi içerisinde farklılık göstermektedir. Konu sadece madde bağımlılığı değil, internet bağımlılığı, ekran bağımlılığı gibi farklı bağımlılıklar var. Zaman zaman televizyonlarda da denk geliyoruz. Bu yönden eğitimlerin alınması, bilgi sahibi olmamız çok önemli. Hem anne baba olarak, hem toplumun bir bireyi olarak, hem de direk sorumlu kişiler olarak olası bir bağımlı bireyle karşılaşmamız durumunda ne yapmamız, nasıl davranmamız gerektiğini bilmemiz son derece önemlidir. Burada muhtarlarımıza da büyük bir sorumluluk düşmektedir. Muhtarlarımız bu eğitim sonrasında mahallelerinde nasıl bir çözüm yolu üretecekleri hakkında bilgi sahibi olacaklardır. Seminere katılan muhtarlarımıza, emek veren uzmanlarımıza teşekkür eder, eğitimin başarılı geçmesini dilerim.”

Önergede, yaşanan sorunlar şöyle ifade edildi:

"Mardin Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yaşanan çeşitli yetersizlikler, hasta bakımını ve hastane verimliliğini ciddi şekilde etkilemektedir. Bu sorunlar, hem yerel halk hem de sağlık personelleri arasında büyük endişe yaratmaktadır. Özellikle Çınar ve Mazıdağı’nda yaşanan ve 15 yurttaşın yaşamını yitirdiği yangın hadisesiyle birlikte hastanelerin kapasitesinin yetersizliği, hayati bir boyuta ulaşmıştır.   

Diyarbakır’ın Çınar ilçesi köyleri ve Mardin’in Mazıdağı ilçesi köylerinde 20 Haziran’da başlayan yangında 15 yurttaş yaşamını yitirmiş, yangına müdahale süresinde birçok eksiklik gün yüzüne çıkmıştır. Örneğin, yangının merkezlerinden olan Mazıdağı’nda tam teşekküllü devlet hastanesi yapılabilmesi için Sağlık Bakanlığı onayı beklenmektedir.

İleri derecede yanık vakalarının oluştuğu yangınla beraber Mardin’de yanık ünitesinin bulunmaması yeniden gündeme gelmiştir. Bu eksiklik, yanık vakalarının etkin ve hızlı bir şekilde tedavi edilmesini ciddi şekilde kısıtlamış ve hastaların risk altında olmasına neden olmuştur ve olmaktadır.

Ayrıca, Mardin Devlet Hastanesi’nde resüsitasyon alanı olarak bilinen "kırmızı alan" yetersiz kalmaktadır. Bu kritik alandaki yetersiz alan ve kaynaklar, sağlık personelinin acil durumlarda anında ve etkili müdahale etmesini engellemektedir.  Bir diğer önemli sorun ise plastik cerrahi uzmanı sayısının yetersiz olmasıdır. Sadece bir plastik cerrah bulunması nedeniyle, bu alanda uzmanlık gerektiren müdahaleler genellikle gecikmektedir. Bu durum, hastaların iyileşme sürecinin uzamasına ve acılarının artmasına yol açmaktadır.

Ayrıca, hastane önündeki trafik sorunu büyük bir problem teşkil etmektedir. Hastanenin yalnızca bir giriş ve çıkış noktası bulunması ve bu noktanın fiziksel anlamda yetersiz olması, özellikle acil durumlarda önemli gecikmelere neden olmaktadır. Acil durumlarda hızlı hareket edilebilmesi için hastaneye alternatif yollar yapılması gerekmektedir.

Diğer yandan Kızıltepe Devlet Hastanesi'nde de birçok sorun bulunmaktadır. Hastanede öncelikle soğutma sorunu bulunmaktadır. Yaz aylarında hastaların ve personelin rahat bir ortamda hizmet alıp verebilmesi için bu sorunun acilen giderilmesi gerekmektedir.  Ayrıca hastanede doktor eksikliği yaşanmaktadır. Yeterli sayıda doktor bulunmaması, hastaların muayene ve tedavi süreçlerinin gecikmesine neden olmaktadır. Bu durum, özellikle acil servislerde ciddi sıkıntılara yol açmaktadır.

Bir diğer önemli sorun ise cenaze aracı yetersizliğidir. Hastanede yeterli sayıda cenaze aracı bulunmaması, vefat eden hastaların nakil işlemlerinde zorluklar yaşanmasına neden olmaktadır. 

Hastanenin kanalizasyon sistemiyle ilgili ciddi problemler bulunmaktadır. Geçen kış, acil servis bölümüne gider suları taşarak büyük bir sağlık ve hijyen sorunu yaratmıştır. Bu durumun tekrar yaşanmaması için kanalizasyon altyapısının acilen yenilenmesi gerekmektedir.

Son olarak Kızıltepe Devlet Hastanesi’nde bulunan psikiyatri bölümü güvenlikli odalarında daha önce intihar girişimleri yaşanmıştır. Buna rağmen bölümün pencere korkuluklarının rahatça sökülebildiği basına yansımıştır.

"Günümüz Batı toplumlarında madde kullanımı öylesine büyük bir bozulmaya yol açmış ve felaket halini almıştır ki, artık durum iç kimyasal savaş olarak nitelenir olmuştur. Boyutu aynı olmasa bile, Türkiye için de aynı tehlike kapımızı çalmaya başlamıştır. Madde kullanımının toplum üzerindeki etkilerini hesaplamak ve kesin olarak ortaya koyabilmek oldukça zordur. Çünkü, bu maddelerin zararlı etkilerinin bir kısmı hemen ortaya çıksa da birçoğu, ancak onlarca yıl sonra kendini göstermektedir. Kendini geç belli eden etkilerin başında bir sonraki neslin gördüğü zararlar ile toplum üzerindeki olumsuz etkiler gelir. Ebeveyni madde almış olan bireylerin gelişimi çeşitli yönleriyle etkilenmektedir. Aynı şekilde toplumlarda kültürel yozlaşma, ailenin yıpranması, ekonomik kayıplar, insan güç ve emeğin kaybı, eğitimin aksamasıve suçoranların artmasıyla gelişme hızını kesen birçok zarara uğramaktadır. Türkiye’de madde kullanım bozukluklarının prevalansı hakkında kesin bilgilere sahip değiliz, zira ülke genelinde epidemiyolojik bir çalışma henüz yapılmamıştır. Bazı lokal çalışmalar ile hastane ve polis kayıtları ise kesin oranlara ulaşılmasına imkan vermemektedir. Ancak gerek günlük gözlemler ve gerekse yapılan bazı lokal araştırmalar madde kullanımının toplumda giderek yaygınlaştığını, maddeye başlama yaşının giderek düştüğünü göstermektedir. Madde kötüye kullanımı ve bağımlılığı, erkeklerden daha sıktır. Alkol içinde söz konusu olan bu farklılaşma alkol dışındaki maddelerde daha belirgindir. Madde kötüye kullanımına işsizlerde ve azınlık gruplarında daha fazla rastlanır. Bütün ülkelerde yapılan çalışmalar yasaklı madde kullanımının evsiz barksız gençlerde, düzensiz hayat süren kimselerde ve insanlar arası ilişkilerinde yetersizlik olan kişilerde daha yaygın olduğunu göstermektedir. ABD’de son zamanlarda yapılan, geniş bir kamu araştırmasında, madde kötüye kullanımı veya madde bağımlılığı teşhisi almış erkeklerin %76’sında, kadınların %65 ‘inde başka bir psiyatrik bozukluğun da bulunduğu tespit edilmiştir. Bağımlı bir bireyin bulunduğu aile içinde diğer bireylerin de madde kullanma ve/veya bağımlı olma riskleri artmaktadır. Aile içindeki bağımlıdan belirgin bir şekilde etkilenen diğer aile bireylerinin davranışsal modellerini tanımlamak için Eş bağımlılık terimi kullanılmaktadır. Eş bağımlılığın karakteristik özelliklerinden en önemlisi onaylayıcı destekleyici davranıştır. Diğer bir özellik, bağımlılığın bir hastalık olarak kabul edilmemesi durumudur. Ayrıca madde kullanıcılar gibi aileleri de inkar mekanizmasını kullanarak, madde kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan önemli problemleri küçümseme ve önemli bir sorun oluşturmuyormuş gibi davranma eğilimindedir. Eş bağımlı aile üyeleri, tıpkı bağımlılar gibi dışarıdan yardım ve müdahale edilmesinin gerekli olmadığını düşünür ve yaşanan başarısızlıklara rağmen biraz daha gayret gösterilerek sorunla başa çıkabileceğine inanır. Bütün bu ilave çabalara rağmen kontrolü sağlayamayınca da bağımlı kişi ya da hastalık süreci yerine, kendilerini başarısızlıktan sorumlu tutup öfke, özgüven kaybı ve depresyon içine girerler. Sosyal Çevre, hem kişiyi etkileyip madde kullanımına yakın hale getirerek hem maddenin elde edilebilirliğini kolaylaştırarak ve hem de madde alt-kültürlerini oluşturarak madde kullanımı ve bağımlılığının ortaya çıkması ve sürdürülmesinde etkili olur. Bir toplumda madde kullanımının hoş karşılanması madde kötüye kullanımı ve bağımlılığının yaygınlaşması riskini arttırır. Buna karşılık, toplumun değer yargılarının madde kullanımına karşı çıktığı ve desteklemediği ortamlarda, madde kolay elde edilebilse bile kullanımı çok düşük kalabilmektedir. Herhangi bir maddenin kullanımının kişiye bir üstünlük veya sosyal statü kazandırdığı durumlarda bu maddelerin bağımlılığına daha çok rastlanır. Örneğin, sigara içmenin erkeklik ve üstünlük işareti sayıldığı alt ve orta ekonomik tabaklarda sigara bağımlılığına, kokain kullanmanın moda olduğu ve kişiye itibar kazandırdığı üst ekonomik tabalarda kokain bağımlılığına daha çok rastlanır. Akran ve arkadaş grupları, kişileri madde kullanımına özendirebilir, İşsizlik, evsizlik ve başka ekonomik sorunlar da madde kullanımı üzerinde etkili olabilen sosyal faktörlerdir. Hemen her madde için ayrı bir alt –kültür oluşur ve bazen birinden diğerine geçiş olur. Örneğin, önceleri esrar alt –kültüründe bulunan bir kişi daha sonra eroin alt –kültürüne dahil olabilir veya memleket değiştirmek ya da kullanılan maddenin ortadan kalkması gibi sebeplerle başka alt –kültürlere geçiş yapabilir."

 

Sarıkaya, “Kalp krizi geçiren Van tıp camiasının abisi Prof. Dr. Çetin Kotan hocamıza acil şifalar dilerim” ifadelerini kullandı.

Daha önce Van Araştırma Hastanesi'nde görev yapan Prof. Dr. Çetin Kotan, bir süredir de Van YYÜ Dursun Odabaş Tıp Merkezinde görev yapıyordu.

Yoğun bakım servisinde olan Prof. Dr. Kotan'ın sağlık durumunun iyi olduğu öğrenildi.

Haber Merkezi

Yaşanan kısa bir gerginlikten sonra SES üyeleri hastane önünden ayrıldı.

Konuyla ilgili bugün şube binasında açıklama yapan SES Van Şubesi Eşbaşkanı Figen Çolakoğlu, açıklamayı valilikten izin alarak planladıklarını, ancak polisin hastane yetkililerinin isteği doğrultusunda hareket ettiklerini söyledi.

Polisin, hastane yetkililerinin bina önünde açıklama yapılmasını istemedikleri şeklindeki talepleri doğrultusunda kendilerini engelelyerek, gözaltına almakla tehdit edildiklerini belirten Çolakoğlu, şunları aktardı:

"SES olarak kurulduğumuz günden bu güne hak temelli sendikal mücadelemizi yürüttük. Emekçilerin çalışma koşullarının düzeltilmesi, insanca yaşamaya yetecek adil bir ücretin alınması için direndik. Bununla beraber mobbinge ve liyakatsiz yönetim sistemine karşı çıkma duruşumuzu hiçbir zaman değiştirmedik.  Egemene karşı emekçiyle yan yana omuz omuza mücadele ettik. Halk sağlığını önceleyen bir sağlık sisteminin kurulması ve hasta emekçi ilişkisini insani değerler gözeterek inşa etme çabamızdan hiçbir zaman vazgeçmedik.

Hemşireler haftası programı doğrultusunda 10.05.2024 tarihinde Van Eğitim Araştırma Hastanesi (VEAH) önünde valilik izni alınarak sorun ve taleplerimizi içeren bir basın açıklaması yapılması planlanmıştır.  Yapılacak olan basın açıklamasına polis izin vermek istememiş ve bizi gözaltına almakla tehdit etmişlerdir. Gerekçesi sorulduğunda Van İl Sağlık Müdürü ve VEAH Başhekimi ile görüştüklerini ve açıklamayı burada yapmamızı istemedikleri cevabını vermişlerdir. Kolluk kuvvetlerinin talimatlarını yasa ve anayasadan alması gerekirken, amirleri konumunda olmayan ve oturdukları koltuklara liyakat ile atanmayan kişilerden alıyor olmaları adalet ve hukuk sisteminin geldiği noktayı açıkça ortaya koymaktadır.  Van özgünlüğünde bu muamelenin sadece KESK’e bağlı sendikalara özel olarak işletildiği bilinmektedir. Emekçi için mücadele eden ve sürekli alanlarda eylem ve etkinlikler düzenleyen tek sendikanın önünü kesmeye ve susturmaya yönelik özel bir hukuk uygulanmaktadır.  2016 ve 2022 yılında alınan gösteri ve eylem yasakları kararlarını dayatmışlardır.

 Türkiye’nin hiçbir ilinde benzer bir uygulama yokken liyakatsiz idarecilerin aldıkları emir doğrultusunda yasal sendikal mücadelemizi engelleyen sorumlular hakkında yasal tüm süreçleri yürüteceğimizi buradan ifade ediyoruz. Örgütlenme özgürlüğümüzün olduğu alanlara girmemizi engellemeye çalışan, sendikal mücadele yürütmememiz için çabalayan ve VEAH ta yürütülen tüm usulsüzlük ve yanlışlıklara sessiz kalmamızı isteyen il sağlık müdürü ve VEAH başhekimi bilsin ki SES asla bunlara SESSİZ kalmayacaktır."

Haber: Mehmet Güler

Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından 3 ambulans 10 personelle verilen hizmetle günlük 20 hastaya ulaşılıyor. 

Hastalar evlerinden sağlık personelleri tarafından sedye ve tekerlekli sandalyeler yardımıyla alınıp, hastanelerindeki tedavilerinin ardından ise yeniden evlerine bırakılıyor. 

Akköprü mahallesinde ikamet eden 72 yaşındaki Alzheimer hastası Zühre Yılmaz da uzman sağlık personelinin refakatinde evinden alınarak kontrollerinin yapılacağı Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesine nakil edildi.

Burada yapılan tetkik ve kontrolleri tamamlanan hasta Yılmaz, daha sonra tekrar evine bırakıldı. Yılmaz’ın yakınları VBB Eşbaşkanları Abdullah Zeydan ve Neslihan Şedal’a teşekkür etti.

Ayrıca hizmetten yararlanmak isteyen yurttaşların (0432) 222 1234 numaralı telefon ile iletişim kurabilecekleri belirtildi.

PEYNİR DAHİL SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ: Uzmanlar; çedar, brie ve beyaz peynirin migreni tetikleyebilen amino asit tiramin içerdiğini vurguluyor. Öte yandan hem kronik baş ağrısı hem de laktoz hassasiyeti olan kişilerin süt ürünlerinden uzak durması tavsiye edilmektedir.

ÇİKOLATA: Çikolata bir kafein kaynağıdır. Bu da migreni tetikleyen hücreler arasında, uyarı ileten maddelerin salınmasına neden olabilir.

İŞLENMİŞ ŞARKÜTERİ ÜRÜNLERİ: Sosis, sucuk gibi işlenmiş şarküteri ürünlerinde nitrat yer alabilmektedir. Bu da migreni tetikleyebilir.

KAHVE: Aşırı kahve tüketiminin migren atağını tetikleyebileceği belirtilmektedir. Aynı şekilde kafein yoksunluğu da baş ağrısına neden olabilmektedir. Bu nedenle kahve içilen saat ve miktar önemlidir.

MİGREN ATAKLARINDA BUNLARI MUTLAKA YAPIN: Stresinizi yönetmeye çalışın, Bol su için, Başınızı aşağı bakacak şekilde esnetin ve çenenizi göğsünüzün üst kısmına değdirin. Bu, boynunuzun arkasındaki prodrom sırasında gerginleşebilecek kasların gerilmesine yardımcı olabilir. Kaynak: Cnntürk

Açıklamada, öne çıkan başlıklar şöyle:

“Sosyal hizmetler son dönemde iktidarın kendini yeniden var etme hane halkını siyasal tahakkümü altına alma devlete aidiyetin yeniden sağlandığı araç olarak görülmüştür. Temel insan hakkı kapsamında devletin asli görevi olma yaklaşımından uzaklaşılıp siyasal iktidarın kendini güçlendirecek bir araç olarak görülmesi, toplumun sosyal yapısına zarar verdiği gibi, sosyal hizmet emekçilerinin mesleki çalışmalarına olumsuz etki etmekte, personel rejimi ve ücret rejiminde de hak kayıplarına neden olmaktadır. Politika belirleme ve idareciler uzun yıllardır sosyal hizmet alanının prensiplerini bilmeyen, mesleki yeterliliği olmayan, sosyal hizmet alanından gelmeyen, liyakatın zaten olmadığı yöneticiler eliyle yürütülmektedir. Bu da hizmetin planlanmasına ve içeriğine alabildiğine etki etmekte, alanı bilimsel bir alan ve hizmet olmaktan çıkartmaktadır. Kamu personel rejiminde yaşanan değişimlere ek olarak devletin sosyal hizmetlerde yaratmış olduğu yozlaşma biz sosyal hizmetler emekçilerinin çalışma alanlarında insan haklarına aykırı çalışma düzenleri ile karşı karşıya bırakmıştır.

“Sosyal hizmetler alanı bir yandan sürdürülen politikalarla giderek piyasaya açılır duruma getirilmekte, kamusal hizmet olarak kamu tarafından verilmesi gereken sosyal hizmetler özelleştirilip, özel kurumlara devredilmekte; bir yandan ise imzalanan protokollerle kamu bünyesindeki hizmetler de denetimsiz ve sınırsız bir şekilde kamu dışında birtakım dernek ve cemaatlere terk edilmektedir. Diğer taraftan ise mevcut politikalar ihtiyacı değil, siyasi ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak yürütülmektedir. Oysa sosyal hizmetler alanı kamusal bir hizmet olarak sunulmalı, ihtiyaç duyan herkesin ayrımsız şekilde, ücretsiz, eşit, nitelikli ve anadilinde hizmete ulaşmasının sağlanması için politikalar üretilmelidir.

“Çocukların başta şiddet olmak üzere her türlü korunması önemli bir sorun olarak devam etmektedir. Oysa bugün çocuklar açısından karşı karşıya olduğumuz tablo, ihtiyaç duyulan koruma ortamını sağlamaktan çok uzakta olduğumuz bir tablodur. Çocukların korunmasından birinci derecede sorumlu olan bakanlık “çocuk algısı”nı, muhafazakârlığa, dine, toplumsal cinsiyet eşitsizliğine dayalı ve ailenin çocuğun ihtiyaçlarından önemli olduğu düşüncesine yönelik faktörler belirlemekte, çocuğun gelişimsel ihtiyaç ve gereksinimleriyle bir “birey” olduğu göz ardı edilmektedir. Bu nedenle 18 yaş altı tüm bireylerin çocuk olduğu evrensel ilkesinin hatırlanarak, tüm politikaları “çocuğun insan hakları” doğrultusunda geliştirilmelidir. Bakanlık bir an önce Lanzarote Sözleşmesi ve 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanununun gereği olan koruma ve önleme hizmetlerini, çocuğun haklarını ve üstün yararını önceleyen, hükümet politikalarından arındırılmış, risk analizlerini belirleyen ve erken uyarı sistemini önceliklendiren bir şekilde, somut, kapsamlı, hızlı ve etkin müdahaleye olanak sağlayan yazılı hale getirilmiş, kamuoyunun ve özellikle çocuk alanında çalışan kurumların görüşlerinin de dikkate alındığı bir “ülke çocuk politikası” oluşturmalıdır.

“Yine kadın erkek eşitliğinin sağlanması, kadınların sosyal, siyasal ve ekonomik alanda karşılaştıkları ayrımcılığı gidermek, kadına yönelik şiddetin önlenmesinden ve şiddete maruz kalan kadınların her düzeyde korunması sosyal hizmetlerin önemli alanlarından biridir. Ancak iktidarın ve Bakanlığın politikalarının toplamı kadını “birey” olmakta çıkarıp aile içine hapsedilmesine hizmet etmektedir. Bakanlık tarafından: kadının sadece aile içinde eş, anne olarak değerli olduğu bakış açısından vazgeçilmeli; kadın birey olarak kabul edilmeli; cinsiyet eşitliği temel alınmalı; engelli, yaşlı ve çocuk bakımı konusunda devlet kendi sorumluluğunu yerine getirmeli, temel olarak kadını bakım ve hizmet “görevlerinden” kurtaran, kadını güçlendirecek politikalar oluşturulmalı; kadına yönelik şiddet, kadın cinayetleri, şüpheli kadın ölümlerini münferit olaylar gibi lanse etmek yerine İlk imzacısı olmakla övündüğü daha sonra çekildiği İstanbul Sözleşmesi tekrar ve etkin olarak uygulanmasını sağlamalı, 6284 sayılı yasanın uygulamadaki sorunları çözülmelidir.

“Sosyal yardımlar ülkemizde sosyal hizmetlerde önemli bir yer tutmaktadır. Sosyal hizmetlerin neredeyse yardımlara indirgendiği bir ortamda sosyal yardımlar yoksulluğun siyasal destek sağlamak amacıyla kullanıldığı, yardım alanları bağımlı hale getiren bir uygulamaya dönüşmüş durumdadır. Sosyal hizmet, bir hak olmaktan çıkartılmış, “yardım” ve “lütuf” haline getirilmiştir. Ekonomik krizle birlikte sosyal yardımlar ayrı bir sorun alanı olarak durmakta, sosyal yardımlar çeşitli gerekçelerle kesilmek istenmektedir. “sosyal yardım-istihdam ilişkisi” sağlanacağı iddiası ile ve reklamı ile hazırlanan yönetmelik ise yeni bir emek sömürüsü alanı açacak, sosyal yardımlara muhtaç durumda bırakılanların en ucuz, en güvencesiz işgücü olarak çalıştırılmaya mahkûm bırakılacağı bir uygulamaya zemin oluşturmaktadır. AKP iktidarı öncesi 4 milyon kişiye verilen sosyal yardımlar bugün itibari ile 20 milyonu geçmiştir. Burda da yoksulluğun önlenmesi değil sürdürülebilir yoksullukla insanların denetim altına alınması ve iktidarın oy deposu haline getirilmeye çalışılmaktadır.

“Mülteciler ve göçmenlere ilişkin politikalar da oldukça sorunludur. Suriye’den gelen göçmenlere yönelik verilen hizmetlerde ırkçı, dinsel, ideolojik yaklaşımlar bulunmakta, bu hizmetler ayrıca iç ve dış siyasete malzeme olarak kullanılmaktadır. Bu anlayış halk içerisinde çatışmalar yaratmakta ve Suriyelilere sunulan hizmetlerle ilgili yanlış bilgilerin yarattığı etkiler sonucunda ötekileştirme ve ayrımcılık yaygınlaşmaktadır. Bakanlık, Suriye’den göç eden çocukların ihtiyaçlarını karşılamak yerine bu görevini protokollerle İHH başta olmak üzere birçok sivil yapılara ve sınırsız olarak devretmiştir.

“Ülkemizde mevcut sosyal hizmet uygulamalarının yetersizliği; artan işsizlik ve enflasyon, kentleşme, göç ve eğitim politikaları, çocuk, yaşlı, engelli, kadın refahı, göçmen politikaları, ekolojik dengesizlik gibi alanlardaki sorunlara neden çözüm üretilemediğini açıklamaktadır.

“Sosyal Hizmet Günü’nünde, sosyal hizmet emekçileri de biriken sorunlarla karşılamaktadır. Sendikamız tarafından daha önceden yapılan anket çalışmasında açıkça işaret ettiği gibi sosyal hizmet emekçileri personel eksikliği ile az çalışan ile çok fazla iş yaparak, uzun sürelerle çalışarak, güvencesiz biçimde ve farklı istihdam biçimleri altında çalıştırılarak, yetersiz ücretlerle, yaygın biçimde şiddete uğrayarak, mobbing problemi altında, yemek ve yol sorununun dahi çözülmediği bir ortamda, yetersiz ekonomik sosyal haklarla, mesleki anlamda ihtiyaçlarının karşılanmadan ve çalışma koşulları giderek kötüleşerek çalışmaktadır.

“Biz Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası olarak Sosyal Hizmet Günü vesilesi ile sosyal hizmetler alanının ve çalışanların sorunlarının çözülmesini talep ediyoruz. Sosyal hizmete ihtiyaç duyanlar için ayrımsız, kamusal, eşit, anadilinde hizmet sunulması için; sosyal hizmet emekçilerinin güvenceli, insanca yaşayacak bir ücrete ve insana yakışır çalışma koşullarına ve haklara ulaşması için mücadele etmeye devam edeceğimizi bir kez daha ifade ediyoruz.

Bazı taleplerimiz:

Sosyal Hizmetlerdeki Sorunlar Çığ Gibi Büyüyor!

Aile ve Sosyal Hizmet Bakanlığının merkez teşkilatı ile taşra teşkilatları arasında kopukluk giderek artmaktadır. Özellikle idarecilerin belirlenmesinde hangi liyakat unsurlarının göz önüne alındığı nesnel olarak kamuoyu ile paylaşılmalıdır. Alana uzak, sosyal hizmet bakış açısına sahip olmayan tamamen siyasi kaygılarla ataması yapılan idareciler, sosyal hizmet alanını her geçen gün daha da sorun yumağı haline getirmektedir.

Sosyal Çalışma Görevlisi Tanımı Kaldırılmalıdır!

Sahada yapılan mesleki çalışmaların temelini oluşturan mevzuatlar değerlendirildiğinde (Örneğin Sosyal Hizmet Merkezleri Yönetmeliği ya da 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu) sosyal çalışma görevlisi tanımı önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Sosyal Hizmet, Psikoloji, Çocuk Gelişimi, Sosyoloji ya da Öğretmenlik Bölümü mezunları, ‘Sosyal Çalışma Görevlisi’ tanımı altında aynı işi yapmaktadır. Hâlbuki bu meslek gruplarının aldığı eğitimler birbirinden tamamen farklıdır.

Yoksulluk Sınırı Üzerinde ve Eşit İşe Eşit Ücret Politikası Uygulanmalıdır!

Bakanlık bünyesinde çalışan tüm emekçiler yoksulluk sınırı altında ücret almaktadır.  Temel ücretler yoksulluk sınırı üzerine çıkarılmalı, yapılan işin niteliği riski, eğitim durumu gibi kriterler ile giydirilmiş ücretler belirlenmelidir. Tüm ücretler emekliliğe yansıtılmalıdır.

Sosyal Hizmet Uzmanlarının, Psikologların, Çocuk Gelişim Uzmanlarının, Sosyologların ya da Öğretmenlerin maaşları arasında ciddi farklılıklar bulunmaktadır. Öğretmenler, hak ettikleri şekilde ek ders ücretlerini ve uzman öğretmenlik tazminatlarını alarak aylık on bin TL’ye varan ek ödeme alabilmektedir. Ancak aynı işi yapan diğer meslek gruplarının bu ücretlerden faydalanamaması sebebiyle hak kaybı yaşanmakta ve iş barışı bozulmaktadır.

Sosyal Hizmet Tazminatı Ödenmelidir!

Sosyal hizmet emekçileri, saha ziyaretlerinde madde kullanımı ya da ciddi suç kayıtları olan bireylerle çalışmakta, hatta yalnız başlarına hane ziyaretlerine gitmektedir. Türkiye geneline bakıldığında saldırıya uğrayan sosyal hizmet emekçilerinin olduğu bilinmesine rağmen bu konuda emekçileri koruyucu bir politika geliştirilmemektedir. ‘Yapılan iş, riskli iş gruplarına’ alınarak emekçilere ‘Sosyal Hizmet Tazminatı’ ödenmeli, ‘Yıpranma Payı’ uygulaması hayata geçirilmelidir.

TİS Mağduriyeti giderilmelidir!

Toplu iş sözleşmesi dönemlerinde sadece yetkili sendika ile imzalanan sözleşmeler demokratik yaklaşımlara aykırı olmakla birlikte emekçilerin hak kaybına neden olmaktadır. Örneğin 7/24 esaslı çalışan Koruyucu Aile Biriminde görevli sosyal hizmet emekçileri yatılı kuruluş tazminatı alamıyorken gündüzlü hizmet veren sosyal hizmet merkezinde kurulan birimlerde çalışan meslek elemanları alabilmektedir. Ya da kadrosu Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünde olmasına rağmen Çocuk İzlem Merkezlerinde görevlendirilen emekçiler, özellikli birim tazminatı alamıyorken kadrosu Sağlık Bakanlığında olup ilgili birimde çalışan emekçiler bu tazminatı alabilmektedir.

Fazla Çalışma Ücretleri Ödenmiyor!

Esnek çalışma sistemi adı altında sosyal hizmet emekçileri hafta sonu çalıştırılmaktadır. Oysaki bu uygulama 657 sayılı Kanunun 99. Maddesine aykırıdır. Emekçiler, icapçı olarak çalıştıkları günlerin de karşılığını alamamaktadır. Emekçilerin hakkını yine emeği ortaya koyanlar koruyabilir. SES bu anlamda emekçilerin SES'i olmaya devam edecektir.

Enflasyon Hem Memuru hem emekliyi Mağdur Ediyor!

Bugün ülkemizde yükselen enflasyon ve artan kira zamları ile birlikte memur arkadaşlarımız kiralarını ödemekte zorlanmaktadır. Buna ek olarak emekli bireyler de kiralarını ödemekte zorlandıkları için illerde huzurevi talepleri artmıştır. Fakat ülkemizde mevcut huzurevi kapasiteleri bu ihtiyacı karşılamamaktadır. Bu nedenle emekli maaşları arttırılmalı, yaşlı bireyleri yaşadıkları hanede destekleyici politikalar hayata geçirilmelidir. Bugün ülke genelinde 3 yıldır huzurevi sırası bekleyen yaşlı vatandaşların olduğu bilinmektedir.

Evde Bakım Ücretleri Adil Değildir!

Engelli bireylerin sağlıklı konutlarda aileleriyle yaşamalarını sağlayacak politikalar geliştirilmelidir. Bir engelli birey adına yakınına ödenen evde bakım ücreti 7.601.71 TL’dir. Özel bakım merkezlerine engelli adına ödenen 35.36224 TL’dir. Devlet özeli süspanse edeceğine kamusal olarak bu hizmeti vermelidir. Bu hizmet kamusal olarak verilinceye kadar evde bakım için ödenen kişi başı ücret özele verilen miktar ile eşitlenmelidir.

Tam Zamanlı Kreş Desteği Sağlanmalıdır!

Bugün kadınlar ev içerisinde şiddete uğradıkları zaman ekonomik bağımsızlıkları olmadığı hallerde failden şikayetçi olma ya da boşanma konusunda korku yaşamaktadır. Tam zamanlı kreş desteği imkanının sağlanması, ücretsiz kreş hizmeti kapasitesinin arttırılması ve kadınların İş-Kur aracılığıyla istihdam edilmesi sağlanmalıdır.

Sosyal Hizmet Emekçilerinin Çalışma Şartları İyileştirilmelidir!

Aile ve Sosyal Hizmet Bakanlığında çalışan sosyal hizmet emekçileri; İl Göç Müdürlükleri, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri, Kolluk Birimleri gibi birçok kurumun iş yükünü karşılamaktadır. Bununla birlikte birçok eğitim almış, bilgi ve beceri düzeyini geliştirmiş, nitelikli sosyal hizmet emekçileri, emeklerinin karşılığı olmayan düşük ücretler almaktadır.

Bugün Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı olan Prof. Dr. Sn. Vedat IŞIKHAN bir Sosyal Hizmet Uzmanıdır.  Sayın IŞIKHAN'ın meslektaşlarının da görevli olduğu Bakanlık emekçilerinin ücret ve diğer sorunlarını çok iyi bildiğinden eminiz. Bu nedenle sorunları kabineye ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’a da ayrıntılı aktaracağını umut ediyoruz. Kabineden de sendikamız başta olmak üzere ilgili tüm taraflarla birlikte kalıcı çözümler üretmelerini beklemekteyiz.”

Hükümetin sağlık politikasını deleştiren Çapa, "Sağlık hizmetinin metalaştırılarak alınıp satılan bir mala dönüştürülmesine, hastaya müşteri denilmesine ve sağlık bütçesinin özel sermayeye akıtılmasına, sağlık kurumlarının şirketleşmesine, halkın sağlığının paraya tahvil edilmesine, performans -güvencesizlik- şiddet kıskacı ile faturanın sağlık emekçilerine kesilmesine, Tıp Bayramının 105. Yıldönümünde de 14 Mart Haftasında mücadeleye devam ediyoruz. 14 Mart’lar Bayrama dönüşsün diye Sağlık Mücadele Haftası diyoruz. Çünkü uzun çalışma saatleri, iş yükü, mobbing ve angarya gibi modern kölelik çalışma koşullarına isyan edenlerin, karşı duranların mücadele haftasıdır 14 Mart." dedi. 

Çapa, sendikanın taleplerini de şöyle sıraladı:

• Performans, ek ödeme, teşvik değil, insanca yaşamaya yetecek, yoksulluk sınırı üzerinde emekliliğe yansıyacak temel ücret sağlansın.
• Fiili hizmet süresi (yıpranma payı) sağlık hizmetlerinde çalışan tüm emekçilere yıllık 90 gün üzerinden tam olarak uygulansın.
• Yapılan ek gösterge düzenlenmesi yetersiz kalmıştır. Talebimiz olan 3600’den 7200 kadar kademeli ek gösterge uygulansın.
• OECD ortalamasında kadrolu güvenceli personel istihdamı yapılsın. Taşeron çalışma ortadan kaldırılsın.
• Özgür ve bilimsel çalışma ortamı için meslek örgütleri üzerindeki baskılara son verilsin.
• Liyakatsiz atamalara, tip sözleşme dayatmalarına, tıp ve sağlık bilimleri eğitimlerini niteliksizleştiren, altyapısı uygun olmayan tıp fakültelerinin, eczacılık fakültelerinin, diş hekimliği fakültelerinin, hemşirelik fakültelerinin, sağlık bilimleri fakültelerinin ve sağlık meslek yüksekokullarının açılmalarına son verilsin.
• Şiddetsiz ve güvenli bir çalışma ortamı için yeni ve etkili “Sağlıkta Şiddet Yasası” çıkarılsın, mobbing ve baskılar son bulsun.
• Covid-19 iş kazası ve meslek hastalığı olarak kabul edilsin.
• Haklarında kesinleşmiş yargı karar bulunmayan ihraç sağlık ve sosyal hizmet emekçileri derhal göreve başlatılsın.
• Sağlık hizmeti için ödediğimiz vergiler yeter. Katkı katılım payları ve ilave ücretler kaldırılsın
• Sağlık ve sosyal hizmetlerin planlanmasından sunulmasına kadar emekçiler örgütleri aracılığıyla, halk da merkezde siyasi partiler, yerellerde ise yerel yönetimler, muhtarlıklar, örgütlü yapılar ve siyasi partiler eliyle süreçlere dâhil olsun.
• Özel hastanelere verilen her türlü teşvik kaldırılmalıdır. Özel hastaneler ile SGK anlaşma yapmamalıdır. Özel hastanelere aktarılan teşvik ve bütçen kamu sağlık kurumlarına aktarılmalıdır.
• Toplumsal sağlık için güçlü ve etkin birinci basamak sağlık örgütlenmesi sağlansın. ASM emekçilerine ikili ceza uygulamalarından vazgeçilsin.
• Her işyerine kreş açılsın, sağlık emekçileri çocukları ile işleri arasında tercih yapmak zorunda kalmasın.
• Kamu sağlık kurumları daha demokratik bir yapıya kavuşturulmalıdır. Kamu sağlık kurumlarında idareci belirlenmesi kriterlere uyanlar arasında o kurumlarda çalışan emekçilerin oyu ile gerçekleşsin.

Antik Yunan'da bal "Tanrıların yiyeceği" olarak tanımlanıyordu, Çin'de ise ilaç olarak kabul ediliyordu.

Bugün balın gerçekten yararlı olup olmadığı, etkilerinin ne olduğu halen tartışılıyor.

Balın besin profili

Bal ham halinde, amino asitler, antioksidanlar, vitaminler, mineraller ve şekerden oluşuyor. Fruktoz oranı yüksek. Bu nedenle şekerden daha tatlı, ancak karbonhidrat içeren gıdaları değerlendirme sistemi olan glisemik endeksi daha düşük.

Glisemik endeks, bir gıdanın tek başına tüketildiğinde kan şekeri seviyesini ne kadar hızlı yükselttiğini gösteriyor.

Bal arıların çiçeklerin nektarını toplayıp, peteklerde depolamasıyla oluşuyor.

Balın sağlığa faydaları

Balın sağlığa yararları, hem nasıl bir işlemden geçirildiğine hem de arıların nektarlarını topladığı çiçeklerin kalitesine bağlı.

Ham bal, balın ısıtılmamış, pastorize edilmemiş, berraklaştırılmamış ve hiçbir şekilde filtre edilmemiş hali. Balın bu formunda, standard işleme yöntemlerinde kaybedilebilecek sağlığa yararlı daha çok besleyici madde bulunuyor.

Bal, yıllardır deri yaralanmalarında antiseptik olarak kullanılıyor. Yüzeysel yaralanmalarda ya da yanıklarda iyileşme sürecini hızlandırdığına inanılıyor.

Bal asıl olarak glükoz ve fruktozdan, yani suyu çeken iki şekerden oluştuğundan, yaradaki suyu emiyor. Yarayı kurutuyor ve böylece bakteri ve mantar üremesi kısıtlanıyor.

Balın özellikle daha koyu renkli çeşitleri, flavonoid gibi kimyasal maddeler açısından zengin bir kaynak.

Flavonoidlerin, anti bakteriyel, anti-viral, anti-alerjik ve anti-inflamatuar özellikleri olduğu belirtiliyor. Flavonoid içeriği nedeniyle, bazıları balı şekere kıyasla daha sağlıklı bir seçenek ve antioksidan kaynağı olarak görüyor.

Ancak şekerin Glisemik Endeksi, sofra şekerinden daha düşük olsa da, kalorisi yüksek, kan şekerini yükseltiyor ve ölçülü tüketmek gerekiyor.

Bal şekerden daha mı iyi?

Balın Glisemik Endeksi düşük, yani kan şekerini sofra şekeri kadar hızlı yükseltmiyor. Bal şekerden daha tatlı, dolayısıyla daha az tüketilebiliyor. Ancak bir çay kaşığı balda, bir çay kaşığı şekerden daha çok kalori var. Yani porsiyonlar ölçülü olmalı.

Bal tercih ediyorsanız, ham halini tüketmeye çalışın. Balın ham halinde, beyaz şekere kıyasla daha çok vitamin, enzim, antioksidan var. Ancak yine de ham bal tükettiğinizde aldığınız besin miktarının çok kaydadeğer olmadığını unutmamakta da fayda var.

Bal şekerden daha tatlı, yani daha azıyla yetinebilirsiniz.

Bal herkes için güvenli bir gıda mı?

Bal, "serbest" şekerlerden. Yani beslenmemizde kısıtlamamız tavsiye edilen türden bir şeker türü. Ancak tavsiye edilen miktarlarda tüketildiğinde çoğu yetişkin için güvenli kabul ediliyor.

Şeker hastaları ya da kan şekeri seviyesini yönetmek isteyenler içinse şeker yerine bal kullanmanın pek bir ajantajı yok. Çünkü ikisi de en nihayetinde kan şekeri seviyelerini yükseltiyor.

Ayrıca, 12 ayın altındaki bebeklere ham bal ya da ticari üretilen baldan verilmemeli. Çünkü bu şekilde botülizm adı verilen bir gıda zehirlenmesi riski ortaya çıkabiliyor.

Bir çoğumuz bal tüketmekten hoşlansa da, bazıları için kabul edilebilir bir gıda değil. Bal vegan bir gıda olarak kabul edilmiyor. Çünkü bal toplanmasının, kış aylarında hayatta kalabilmek için çok çalışan arıların hayatına zarar verdiğine inanılıyor.

Turğut, seminerin yanı sıra Van İl Müftüsü ile birlikte Maneviyat ve Bağımlılık konusunda bir hafta boyunca farklı yerlerde eğitim ve farkındalık eğitimleri yapılacağını kaydetti.

Sigaranın zararlarına ve alınması gereken önlemlere değinen Turğut, şunları aktardı:

“Dünyada olduğu gibi ülkemizde de yaygın kullanılan tütün ürünleri bağımlılık yapıcı etkileri yanında, kanser, kalp damar hastalıkları, KOAH gibi pek çok önlenebilir hastalık sebepleri arasında ilk sırada yer almaktadır. Tütün genellikle kanserler, kalp ve solunum yolu hastalıkları gibi bulaşıcı olmayan hastalıklarla (BOH) ilişkilendirilse de tütün aynı zamanda bulaşıcı hastalıklardan ölümlerde önemli bir faktördür. Sigara her yıl dünyada yaklaşık 6 milyon insanın beklenenden önce ölümüne yol açmaktadır. Bu ölümlerin yaklaşık 600 bini sigara dumanından pasif etkilenme bağlı olmaktadır. Eğer bu konuda yeterli önlemler alınmazsa 2030 yılında sigaranın 8 milyon insanı öldüreceği ve bu ölümlerin %80’inin düşük ve orta gelirli ülkelerde olacağı tahmin edilmektedir.

Eğer sigara kullanıyor iseniz, bunun bir hastalık olduğunu bilmeli ve bir an önce size yardımcı olacak bir Sigara Bırakma Polikliniğine başvurabilir ya da ALO 171 Sağlık Bakanlığı Sigara Bırakma Danışma Hattını arayabilirsiniz. Sigara ile tek başınıza mücadele etmeniz zor olabilir, çünkü bu bir bağımlılıktır ve irade ile ilişkisi yoktur. Bırakma kararlılığı, uygun tedavi ve motivasyonla siz de sigarayı bırakabilirsiniz. Unutmayın sigara içtiğiniz her an, hayatınızdan ve sevdiklerinizle geçireceğiniz sağlıklı zamanlardan çaldığınız anlardır.

İlimiz bünyesinde Van Eğitim ve Araştırma Hastanesinde ve Sağlıklı Hayat Merkezinde bulunan Sigara Bırakma Poliklinikleri sigarayı bırakmak için başvuruda bulunan vatandaşlarımıza hizmet vermektedir. Sigara Bırakma Polikliniklerine 182, ALO 171 ve MHRS uygulaması üzerinden randevu alınabilmektedir. Sigarayı bırakmak için en doğru zaman şu andır, hemen size en yakın sigara bırakma polikliniğine başvurarak, randevunuzu alın. Kendiniz ve aileniz için yeni bir başlangıç yapın.”

Kanserin birçok belirtisi olduğunu söyleyen Uzm. Dr. Tanrıver, “Vücutta herhangi bir organdaki değişiklik kansere giden yolda alarm veriyor olabilir. Örneğin; ben, bendeki kanamalar, üstündeki dokunun değişmesi veya renginin değişmesi bizim için önemlidir. Çok fazla öksürük, balgam, kanlı balgam, ağrı, vücuttaki şişme de aynı şekilde çok önemlidir. Hepsi kanserin belirtisi olabilir. Bu belirtilerin mutlaka uzman hekim tarafından kontrol edilmesi gerekiyor” şeklinde konuştu.

"İyi bir uyku çok önemli"

Tanı yöntemlerinde genetik testlerin önemli olduğunu hatırlatan Uzm. Dr. Tanrıver, “Yapay zekayı da kullanarak genetik testlerde aslında risk faktörlerimizi belirleyebiliyoruz. Bu risk faktörlerini belirledikten sonra yaşam tarzımız bizim için çok önemli oluyor. İyi bir uyku çok önemli. Egzersiz yapmak, hareketli olmak, bol su içmek de çok önemlidir. İşlenmiş gıdalardan uzak durmamız gerekiyor ki günümüzdeki en büyük sorunlardan bir tanesi bu. Uzun ve sağlıklı yaşayarak kanserden korunmak mümkün olabiliyor. Kanserin hem tanısında hem de tedavisinde yapay zekayı kullanıyoruz. Örneğin ultrasonda yapay zekayla üç boyutlu olarak biyopsi alarak birçok damarı, arteri, dokuyu, karaciğeri, safra kesesini, pankreası ve şah damarını incelemek mümkün olabiliyor. Covid-19’dan sonra damarlardaki değişiklikleri bu tip ultrason cihazlarıyla bulmamız ve önceden saptamamızda mümkün” diye konuştu.

"Hidrojen tedavisinin hem kanseri küçültücü etkisi var hem de kanserden korunmada çok önemli"

Kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi tedavilerin yanı sıra yeni tedavi yollarının olduğunu aktaran Uzm. Dr. Tanrıver, “Şu an immünoterapiler, akıllı ilaçlar ve hedefe yönelik tedaviler ön plana çıkıyor. Hidrojen tedavisi ise daha da farklı bir yöntemdir. Bu çok yeni yöntemlerden bir tanesi olarak gündeme gelmiş durumda. Birçok literatüre, çalışmaya baktığımız zaman hidrojenin medikal hidrojenden alınmasıyla kanser tedavisinde rol oynadığını görebiliyoruz. Hem kanseri küçültücü etkisi var hem de kanserden korunmada çok önemli. Çünkü serbest radikalleri ve oksidatif stresi yok ediyor. Yani paslanmayı engelliyor. Hücrelerde paslanma, dokularda kansere giden yolda önemli adımlardan bir tanesi. Hidrojen inhalasyonu tedavisiyle birlikte bu paslanmayı yok edersek kanserin yolaklarından bir tanesini engellemiş olabiliriz. Bu yeni bir yöntem. Kemoterapi ve kanserin diğer tedavi yöntemleriyle beraber ortaya çıkan hidrojen tedavisi, korunma yollarından bir tanesi olarak gündeme gelmiş durumda. Hidrojen inhalasyonu, tedavisinin bir diğer etkisi diyabette çok etkili olmasıdır. Diyabette şekeri düşürdüğüne dair birçok çalışma var. Birçok diyabet hastasında aslında kanser riskinin daha fazla arttığını, daha büyük oranda görüldüğünü fark ediyoruz. Bu bilgiler ışığında eğer tip 2 diyabet hastalarında hidrojen tedavisini kullanabilirsek şeker seviyesini düşürerek ve insülin direncini azaltarak kanser tedavisinde ve korunma yöntemlerinde yeni çığır açmış olabiliriz” şeklinde konuştu.

"Epigenetik faktörler çok daha ön planda" 

Çevresel faktörlerin genetiği de değiştirebileceğini ifade eden Uzm. Dr. Tanrıver, “Kanserde genetik önemlidir. Ama zannedilen kadar değil. Epigenetik faktörler artık çok daha ön planda. Epigenetik faktörler dediğimiz çevresel faktörlerdir. Örneğin, soluduğumuz havanın oksijeni azsa genetiği değiştirebiliyor. Yine aynı şekilde işlenmiş gıdaları çok fazla yersek, genetiği değiştirebiliyor. Bağışıklık sistemimizi korumak için çok önemli. Sindirim sistemimiz de artık ön planda. Birçok kişiye mikrobiyom testi yani bağırsaktaki bakterilerin oranına bakarak tedaviler uyguluyoruz. Çünkü bağışıklık sisteminin yaklaşık yüzde 80- 85’i sindirim sisteminden kaynaklanıyor. Bu nedenle işlenmiş gıdalardan uzak duralım. Uzun ve sağlıklı yaşamın ön koşullarından biri olarak iyi beslenelim” ifadelerini kullandı.

"Türkiye'de kanserin görülme sıklığı dünyanın birçok ülkesine göre daha az"

Türkiye’de kanserin görülme sıklığının nispeten dünyanın birçok ülkesine göre daha az olduğunu söyleyen Uzm. Dr. Tanrıver, “Burada sanırım şanslı genlere sahibiz diyebiliriz. Toplum geliştikçe kanser riski de artıyor. Bu durumda beslenme, uykusuz kalma ve hareketsiz kalmanın da rolü var. Tanıyla beraber kanser görülme sıklığı daha fazla artıyor. Ülkemizde, akciğer kanseri, meme kanseri, bağırsak kanseri, prostat ve tiroid kanserleri çok sık görülüyor" diye konuştu.

"Hekime danışmadan vitamin kullanılmamalı"

Kanserden korunmak için tütün ve türevlerinden mutlaka uzak durulması gerektiğini ifade eden Uzm. Dr. Tanrıver, erken tanının önemine dikkat çekerek, şu ifadeleri kullandı:

“Alkolden, işlenmiş gıdalardan da uzak duracağız. Hareketsiz bir yaşam sürmeyeceğiz ve beslenmemize çok dikkat edeceğiz. Bunları yaparsak kanserden büyük ölçüde korunuyor olacağız. Bir önemli nokta daha var. Çok fazla vitaminler, mineraller kullanılmaya başlandı. Özellikle bitkisel olanlar çok fazla kullanılıyor. Bunlar kanserden korunmada ve tedavisinde etkili olabilir. Fakat bunları kullanmadan önce hekiminize danışınız. Çünkü vücudunuza aldığınız her şeyin bir yan etkisi olabilir. Özellikle kanserden korunmak için ve kanser tedavisinde bu durum olabilir. Bunu vurgulamak istiyorum. Hekiminize danışmadan bu tür uygulamaları yaptırmayın. Gerek bitkisel gerek farklı şekilde üretilmiş olan maddeleri hekiminizden habersiz almayın.”

Daha fazlasını yapmak istediğini söylüyor. Mesela spor salonuna gitmek gibi.

Ancak 107 yaşında, bacakları daha fazlasına izin vermiyor.

"Belki daha çok yürüyüşe çıkarsam bacaklarım da buna alışır" diye şaka yapıyor. Şili'nin başkenti Santiago'daki evinden, bizimle telefon görüşmesi yapıyor.

Margarita Flores: 'Bana dinlenmemi söylüyorlar, ben dinlenmeyi sevmiyorum. Aklımı meşgul etmeyi seviyorum'

Onunla sohbet ederken, müthiş bir zihin açıklığıyla, akıcı şekilde konuşması ilgimi çekiyor. Arkadaşları ve bir kızı da onunla her gün birlikteler.

"Bu yaşta bile, birçok şey yapmak istiyorum" diyor.

Margarita, uzmanların 100 yaşı geçen sağlıklı kişilerde gözlemlediği ortak noktalar için iyi bir örnek: Zindelik, sıkıntıların üstesinden gelme gücü, iletişim kurma arzusu, bunlardan bazıları.

100 yaşını geçenler genellikle yakın arkadaşlar edinmeye eğilimli ve zihinlerini birçok aktiviteyle meşgul tutuyorlar.

Birleşmiş Milletler (BM), 100 yaşını geçen kişilerin sayısında ciddi bir artış gözlemliyor. 1990'da 100 yaş üstünde yalnızca 92 bin kişi vardı, 2021'de bu sayı 621 bini buldu.

Elbette genetik etkenler ve yaşam tarzı büyük önem taşıyor ancak uzmanlar bazı psikolojik faktörlerin de uzun yaşamaya etki ettiğini düşünüyor.

İspanya'da Madrid Üniversitesi'nden akademisyen Maria Dolores Merino, 100 yaşını geçenleri yıllardır gözlemliyor.

Son çalışmalarından birinde, uzun yaşayanların bazı ortak özelliklerini sekiz kategoride topladı.

1. Zindelik ve yaşama gücü

100 yaşını geçenlerde görülen en karakteristik özelliklerden biri, zindelik. Canlı ve enerjik hissetmeye yönelik istek, önemli bir psikolojik etken.

Araştırmacı Maria Dolores Merino, "Görüşme yaptığımız 100 yaşını geçen kişiler, hayata devam etmek için net bir arzuya sahipti" diyor:

"Onlarla konuştuğunuzda, 100 yaşını devirdiklerini asla tahmin etmezsiniz. Genel olarak çok daha genç birinin kişiliğini sergiliyorlar."

Merino'nun araştırmasında yer alan kişiler arasında, 98 yaşına kadar çalışmaya bir şekilde devam edenler de var.

Her gün merdiven inip çıkmak, kart oyunları oynamak, Sudoku çözmek gibi fiziksel ya da düşünsel aktiviteleri günlük rutinlerinde devam ettiriyorlar.

ABD'deki Boston kentinde, 100 yaşın üzerindekileri inceleyen bir projenin yürütücüsü Stacy Andersen'in gözlemi de bu yönde:

"Bu kişilerin çoğunluğu, yaşamaktan keyif aldıklarını söylüyor. Bu muhteşem bir şey."

Aile ve arkadaşlarla yakın ilişki, uzun yaşamın sırlarından birisi olabilir.

2. Etkileşim isteği

Çalışmalar, 100 yaşını geçen kişilerin genellikle sosyalleşmeye istekli olduğunu ortaya koyuyor.

Maria Dolores Merino, "Aileleri ya da arkadaşlarıyla yakın ilişkilere sahip oluyorlar. Ellerinden geldiğince başkalarına yardımcı oluyorlar ve sevildiklerini hissediyorlar, ki bu çok önemli" diyor.

Andersen de yaptığı çalışmada, 100 yaş üstündekilerin "dışa dönük" ve yeni insanlarla tanışmaya açık olduğunu gözlemlemiş:

"Maalesef 100 yaşında olmanın bir olumsuz özelliği, birçok tanıdığınızın artık dünyada olmaması. Yeni insanlarla tanışmaya açık olmak bu nedenle oldukça kritik."

Margarita Flores

Margarita Flores, arkadaşlara sahip olmanın "çok önemli" olduğunu söylüyor ve ekliyor:

"Sadece bu şekilde yalnız hissetmiyorum."

3. Özveri ve amaç edinmek

100 yaşını geçenlerde görülen diğer bir ortak özellik, özveri.

Merino, "Genellikle sorumluluk sahibi ve çalışkan insanlar. Hedeflerine ulaşmak için azmediyorlar" diyor.

Andersen de 100 yaşını aşan kişilerin çocuklarını incelemiş. Genelde ailelerinin izinden gittiklerini gözlemlemiş.

"Uzun ömürlülükle hayatta amaçlar belirlemek arasında bir ilişki var. Bu kişilerin ulaşmak istedikleri amaçları oluyor. Her günün bir amacı var."

KAYNAK,GETTY IMAGES

4. Dayanıklılık

Dayanıklılık ve zorluklarla baş etme gücü, uzun yaşamın "sırları" arasında öne çıkıyor.

Zorluklar karşısında dayanıklı olmak ve onlardan deneyim elde etmek, uzun yaşamla doğrudan ilişkili olabilir.

Merino, "Bu çok önemli çünkü sıkıntılarla yüzleşip devam etmenizi sağlıyor. Bunların psikolojik olarak zarar vermesinin önüne geçiyor" diyor.

Bu elbette bu kişilerin üzülmedikleri anlamına gelmiyor. Ancak güçlüklerle yüzleşip "yola devam etmek" önemli bir ortak nokta.

BM'ye göre "100 yaş kulübüne girmek" eskiye göre daha yaygın.

5. Yaşamın kontrolünü elde tutmak

Bir diğer psikolojik ortak nokta, 100 yaşını geçenlerin genelde kendi kararlarını almaları ve yaşamlarında kontrol sahibi olmaları.

"Genelde bağımsızlar ve hayatlarını kendi istedikleri doğrultuda yönlendirebilmişler" diyor Merino.

"Farklı fırsatlar yaratmak ve hangisinin doğru seçim olduğuna karar vermek", bu kişilerde görülen ortak özellikler arasında.

6. Entelektüel motivasyon

Aktif bir beyne sahip olmak, merak, öğrenme isteği ve kendi kendini eğitmek...

Bunlar da 100 yaşını geçenlerde araştırmacıların gözlemlediği özellikler.

Araştırmalarda yer alan kişiler, dünyada neler olup bittiğine ilgi duyuyor ve kendileri için yeni bir şeyler öğrenmeye meraklılar.

Merino, "Çoğunluğu, hangi sosyal sınıftan olduklarından bağımsız olarak, iyi birer kitap okuru ve kendi kitaplıkları var" diye anlatıyor.

Margarita Flores de onlardan biri. Bu aralar, Papa Francesco'nun biyografisini okuyor:

"Ancak moda dergilerinden aşk romanlarına kadar birçok farklı şeyi de okuyorum" diye ekliyor.

7. Olumlu olmak

Andersen'e göre 100 yaşını devirenler bariz şekilde daha pozitif bir bakışa sahip:

"100 yaşını geçmiş bir kişiden 'Keşke hayatta olmasaydım' lafını neredeyse hiç duymuyorsunuz. Ama 40 yaşındakilere '100 yaşını görmek ister misin?' diye sorsanız çoğu 'Hayır' diyecektir."

Merino'nun çalışmasına göre uzun yaşayanlar "mutluluk" anlamında değil, "küçük şeylerle eğlenebilmek" anlamında olumlular.

Margarita Flores: "Herkes bana 'İyisin' diyor, evet, demek ki iyiyim."

Uzun yaşayanların dünyada neler olup bittiğine ilgileri genelde yüksek oluyor.

8. Kavrayış ve idrak

Son olarak, uzun yaşayanlarda gözlemlenen ortak özelliklerden bir diğeri, kavrayış gücü.

Merino'ya göre, bu kişilerde düşünme, gerekçelendirme, sorun çözme gibi bilişsel yetenekler öne çıkıyor.

"Birçok davranışları, bizi zeka ve kavrayış özelliklerine götürüyor.

"Örneğin kendi kendilerine öğrenen kişiler olmaları, özel olarak eğitim almadıkları meselelerden bile korkmamaları, öğrenmeyi sevmeleri ve meraklı olmaları dikkat çekiyor. İyi hafızaları var, hızlı öğreniyorlar."

Ona telefonda, "Margarita, 107 yaşına ulaşabilmenin sırrı nedir?" diye soruyorum.

- "Bilmiyorum. Her zaman iyi hissettim. Her zaman meşguldüm, örgü ördüm, başka şeyler yaptım. Bu benim zihnimi çalıştırdı. Ve bence devam etmemi sağladı."

O "yorulduğunu" hissetse de içinde bulunduğu topluluk onun 110. yaş gününü kutlamak için şimdiden plan yapıyor. O da planlara sadık: "Parti yapacağız, yani dinlenme zamanı değil."

Kaynak: Fernanda Paúl - BBC Dünya Servisi

Hayatın Renkleri Solmasın Derneği  Başkanı Sosyolog Osman Turğut, sergi vesilesiyle öğrencilere bağımlılıkla mücadele konusunda bilgi aktardı.

Bağımlılığın sigara ile başladığını anlatan Turğut, "Bağımlılık tabii ki çeşitli türleri ile aslında hepimizin hayatındaki önemli etkilerden bir tanesi. Sigara ile başlıyor, 'alkol bağımlılığı', 'madde bağımlılığı', 'teknoloji bağımlığı' diye devam ediyor. Bunların hepsi belli bir noktayı geçtiğinde tabi ki hayatımızda sorun yaşatan konular. Biz bu konuyu işlemek istemiştik, çok da ilgi gördü.Okul idaresine ve Psikolojik Danışman hocalarımıza teşekkür ederiz." dedi.

Bağımlılıkla mücadelede sanatın etkisinin önemine dikkat çeken Turgut, şunları söyledi:

"Sanat, bağımlılık başta olmak üzere pek çok musibetle başa çıkmanın en iyi yollarından bir tanesi. Sanat her zaman insanlara ve toplumlara iyi geliyor. Sanatın iyileştirici bir yönü var. Bizi burada sanatla bağımlılık konusunu bir araya getirirken aslında bu konuya dikkat çekmek istemiştik. Çocuklarımız, gençlerimiz, bizler aslında hayatımızda ne kadar sanat müziğe yer ayırırsak bağımlılık gibi kötü alışkanlıklardan o kadar uzak durma şansımız var. Hayata pozitif bakma; daha verimli, daha üretken bireyler olma konusunda sanat hepimize her zaman iyi geliyor. Bu nedenler de bu tarz çabaların sanat boyutunda yer almasını da son derece önemli buluyoruz" dedi.

Dernek tarafından ayrıca, yaklaşık 350 öğrenciye sigara ve teknoloji bağımlılığı ile ilgili broşür dağıtıldı.

Ailelerin sürekli bir çözüm arayışında olmaları gerektiğini ifade eden Turğut, şunları kaydetti:

"Geçmişi düşündüğünüzde pişmanlık hissedebilir ya da ‘keşke’ diyebilirsiniz. Geleceği düşündüğünüzde kaygılanabilir ve paniğe kapılabilirsiniz. Bunun yerine şimdiki ana odaklanmaya çalışın. ‘Kendiniz ve bağımlı kişi için bugün neler yapabilirsiniz?’ bu sorudan devam edin. Herhangi bir aile üyesini etkileyen durum diğer aile üyelerine de etki eder. Aileler, bağımlı kişinin yanında kalmayı ve ona uyum sağlamayı tercih ediyor. Ancak unutulmamalıdır ki bağımlılığa sağlıklı bir uyum geliştirmenin yolu yoktur. Aile üyelerinin bağımlı kişiye karşı tutum ve davranışları tedavinin seyrini etkileyebildiği gibi, kişinin bağımlılık örüntüsünü devam ettirmesi de aile ilişkilerini etkilemektedir. Sadece kişi değil tüm aile üyeleri bu hastalığın bir parçası olur. Tüm bu nedenlerden dolayı araştırmalar bağımlılığın bir ‘aile hastalığı’ olduğunu söylemektedir.” 

Vatandaşların kendi önlemini öncelikli olarak alması gerektiği ifade edilen açıklamada, şöyle denildi:

“Kış aylarına girilmesi ile birlikte son günlerde grip ve üst solunum yolu enfeksiyonları benzeri hastalıklarda yoğun bir şekilde artış görmekteyiz. Bilindiği gibi 2020 yılında ülkemizde görülmeye başlanan COVID-19 salgınıyla ülkemizde büyük bir yıkım yaşandı. Pandeminin başlangıcından üç buçuk yıl sonra COVID-19, diğer solunum yolu hastalıklarıyla birlikte ülkemizde halen etkisini sürdürmektedir. Yaşadığımız her salgından zararla çıksak da Türk Tabipleri Birliği olarak toplum sağlığı öncelenerek alınacak bilimsel önlemlerle salgınları en az zararla atlatmanın mümkün olduğunu;

Salgınlarla mücadelenin yalnızca hastanelerde olamayacağını, toplumun ve kurumların da katılımıyla alınacak bazı önlemlerin, hastalığın daha çok kişiye bulaşmasını önleyeceği gibi ölümleri de engelleyeceğini uzun zamandır belirtmekteyiz.

Doğru salgın yönetimiyle ayrıca sağlık sistemindeki yük azalacağı için diğer hastalara da daha etkili müdahale sağlanabilir. Kış aylarına girerken özellikle solunum yolu enfeksiyonlarının oluşturduğu salgınların alevlendiği ve bu nedenle de kapalı alanlarda maske, havalandırma, aşı gibi koruyucu önlemlerin arttırılması gerekmektedir. Gip virüsü (H1N1), COVID-19 (J1.N varyantı), Respiratuvar Sinsityal Virüs (RSV) ve mycoplasma pneumoniae gibi etkenlerin sorumlu olduğu tahmin edilen ciddi bir salgınla karşı karşıyayız.

Son haftalarda özellikle hastane acillerinde olağan dışı yoğunluklar yaşanmakta; bu yoğunluklar sağlık çalışanlarını tüketirken hastalara da daha az zaman ayrılmasına, zamanında ve yeterli sürede muayene edilememesine, enfekte olmayan hastalara da hastalık bulaşmasına neden olabilmektedir. Salgın sönümlenmediği sürece hem toplumun hem de sağlık çalışanlarının sağlığı tehlike altındadır.

Ancak her zaman söylediğimiz gibi özellikle toplu taşıma gibi kapalı ve dar alanlarda maske, havalandırma, fiziksel mesafe gibi basit önlemler dahi birçok insanın hasta olmasını engelleyecek, yeterli sürede sağlık hizmeti almasını sağlayacak, hatta yaşamını kurtarabilecektir.”

Karara göre, 2024 yılında uygulanmak üzere istihdam edilecek sözleşmeli sağlık personeli sayısı 27 bin olarak tespit edildi. Bu tespite istinaden, 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 23 bin 464 uzman tabip, 3 bin 498 tabip, 9 ebe, 25 sağlık memuru, 2 hemşire, ve 1 sağlık teknikeri sözleşmeli olarak istihdam edilecek.

Sözleşmeli tabiplerin tamamı yataklı tedavi merkezlerinde görev yapacak.

Açıklama yapan Sosyolog Osman Turğut, “14 Kasım, sosyologların bir araya gelerek dünya genelinde sosyoloji bilimine ve bu alandaki araştırmalara olan katkılarını kutlama günüdür.” Dedi.

Gün dolayısıyla dünya genelinde etkinliklerin olduğunu ifade eden Turğut, “ Bu özel gün, sosyologların çalışmalarını daha geniş kitlelere duyurarak toplumu bilinçlendirmeyi amaçlar. Sosyologlar, bu günü etkinlikler, seminerler ve sosyal medya kampanyaları ile değerlendirerek toplumu sosyal konularda bilinçlendirme fırsatı bulurlar. Gün münasibiyle hastanemizde çalışan Sosyal Hizmet Uzmanları Hasta Haklarında bana sürpriz yaptılar. Kendilerine bu sürprizden dolayı teşekkür ederim.” Diye konuştu.

Sosyologlara dair bilgiler paylaşan Turğut, şunları aktardı:

“Sosyoloji, bireylerin sosyal davranışları, kültür, ekonomi, politika, eğitim, aile, cinsiyet ilişkileri gibi geniş bir yelpazede konuları içerir. Sosyologlar, toplumun nasıl işlediğini, değişimleri nasıl deneyimlediğini ve toplumsal sorunları nasıl çözebileceğimizi anlamak için teorik çerçeveler, analitik araçlar ve yöntemler geliştirirler. Sosyologlar, toplumsal yapıları, grup davranışlarını ve kültürel dinamikleri inceleyen uzmanlardır. İşlevsel olarak, sosyologlar, toplumsal değişimleri anlamak ve açıklamak, sosyal sorunları analiz etmek, toplumsal eşitsizlikleri belirlemek ve çözüm yolları önermek, toplumsal kurumları ve yapıları inceleyerek insan davranışlarını yorumlamak, sosyal politika oluşturucularına ve karar alıcılara rehberlik etmek gibi önemli görevleri üstlenir.”

2024 yılı bütçe tekliflerinde Sağlık Bakanlığı bütçesinin büyüdüğünün gözüktüğü ancak toplam bütçe içinde payının artmadığını belirten ve bazı istatistiki veriler paylaşan Çolakoğlu, şu değerlendirmede bulundu:

“Bilindiği gibi, Haziran 2018 genel seçimleri sonrasında uygulamaya giren Partili Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile birlikte, bütçeyi Cumhurbaşkanlığı hazırlıyor ve cumhurbaşkanı tarafından bir yasa teklifi olarak TBMM Başkanlığı’na iletiliyor. “2024 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi” de 17 Ekim 2023 tarihinde TBMM Başkanlığı’na sunuldu ve Plan ve Bütçe Komisyonu’nda, maalesef basına- halka kapalı olarak görüşülmeye başlandı. Bu haliyle emekçilerin, halkın taraf olmadığı bütçenin genel durumuna baktığımızda; Enflasyonist ve seçim yatırımı olan bir bütçe, Kaynakların daha fazla sermayeye aktarıldığı bir bütçe, Vergiler yoluyla yükün halkın omuzuna bindirildiği bir bütçe,   Kamusal hizmetlerde kesintiye uğrayan bir bütçe, Faiz bütçesi, Otoriterleşmeyi derinleştiren bir savaş bütçesi olarak değerlendirebiliriz.

Bütçe; siyasal iktidarların, rejimin demokratik, sosyal hak ve özgürlükler konusundaki duruşunun en önemli göstergesidir. Üretenlerin, değeri yaratanların, yani işçilerin, emekçilerin, halkın, vergi mükelleflerinin, bu ülkede yaşayan herkesin, doğrudan ya da dolaylı mekanizmalar aracılığıyla ödedikleri vergilerin nerelere harcandığını ya da harcanmadığını bilmeleri ve bunu denetleyebilmeleri gerekir. Bu denetim bütçenin hazırlanması, uygulanması ve sonuçlandırılması sırasında yapılabilmelidir.

Hükümetin yanlış ekonomi politikaları mevcut ekonomik krizi derinleştirmekte, çalışmaya uygun nüfusun üçte birinden fazlası işsizken ve yakın gelecekte iş bulma umudunu kaybetmiş durumda iken milyonlarca emekçi ailesi kışa hiçbir gelire sahip olmadığı şartlarda girmektedir. Asgari ücret ya da düşük ücretlerle çalışanların eline geçen para temel ihtiyaç maddelerine bile yetmemektedir. Çünkü temel ihtiyaç maddelerindeki enflasyon oranı TÜİK verilerinin çok çok üzerindedir.

Bütçe değerlendirmeleri, bu dönemin belirleyici özellikleri göz önüne alınarak yapılmalı, bütçenin sadece teknik açıdan değerlendirmesiyle ya da siyasal iktidardan istenecek ekonomik taleplerle sınırlandırılmamalıdır. Bütçe hakkı temel bir hak olarak değerlendirilerek; toplumun siyasi partileri aracılığıyla, emekçilerin, işçilerin, üretenlerin özcesi bütçeyi oluşturan vergi mükelleflerinin örgütlü yapıları aracılığıyla bütçenin hazırlanmasında, dağıtılmasında ve denetlenmesinde söz ve karar sahibi olacağı mekanizmalar geliştirilmesi için mücadele yürütülmelidir.

Verilere baktığımızda toplam genel bütçenin büyümesi oranına göre Sağlık Bakanlığı bütçesinde de büyüme gözükse de sağlık harcamaları açısından enflasyon, dolar kuru artışları vb. değerlendirildiğinde aslında toplam bütçe içinde sağlık bütçesi payının artmadığını rahatlıkla görebiliriz.”

2006 yılında bu kötü ruh halindeyken, kız kardeşinin evinde kalmak için Cambridgeshire'a gitti.

O gün bir arkadaşı onu ziyarete gelmişti ve David onu uğurlamak için istasyona gitti. Veda ederken paltosu kapanan tren kapılarına sıkıştı. Trenin hareketiyle platform boyunca sürüklenen David, raylara düştü ve kopmak üzere olan koluyla orada kaldı.

Sonrasında ameliyata alınmadan önce “olağanüstü ve beklenmedik bir ruhani” deneyim yaşadığını anlatıyor:

"Vücudumu terk etmiştim. Hastaneyi ve vücuduma saldıran tüm acıyı geride bırakmış, huzurlu bir yerdeydim.

“O anda başımı kaldırdığımda, yavaşça bana yaklaşan simetrik beyaz ışık dalgaları gördüm. Çok parlak ve yoğundular ama aynı zamanda o kadar saftılar ki, onlara bakabiliyordum. Yaydıkları ışığın yavaş yavaş tüm vücuduma yayıldığını ve beni iyileştirdiğini hissedebiliyordum. "

David, melek gibi varlıkları da tecrübe ettiğini anlatıyor:

"Vücudumdaki tüm yaraları iyileştirdiklerini, acımı katman katman soyup ruhumun özüne indiklerini hissettim. İlk kez kendimi tamamlanmış hissettim ve ilk kez o zaman, hayatım boyunca rol yaptığımı fark ettim”

David bu deneyiminin en yoğun kısmının sonu olduğunu söylüyor. Yıldızlar ve galaksiler içinde süzülme hissini, sonsuzluğa bakma hissini ve bir ışık tünelinin görüntüsünü tarif ediyor:

"Vücudumun her bir molekülünün bu devasa beyaz ışık tünelinden yayılan sevgi dolu enerjiyle titreştiğini hissedebiliyordum. Yaratılışın kaynağına baktığımı biliyordum. Tünel formundaki bu devasa beyaz ışık Tanrı'ydı. O kadar sevinçle doluydum ki."

David Ditchfield yaşadığı deneyimi tablolara dönüştürüyor

David’in tarif ettiği uyanışının anlık etkileri yanında, onda, kalıcı etkileri de oldu. Bugün evrendeki enerjiyle bir olmaya, yoğun bir tatmin duygusunu hissetmeye devam ettiğini söylüyor.

Kazadan sonra ağır yara alan kolunu yeniden kullanmaya başladı ve bugün artık ölümden korkmuyor.

Herhangi bir eğitimi ve deneyimi olmamasına karşın klasik senfoniler besteledi ve iyileşme deneyimini tasvir ettiğini söylediği sahneler çizmeye başladı.

Besteleri yerel orkestralarca icra edildi. Tablolarından biri ise şu anda ABD'nin Washington kentindeki İncil Müzesi'nde sergileniyor.

Ancak David, yaşadığı tecrübeyi dini bir deneyim olarak görmüyor ve kendisini manevi biri olarak tanımlamayı tercih ediyor.

David Ditchfield'ın Hayatın Tüneli adını verdiği tablosu

Doktor Steve Taylor, insanların yaşadıkları yoğun acılar ile ruhani deneyimleri arasındaki bağlantıyı inceleyen bir psikolog.

David'in anlattığı gibi ruhani tecrübelerin şaşırtıcı derecede yaygın olduğunu ve bunun da giderek artan sayıda insanın kendilerini manevi olarak tanımlamasına yol açtığını söylüyor.

"Ölüme yakın bir deneyim yaşadığınızda, bu o kadar inanılmaz ve yoğun bir durumdur ki, o ana kadar oluşturduğunuz gerçeklik vizyonunuz sonsuza kadar değişebilir.

Leeds Beckett Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olan Dr. Taylor, "Bu durum genellikle hayata laik açıdan bakan insanların başına gelir. Üstelik sonrasında geleneksel anlamda dindar biri de olmayabilirler” diyor.

Bazı popüler bilimsel teoriler, bu tür deneyimlerin, kişi ölüme yaklaştığında beyindeki oksijenin eksilmesinden kaynaklandığını öne sürüyor.

Ancak Doktor Taylor, bu alandaki araştırmaların sonuçsuz olduğunu ve bunlara yönelik tutarlı bir bilimsel açıklama bulunamadığını söylüyor.

Ayrıca bunların standart bilimsel gerçeklik görüşüyle çelişmesi nedeniyle de bir tabuyu olduğunu kaydediyor.

Dr Taylor, "Bu deneyimler, bilincin mutlaka beynin üretimi olmayabileceğini ve bilincin bedenin ölümü sonrasında da var olabileceğini gösteriyor" diyor.

Bu tür deneyimleri konuşabilmek için aradığı desteği görememesi Gigi Strehler için zorlayıcı oldu.

2014 yılında hastanede yapılan müdahale ile ölümden dönmesi sonrası kendi deneyimini yaşayanların katılabileceği bir grup kurdu.

Gigi Strehler kendisinin, ışık tüneli olarak adlandırılan şeyden çok “bir boşluk” yaşadığını anlatıyor:

“Bir hiçliğin içindeydim ve hiçbir yerdeydim. Tam bir huzur ve sevgi hissiyle doluydu. O anda Gigi değildim ama yine de vardım. Ne olduğunun farkındaydım”

Gigi Strehler

Aktör olan Strehler o deneyim sonrası kuantum fiziğini anlayabilmek gibi kişisel değişimler yaşadı.

Bu da onu, yıllar boyunca sürecek ve dini gelenekleri de içerek bir yanıt arayışına itti.

Ancak varolan metinlerin hiçbiri onu tatmin etmedi

"Deneyimlerim bana farkındalığımızın ve varlığımızın tüm insan üretimi şeyleri aştığını öğretti. Buna karşın inanılmaz derecede birbirimize bağlı olduğuna inanıyorum."

Benzer bir deneyim yaşayan David Ditchfield'ın da bakış açısı Strehler’a benzer. O da kendisini son derece ruhani, dini geleneklere saygılı olarak tanımlıyor ama dindar biri olmadığını söylüyor.

David ve Gigi'nin anlattığı deneyimlerden çok etkilendiğini gizlemeyen Doktor Steve Taylor, bunların birçok kişi için, “kabul edemeyecek kadar gizemli” olduğunu da kabul ediyor.

Taylor, “İnsanoğlu olarak gerçeği bilimsel olarak açıklayabildiğimiz için kendimizle gurur duymayı seviyoruz. Ancak anlamlandırılamayacak kadar tuhaf olan bazı şeyler var." diyor.

Olayla ilgili olarak Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, X hesabından şu açıklamayı yaptı:

"Van 100. Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezinde yaşanan şiddet olayında bir hekim arkadaşımız yaralandı. Olay, acil serviste bir hastaya müdahale edilirken, hasta ile bir hasta yakınının tıbbi bir konuda hekimden daha fazlasını biliyormuşçasına tavır almasıyla başlayıp, şiddete dönüştü. Bir uzmana saygısızlık, hekime şiddet asla bağışlanamaz. Şu an, hukuken “zanlı” sıfatını taşıyan iki kişi gözaltına alınmıştır. İfadeleri alındıktan sonra tutuklama talebiyle savcılığa sevk edilmelerini bekliyoruz. Sağlık camiası adına hekim arkadaşımıza geçmiş olsun dileklerimizi sunuyorum."

"Grip Aşısı uygulaması başladı... Yılın bu dönemlerinde sık rastlanan grip salgınlarının etkilerini azaltmak, hastalığın hafif geçirilmesini sağlamak ve halk sağlığını korumak amacıyla 2023 yılı grip aşısı uygulamasını 15 Eylül itibarıyla başlattık. 65 yaş üzeri büyüklerle sağlık koşulları açısından risk grubuna girenler, kronik hastalığı olanlar grip aşılarını ücretsiz olabilir. Lütfen ihmal etmeyelim."

Açıklamada, şöyle denildi:

“Önceki gün aile sağlığı merkezinde görevli Dr. Ömer Demir kendisine rapor verilmesini isteyen bir şahıs tarafından saldırıya uğrayarak parmağı kırıldı ve iş göremez duruma geldi. Dün Hakkâri Devlet Hastanesinde ise daha önce de bir sağlık çalışanını darp ettiği kayıtlara geçmiş olan şahıs ve yakınları Uzman Dr. Ahmet Dursun’u acil poliklinikte görevi başında iken darp etti. Bugün de yine Van’da aile sağlığı merkezinde görevli Doktor Musa Peker 67 yaşındaki hastanın saldırısına uğrayarak darp edilmesi sonucunda burnu kırılması nedeniyle hastaneye yatırıldı ameliyat edilecek.”

Yetkililerin artan şiddet karşısında uyarıldığı açıklamada, şunlar aktarıldı:

“Artık doktor ve sağlık çalışanlarının rutini haline gelen alışılagelmiş olay haline dönüşen şiddet olayları maalesef sorumlular tarafından hiçbir önlem alınmadığı için son hızla devam etmekte ve hiçbir çözüm alınmamakta ısrar edilmektedir. Doktor ve sağlık çalışanlarını darp etmek günlük alışılagelmiş bir hal almaya başladı. Sağlık alanında meydana gelen bu şiddet olaylarını uygulayan hasta ve hasta yakınlarının elini kolunu sallayarak yeniden aynı yerlere muayeneye gittiklerini aynı işlemi yaptıklarını görüyoruz. Sağlıkta şiddet olayının mağduru doktor sayısı her geçen gün artarak devam ediyor. Artık sağlık sisteminin bir numaralı sorunu haline gelen şiddet vakaları sağlık yöneticileri tarafından hiçbir önlem alınmadığından maalesef diğer vatandaşların sağlık hakkına da tecavüz ediliyor ve sağlık hizmeti artık yapılmaz hale gelmiş bulunuyor.

Türkiye genelinde Sağlık Bakanlığının bölgede de valiliklerin her geçen gün artan bu sağlık şiddetine bir an önce bir çözüm bulmasını umuyoruz.

Öte yandan sağlıkta şiddet olaylarının artması diğer vatandaşların sağlığa erişim hakkını engellemektedir. Aynı zamanda sağlık personelinin moral ve motivasyonunu tamamen bozmaktadır. Sağlıkta şiddet olaylarının hiçbir önlem alınmadan bu şekilde devam etmesi halinde doktor ve sağlık çalışanlarının iş bırakma eylemleri dâhil olmak üzere tüm kanuni haklarını kullanacaklarını yetkililere önemle duyuruyoruz.

Van İpekyolu ASM’de çalışan Dr. Ö. D’nin mesai saatleri içerisinde usulsüz rapor isteyen bir kişinin saldırısına uğradığını belirten Çolakoğlu, “Saldırı sonucunda el parmağının kırıldığını ve ameliyat olduğunu öğrenmiş bulunmaktayız. Sokak röportajında kendisine mikrofon uzatılan bir kadının ’eskiden doktorlar azarlardı, şimdi doktorları beğenmiyoruz, doktor dövüyoruz’ deyişi sağlık sisteminin çöktüğünün kanıtıdır. Bu konularla ilgili defalarca iş bırakma eylemleri, açıklamalar yaptık. İstediğimiz düzeyde olmasa da bazı yasal değişiklikler yapıldı. Kısmen cezalar arttırıldı. Şiddetin önlenmesine katkı sağlaması için verdiğimiz yasal önergeler halen bekliyor.” Dedi.

Çolakoğlu, sağlık çalışanlarına yönelen şiddete karşı daha etkili önlemlerin alınması gerektiğini belirterek, şunları kaydetti:

“Türkiye gibi toplumsal eşitsizliklerin derin olduğu ülkelerde, sağlık hizmetleri eşitsizlikleri en aza indirgenmesi hedefiyle de yapılandırılmak zorundadır. Sağlık emekçilerine yönelik şiddeti engellemenin birinci yolu toplumdan ve hizmet üreten emekçiden yana bir sistem inşa edilmesi ile mümkündür. Elbette bu gerçekleşinceye kadar şiddeti engellemek için caydırıcı yasal düzenlemeler alınmak zorundadır ve bunun da mücadelesini vermeye devam edeceğiz.”

Yapılan açıklamada, "Vatandaşların ilimizdeki kamu hastanelerinde hizmet kalitesini arttırmak, tedavileri daha kaliteli hale getirmek, hastane içi temizlik hizmetlerinin memnuniyetini artırmak ve güvenlik önlemleriniistenen seviyeye ulaştırmak için ziyaret saati uygulamasına geçilecektir." denildi.

Vatandaşlardan servis ve yoğun bakım hastaları için bu saatlere uyulması istenen açıklamada, ziyaret saatlerinin her gün 12.00 – 14.00 ve 18.00 – 20.00 saatleri arasında olacakğı kaydedildi.

"ENDİŞE KONUSU SAYILMAYACAK BİR GELİŞME. Hasta etme gücünün (virülansının) düşüklüğünü bildiğimiz Eris varyantı Referans Laboratuvarımızda yapılan incelemede 9 kişide görüldü. Yurtdışı temaslı ve aynı ildeler. Mevcut tedbirlere ve gündelik hayatımıza devam edeceğiz. Durum başka ülkelerde yaygın, bizde de ortaya çıkması muhtemeldi. Büyüklerimizi, kronik hastalarımızı koruyacağız."

Eris varyantı nedir?

Uzmanlara göre Eris varyantı, Covid-19'un Omicron varyantının bir alt türü olarak tanımlanıyor. İlk olarak Şubat 2023'te Güney Afrika'da tespit edilen Eris varyantı, hızlı bir yayılımla dünyanın diğer bölgelerine de yayıldı. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) verilerine göre, Eris varyantı Covid-19’un diğer varyantlarına benzer belirtilere neden olabilir. Eris varyantının, diğer varyantlardan daha bulaşıcı olup olmadığı veya daha Covid-19’un bilinen ciddi semptomlarından daha ciddi semptomlara neden olup olmadığı da henüz tam olarak bilinmemektedir. Ancak, bazı araştırmalarda Eris varyantının önceki varyantlardan daha bulaşıcı olabileceğini göstermektedir.

Eris varyantı (Eris virüsü) belirtileri

Dünya Sağlık Örgütü tarafından Eris varyantının belirtilerinin, diğer Covid-19 varyantlarının belirtilerine benzer olduğu tespiti yapıldı. En yaygın görülen belirtiler şunlar:

Ateş,

Öksürük,

Boğaz ağrısı,

Nefes darlığı veya solunum güçlüğü,

Kas ağrıları veya kas güçsüzlüğü,

Baş ağrısı,

Yorgunluk,

Burun akıntısı veya tıkanıklığı,

Tat veya koku kaybı,

İshal veya mide rahatsızlığı.

Eris virüsü nasıl bulaşır?

Açıklamalara göre Eris varyantı, öksürme, hapşırma, konuşma veya nefes alma sırasında enfekte bir kişi tarafından havada bulunan küçük damlacıklar aracılığıyla yayılır ve sağlıklı bir kişi tarafından solunum yoluyla alınabilir.

Ayrıca, enfekte yüzeylere dokunduktan sonra ellerinizi ağza, buruna veya göze temas etmek virüsün bulaşmasına yol açabilir. Bu nedenle, sosyal mesafe kurmak, maske takmak, el hijyeni sağlamak ve sağlık otoritelerinin önerilerini takip etmek enfeksiyon riskini azaltmak için önemlidir.

Dernek Başkanı sosyolog Osman Turğut, bugün Sağlık İl Müdürlüğü, Bölge Hastanesi ve İpekyolu Gençlik Merkezi işbirliğinde zararlı alışkanlıklara karşı mücadelede sergisi ve stant açılışı gerçekleştirdiklerini söyledi.

Haftanın önemine değinen Turğut, “Sağlık, sadece hastalıkların olmaması değildir. Sağlık, bireylerin bedenen, ruhen, sosyal yönden tam bir iyilik halini tanımlar. Teknolojik gelişimlerin çığır açtığı, bilim insanların yeni buluşlar yaptığı günümüzde sağlığı henüz kaybetmeden koruyabilmek esastır. İnsanlar yaşlansalar bile sağlıklı kalabilmeyi, bebeklik, çocukluk, ergenlik, yetişkinlik dönemlerini iyi geçirebilmeyi, henüz hasta olmadan sağlıklı olmayı öğrenmelidirler.” Dedi.

Standı ziyaret edenlere bapımlılıkla ilgili bilgilenrimede bulunduklarını ve broşür dağıttıklarını belirten Turğut, şunları kaydetti:

“Ziyaretçilerimize 2023 yılı için belirlenen sağlık hedeflerini konuştuk. Bulaşıcı olmayan ölümcül hastalıklara, tırmanan alkol ve tütün kullanımına dikkat çektik. Bu konuda bilgiler verdik. Obezite ve kilo artışı konusunda da ziyaretçilerimizle sohbetler ettik." 

Haber: Mehmet Güler

Dernek Başkanı sosyolog Osman Turğut, yarın da Sağlık İl Müdürlüğü, Bölge Hastanesi ve İpekyolu Gençlik Merkezi işbirliğinde zararlı alışkanlıklara karşı mücadelede sergisi ve stant açılışı gerçekleştireceklerini söyledi.

Haftanın önemine değinen Turğut, “Sağlık, sadece hastalıkların olmaması değildir. Sağlık, bireylerin bedenen, ruhen, sosyal yönden tam bir iyilik halini tanımlar. Teknolojik gelişimlerin çığır açtığı, bilim insanların yeni buluşlar yaptığı günümüzde sağlığı henüz kaybetmeden koruyabilmek esastır. İnsanlar yaşlansalar bile sağlıklı kalabilmeyi, bebeklik, çocukluk, ergenlik, yetişkinlik dönemlerini iyi geçirebilmeyi, henüz hasta olmadan sağlıklı olmayı öğrenmelidirler.” Dedi.

Hafta vesilesiyle düzenlenecek etkinliğe değinen Turğut, şunları kaydetti:

“Toplum olarak sağlıkta dünya hedeflerinin gerisinde kalmayı elbette istemeyiz. Bu yüzden, ülke olarak içinde bulunmaktan gurur duyduğumuz, Avrupa Birliğinin katılımcı, hak temelli sağlık algısına ihtiyacımız vardır. Bu hafta işte tam da bu yüzden önemlidir. Hafta boyunca Dünya Sağlık Örgütü’nün yeni kavramları ile tanışacağız. 2023 yılı için belirlenen sağlık hedeflerini konuşacağız. Her ne kadar halk sağlığı sorunları giderek artsa da bölgede gurur vesilesi olmak adına bulaşıcı olmayan ölümcül hastalıklara, tırmanan alkol ve tütün kullanımına, obezite ile artan kilolara dur demeliyiz. Sürdürülebilir gelişim hedefleri denilen kavramlarla tanışmaya hazır olanlar için halk sağlığı haftası bize büyük fırsatlar sunacaktır.”

Haber: Mehmet Güler

Birçok STK ve syasi parti temsilciliği gibi Van Hakkari Tabip Odası da yaptığı açıklamayla su kesintisine tepki gösterdi.

Açıklamada, su kesintisiyle bağlantılı salgın hastalıklara dikkat çekildi.

Van'daki 6 günlük kesintinin de böyle bir tehlike barındırdığı belirtilen açıklamada, şöyle denildi:

"Van'da su hatlarında yapılacak bakım nedeniyle uzun sürecek olan su kesintilerinin insan sağlığı toplum sağlığı açısından bulaşıcı hastalıkların yayılmasına zemin hazırlaması nedeniyle açıklama yapılması gereği duyulmuştur. Su kesintileri sırasında veya sonrasında şebeke suları, kuyu suları tankerlerle taşınan ve dağıtılan sular ile çeşme suları güvenli olmayan sulardır. Şebeke su kesintilerinden sonra depolarda kullanılan veya tankerlerle dağıtılan sularda tifo, Amipli dizanteri, kolera, sarılık, hepatit gibi enfeksiyon hastalıkları yayılabilmektedir. Özelikle ishal olan hastalarda ateş yükselmesi fazla miktarda sıvı kaybı nedeniyle bazı hastaları ancak hastanelere yatırarak tedavisi mümkün olabilmektedir Su kesintileri sırasında boru içerisindeki basınç azaldığından negatif bir basınç oluşmakta ve su hattının geçtiği yerlerdeki boru hatları dışındaki mikropların boru hatlarının içerisine geçtiği bilinmekte olup, böylelikle yeniden su verildiği zaman bu mikropları direk verilen yeni suyla birlikte evlerde ulaşabildiği ve bir çok hastalığa yol açabildiği görülmektedir."

Alınması gereken önlemler

Açıklamada, şu önlemlerin alınması istendi:

"Bu nedenle su kesintilerinin yaşanacağı günlerde şebeke sularının güvenilir olduğu resmi makamlarca açıklanana kadar suların kullanılmaması gerekmektedir. Su kesintilerinin olduğu dönemlerde evlerde su ihtiyacı nedeniyle su depolaması yapılabilmektedir. Bu depolanan sularında uzun süre bekletilmesi durumunda sağlık açısından büyük risk oluşturduğu görülmektedir. Depolanan bu suların kullanımına ihtiyaç duyulması taktirde suların kaynatılarak içilmesi gerekmektedir. İçme suyu ve meyve sebzelerin yıkanmasında kullanılacak sulara klorlanma yapılması bu yapılamıyorsa kaynatılması sonrasında kullanmasın sağlık açısından önemlidir. Binalardaki su depoları yetkili kurumlara altı ayda bir temizletilmesi gerekmektedir. Ayrıca uzun süre depolarda beklemiş suların sağlık açısından tehlike arz ettiği göz ardı edilmemelidir. Kesintilerin hemen ardından musluklardan akan suların mikrobik kirlilik, ishal, hepatit, tifo, kolera, dizanteri, gibi salgınlara yol açabildiği unutulmamalıdır. Kesintinin olduğu dönemde tankerlerle mahallelerde dağıtılacak suların dezenfekte edilmesi gerekmektedir. Yetkililerin bir an önce oluşabilecek sorunlara karşı önlem alması ve belirtilen problemlerin halk arasında salgın hastalıklara yol açmaması için acilen su kesinti sorununun çözülmesi ve halka temiz güvenilir sağlıklı suyun ulaştırılması büyük önem arz etmektedir. İlgilileri uzun süreli su kesintilerine karşı önlem almaya davet ediyoruz." 

Araştırmacılar bu bakterinin dünyanın en eski hastalıklarından biri olan ve her yıl yaklaşık 600 bin kişiyi öldüren sıtmayla mücadelenin yeni araçlarından biri olabileceğini söylüyor.

Bilim insanları şu an bu bakteriyi "gerçek dünya koşullarında" kullanmanın güvenli olup olmadığı üzerine çalışıyor.

Nasıl fark edildi?

İspanya'da GSK ilaç şirketine çalışan bilim insanları, ilaç geliştirme araştırmaları sırasında bir sivrisinek kolonisinin sıtma taşımayı bıraktığını fark etti.

Araştırmayı yürüten Dr Janneth Rodrigues, "Sivrisineklerdeki enfeksiyon oranı azalmaya başladı ve sene sonuna doğru sivrisinekler sıtma parazitiyle enfekte olmaz hale geldi" dedi.

Araştırma ekibi 2014'teki deneyin örneklerini dondurdu ve iki yıl sonra neler olduğunu anlamak üzere bu örnekleri yeniden incelemeye başladı.

Yapılan araştırmalar, çevrede doğal olarak bulunan TC1 adlı özel bir bakteri türünün sivrisineklerin bağırsaklarında sıtma parazitinin gelişimini engellediğini ortaya koydu.

Dr Rodrigues, "Bu bakteri sivrisineğin bağırsaklarına yerleştiğinde, ömrü boyunca kalıyor. Ve keşfettik ki, sivrisineklerdeki bulaşı azaltan şey bu bakteriymiş" dedi.

KAYNAK,GSK

Fotoğraf altı yazısı,

Bilim insanları güvenlik çalışmalarını Burkina Faso'da sürdürüyor

Sonuçları Science dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, bu bakteri bir sivrisineğin parazit yükünü yüzde 73 oranında azaltabiliyor.

Bakteri, sivrisineğin bağırsağında büyüyen sıtma parazitinin erken evre gelişimini engelleyen "harmane" adı verilen küçük bir molekül salgılayarak çalışıyor.

ABD'deki Johns Hopkins Üniversitesi ile birlikte çalışan GSK araştırmacıları, "harmane"ın sivrisinek tarafından ya -şekerle karıştırılması halinde- ağız yoluyla sindirilebildiğini ya da temas yoluyla üst deriden emilebildiğini buldu.

Bu keşif, sivrisineklerin konduğu yüzeylerin bu aktif bileşimle işlenmesi olasılığını doğuruyor.

Sıtmaya karşı 'bir silah daha'

Araştırmalar Burkino Faso'da "Sivsirinek Küresi" adı verilen kapalı bir alanda sürüyor. Amaç, "harmane"ın gerçek dünyada kullanımının ne derece etkili ve güvenli olduğunu anlayabilmek.

Başarılı olunur ve bakteri tabanlı bu buluş bir ürüne dönüştürülebilirse, dünyanın en eski hastalıklarından birine karşı savaşımızda bir silahımız daha olabilir.

Her yıl yaklaşık 620 bin kişi sıtma nedeniyle hayatını kaybediyor ve bunların çoğu 5 yaş altı çocuklar.

Sıtmaya karşı aşı geliştirildi, ancak Afrika'da aşılanma oranları hala düşük.

Hafta içinde, hafta sonuna kıyasla çok farklı saatlerde uyuyup uyanmak, "sosyal jetlag" olarak adlandırılıyor.

Uyku düzeninin aşırı derecede bozulması, özellikle de vardiyalı çalışma gibi durumlar, sağlık üzerinde olumsuz etkilere sahip.

Yatma ve uyanma saatlerini düzenli tutmak ve sağlıklı beslenmek, hastalık riskimizi azaltmaya yardımcı olabilir.

Kings College London’daki bilim insanları tarafından yaklaşık bin yetişkin üzerinde yapılan çalışma, normal seyreden bir hafta boyunca gece uykusunun orta noktasındaki 90 dakikalık bir farkın bile, insan bağırsağındaki bakteri türlerini etkileyebileceğini ortaya koydu.

Bağırsak sistemimizde farklı türde bakterilere sahip olmak önemli. Bazıları diğerlerinden daha iyi olsa bile doğru çeşitliliğe sahip olmak pek çok hastalığı önlemek için kilit önemde.

Çalışmanın yazarlarından Kate Bermingham, “Sosyal jetlag, sağlığınızla olumsuz ilişkilere sahip mikrobiyota türlerine neden olabilir” dedi.

Çalışmaya göre, İngiltere nüfusunun yüzde 40'ından fazlası bu durumdan muzdarip. En yaygın olarak gençler ve genç yetişkinlerde görülüyor, yaşlandıkça azalıyor.

Avrupa Beslenme Dergisi'nde yayımlanan bu çalışmaya katılanların uykuları ve kan değerleri analiz edildi, dışkı örnekleri toplandı ve yedikleri her şey de kayıt altında tutuldu.

Sosyal jetlag yaşayanlar (yüzde 16), patates, cips ve şekerli içecekler gibi yüksek karbonhidrat içeren bir beslenmeyi benimsemeye daha yatkındılar, az miktarda meyve ve kuruyemiş tüketiyorlardı.

Daha önceki araştırmalarda da sosyal jetlag yaşayan insanların daha düzenli uyku saatlerine sahip insanlara kıyasla daha az lifli yiyecek tükettiği sonucu ortaya çıkmıştı ve yine sosyal jetlag'in kilo alımı, hastalık ve zihinsel yorgunlukla ilişkilendirildiği sonucuna varılmıştı.

Dr. Bermingham, “Kalitesiz uyku, tercihlerimizi etkiler. Bu durumlarda insanlar daha yüksek karbonhidratlı veya şekerli gıdaları yemek ister” diyor.

Sağlıksız bir beslenme bağırsaktaki belirli bakteri düzeylerini etkileyebilir.

Araştırmacılar, sosyal jetlag yaşayan grupta daha yaygın olan altı mikrobiyota türünden üçünün, düşük kaliteli beslenme, obezite ve yüksek düzeyde inflamasyon ve felç riski ile ilişkilendirildiğini buldular.

Uyku, beslenme ve bağırsak bakterileri arasındaki ilişki oldukça karmaşık. Keşfedilmesi gereken çok sayıda konu mevcut.

Uzmanların tavsiyesi ise hafta boyunca mümkün olduğunca tutarlı olma yönünde.

King's College London'dan Dr. Sarah Berry, düzenli uyku düzenini korumak, her gün yatağa gidilen ve uyanılan zamanı belirlemenin kolayca ayarlanabilir bir yaşam tarzı olduğunu söylüyor:

“Bu, bağırsak mikrobiyomunuz aracılığıla sağlığınıza olumlu etki edebilir.”

Sağlıklı beslenme nasıl olmalı?

İngiltere Ulusal Sağlık Hizmetleri’nin (NHS) web sitesinde şu öneriler yer alıyor:

Günde en az beş porsiyon çeşitli meyve ve sebze tüketin

Yemekleri patates, ekmek, pirinç veya makarnadan yapılan yüksek lifli nişastalı gıdalar üzerine kurun

Süt veya süt alternatiflerinden bir miktar tüketin. Düşük yağlı veya düşük şekerli seçenekleri tercih edin

Baklagil, kuru fasulye, balık, yumurta, et gibi protein kaynaklarını tüketin

Doymamış yağları tercih edin ve bunları küçük miktarlarda tüketin

Bol miktarda sıvı tüketin (günde en az 6-8 bardak)

• Philippa Roxby
• Unvan,Sağlık Muhabiri

Dünyada uyuşturucu kullanımında artış olduğuna dikkat çeken Turğut, "Ve bu insanlık için büyük bir tehdit oluşturuyor. Esrar ve esrarın sentetik türevi olan bonzai, morfin, kokain ve ekstazi gibi uyarıcılar; LSD gibi halüsinojenler, tiner gibi uçucu maddeler bağımlılık yapıcı ve aynı zamanda ölüm dahil belirgin yan etkileri bulunan maddeller arasında yer alır ve özellikle gençler arasında yaygın kullanımı söz konusudur" dedi.

Etkinlikler olsa da kullanım tırmanışının sürdüğünü ifade eden Turğut, "Seneler önce bu konunun önemi anlaşılmış ve çeşitli etkinlikler ile farkındalık yaratabilmek için bu tarih seçilmiş olsa da, yıllar içerisinde uyuşturucu kullanımı artmış ve önemli bir halk sağlığı sorunu olarak yerini her geçen sene bir üst basamağa taşımıştır. Uyuşturucu kullanım yaşı her geçen gün düşmüş ve çocuklar için de artık tehlike arz eder hale gelmiştir. Bu bağlamda konunun önemi ve çözüm süreci yeniden değerlendirilmeli, önleme programları buna göre hazırlanmalı" diye konuştu.

Türkiye'de son zamanlarda kadına yönelik şiddetin her alanda giderek tırmandığı belirtilen açıklamada, "Ülkemizde son zamanlarda giderek artan şiddet iklimi ve kadına yönelik şiddet olayları her geçen gün artarak devam etmektedir." denildi.

Sağlık kurumlarında da yine kadına yönelik şiddetin aynı dozda tırmandığına işaret edilen açıklamada, "Alanya'da Çalışan Aile Hekimi Dr Melek Bağce çalıştığı aile sağlığı merkezinde hunharca katledilmiştir. Maalesef sağlık kurumları bıçakla ve silahla rahatlıkla girilebilen yerler haline dönüşmüştür." ifadeleri kullanıldı.

Bir süre önce de kadın sağlık çalışanlarına yönelik benzer fiillerin yaşandığına dikkat çekilen açıklamada, şöyle denildi:

"Daha bir süre önce yine bir sağlık kuruluşunda çalışan Ebe Ömür Erez ve Dr. Aynur Dağdemir, sağlık kuruluşlarına rahatlıkla silahla girebilen kişiler tarafından katledilmişti. Güvensiz çalışma ortamlarımız katillere adeta cinayet mahalli hazırlanırken kadın düşmanı politikalar da bu kişileri cesaretlendirmeye devam etmektedir. Sağlıkta şiddet genel şiddet ikliminden siyasetçilerin şiddet üreten politikalarından ayrı düşünülemez. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ile ilişkili ortam kadına yönelik şiddeti körüklemektedir. Şiddet yalnızca hastanelere başvuranlar tarafından değil aynı zamanda ekranlardaki dizilerde politikacıların sözlerinde idarecilerin baskılarında da her zaman mevcuttur.

Sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin son bulması için gerekli yasal düzenlemelerin yapılarak önlem alınması gerektiğine vurgu yapılan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Görevini yaptığı sırada şiddete uğrayan sağlık çalışanlarının şikayetlerini yönelik adım atmayan yöneticiler sağlık kuruluşlarında oluşan problemlerin sorumluluğunu kendi üzerlerinden alıp sağlık çalışanlarının üzerine yıkmaya çalışmaktadırlar. Sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin sonlanması için etkili ve caydırıcı yasaların Bir an önce çıkarılması işyerlerinde kadına karşı şiddet önleme mekanizmalarının devreye konulmasını talep ediyoruz. Üzgünüz öfkeliyiz bir kişiyi daha kaybetmek istemiyoruz. Kadına ve hekime yönelik şiddet olayları başta olmak üzere şiddetin her türlüsünü karşı örgütlü mücadelemizi sürdüreceğiz."

Açıklamayı Van-Hakkari Tabip Odası Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Ahmet Koç, yaptı.

2016 yılında Antep'te Dr. Ersin Arslan'ın katledildiği gün olan 17 Nisan gününün Türkiye'de 'Ssağlıkta Şiddetle Mücadele Günü' olarak ilan edildiğini belirten Dr. Koç, "Her yıl bu kara günü anarken ve üzerinden 11 yıl geçmesine rağmen hekimlere yönelik şiddet olaylarında herhangi bir gerileme olmadığı gibi her geçen gün yeni şiddet olayları eklenerek devam etmiştir." dedi.

Sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin toplumsal şiddetten ayrı tutulamayacağını belirten Koç, şunları söyledi:

"Sağlık çalışanlarının yükü kaldırılamayacak düzeye ulaşmıştır. Pandemide 217 meslektaşımız hayatını kaybetti Bizler Gerek bu dönemde ve gerekse 11 ili vuran deprem bölgesinde hastalarımızı korumak için koşulsuz çalışmaya devam ettik ama şiddet bu koşullarda da hız kesmeden devam etmiştir. Türk Tabipleri Birliği Tabip odaları olarak uzun zamandan beri her 17 Nisan'da sağlıkta şiddet ile mücadele gününde meslektaşlarımızı anarken şiddetin nedenleri sorgulama, şiddeti ortadan kaldıracak sağlık politikalarının hayata geçirilmesi için mücadele etmeye devam ediyoruz. Şiddet, toplumdaki şiddetten, toplumda kadına yönelik şiddetten ayrı düşünülecek bir olay değildir Toplumsal şiddetin önüne geçilmedikçe sağlık kurumlarında şiddet sona ermeyecektir."

Dr. Koç, şunları kaydetti:

"Geldiğimiz noktada can güvenliği hekimlerin ve sağlık çalışanlarının en önemli sorunu haline gelmiş bulunmaktadır. Sağlıkta şiddetin sadece bir güvenlik sorunu olarak ele alınmayacağını, bunun nedenlerinin de kaynağının da görmezden gelinmemesi gerekmektedir. Defalarca uyarılarımıza rağmen sağlıkta şiddette değişen bir şey olmamıştır. Bu durum sağlık çalışanlarının çalışma şevkini kırmakla yetmemiş can güvenliğimizi de ciddi oranda tehdit haline getirmiştir. Her anlamda tıkanan sağlık sisteminin tüm sorumluluğu sağlık emekçilerinin omuzlarına yüklenmiştir. Hastane yöneticileri, sağlık müdürleri, başhekimler sağlık kurumlarında meydana gelen şiddet olayları da gerekli önlemleri almalıdırlar. Mevzuatımıza göre çalışan sağlığı ve iş güvenliği işverenin sorumluluğundadır Sağlık Bakanlığı, sağlık müdürlükleri ve baş hekimlikler bu sorumluluğu yerine getirmekle görevlidirler ancak bugüne kadar herhangi bir gelişme olmamıştır. Acil polikliniklerde sadece acil hastalara bakılması gerekiyor, normal poliklinik hizmetlerinin acillerde verilmesi engellenmelidir. Ülkemizde sağlık hizmeti daha çok acil poliklinikler üzerinden verilmekte bu da acillerde büyük yığılmalara yol açmakta, acil hekimlerinin iş yükü artmakta, dolayısıyla bu da şiddet olaylarının artmasına neden olmaktadır. Aylar sonrasında verilen randevular ve ameliyat günü verilmesinin koruyucu hekimlikten uzaklaşmanın ekonomik ve özlük haklarımızın yıllar içerisinde gaspının ve sağlıkta liyakatsiz atamaların şiddet olaylarının başlıca kaynaklarındandır. Sağlıkta her geçen gün artan şiddete karşı sağlık bakanlığını göreve çağırıyoruz. Sağlıkta şiddeti görmezden gelen ve şiddeti kışkırtan söylem ve politikalardan vazgeçilmelidir. Sağlıkta şiddettin sona ermesi için her koşulda bütün gücümüzle meslektaşlarımızın yanında olmaya devam edeceğiz."