Oğlu Mehmet Kayar, annesinin kalbinden yaşadığı sıkıntının doktorların müdahalesiyle giderildiğini ancak tedavinin üçüncü gününde yani bu sabah saatlerinde çoklu organ yetmezliği nedeniyle hayatını kaybettiğini söyledi.

Fadile Kayar kimdir?

1942 yılında Siirt'in Eruh ilçesi Bozatlı köyünde dünyaya gelen Fadile Kayar, 14 yaşında iken talihsiz bir evlilik süreci yaşadı. 18'inde Vanlı bir fahri imamla evlendi. Üzerine kuma geldi. Eşiyle yaşadığı sorunlardan dolayı eşi tarafından üç kez akıl hastanesine gönderildi. Her seferinde kısa sürede taburcu edildi. Eşi ve kuması evde kalmasını istemeyince sokaklarda yaşamak zorunda kaldı. 

6 çocuk annesi olan Fadile Kayar, Van'da iki oğluyla yaşıyordu. 

Fadile Kayar'ın hayatı romanlara da konu oldu.

Gazeteci Adil Harmancı, Fadile'nin hayatına ilişkin "Delirtilmiş Toplumda 'Deli' Fedile ve "Fedile II" isimli iki biyografi-roman kaleme aldı. 

Haber: Mehmet Algör

Varli, Tekirdağ’ın Kapaklı ilçesinde 75 yaşındaki Fadime Ünlü’nün eşi tarafından, Konya’nın Hadim ilçesinde 63 yaşındaki Fadime Sarıca’nın eşi tarafından öldürülmesi ile Hatay, Antep, Denizli ve Sakarya’da yaşanan kadın cinayetlerini önergesine taşıdı.

Önergede ayrıca farklı kurum ve platformların Ağustos 2026 verilerine yer verildi. JINNEWS’in şiddet çetelesine göre ağustos ayında en az 22 kadın ve 3 çocuk katledilirken, 19 kadın ve 7 çocuk şüpheli şekilde yaşamını yitirdi. Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun aynı döneme ilişkin raporunda ise 22 kadının öldürüldüğü, 33 kadının şüpheli şekilde yaşamını yitirdiği belirtildi.

“Koruyucu ve önleyici mekanizmalar ne kadar etkin?”

Kadın cinayetlerinde ateşli silahların kullanımına da dikkat çeken Varli, bireysel silahlanmanın önlenmesine yönelik politikaların yeterliliğinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Varli, Bakan Göktaş’a 10 başlıkta soru yöneltti. Önergede Bakanlıktan, 2026 yılının başından itibaren kadın cinayeti, fiziksel, psikolojik, ekonomik ve cinsel şiddet ile şiddet tehdidine ilişkin yapılan başvuruların aylık ve il bazında açıklanması istendi.

Ayrıca şiddet nedeniyle kaç kadın hakkında koruyucu veya önleyici tedbir kararı alındığı, bu kararların kaçının ihlal edildiği ve tedbir kararı bulunan kadınlardan kaçının daha sonra şiddete maruz kaldığı, ağır yaralandığı veya öldürüldüğü soruldu.

ŞÖNİM ve kadın konukevlerine ilişkin veriler istendi

Önergede, 2026 yılında Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM), kadın konukevleri, sosyal hizmet merkezleri ve diğer ilgili birimlere başvuran kadınların sayısının açıklanması talep edildi.

Varli ayrıca bu başvuruların kaçına barınma, hukuki, psikolojik ve ekonomik destek sağlandığının kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.

Şiddet uyguladığı tespit edilen veya hakkında tedbir kararı bulunan kişilerin tedbirlere uyup uymadığının nasıl takip edildiğini de soran Varli, Bakanlık ile diğer kamu kurumları arasındaki koordinasyon çalışmalarına ilişkin bilgi talep etti.

Kadın cinayetleri için ulusal veri sistemi sorusu

Varli, Bakanlığın kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümlerine ilişkin risk faktörlerini ve önlenebilir vaka örüntülerini düzenli olarak analiz edip etmediğini de gündeme getirdi.

Önergede ayrıca kamu kurumlarının sahip olduğu verilerin tek bir ulusal istatistik sistemi üzerinden düzenli olarak yayımlanmasına yönelik bir çalışma bulunup bulunmadığı soruldu.

Son beş yılda kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümleri kapsamında kaç dosyada takipsizlik, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verildiğinin açıklanmasını isteyen Varli, ateşli silahların kadınlara yönelik şiddet vakalarında kullanılmasını önlemeye yönelik yeni bir eylem planı hazırlanıp hazırlanmadığını da Bakan Göktaş’a sordu.

Varli’nin önergesi, kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümlerinde mevcut koruyucu ve önleyici mekanizmaların etkinliğine ilişkin Bakanlığın uygulamalarının ve verilerinin Meclis gündemine taşınmasını amaçlıyor.

Atölyenin açılışına İpekyolu Belediyesi Eşbaşkanı Canan Uzunay, kadın meclis üyeleri ve atölyede eğitim görecek kadınlar katıldı. Açılan atölyede 17 kadın kursiyer, dikiş ve kesim alanlarında eğitim almaya başlayacak.

Kadın Politikaları Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren diğer tekstil atölyeleriyle birlikte İpekyolu’nda şu anda toplam 72 kadın tekstil eğitimi alıyor.

“Kadınların emeğiyle atölyemiz büyüyecek”

Açılışta konuşan Eşbaşkan Canan Uzunay, kadınların ekonomik ve sosyal yaşamda daha fazla yer almasını sağlayacak projeleri hayata geçirmeye devam edeceklerini söyledi.

Kadınları desteklemenin göreve geldikleri günden bu yana temel hedeflerinden biri olduğunu belirten Uzunay, Bostaniçi’nde açılan atölyenin yalnızca mahallede yaşayan kadınlara değil, diğer mahallelerden eğitim almak isteyen kadınlara da açık olacağını ifade etti.

Uzunay, 17 kadın kursiyerin dikiş ve kesim eğitimi alarak ilerleyen süreçte kendi işlerini kurabileceklerini belirterek, atölyenin kadınların emeği ve dayanışmasıyla büyüyeceğine inandığını dile getirdi.

Açılışın ardından Uzunay ve beraberindeki kadınlar atölyeyi gezerek çalışmalar hakkında eğitmenden bilgi aldı.

30-31 Temmuz tarihlerinde Şabaniye Mahallesi'nde bulunan Şamiran Kadın Yaşam ve Dayanışma Merkezi'nde gerçekleştirilen iki günlük atölyeye; Van'ın Tuşba, İpekyolu, Edremit, Başkale, Gürpınar, Saray, Özalp, Muradiye, Çaldıran ilçe belediyeleri ile Muş Merkez, Malazgirt, Ağrı, Tatvan, Yüksekova ve Doğubayazıt belediyelerinden sosyologlar, psikologlar, sosyal hizmet uzmanları ile şiddet birimlerinde görev yapan kadın emekçiler katıldı.

Psikolog Figan Kepenek'in yürütücülüğünde gerçekleştirilen eğitimlerde, toplumsal cinsiyet temelli şiddete hak temelli yaklaşım, şiddet başvurularının alınması ve değerlendirilmesi, 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un uygulanması ile başvuru süreçlerinde izlenmesi gereken yöntemler ayrıntılı şekilde ele alındı. Uygulamalı çalışmalar kapsamında katılımcılar, sahada karşılaştıkları vakaları değerlendirerek iyi uygulama örnekleri ve çözüm önerilerini paylaştı.

Atölyede ayrıca kadınlara yönelik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi, şiddetle mücadelede ortak çalışma pratiğinin geliştirilmesi ve belediyeler arasında bilgi ile deneyim paylaşımının artırılması konuları öne çıktı. Farklı kentlerden gelen uzmanlar, yürüttükleri çalışmaları aktararak kadın odaklı yerel hizmetlerin daha etkin ve koordineli yürütülmesine yönelik görüş alışverişinde bulundu.

İki gün süren programın sonunda, kadınlara yönelik şiddetle mücadelede hak temelli yaklaşımın güçlendirilmesi, kurumlar arası iş birliğinin geliştirilmesi ve yerel yönetimlerin koruyucu, önleyici ve güçlendirici hizmetlerini ortak bir anlayışla yürütmesinin önemine vurgu yapıldı. Atölyenin, bölge belediyeleri arasındaki dayanışmayı güçlendirerek kadınlara sunulan hizmetlerin niteliğinin artırılmasına katkı sağlaması hedefleniyor.

Basın açıklamasında, kadınlara yönelik şiddet, kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümlerinin münferit olaylar olmadığı belirtilerek, etkin soruşturma yürütülmemesi ve cezasızlık uygulamalarının benzer olayların tekrarına zemin hazırladığı ifade edildi.

Gülistan Doku’nun yıllardır kayıp olduğuna dikkat çekilen açıklamada, arama çalışmaları sırasında başka kadınların cenazelerine ulaşılmış olmasının kadınlara yönelik şiddetin boyutunu gözler önüne serdiği değerlendirmesi yapıldı. Kamuoyuna yansımayan çok sayıda kadın dosyasının bulunduğu belirtilerek, tüm şüpheli kadın ölümlerinin toplumsal cinsiyet perspektifiyle ele alınması gerektiği vurgulandı.

Açıklamada, Rojin Kabaiş dosyasında delillerin eksiksiz değerlendirilmesi, olası ihmallerin soruşturulması ve sorumluların hesap vermesi gerektiği ifade edildi. Adaletin; kayıp ihbarlarının gecikmeksizin değerlendirilmesi, delillerin zamanında toplanması, kamu makamlarının şeffaf davranması ve etkin soruşturma yürütülmesiyle sağlanabileceği belirtildi.

Oturma eylemi gerçekleştiren kadın hakları savunucuları, kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümlerinde cezasızlık politikalarına son verilmesi, 6284 sayılı Kanun'un etkin biçimde uygulanması ve kadınların yaşam hakkını güvence altına alan hukuki mekanizmaların eksiksiz işletilmesi çağrısında bulundu.

Açıklamada, "Rojin Kabaiş dosyası yalnızca Rojin’in dosyası değildir. Bu dosya; yaşam hakkı elinden alınan, kaybedilen ve sesi duyulmayan bütün kadınların dosyasıdır. Hakikat ortaya çıkıncaya, sorumlular hesap verinceye ve adalet sağlanıncaya kadar mücadelemizi sürdüreceğiz." denildi.

Festival, kiras fistan giyen kadınların Sanat Galerisi’nden Kent Meydanı’na yaptığı yürüyüşle başladı. Kadınlar, zılgıtlar ve “Jin, jiyan, azadî” sloganları eşliğinde meydana yürüdü. Kent Meydanı’nda emekçi kadınlar, el emeği ürünlerini halkın beğenisine sundu.

‘Kadınların Tarihsel Mirasına Sahip Çıkıyoruz’

Açılış konuşması yapan İpekyolu Belediye Eşbaşkanı Canan Uzunay, kadın emeğini görünür kılmak için çalıştıklarını belirterek şunları söyledi:

“Sevgili kadınlar, buraya katılan tüm Van halkı; sizleri sevgi ve saygıyla selamlıyorum. İpekyolu Belediyemizin öncülüğünde, 12 belediyemizin ortaklığı ve Van Büyükşehir Belediyesi eşbaşkanlarımız ile seçilmişlerimizin katkılarıyla uzun süredir hazırlıklarını yürüttüğümüz Hilberî Kadın Emeği Festivali için bugün buradayız. Bizler, kadınların tarihsel mirasından güç alarak; dünden bugüne kadınları gören, onların emeğini görünür kılan ve büyüten bir anlayışla çalışmalarımızı sürdürüyoruz. DEM Partili belediyeler ve halkın seçilmişleri olarak, kadın emeğini tarihin derinliklerine gömmeye çalışan erkek egemen sisteme karşı; kadınların ürettiği değerin görünür olması, hak ettiği karşılığı bulması ve toplumsallaşması için mücadele edeceğiz. Üç gün sürecek festivalimiz boyunca kadının sesi, rengi ve emeği bu kente yansıyacak. Burada gördüğünüz her ürün, kadınların emeği, sabrı ve üretimiyle yaşam buldu. Gelin, kadın emeğine sahip çıkalım; kadın dayanışmasını ve ortak üretimin gücünü hep birlikte büyütelim.”

Şedal: Kentin Tüm Alanlarını Kadın Üretim Alanlarına Dönüştüreceğiz

Neslihan Şedal ise Hilberî Kadın Emeği Festivali’nin kadınlar açısından önemine dikkat çekti. Şedal, şunları ifade etti:

“Belediyeleri aldığımızda, belediyelerimizi kadınların yönetimiyle yürüteceğimizi söylemiştik. Ancak kayyım politikaları ilk olarak kadın kurumlarımızı kapattı.

Kentin tüm yaşam alanlarını kadın emeğiyle, kadın üretim alanlarıyla yeniden inşa edeceğiz. Kayyım tahribatına rağmen kadınların üretimi ve emeğiyle bu kenti yeniden kuracağız.

Başta Van kadınları olmak üzere tüm Van halkının Kadın Emeği Festivali kutlu olsun.”

Festival, jineoloji atölyesi ve sanatçı Zozan Alp’in konseriyle devam etti.

Leyla Qasim, Leyla Xalid, Leyla Zana, Leyla Güven… ve daha niceleri. Bunlar çöllerin değil, dağların asi gülleridir. Kan çiçekleridir onlar.

Sevda ile, aşk ile sulanır; yürek ile büyürler. Bülbül gibi yasaklı bir isim, yasaklı bir dille doğarlar. Ülkeye, sevdaya, barışa, eşitliğe ve kardeşliğe tutkundurlar. Mecnun’lar illegal bir tutkuyla yanarlar. Çünkü Leyla ile Mecnun aslında birdir; ayrılıkları yalnızca görünüştedir. Aşkın ateşi Leyla’da başlar,

Mecnun’da kül olmaz.

Leyla olmak, her kula nasip olmayan bir halettir. Leyla isen, el âlemin idrakinin ötesindesin.

Tanınmazsın, çünkü sen artık “sen” olmaktan çıkmışsındır. Leyla isen; destanda, klamda, halayda, deliloda coşansın. Çobanın kavalında, ozanın sazında, şairin dizesinde dile gelirsin. Dicle’nin ve Fırat’ın çağlayan akışında bend olursun.

Leyla isen; Semsûr’da, Samsat’ta, Reha’da, Halfeti’de, Dilok’ta, Zeugma’da, Batman’da, Heskîf’te boğdurulup sulara gömülsen bile, Göbeklitepe’nin derinliklerinden yeniden doğar, tarihe ışık tutarsın. Çünkü Leyla, zamana ve mekâna sığmaz; o, yeryüzünün en eski isyanıdır.

Bazı ruhlara doğuştan Leyla olmak yazılmıştır. Bu, Yaratan’ın o cana verdiği ağır bir misyondur. Acımasızca gelir bazen. Kaçmak istersin, fakat makus kader seni bir köşe başında bulur. Leylalığın hakkını verebilmek kolay değildir. Zindanlar onu tutsak edemez, urganlar boğamaz, darağaçları kaldıramaz.

Bendleri aşıp gülüstana su taşıyan, yüreklere aşk külleri seren bir ruhtur o.

Leyla olmak, başkadır.

O, yalnızca bir isim değil; bir duruştur. Bir felsefedir.

Yasaklanmış bir sevginin, ezilmeye direnen bir halkın, söndürülmeye çalışılan bir ateşin adıdır. Leyla, sevgilidir; fakat aynı zamanda sevginin kendisidir.

Mecnun’dur; fakat aynı zamanda deliliğin ta kendisidir.

Onlar Leyla’dır.

Onlar, dağların asi gülleridir; kan çiçekleridir; ve tarihin hiç susmayan türküsüdür.

Bahçeli, yazılı açıklamasında şöyle dedi:

“Koç Topluluğu 100 yıldır ülkemizin kalkınma hamlesinde önemli sorumluluklar üstlenmiştir. İstihdama katkı sağlayan güzide yatırımlarının yanı sıra, Türkiye’nin milli hedeflerini sahiplenerek Cumhuriyetimizin yüksek bir seviyeye erişmesi hedefinde de her zaman sorumlu bir anlayışla hareket etmiştir.

Tam da 100. kuruluş yıldönümünü başarılı ve görkemli bir şekilde kutladığı dönemde, yine aynı topluluğa ait olan İzmir’deki bir hastane açılışında Sayın Rahmi Koç’un, samimi bir sohbet ortamında yaptığı bir latife üzerinden kendisine yönelik soruşturma başlatılması yanlıştır.

95 yıllık ömründe, aldığı aile terbiyesi ve duruşuyla Türkiye’ye hizmet etme arzusu taşıyan değerli bir iş insanının kabul edilemez tabirlerle hedef alınmasını doğru bulmuyoruz.“

Geçen yıl, sadece gözleri görünecek şekilde kuzeniyle birlikte taksiyle yaptığı yolculuk Afganistan şartlarında olağanüstü bir şeydi ve riskliydi.

Çünkü her an, kadınların yanlarında erkek olmadan uzun mesafeli seyahat etmesini yasaklayan Taliban'ın denetçileri tarafından yakalanabilirlerdi.

Ancak 19 yaşındaki Aliya ve kuzeni, kontrol noktalarını aştı ve başkente ulaşmayı başardı.

"Aileme, arkadaşlarımla ve eski sınıf arkadaşlarımla buluşmak için buraya geldiğimi söyleyerek bir bahane uydurdum. Ama bu doğru değil. Onlar burada değil. Asıl neden Daykundi'de kalsaydım evlenmeye zorlanacaktım."

Bunun yerine, Kabil'e bir planla geldi: Bir İngilizce kursuna kaydoldu.

Sadece maddi imkanı olanların yararlanabildiği bu kısa süreli, dar kapsamlı özel kurslar, dini eğitime odaklanan medreselerle birlikte, Afganistan'da kızların ilkokuldan sonra eğitim alabilmelerinin tek seçeneği.

Ancak bunların hiçbiri resmi okul eğitiminin yerini tutacak nitelikte değil.

Taliban'ın 12 yaşın üzerindeki kızların okula gitmesini yasaklamasının üzerinden neredeyse beş yıl geçti ve yasağın neden hala yürürlükte olduğu konusunda çeşitli gerekçeler öne sürüldü.

Aliya gibi kızların istedikleri ve ihtiyaç duydukları eğitimi alamadan büyüdükleri yıllar, kariyer yolunun fiilen kapatıldığı, seçeneklerinin daraldığı ve tek bir seçenekle, yani evlilikle baş başa kaldıkları yıllar olarak nitelendiriliyor.

Kaynak,AFP via Getty Images

Fotoğraf altı yazısı,Erkek çocuklar bir medreseye, yani dini okula gidiyor. Kızlar için de bazı dini eğitim imkânları mevcut

Aliya'nın hikayesi sadece cesareti nedeniyle sıra dışı değil.

O genç kadınlara sunulan az sayıdaki fırsatı değerlendirebilecek maddi imkanlara sahip bir aileden geliyor.

Birleşmiş Milletler'e göre dört kişiden üçünün temel ihtiyaçlarını karşılayamadığı bir ülkede bu, nadir görülen bir durum.

Aliya'nın ailesi onun okumasına karşı da değil. Onun Kabil'de kalma isteğini kabul ettiler ve şu anda bile İngilizce kursuna para ödüyorlar. Yine de onlar bile Afganistan'daki yaşamın gerçekleri karşısında kısıtlı seçeneğe sahipler.

"Yasak öncesinde, ailem okula gitmem için beni coşkuyla teşvik ediyordu. Bana pilot olma hayalime kesinlikle ulaşabileceğimi söylediler. Ama şimdi, okula ve üniversiteye gidemediğim, hatta çalışamadığım için benim için en iyisinin evlenmek olduğunu söylüyorlar."

Aliya'ya evlilik teklifleri geliyor.

Bunlardan birini kabul etmek zorunda kalabileceğinden korkuyor ve evlendiği ailenin, anne babasının ona tanıdığı özgürlüğü vermeyebileceğinden endişe ediyor:

"Bazı aileler çok kısıtlayıcı olabilir. Bana hayallerimi unutmamı söyleyebilirler. Bu konuda hiç de iyi hissetmiyorum."

Ancak kararlılığını sürdürüyor.

"Ailem beni evlenmeye zorlamazsa, bekleyeceğim. Son nefesime kadar direneceğim" diyor:

Ancak bunu başarmak kolay değil.

Kabil'in batısındaki küçük, sade bir evde Shama ile tanışıyoruz.

"Taliban iktidara gelmemiş olsaydı, şimdiye kadar okulu bitirmiş olurdum. Doktor olma hayalime çok yaklaşmış olurdum. İstediğim şey buydu" diyor Shama.

Bunun yerine, dört yıl önce, 18 yaşındayken annesi tarafından evlenmeye zorlandı. Şimdi bir bebek ve bir yürümeye başlayan çocuğun annesi; ikisi de kız.

Güvenlikleri için kendisinin ve ailesinin isimlerini değiştirdik.

Kaynak,BBC/Imogen Anderson

Fotoğraf altı yazısı,BBC, bu makaleye katkıda bulunan tüm kadınların kimliklerini gizli tutuyor

Altı yıl önce kocası öldükten sonra kızlarını okutmak için temizlikçi olarak çalışan annesi Kamila, başka seçeneği olmadığını düşünüyordu.

Evlenme çağındaki genç kızının bekar kalması durumunda dikkat çekip çeşitli zorluklarla karşılaşmasından korkuyordu.

"Onların [Taliban'ın] neden onu evlendirmediğimi sorgulayacaklarından korkuyordum" diyor Kamila.

"Onun eğitim almasını, çalışmasını ve topluma katkıda bulunmasını istemiştim. Ben okuma yazma bilmiyorum, bu yüzden kör bir insan gibiyim. Ama kızlarımın öğrenmesini istedim. Shama'nın pek çok hayali vardı. Ama bunlar gerçekleşmedi."

Taliban hükümetinin eğitim yasağı, sayısız kadın ve kızın hayatında şimdiden geri dönüşü olmayan bir etki yarattı.

Birleşmiş Milletler'e göre, yasak 2030'a kadar devam ederse, "zaten dünyadaki en düşük kadın okuryazarlık oranlarından birine sahip olan bu ülkede, iki milyondan fazla kız çocuğu ilkokuldan sonra eğitimden mahrum kalacak."

Shama, "Bir kadının tek hayali bir koca sahibi olmak değildir. Önce kendi ayakları üzerinde durmalı, bağımsız olmalı, sonra evlenip bir aile kurabilir. Ama ben bu yeni hayata bunların hiçbirine sahip olmadan girdim. Hayallerim gerçekleşmedi" diyor.

Taliban'ın iktidarı ele geçirmesinden önce Shama birçok evlilik teklifini reddetmişti.

"Onları reddettim çünkü eğitim benim için her şeyden daha önemliydi. Benim kendim için istediğim şey, müstakbel kocaların benim için istediği şey değildi."

Şimdi sürekli stres altında olduğunu, kadın karakterlerin çalıştığı veya eğitim aldığı filmleri izlerken bile tetiklendiğini söylüyor.

Kocası ona iyi davranıyor, ancak potansiyelini gerçekleştirememesinin acısı onu hiç terk etmemiş:

"Benim için gerçekten zor. Evimde kapana kısılmış gibi hissediyorum. Sadece çocuklarım için yaşıyorum."

18 yaşındaki kız kardeşi Nora da şimdi aynı kaderi paylaşmaktan korkuyor.

Okula dönmeyi hayal eden Nora da, "Evlenmek için çok gencim. Eğitimime devam etmek istiyorum. Sanki hapishanedeymişim gibi hissediyorum. İktidar yüzünden dışarı çıkmaya korkuyorum, evde ise annem evlenmem gerektiğini söylüyor" diyor

Ancak Taliban rejimi altında okula geri dönebileceğine inanmıyor.

"Taliban, bir sonraki duyuruya kadar kızlar için okulların kapalı olduğunu söyledi. Ama aradan dört buçuk yıl geçti. Her gün o duyuruyu bekliyoruz."

Taliban cevapsız bırakıyor

2021'den bu yana, Taliban hükümetinin kızlar için okulların ne zaman yeniden açılacağı sorusuna verdiği yanıtlar bir gerekçeden diğerine kaydı ve sonunda sessizliğe büründü.

Eylül 2021'de, Taliban'ın iktidarı ele geçirmesinden sonra bir sözcüsüyle yaptığımız ilk röportajda, sözcü kızlar için okulların açılacağını söylemiş ve "güvenlik durumunu iyileştirmek için çalıştıklarını" vurgulamıştı.

Bir yıl sonra verilen cevap, "dini alimlerin kızların okula gidip gelmelerinin güvenliği konusunda endişeleri olduğu" yönündeydi, ancak bu sorun üzerinde çalıştıklarını belirttiler.

2024 yılında Taliban hükümetinin sözcü yardımcısı Hamdullah Fitrat "Liderliğin kararını bekliyoruz" demişti.

Bu ay, bir kez daha Fitrat ile görüştüm; kendisi bir kadınla fotoğraf çektirmek istemedi ve karşımda oturmayı reddetti.

Kadınların ortaokul ve üniversite eğitimine yönelik yasağı nasıl haklı göstermeye devam edebildiklerini sordum.

O ise "şu anda yaklaşık yedi milyon erkek ve beş milyon kız öğrencinin eğitim gördüğünü" belirterek cevap verdi.

"Altıncı sınıftan sonraki eğitime getirilen kısıtlama ayrı bir konu" dedi ve bizi "Mutlaka tatmin edici bir yanıt vereceklerdir" dediği eğitim bakanlığına yönlendirdi.

Kaynak,Sanaullah SEIAM / AFP via Getty Images

Fotoğraf altı yazısı,18 Ocak 2026 - Kız çocuklarının ilkokula kadar okula gitmesine izin veriliyor. Burası Kandahar'da bir medrese

Afganistan'daki kadın ve kızların bize Taliban hükümeti yönetiminde eğitimin hiçbir zaman mümkün olmayacağına inandıklarını söylediklerini belirterek konuyu daha da zorladığımda, cevabı yine "eğitim bakanlığına sorun" oldu.

Aynı soruyu eğitim bakanlığına da sorduk. Cevap vermediler.

Taliban hükümeti içinde kadınların eğitimi konusunda bizim de fark ettiğimiz bölünmeler var, ancak dini lider yıllar içinde tutumunu daha da sertleştirdi.

Kadınlar ve kızlar, okulların kendileri için kapandığı günü sanki dünmüş gibi net bir şekilde hatırlıyor.

"Tek yaptığım, bütün gün ve gece boyunca ağlamak ve hıçkırmaktı" diye anımsıyor Aliya ve ekliyor:

"Bir hafta boyunca uyuyamadım. Sanki bir ceset gibiydim. Benim yaşımdaki, mezun olmuş ve üniversiteye giden erkekleri gördüğümde çok kötü oluyorum, cehennemde yanıyormuşum gibi hissediyorum."

Kadınlar, Taliban'ın dini lideri tarafından dayatılan ve bazı yerlerde sıkı bir şekilde uygulanan, diğer yerlerde ise biraz daha esnek olan bir dizi kısıtlamayla karşı karşıya.

Ancak bu emirler halk arasında korku uyandırıyor. Hükümetin uyguladığı kısıtlamaların ve bazı durumlarda kadınların kendilerine dayattıkları kısıtlamaların toplu etkisi, kadınların kamusal yaşamdan neredeyse tamamen yok olmaları oldu.

Hükümetin kararlarını savunan Fitrat, "Kadınlara iş kurmaları için binlerce izin verdik, bu olumlu bir adım" diyor.

Ayrıca, Taliban hükümetinin ahlak polisi olan Erdemin Teşviki ve Kötülüğün Önlenmesi Bakanlığı'nın "kadınların miras haklarının reddedildiği 2.000'den fazla vakayı" çözdüğünü ve "zorla evlendirilen veya reşit olmayan 2.500 kadına yardım edildiğini" iddia etti.

Ancak geçtiğimiz hafta Taliban hükümeti, çocuk evliliğini yasal olarak onaylayan ve reşit olmayan bir kızın sessizliğinin evliliğe rıza olarak yorumlanmasına izin veren kuralları yasaya dahil etti.

Ve sahadaki kanıtlar bunun aksini gösteriyor. Kızların eğitim görmesi engellendiği için reşit olmayanların ve zorla evliliklerin yaygınlığı artıyor.

Konuştuğumuz kadın ve kızlar arasında, kurumsallaşmış ayrımcılığın en şiddetli biçimlerinden birinin artık o kadar şok edici veya öfke uyandırıcı gelmediğine dair bir his var. Kendilerini dünya tarafından terk edilmiş hissediyorlar.

Aliya, "Eğer unutulmamış olsaydık, şimdiye kadar mutlaka bir şeyler yapılmış olurdu" diyor

"Sık sık düşünüyorum; neden Afganistan'da doğduk?" diye de soruyor.

Annesi Kamila'nın dünyadaki annelere bir mesajı var.

"Kızlarınızın eğitim görmesine ve çalışmasına izin veriliyorsa, bırakın bunu yapsınlar. Bırakın bağımsız olsunlar. Burada, Afganistan'da, bizim için her şey bitti."

Imogen Anderson, Mahfouz Zubaide ve Sanjay Ganguly'nin katkılarıyla hazırlandı.

M.Rifat Hisarcıklıoğlu Salonu'nda gerçekleşen programda konuşan Kadın Girişimci ve Baytar Tavukçuluk Yetkilisi Elif Baytar şunları söyledi:

"Bugün burada emekleriyle hayatı güzelleştiren, üreten, çalışan ve mücadele tüm kadınların Dünya Kadınlar Günü vesilesiyle toplanmış bulunmaktayız. Ben çalışan bir kadınım, üreten bir kadınım. Hayatın içinde olabilmek, emek veren milyonlarca kadından yalnızca biriyim. Hayatın içinde karşımıza çıkan maalesef sorunlar olabiliyor. Bunları vazgeçirtmeye çalışıyoruz hayatımızda ama çok da başarılı olabileceğimizi düşünüyorum birlik olursak. 

Tarih boyunca kadınlar; azimleriyle, emekleriyle ve hayatın her alanında var oldular, olmaya da devam edecekler. Tarlada, fabrikada, okulda, laboratuvarlarda, ofislerde nerede emek varsa orada kadınların izi vardır. Ancak biliyoruz ki kadınların verdiği mücadele sadece üretmek için değil, aynı zamanda eşitlik, adalet ve saygı için verilen bir mücadeledir. Kadınların emeğinin görünüyor olduğu, fırsatların eşit olduğu ve her kadının kendini özgürce ifade edebildiği dünya hepimizin ortak bir hayalidir. Unutmayalım ki; güçlü kadınlar, güçlü toplumlar demektir. Kadınların emeği, bilgisi ve cesareti ile şekillenen bir gelecek hepimizin ortak kazanımı olacaktır. Bu anlamlı günde hayatın her alanında emek veren, üreten ve ilham olan tüm kadınların 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nü kutluyorum."

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Van Kadın Girişimciler Kurulu Başkanı Semra Odabaşı ise, şunları kaydetti:

"Saygı değer konuklar, kıymetli yol arkadaşlarım ve üreten kadınlar. Bugün sadece takvimdeki bir günü işaretlemek için bir arada değiliz. Bugün emeği ile dünyayı güzelleştiren, zekasıyla ekonomiyi yükselten ve yön veren cesaretle yürüyen bugünkü gücümüzü kullanmak istersek ki öyledir bunun için buradayız zaten. Her gün bizimdir ve biz her günü gerçekten kendimiz için, ülkemiz için, dünya için son derece dikkatli kullanmak zorundayız ve her güne adımızı yazmak zorundayız. Ben sizi bu anlamda tek tek kutluyorum ve alkışlıyorum o iradedeki kadınlardan da gurur duyuyorum, hepinizi alkışlıyorum. 

Hepimizin üzüldüğünü, hareket alanlarımızın kısıtlandığını biliyoruz ve bunu kabul etmiyoruz. Çünkü biz bu değiliz aslında. Biz özüyle, sözüyle bir bütünüz ve kadın olarakta doğanın en güzel varlıklarından biriyiz. Bunun içinde ben her gün yüce rabbime şükrediyorum. Çünkü anneyim ve iyi bir eşim. Sizlerde kendinizle gurur duyabilirsiniz. Sizlerde bu toplumun cefasını çeken kişilersiniz. Ama her şeyden önce akıllı insanlarsınız. Çünkü aklınızı kullanarak ekonomiyi zaten çözdük. Ama yollarımızın açılması gerekiyor. Bunun içinde tabi ki ilgili, yetkili her kim varsa onları da göreve çağırmaktan hiç geri duymuyoruz. Biz sabırlıyız ama kadın olarakta sabrımız her zaman en üst seviyededir. Sizlerin bu toprakların hem tarihini taşıyan hem de geleceğini tasarlayan modern zaman öncülerisiniz. Yolunuz açık, fikirleriniz ve bereketli cesaretiniz daim olsun."

Son olarak konuşan Van TSO Yönetim Kurulu Başkanı Necdet Takva da şunları söyledi:

"Odamız AB Bilgi Merkezi organizasyonuyla bugün sizleri aynı sofrada buluşturmaktan büyük memnuniyet duyuyoruz. 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nün Pazar gününe denk gelmesi nedeniyle etkinliğimizi bugün gerçekleştiriyoruz. Ayrıca Dünya Kadınlar Günüyle birlikte Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen Dünya Kadın Çiftçiler Yılı’nı böyle anlamlı bir buluşmayla kutlamak bizim için çok kıymetli.

Kadınların üretimde, girişimcilikte ve toplumsal hayatta daha güçlü yer alması sadece bir eşitlik meselesi değil; aynı zamanda kalkınmanın da temel anahtarlarından biridir. Oda olarak kadınların ister kırsalda ister kentte girişimci olmalarını çok önemsiyoruz. Bu doğrultuda hem Odamız hem de AB Bilgi Merkezimiz tarafından kadınlara yönelik eğitimler, programlar ve etkinlikler gerçekleştiriyoruz. Avrupa Birliği’nin kırsal kalkınma programlarından biri olan IPARD da tam olarak bu dönüşümü destekleyen önemli araçlardan biridir. Programın özünde tarım ve kırsal kalkınmada dönüşüm vardır; Türkiye’nin tarım sektörünü modernleştirmesine ve kırsal kalkınmayı güçlendirmesine katkı sağlamayı amaçlar. 

IPARD yalnızca bir finansman mekanizması değil, aynı zamanda kapsayıcı bir kalkınma yaklaşımıdır. Program; küçük aile işletmelerinden kadın ve genç çiftçilere kadar geniş bir kesimi destekleyerek kırsal istihdamı artırmayı ve özellikle kadınlar ile gençlerin kırsalda bir gelecek görmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Bizim medeniyetimizde toprak 'ana'dır, emek ise kutsaldır. Sizler hem toprağa analık yapıyor hem de alnınızın teriyle bu şehrin ekonomisine can veriyorsunuz. Şunu bilmenizi isterim ki; sizlerin tarlada, atölyede veya mutfakta sergilediğiniz o azim, Van’ın kalkınma hikayesinin en temel yapı taşıdır.

Van TSO Kadın Kooperatifi

Van Ticaret ve Sanayi Odası olarak vizyonumuz net: Kadının ekonomideki yerini 'yardımcı figür' olmaktan çıkarıp, 'oyun kurucu' haline getirmektir. Bu doğrultuda, sadece sözle değil, somut adımlarla yanınızda duruyoruz. Kuruluş çalışmalarını titizlikle yürüttüğümüz Van TSO Kadın Kooperatifi, bu vizyonun en somut meyvesidir. Bu kooperatif; sizin evinizde, bahçenizde binbir emekle ürettiğiniz ürünlerin hak ettiği değeri bulacağı, pazara açılacağı ve emeğinizin kazanca dönüşeceği kurumsal bir çatı olacaktır. Biz bu çatıyı sadece bir ticaret merkezi olarak değil, bir dayanışma kalesi olarak inşa ediyoruz.

Ücretsiz Stant Desteği

Bildiğiniz üzere, şehrimizin sosyal ve ekonomik canlılığı için büyük önem taşıyan Shopping Fest hazırlıklarımız tüm hızıyla devam ediyordu. Bu festivalde en büyük önceliğimizi kadın üreticilerimize vermiştik. Kent meydanının en güzel noktalarını, kadın kooperatiflerimize ve bireysel kadın üreticilerimize ücretsiz stant olarak tahsis etme kararı aldık. Amacımız, Van halkının ve dışarıdan gelen misafirlerimizin sizin el emeğinizle doğrudan buluşmasını sağlamaktı.
Ancak, içinde bulunduğumuz süreç ve hepimizi derinden etkileyen mevcut olaylar nedeniyle, etkinliğimizi daha coşkulu ve daha güvenli bir ortamda gerçekleştirmek adına ileri bir tarihe ertelemek durumunda kaldık. Buradan tekrar vurgulamak isterim: Bu sadece bir zamanlama değişikliğidir; sözümüz bakidir. Şartlar uygun olduğunda, o meydan yine sizin renklerinizle, sizin ürünlerinizle dolacak. Biz tüm hazırlıklarımızı tamamladık, yeni tarihi en kısa sürede sizlerle paylaşacağız.

Harç ve aidat muafiyeti

Bununla beraber kurumsal insiyatif alarak kadın kooperatiflerinin oda iş ve işlemlerinde harç muafiyeti sağladık. Ayrıca aidatlardan da muaf hale getirdik.

'Sürdürülebilir Gelecek' dediğimiz kavram, ancak sizlerin üretimiyle mümkün olabilir. Geleneksel bilgiyi modern girişimcilikle birleştiren kadınlarımız, Van’ın yarınlarını inşa ediyor. Biz de Van TSO olarak; hibe desteklerinden mentorluğa, markalaşmadan dijital pazarlamaya kadar her adımda sizin yol arkadaşınız olmaya devam edeceğiz. Odamızın kapıları, üretmek isteyen her kadınımıza sonuna kadar açıktır.

Bu vesileyle; toprağı bereketlendiren, sofralarımıza aş olan, emeğiyle Van’ın çehresini değiştiren tüm kadın üreticilerimize şükranlarımı sunuyorum. Katılımınız için hepinize bir kez daha teşekkür ediyor, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nüzü kutluyorum. İftarımızın birliğimizi daim kılmasını diliyor, yaklaşan Ramazan Bayramınızı şimdiden tebrik ediyorum."

Programda; Esra Bilek'e ait Turkuaz Halı, Koltuk Yıkama ve Temizlik Hizmetleri tarafından Kadınlar Günü nedeniyle hediyelik ürünler dağıtıldı.

Miting koordinasyonunda yer alan Van Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Neslihan Şedal, Edremit Belediyesi Eşbaşkanı Rabia Başak Koç, Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) Van İl Eşbaşkanı Gönül Uzunay, Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Van İl Eşbaşkanı Gülşen Kurt ile Tevgera Jinên Azad (TJA) aktivisti Yıldız Çetin Mimoza Kadın Derneği, Şamran Kadın Kooperatifi ve tekstil atölyelerinde çalışan kadınları ziyaret ederek tanıtım broşürü dağıttı ve mitinge katılım çağrısında bulundu.

Ziyaretler sırasında konuşan DEM Parti Van İl Eşbaşkanı Gülşen Kurt, "kadınların tarih boyunca yok sayılan kimliklerine ve haklarına karşı mücadele ettiğini" belirtti. "Kadınların günümüzde de çok yönlü baskı ve şiddet politikalarıyla karşı karşıya kaldığını" ifade eden Kurt, "erkek egemen zihniyetin ve erkek-devlet şiddetinin birçok alanda sürdüğünü" söyledi. Kurt, "kadınların birlik ve dayanışma içinde hareket ederek bu politikalara karşı güçlü bir mücadele yürütebileceğini" vurguladı.

DBP Van İl Eşbaşkanı Gönül Uzunay ise "kadın sorununun toplumdaki en temel sorunlardan biri olduğuna" dikkat çekti. Kadına yönelik şiddetin arttığını belirten Uzunay, "kadınların güvende olmadığı bir toplumda çocukların da güvende olamayacağını" ifade etti. Uzunay, "farklı kimlik ve düşüncelerden kadınların ortak bir mücadele hattında buluşmasının önemine işaret ederek kadınların yalnızca 8 Mart’ta değil yılın her günü birlikte mücadele etmesi gerektiğini" söyledi.

Van Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Neslihan Şedal da kadınların üretim alanlarında daha güçlü şekilde yer almasının önemine değindi. Kadınların ekonomik olarak güçlenmesi ve kendi yaşamlarını kurabilmeleri için yerel yönetimler olarak çalışmalar yürüttüklerini belirten Şedal, kadınların üretim alanlarının genişletilmesi ve ekonomik özgürlüklerinin desteklenmesi için mücadeleyi sürdüreceklerini kaydetti.

Edremit Belediyesi Eşbaşkanı Rabia Başak Koç ise kadınların üretim alanlarında büyük bir emek ortaya koyduğunu belirterek kadın dayanışmasının önemine vurgu yaptı. Kadın emeğinin desteklenmesi gerektiğini ifade eden Koç, tüm engellemelere rağmen kadınların dayanışma içinde mücadeleyi büyütmeye devam edeceğini söyledi.

Açıklamada, şöyle denildi:

"Kadınların yalnızca temsil edilen değil; aynı zamanda yöneten, üreten ve karar veren bir özne olması gerektiğini savunuyoruz. Bu meclis; kadınların sorunlarını doğrudan ifade edebileceği, çözüm üretebileceği ve dayanışma ağlarını büyütebileceği bir platform olacaktır. Kadın özgürleşmeden toplumun özgürleşemeyeceğini, eşitlikçi ve demokratik bir yaşamın ancak kadın öncülüğüyle mümkün olacağını biliyoruz. Dayanışma içinde daha güçlü bir yerel yönetim anlayışını benimsiyoruz" 

Kadın Meclisi'nin işleyişi  

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesine göre kurulan Kadın Meclisi; şiddetle mücadele, istihdam, sosyal destek, kültür-sanat ve eğitim gibi alanlarda projeler geliştirecek.

Meclis yapısına dair şu detaylar paylaşıldı:

Kararları yürütmek üzere 7 kişilik bir kurul seçilecek. Belediye birimleri ve kadın komisyonu temsilcilerinden oluşacak Meclis, 6 ayda bir yenilenecek. Çalışmalar, Kadın Politikaları Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülecek.

Kadınlarla sohbet eden müdürlük çalışanları, kadınların herhangi bir sorunla karşılaştıklarında ya da bir faaliyet yürütmek sitediklerinde ne yapmaları gerektiğini anlatan broşürleri kapı kapı dolaşarak dağıttı.  

Müdürlük çalışanları kadınlara, belediye bünyesinde hizmet veren Hebûn Kadın Dayanışma Merkezi'nin faaliyetleri hakkında da bilgiler verdi.

Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’un yanıtlaması istemiyle verilen soru önergesinde Türkoğlu, "Jin Jiyan Azadi" şarkısı eşliğinde saçlarını ören Avcı’nın gözaltına alınmasının hukuki dayanağını sordu.

"Kadınların dayanışması hedef alındı"

Türkoğlu önergesinde, Rojava’daki çatışmalar sırasında kadın bedenine yönelik işkence ve kadınların saçlarının kesilmesi görüntülerinin dünya kamuoyunda büyük tepki topladığını hatırlattı. Bu vahşete karşı binlerce kadının saçlarını örerek bir protesto dalgası başlattığını belirten Türkoğlu, şu ifadeleri kullandı:

"Kocaeli'de yaşayan sağlık emekçisi İkra Avcı, bu dayanışmayı sergilediği için erkek egemen aklın hedefi haline gelmiştir. Sosyal medyada başlatılan linç kampanyasının ardından Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığı ve İl Sağlık Müdürlüğü adli ve idari soruşturma başlatmıştır. Avcı, 25 Ocak 2026 tarihinde 'Jin Jiyan Azadi' şarkısının 'örgüt propagandası' olduğu iddiasıyla gözaltına alınmıştır."

"Saç örmek hangi etik kurala aykırıdır?"

Türkoğlu, Adalet Bakanı’na şu soruları yöneltti:

Kadınlara karşı işlenen suçlara tepki göstermek suç mudur?

Kadın mücadelesini simgeleyen "Jin Jiyan Azadi" şarkısının hangi sözü "örgüt propagandası" içermektedir?

Saç örmek hangi etik davranış ilkelerine aykırıdır?

İkra Avcı hakkında açılan bu soruşturmayla, bölgedeki savaş suçlarının üzerinin örtülmesi mi amaçlanmaktadır?

Sosyal medyada İkra Avcı’yı hedef gösteren, ırkçı ve cinsiyetçi paylaşımlarla dijital şiddet uygulayan kişiler hakkında herhangi bir işlem yapılmış mıdır?

Savaş suçları ve toplumsal tepki

Önergede, Kuzey ve Doğu Suriye’de kadınlara yönelik işlenen suçlara karşı ses çıkaranların kriminalize edilmesinin kabul edilemez olduğu vurgulandı. Türkoğlu, hedef gösterilen kadınlara yönelik linç girişimlerinin yargı eliyle meşrulaştırılıp meşrulaştırılmadığının açıklanmasını talep etti.

Gözaltına alındıktan sonra İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü'ne götürülen İkra Avcı, ifadesi alındıktan sonra dün çıkarıldığı mahkemece adli kontrol şartı uygulanarak serbest bırakıldı.

Toplantı, Eşbaşkan Canan Uzunay’ın başkanlığında yapıldı. Oturumda, DEM Partili üyeler tarafından hazırlanan “Toplumsal Cinsiyete Dayalı Şiddetle Mücadele Tutum Belgesi” ve Avrupa Yerel Yaşamda Kadın-Erkek Eşitliği Şartı (CEMR Sözleşmesi) protokolleri ele alındı.

AK Parti’li üyeler eleştirdi

Oylamaya sunulan her iki protokol, AK Partili meclis üyelerinin tepkisiyle karşılandı. AK Parti’li üyeler, yürürlükte bulunan mevcut yasaların kadına yönelik şiddetle mücadele konusunda yeterli olduğunu savunarak, şu ifadeleri kullandı:

“Kadın beyanı esastır söyleminin yıllar içinde kadına yönelik şiddeti artırdığına hepimiz şahit olduk. Kadın beyanı esastır demek, erkeğin yok sayılması anlamına geliyor. Tutum belgesindeki bazı maddelerin İstanbul Sözleşmesi’ni esas aldığını görüyoruz. Biliyorsunuz, İstanbul Sözleşmesi’nden Türkiye Cumhuriyeti Devleti çekilmiştir. Devlet kurumlarında bu maddelerin uygulanmaması gerektiği görüşündeyiz. Bu nedenle ret oyu veriyoruz; ancak kadınlar bizim için çok kıymetlidir.”

“Mevcut yasalar kadınları korumuyor”

Eşbaşkan Canan Uzunay ve DEM Partili kadın meclis üyeleri ise mevcut yasaların kadınları korumakta yetersiz kaldığını ve yerel yönetimlerin bu alanda sorumluluk alması gerektiğini vurguladı:

“Mevcut yasalar yeterli olsaydı, yalnızca bir yılda 391 kadın katledilmezdi. Kadınlar hâlâ bu eşitsiz ortamda kendini savunmaya çalışıyor. Psikolojik, ekonomik ve fiziksel şiddete maruz kalan bir kadının beyanı neden rahatsızlık yaratsın? Zaten kadınların kendini ifade edebileceği alanlar büyük ölçüde kapatılmış durumda. Bu protokol yalnızca ‘kadın beyanı esastır’ ilkesini içermiyor; şiddetle mücadelede bütüncül bir politika ortaya koyuyor. Ayrıca İstanbul Sözleşmesi, diğer tüm uluslararası sözleşmelere dayanak oluşturan bir metindir. Kadın beyanının esas alınmasının tarihsel ve toplumsal nedenleri vardır. Kadınların sistematik olarak yok sayıldığı bir düzende, biz kadın beyanının önemli olduğunu savunuyoruz. Çünkü biz bir kadın partisiyiz.”

Yaşanan tartışmaların ardından, Toplumsal Cinsiyete Dayalı Şiddetle Mücadele Tutum Belgesi ve CEMR Sözleşmesi, oy çokluğuyla belediye meclisinde kabul edildi.

Kabul edilen Tutum Belgesi; belediye yönetimini, meclisi, tüm belediye personelini, belediye hizmetlerinden yararlanan halkı ve belediye ile ilişkili tüm paydaşları kapsıyor. Belge, güvenli, eşit ve şiddetsiz bir kent yaşamı için önleyici, destekleyici ve yönlendirici çalışmaların esas alınmasını öngörüyor.

Hayatın Renkleri Solmasın Derneği Başkanı Osman Turğut, açtıkları stantla kadına yönelik şiddete karşı farkındalık oluşturmak istediklerini söyledi. Turğut, gönüllülerle birlikte gelen ziyaretçilere bilgilendirmede bulunduklarını da ifade etti.

DEM Parti il binasında bir araya gelen kadınlar; Van AVM, Cumhuriyet Caddesi ve Beşyol mevkiinde bildiri dağıtımı gerçekleştirdi. Kadınlar yürüyüşe davet edildi.

Bildiri dağıtımına Van Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Neslihan Şedal, Van Büyükşehir Belediyesi Meclisi Eş Sözcüsü Leyla Çelik, Edremit Belediyesi Eşbaşkanı Rabia Başak Koç, DEM Parti İl Eşbaşkanı Gülşen Kurt, DBP İl Eşbaşkanı Gönül Uzunay, il ve ilçe örgütlerinin eşbaşkanları ile yönetimlerinin yanı sıra çok sayıda kadın katıldı.

Bildiri dağıtımı sırasında sık sık alkış, zılgıt ve "Jin Jiyan Azadi" sloganları atıldı.

Mizgin Ertekin, henüz bilinmeyen bir nedenle yurdun 4. katından aşağı düştü. Olayı gören diğer öğrencilerin ihbarı üzerine bölgeye sağlık ve polis ekipleri sevk edildi.

Olay yerinde yapılan ilk müdahalenin ardından ağır yaralı olarak ambulansla hastaneye kaldırılan Ertekin, doktorların tüm müdahalelerine rağmen kurtarılamayarak hayatını kaybetti.

Cenazesi İstanbul'da defnedilecek

Mizgin Ertekin'in cansız bedeni, kesin ölüm nedeninin belirlenmesi ve otopsi işlemleri için Adli Tıp Kurumu'na götürüldü. Genç öğrencinin cenazesinin işlemlerin ardından İstanbul'da defnedileceği öğrenildi. Ertekin ailesinin ise taziyeleri Hakkari'nin Yüksekova ilçesine bağlı Page (Çukurca) köyünde kabul edeceği öğrenildi.

Raporun basına yansımasının ardından, Manisa'da yaşayan bir vatandaşın savcılığa verdiği ifade soruşturmaya yeni bir boyut kazandırdı.

"Kolundan tutup 'Yürü, gidiyoruz' dedi"

Olay tarihinde eşiyle birlikte bir etkinlik için Van'da bulunduğunu belirten tanık, Rojin'in kaybolduğu 27 Eylül akşamı misafirhaneye dönerken yolda tanık olduğu diyaloğu savcılıkla paylaştı.

GazeteDetay'ın haberine göre tanık, ifadesinde, Rojin Kabaiş'e benzettiği genç bir kızın yanında, yaklaşık 1.70 boylarında bir erkek gördüğünü belirterek o anları şöyle anlattı:

"Bir erkek, Rojin’e benzettiğim kızın kolundan tuttu. 'Yürü gidiyoruz' dedi. Kız da 'Babamın haberi var mı?' diye sordu. Erkek şahıs ise 'Var' cevabını verdi."

Araçta ikinci bir kişi daha olduğunu söyledi

Tanığın ifadesindeki en kritik detay ise DNA raporuyla örtüşen "ikinci şahıs" vurgusu oldu. Tanık, yolun karşısında bekleyen bir araç olduğunu ve aracın içinde genç bir erkeğin daha bulunduğunu belirterek, "Kızla birlikte o araca bindiler. Nereye gittiklerini bilmiyorum" dedi.

"DNA raporunu görünce şüphelendim"

Olayın üzerinden bir yıl geçmesine rağmen neden şimdi ifade verdiği sorulan tanık, basında yer alan Adli Tıp raporuna dikkat çekti. Tanık, "Haberlerde Rojin'in üzerinde iki kişinin DNA’sının bulunduğunu okuyunca, o gece gördüğüm iki erkek aklıma geldi ve şüphelenerek ifade verme gereği duydum" açıklamasında bulundu.

Savcılığın, bu yeni ifade doğrultusunda soruşturmayı derinleştirmesi ve tanığın tarif ettiği eşkaller ile araç üzerinde inceleme başlatması bekleniyor.

Van Barosu Kadın Hakları Merkezi tarafından yapılan açıklamada, 134 kişinin DNA profilinin, Adli Tıp Kurumu Biyoloji İhtisas Dairesi'nde elde edilen DNA profilleriyle Van Jandarma Kriminal Laboratuvarı’nda karşılaştırıldığı anımsatılarak, bu sayının son olarak 195 kişiye çıkarıldığı bildirildi.

Yurt ve üniversite güvenlik görevlilerinden de DNA örnekleri alındığı, kıyaslanacak profil sayısının artabileceği belirtildi.

Otopsi sırasında kullanılan tüplere ilişkin bulaş hususunda oluşan şüpheye karşılık, söz konusu tedarikçi, üretici ve ilgili ATK personelleri hususunda araştırmaların yapıldığı ifade edildi.

Otopsi CD'sinde çizik iddiaları

Van Barosu Kadın Hakları Merkezi tarafından yapılan açıklamada, Van Baro Başkanı Sinan Özaraz ve dosya takip komisyonunun Salı günü Başsavcı Vekili ile görüştüğü belirtildi. Açıklamada, "Görüşmede, soruşturmanın daha etkin yürütülmesi ve kısa sürede sonuçlandırılması amacıyla Van Cumhuriyet Başsavcısı, Başsavcı Vekili ve dosyadan sorumlu mevcut Cumhuriyet Savcısı tarafından birlikte ve koordineli şekilde takip edileceği bilgisi paylaşılmıştır" denildi.

Yapılan açıklamada, Rojin Kabaiş'in şüpheli ölümü kapsamında Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'ne yönelik aile adına yapılan suç duyurusuna dair gelişmelere de yer verildi. Açıklamada, "Rojin Kabaiş'in şüpheli ölümünde Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nin kusur ve ihmali bulunduğu iddialarına ilişkin, aile adına yaptığımız suç duyurusu hakkında, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu gereği, söz konusu fillerin 'görev suçu' kapsamında olduğu ve soruşturmanın üniversite tarafından yürütülmesi gerektiği gerekçesiyle 14 Kasım 2025 tarihinde 'Görevsizlik Kararı' verilmiştir. Rojin Kabaiş'in kaldığı Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi kampüsü içinde bulunan Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bağlı KYK yurdunun olası kusuru yönünden yürütülen soruşturmada ise Van Valiliği İl İdare Kurulundan soruşturma izni talep edilmiş olup süreç izin aşamasında beklemektedir" denildi.

Kamuoyunda yer alan otopsi CD'sinin çizik olduğu iddialarına da değinilen açıklamada, çizik olanın yalnızca bir kopya olduğu, orijinal CD'lerin Adli Tıp Kurumu'na gönderildiği ve inceleme sonrası orijinallerden suret alınabileceğinin daha önce iletildiği hatırlatıldı. Dün yapılan görüşmede, orijinal CD'den suret verilmesi talebinin ilgili makamlara iletildiği kaydedildi.

Van Barosu Kadın Hakları Merkezi, Rojin Kabaiş'in şüpheli ölümünün tüm yönleriyle aydınlatılması için soruşturmanın titizlikle takip edildiğini vurguladı.

Ne olmuştu?

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü birinci sınıf öğrencisi Rojin Kabaiş, geçen yıl 27 Eylül'de kaldığı yurttan ayrıldıktan sonra kaybolmuş, 15 Ekim'de de Van Gölü kıyısındaki Mollakasım Mahallesi sahilinde cansız bedeni bulunmuştu. Soruşturma kapsamında Adli Tıp Kurumu Biyolojik İhtisas Dairesi tarafından hazırlanan rapor 10 Ekim'de dosyaya girmiş, Kabaiş'in göğüs ve vajina iç bölgesinde iki ayrı erkeğe ait DNA tespit edildiği açıklanmıştı. (DHA)

Edremit Belediyesi, bu kez kadın merkezini Şabaniye Mahallesinde açtı. 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddetle Uluslararası Mücadele Günü vesilesiyle açılış için etkinlik düzenlendi. Açılış etkinliğine DEM Parti Van Milletvekili Gülderen Varlı, DEM Parti Edremit İlçe Eşbaşkanı Sevim Baş, Van Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Neslihan Şedal, Van Büyükşehir Belediyesi Meclisi Eşsözcüsü Leyla Çelik, Edremit Belediyesi Eşbaşkanı Rabia Başak Koç , ilçe belediyeleri kadın eşbaşkanları, Edremit  Belediyesi Kadın Meclisi, Kadın İl Kurulu, Barış Anneleri Meclisi ve çok sayıda kadın katıldı.

Kadınlar, açılış öncesi erbane eşliğinde halay çekti. Daha sonra konuşan DEM Parti Edremit İlçe Eşbaşkanı Sevim Baş, merkezin yeniden açılmasının tüm kadınlara hayırlı olmasını dileyerek, “Artan erkek şiddetine karşı tek mücadele yolu kadın dayanışmasından geçiyor.” dedi.

Edremit  Belediyesi Eşbaşkanı Rabia Başak Koç da Şamiram’ın kayyum atanmadan önce Van Büyükşehir Belediyesi ile ortak faaliyetler yürüttüğünü hatırlatarak şunları söyledi:

“Süphan Mahallesi’nde kadınların sosyal, kültürel ve danışmanlık ihtiyaçlarını karşılayan Şamiram, kayyım atanmasıyla birlikte kapatıldı. Kadınlar mağdur edildi. Bugün 25 Kasım’a doğru giderken Şamiram’ın kapılarını yeniden ve daha güçlü bir şekilde açmanın gururunu yaşıyoruz.”

Barış Annesi Hediye Koçak, kadınları selamlayarak Şamiram’ın barış ve dayanışmanın mekânı olmasını diledi.

DEM Parti  Van Milletvekili Gülderen Varlı, kadın mücadelesinin önemine dikkat çekerek, “Kadınlar meydanlarda sesini yükseltiyor. Bir 25 Kasım’a daha büyük bir mücadeleyle giriyoruz. Rojîn Kabaiş erkek şiddeti sonucu katledildi. Faillerini kadın mücadelesi ortaya çıkaracak.” dedi.

Yerine kayyım atanan Van Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Neslihan Şedal ise ''‘ Jin Jiyane jiyan xwebirêvebirin e' şiarıyla tüm çalışmalarımızı kadın bakış açısıyla yürüttük. Şamiram’ı da kadın özgürleşsin, tarihini araştırsın ve örgütlensin diye açmıştık.”Şedal, 15 Şubat’ta atanan kayyımın ilk icraatlarından birinin kadın merkezlerini kapatmak olduğunu anımsatarak ekledi: “Şamiram da kapatılan merkezlerden biriydi. Bugün ise daha güçlü bir iradeyle yeniden açıyoruz. Bilinsin ki biz alternatifsiz değiliz; kadın mücadelesi alternatifsiz değildir.” şeklinde konuştu.

Konuşmaların ardından kurdele kesimi ile merkezin açılışı gerçekleştirildi.

Kızının ölümüyle ilgili şüphelerini dile getiren Nizamettin Kabaiş, “katillerin bulunması için sonuna kadar mücadele edeceğini” söyledi.

“Kızım intihar etmedi, öldürüldü”

Nizamettin Kabaiş, kesin bir dille, "Yüzde yüz eminim ki kızım intihar etmedi. Bana inanmayan o kurumlara hakkımı helal etmiyorum. Kızımın öldürüldüğünü biliyordum. Şüphemiz, üniversitedeki o güvenlik güçlerinden yana. Son görüldüğü yerde güvenlik kulübesi var. Orada devriye geziyorlar. O iki güvenlik görevlisi görevden bile alınmadı. Van'daki üniversite öğrencilerinden hiçbir şüphem yok. O günden beri ne gecemiz gece ne de gündüzümüz gündüz" dedi.

Kabaiş, yetkililerin en başından itibaren olayın intihar olduğu konusunda ısrar ederek olayın üstünü kapatmaya çalıştığını iddia etti. Nizamettin Kabaiş, "Onlar ne kadar ısrar ettiyse ben de o kadar ısrar ettim ve ‘Hayır, kızım intihar etmedi’ dedim. Dosyaya gizlilik kararı koydular. Avukatların dahi dosyadaki bilgileri açıklayamıyor. Ama ben dosyada yer alan bilgilerin hepsini kamuoyu ile paylaştım. Böylece kızımın vücudunda iki erkeğe ait DNA bulunduğu kamuoyu tarafından öğrenildi” diye konuştu.

Nizamettin Kabaiş ayrıca, kızının cesedinin bulunduğu yerde yeterli ve kapsamlı bir inceleme yapılmadığını ve birçok delilin göz ardı edildiğini belirtti.

“Üniversite ve yurdun ihmali çok büyük”

Nizamettin Kabaiş, yurt ve üniversite yönetimini gerçeğin araştırılmasını engellemekle suçladı. Kabaiş, yetkililerin Rojin'in arkadaşlarının konuşmasına izin vermediğini ve öğrenci eylemlerine de engel olduklarını belirtti.

Nizamettin Kabaiş, öğrenciler Rojin için yürüdüğünde polisin onlara engel olduğunu ve öğrencilerin 17-18 gün boyunca yürüyüş yaptığını ifade etti.

Üniversite rektörünü de eleştiren Kabaiş, "Ben Amed’den (Diyarbakır) 380 kilometre yol geldim ama rektör ne bir başsağlığı dilemeye ne de ‘özür dilerim’ demeye geldi" dedi.

Baba Kabaiş, yurt ve üniversitenin kendilerine geç haber verdiğini de vurgulayarak, "O gece Rojin yurda gitmemişti, saat 11’de yoklama yapılması gerekiyordu" şeklinde konuştu.

“Ciğerlerinde su yoktu”

Nizamettin Kabaiş, şüphelerini güçlendiren durumlara dikkat çekerek şunları söyledi:

"Boğulan birinin akciğerleri su ile dolu olur. Kızımın akciğerlerinde su yoktu. Suda boğulan birinin vücudu şişer ama kızımın vücudu şişmemişti ve elbiseleri yırtılmamıştı. Onlar 24 kilometre suyla sürüklendiğini söylüyorlar ama bu bir yalan. Vücudu sapasağlamdı."

Kabaiş ayrıca otopsi raporuna da değinerek, tanıdıkları bir doktorun otopsiye girdiğini ve otopsiden sonra kendisine, "Boğazında darp izleri vardı" dediğini aktardı. Kabaiş bu bilginin de dosyada yer aldığını söyledi.

“Sonuna kadar mücadele edeceğim”

Kızının katillerini bulmak için mücadelesini sürdürdüğünü belirten Kabaiş, bazı çevrelerin kendisini tehditlerle susturmaya çalıştığını ancak geri adım atmayacağını ifade etti.

Kabaiş sözlerine şöyle devam etti:

"Tehditlerle bizi korkutup bu davadan vazgeçmemizi istiyorlar ama aksine, direnişimi daha da büyütecek ve sonuna kadar sürdüreceğim. Yurt dışı numaralarından tehdit mesajları alıyorum."

Baba Kabaiş, konuşmasının sonunda bu dosyanın aydınlatılması gerektiğini belirterek, "Kızımın başına ne geldiği bilinmeli. Bu uğurda ölsem de kızımın davasından vazgeçmeyeceğim. O iki erkeğe ait DNA’lar ile kızımın atletinde bulunan bir kadına ait kanın kime ait olduğu ortaya çıkarılırsa cinayet de aydınlatılacaktır. Atlette bulunan kadın bir kadına ait olduğu da yine benim ısrarların sonucu savcılık tarafından araştırıldı” dedi.

Sürdürdüğü adalet mücadelesi ile ülkenin gündemine düşen Rojin Kabaiş’in babası Nizamettin Kabaiş, ANKA Haber Ajansı'na konuştu. Nizamettin Kabaiş, şunları söyledi:

"19 seferdir Van'a gidip geliyorum"

Neden o kadar intiharda ısrar ettiler? Olaydan sonra acımızı ikiye katladılar. Dediler intihar etmiş. İntiharla ilgili bir delil, bir kanıt ortada yokken bazı yetkililer o şekilde bizi çok üzdüler. 19 seferdir ben Van'a gidip geliyorum. Biz çok acı çektik. Hem ben hem ailem biz çok zor durumdayız. 27 Eylül'de kayboldu. Kaybolduktan sonra da 18 gün boyunca arama aramalar yapıldı. En son üniversiteden 24 kilometre uzaklıkta Mollakasım'da cansız bedeni bulundu. O bizi çok üzdü bizim için çok zor bir gündü.

"Şu ana kadar kimse yargılanmadı, ceza almadı"

Şu anda kadar herhangi bir görevde uzaklaştırma yapılmamış. Ceza verilmemiş kimseye. Ama biz şikayetçi olduk. Tekrardan şikayetçi olduk. Hem yurt hem üniversite hem de rektör ile ilgili çelişkiler vardır. O kendi üzerine çelişkileri çekiyor. Çünkü otopsi orada çok bekledi. Ortaklıkta çok dolaşıyordu. Bir de öğrenciler soruyor, diyor ki bizim arkadaşımıza ne oldu? Sürekli yürüyüş yapıyorlar, oturma eylemi yapıyorlar. Rektörlük bunlara da engel oluyor. Niye engel oluyorsun? Sen bize değer vermedin. Bari öğrencilerine değer ver. Oturma eylemi yapsınlar, açıklama yapsınlar, sorsunlar. 'Bizim sınıf arkadaşımıza ne oldu?' sorusunu soruyorlar. Bu DNA'lar ikinci rapor adli tıptan geldi. DNA'lar tespit edildi. Artık daha bulaş değil. Rojin'in bedenin neresinden tespit edildi. O da bellidir ki yani bir cinayettir.

"Rojin'in son olarak konuştuğu 6 kişiyi bize açıklamadılar"

Rojin'in telefonu daha açılmamış. 'Şifresi uzun, açamadık' dediler ama bence alakası yok, yani bunu bilen kişiler biliyor. Mesela diyelim ki Rojin'in telefon numarasını bir bayiye veya bir operatör firmasına götürsen belli eder kiminle konuşmuş, kimi aramış ya da kim onunla konuşmuş. O üç günün içinde kaç kişiyle konuşmuş... Bunu o zaman da açıkladılar. Rojin Van'da iken, üniversitede üç günün içinde 16 kişi ile konuşmuş. Bunu bize bildirdiler. Biz de aileyi yoklama ettik. Bizden 10 kişi Rojin'le konuşmuş. Teyzesi, halaları, iki tane de ablaları evli var, annesi ve ben. 10 kişi bizden tespit ettik. savcılığa bilgi verdik. Yani hal hatırı, konuşurken durumu nasıl idi gibi bilgileri bizden sordu. Ama kalan o 6 kişi de diyelim ki 2-3 kişi Van Üniversitesi, onun arkadaşları olabilir. Çünkü o zaman grup kurmuşlardı WhatsApp'tan. Acaba o diğer kişiler kimdir? Onu da bize açıklamadılar.

"Oda arkadaşının yanımıza gelmesine izin vermediler"

Oda arkadaşı bizimle hiç görüşmedi. Biz çok istiyorduk. Kayıp sürecinde de oradaydık. Annesiyle teyzeleri oradaydı. Bayan masaları ayrıydı. Sürekli biz ısrarla müdürlere söyledik. Zaten müdürler orada ayrılmıyordu kayıp sürecinde. Dedik gelsin, annesiyle görüşsün. Sen üç gece Rojin'le beraber orada aynı yerde yatmışsın. Morali nasıldı? O gece nereye gitti? Bunları soracaktı oda arkadaşına. Maalesef görüştüremediler müdürler. Ben üniversitedeki yurttan şüpheleniyorum. Bırakmadılar oda arkadaşı yanımıza gelsin. Yani en son telefonda o gece iki sefer o konuşmuş Rojin ile annesinden sonra.

"Neyi bekliyorlar?"

Ailelere çağrım vardır. Yani buradaki sürekli ben söylüyorum herkesten rica ediyorum burada bilen, duyan kişiler varsa yakın köylerde olsa, üniversitede olsa, öğrenciler olsa herkesten rica ediyorum, ailelerinden rica ediyorum. Herhangi birisi bir şey biliyorsa, görmüşse bize yardımcı olsunlar. En azından yakın zamanda bu katiller bulunsun. Yani bu belli ki bir cinayettir.

Biz bakana da söylemiştik. Bu iki DNA bulunması lazım artık yani bunun durma zamanı değil. Yani iki erkeğe ait DNA bir bayanın vücudunda tespit edilmişse, bulaşta da değilse neyi bekliyorlar? Niye bekliyorlar? Bunun araştırılması lazım. Bu kişilerin bulunması lazım. Mutlaka bulmasını istiyoruz. Hem üniversite hem her iki köy. Çünkü olayın olduğu yakın bölgelerin erkek DNA'larına mutlaka bakılması lazımdır ki katillerin izinin o şekilde bulmasını istiyoruz. Bunu ricada bulunduk.

"Atletinde başka bir kadına ait kan izine rastlandı"

Rojin'in atletinde kan izine rastlanmış. Bunu da sürekli ben söyleyeceğim ki her şey açığa çıksın. Yani o kan önceden bize dediler ki tespit edilmiyor. Daha sonra biz gene sorduk savcılıkta. O kan başka bir kadına ait olan kanmış Rojin'in atletinde. Kan kimindir? Neyi nesi? O kadın kimdir? Onun tespit edilmesi lazım. Ki o kadın acaba aracı mı oldu, Rojin'i bir yere mi götürdüler?" 

Raporda otopside yer alan, cenaze bulunduğu sırada orada bulanan, cenazenin hastaneye taşınmasına yer alanlar ile Rojin Kabaiş'in irtibat kurduğu (üniversite ve diğer arkadaşları vb.) kişilerin yer aldığı 134 kişiden DNA örneklerinin alındığı vurgulanarak Kabaiş'in vücudunda bulunan iki DNA örneğinin 134 kişiden alınan DNA ile eşleşmediği ifade edildi. Bu sonucun bulaş ihtimalini ortadan kaldırdığına dikkat çekildi. Savcılık, bu aşamadan sonra şüpheliler üzerine DNA çalışması yapacak.

Kadın Ormanı projesi, İpekyolu Belediyesi Meclisi Kadın Komisyonu öncülüğünde; Kadın Politikaları Müdürlüğü ile Tarımsal Hizmetler Müdürlüğü’nün ortak çalışmasıyla hayata geçiriliyor. Bostaniçi TOKİ bölgesinde, belediyeye ait 8.700 metrekarelik alana 500 adet meşe ağacı dikilerek, kadınların doğayla, toprakla ve yaşamla kurduğu güçlü bağı açığa çıkarılacak. Ormanın kurulacağı alan, Kadın Komisyonu üyeleri ile Kadın Politikaları ve Tarımsal Hizmetler Müdürlükleri tarafından birlikte gezilerek son hazırlıklar yerinde incelendi.

Yetkililer, "Her bir meşe fidanı, kadınların üretkenliğini, direncini ve yaşamı yeniden yeşertme gücünü temsil edecek. Kadın Ormanı, geleceğe bırakılacak nefes dolu bir miras ve dayanışmanın kök saldığı bir alan olarak kente kazandırılacak. Açılış, 27 Ekim Pazartesi günü saat 10.00’da gerçekleştirilecek ve tüm halkımız davetlidir." bilgisini verdi.

Ancak polis araştırmasında, beklenmeyen bir durumla karşılaştı: Nina Kutina adlı Rus bir kadın, beş ve altı yaşlarındaki iki kız çocuğuyla birlikte, el yapımı eşyalar ve doğal araç gereçle çevrili bir mağarada yaşıyordu.

BBC'ye konuşan 40 yaşındaki Kutina, "Daha önce hiç mağarada yaşamamıştık" diyor.

Peki Kutina buraya nasıl geldi?

Nina Kutina, kızlarıyla birlikte o mağarada dokuz ay kaldıklarını anlatıyor.

O zamanlar oğlu Luchezar, birkaç saat uzaklıktaki Arambol'da bir arkadaşlarıyla kalıyor ve orada okula gidiyormuş.

Yaşadıkları mağara ormanda olmasına karşın, meyve ve temel ihtiyaçları alabildikleri Gokarna'ya oldukça yakın.

Kutina, et yemediklerini, kızlarının doğduklarından beri vejetaryen beslendiğini söylüyor.

Ona göre doğal yaşam tarzları sayesinde çocuklar hiç hastalanmamış.

"İnsanlar buraya kutsal olduğu için geliyor. Çok ilginç bir yer. Biz ise keşfetmek için geldik. Doğayı seviyoruz ve önceden de ormanlarda yaşamıştık. Mağara ise yeni bir deneyim oldu" diyor.

Kutina, mağarada yaşama isteğinin temelinde ise, 2024'ün Eylül ayında trafik kazasında kaybettiği büyük oğlu Dmitriy için yas tutmak olduğunu anlatıyor.

Tahtalardan yatak yapmış, yere hasırlar sermiş ve el yapımı eşyalarla mağarayı süslemişler.

Onları bulan polis, ailenin "rahat göründüğünü" bildirmiş ancak Kutina'yı, ormanda çocuklarla yaşamanın tehlikeli olabileceği konusunda uyarmış. Bu bölgede yılanların, vahşi hayvanların yaşadığı ve yağışlı mevsimlerde heyelan görülebildiği biliniyor.

Bir Telegram kanalı kuran Kutina, burada "Hiçbir yılan bize zarar vermedi. Hiçbir hayvan saldırmadı. Yıllarca sadece insanlardan korktuk" diyor.

Ancak polis Kutina'nın vize süresi dolduğunu belirterek aileyi göç merkezine sevk etti.

Kutina, büyük oğlunun ölümünden sonra bu belgeleri yenileyecek gücü kendisinde bulamadığını söylüyor.

Geçen ay hep birlikte Rusya'ya geri döndüler.

Kaynak,Nina Kutina / Nina Kutina çocuklarıyla birlikte yıllarca doğayla uyum içinde yaşadıklarını söylüyor.

Nina Kutina, eskiden Leningrad olarak bilinen St. Petersburg kentinde doğdu ve Sibirya'daki Krasnoyarsk'ta sekiz yıl eğitim aldı. Ardından Rusya'da seyahat etti ve Ukrayna, Tayland, Malezya, Endonezya, Sri Lanka, Kosta Rika, Nepal ve son olarak Hindistan'da yaşadı.

Eğitim alanında diploması var ancak Moskova'da iç mimar olarak çalışmış ve en büyük oğlu Dmitriy ile birlikte 15 yıl önce Rusya'yı terk etmiş:

"Moskova'da beton binaların arasında yaşamak istemedim. Deniz kenarında yaşamak ve böylece çocuklarımın kumda koşabilmesini, dünyayı görebilmelerini istedim. Böylece daha ilginç ve sağlıklı bir yaşamları olabilirdi."

Yurtdışında önce ikinci oğlu Luchezar'ı ve sonra iki kız çocuğu Ama ve Prema'yı dünyaya getirmiş.

Çocuklarını evde, tıbbi destek olmaksızın doğurduğunu anlatıyor.

Aile olarak birbirlerine çok bağlı olduklarını da ekliyor:

"24 saatimi çocuklarımla geçiriyorum. Eğitim diplomam var, sanatla ilgilendim ve müzik yapıyorum. Yıllarca açık havada, doğayla iç içe yaşadım."

PecheRNaYa ZhizN (Mağara Yaşamı) adlı Telegram kanalında örgü dersleri veriyor. Göç merkezine götürüldüklerinde bile çizim ve heykel öğrettiğini anlatıyor.

Onu tanıyanlardan Vasiliy Kondraşov, Kutina'nın ilk olarak 10 yıl önce oğluyla Goan'da bir ormanda yaşadığını anlatıyor.

Onu orada ziyaret eden Kondraşov, Nina'nın doğada yaşamaktaki başarısını şöyle anlatıyor:

"Tropikal ağaçların devasa köklerinin arasında Nina kumaşlardan iki oda yapmıştı. Doğal bir havuz inşa etmiş, etrafını kil ve doğal eşyalarla döşemişti. Yılanlardan korkmuyor musun? diye sorduğumda, 'İki yılan yakınlarda yaşıyor ama birbirimizi tanıyoruz' demişti."

Kaynak,Nina Kutina / Polis, Nina Kutina ve çocuklarının mağarada "rahat göründüklerini" bildirdi.

Kutina yetkililerden kendisini serbest bırakmasını ve ev kiralamasına izin vermesini istediğini anlatıyor ancak Bangalore yakınlarında bir göçmen merkezinde kızlarıyla tutulmuş. Oğlu ise yakınlarda bir sığınaktaymış.

Bu durumun stres yaşamalarına neden olduğunu söyleyen Kutina, oradaki şartlarının mağaradakinden çok daha kötü olduğunu anlatıyor.

Tutuldukları merkezdeki koşulların işkenceyi andırdığını ifade eden Kutina, oradaki personelin eşyalarını çaldığını, ölen oğlunun küllerine el konduğunu ve geri verilmediğini söylüyor:

"Polis güya bizi vahşi hayvanlardan koruyacaktı ama bizi oraya yerleştirerek hamamböcekleriyle dolu bir yerde uyumamıza neden oldu. Çocukları açlıktan ve soğuktan koruyacaklardı ama mağarada ben onlara güzel yemekler pişiriyordum, orada ise çocuklar aç ve vitaminsiz bırakıldı."

BBC Hindistan'daki yetkililere ulaştı. Yetkililer, "Rus vatandaşının iddiaları ciddiyetle incelenmektedir. Bölgenin yetkililerinin konuyla ilgili rapor hazırlaması istenmiştir. Eğer iddialar doğruysa bununla ilgili derhal adım atılacaktır" açıklamasını yaptı.

Başka bir yetkili ise "hırsızlıkla ilgili iddiaların abartılı olduğunu" savundu ve raporu bekleyeceklerini kaydetti.

Kaynak,Nina Kutina / Nina mağaradaki yaşamlarının, göç merkezindekinden daha konforlu olduğunu söylüyor.

BBC'ye konuşan bir Hindistan yetkilisi, Kutina'nın Rusya'ya dönmek için Rus Büyükelçiliği'yle temasa geçtiğini açıkladı. Ancak bu süreç Dror Shlomo Goldstein isimli, Goa'da yaşayan İsrailli bir iş insanının dava açması sonucu uzadı.

İddiaya göre Goldstein, kız çocukları Ama ve Prema'nın babası olarak çocukların Rusya'ya gönderilmesine karşı çıktı ve gözetim altında tutulmalarını istedi.

Sosyal medya hesabında Goldstein, "Çocuklarla temas kurmak son yıllarda gittikçe zorlaştı. Onları bulduğumda bile benden uzak duruyorlar ve onları daha doğmadan terk ettiğimi söylüyorlar. Ancak ben onları her zaman çok sevdim" yazdı.

BBC'ye ise çocuklar için dava açtığını ancak mahkemenin DNA testi istediğini ancak çocuklar anneleriyle gitmeden önce bunu edinemediğini söyledi.

Kutina ise Goldstein'le ilgili konuşmayı reddetti ve "o kişiyle temasının" kalmadığını söyledi.

Kutina şimdi akrabalarıyla birlikte Moskova'da yaşıyor. Çocuklarını okula göndermeyi düşünmüyor ve evde eğitim vermeyi planlıyor. Ormanda çocuklarıyla yürümeyi sevdiğini anlatıyor.

Gelecek için planları arasında yeni yerler görmek de var, ancak bunun için resmi belgeleri hazırlamak da planları arasında.

Imran Qureshi'nin katkıyısıyla hazırlandı.

Kaynak: BBC News Rusça

Kursun açıldığı günden bu yana devam ettiğini söyleyen Nurgül Kıyagan, spor salonunun evine yakın olmasının büyük avantaj olduğunu belirterek, “Kadın kadına olmak bizim için çok kıymetli. Tadilat sürecinde çok eksik hissettim. Açılır açılmaz yeniden başladım. Burası artık hayatımın bir parçası oldu" dedi.

Tesettürlüler için özel alan

Tesettürlü katılımcılar için oluşturulan özel alanda egzersiz yapan Elif Kale de “Tesettürlü olmam nedeniyle her yerde rahat spor yapamıyordum. Ama burada kadınlarla birlikte olmak, kendimi güvende hissetmemi sağlıyor. Spor sayesinde hem fiziksel hem ruhsal olarak yenileniyorum” dedi.

Sümeyye Akkuş ise, “Bu hizmet sayesinde sağlıklı kilo verdim. Rahat hareket edebiliyorum, çünkü tamamen kadınlara özel. Umarım diğer mahallelerde de bu tür alanlar açılır” temennisinde bulundu.

Hatice Çiftçi de “Kendimi çok daha zinde hissediyorum. Yakın olması devamlılık sağlıyor. Belediyemizin bu hizmetinden çok memnunuz” sözleriyle memnuniyetini dile getirdi.

Bedia Tanışan, “Eğer ücretli olsaydı katılamazdım. Belediyemize teşekkür ederim, çünkü bu hizmet bizim için çok kıymetli,” diyerek erişilebilirliğin önemine vurgu yaptı.

Belediye bünyesinde spor eğitmeni olarak görev yapan Berfin Toner, kadınlara yönelik bu hizmetin büyük ilgi gördüğünü belirtti.

Toner, “Tadilat sonrası kapasitemizi iki katına çıkardık. Haftanın dört günü, iki grup halinde eğitim veriyoruz. Kadınlar çok istekli ve bu da bizi motive ediyor” dedi.

Eşbaşkan Uzunay, kadınların yaşam hakkına yönelik şiddete ve cezasızlık politikalarına dikkat çekti.

27 Eylül 2024’te kaldığı yurttan ayrıldıktan sonra Rojin Kabaiş’in cansız bedeninin 15 Ekim 2024’te Van Gölü kıyısında bulunduğunu hatırlatan Uzunay, Adli Tıp Kurumu raporunda iki farklı erkeğe ait DNA örneği tespit edildiğini söyledi.

Uzunay, konuşmasında şunları ifade etti:

“Bu durum, kadınların yaşam hakkını tehdit eden sistematik erkek şiddetinin ve adli süreçlerdeki eksikliklerin bir başka göstergesidir. Kadınların adalet arayışını boğan cezasızlık kültürüne son verilmesi için çağrıda bulunuyoruz. Kaybettirilen yalnızca Rojin değil; onun hayalleri, geleceği ve yaşam hakkıdır. Rojin’e bakışımız, bu ülkenin adaletle olan sınavıdır. Bizler, amasız ve fakatsız, bu cinayetin aydınlatılmasını ve faillerin derhal adalet önüne çıkarılmasını talep ediyoruz.”

Kadınların karar mekanizmalarında daha fazla yer alması ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin kurumsallaşması amacıyla Kadın Meclisi’ni kurduklarını söyleyen Uzunay, “Bu duyarlılıkla, halkın oylarıyla seçilmiş kadınlar ve belediyemizde çalışan kadınlar olarak Kadın Meclisi’ni ilan ediyoruz. Alınacak her kararda kadınların sözünü, emeğini ve rengini görünür kılacağız.” dedi.

Uzunay, şunları kaydetti:

“Kadın Meclisimizin ilanını, başta Rojin Kabaiş olmak üzere katledilen tüm kadınlara ithaf ediyoruz. Çünkü biliyoruz ki, bu topluma adaleti, güveni ve eşitliği kadınlar getirecek.”

Açıklama, “Jin, Jiyan, Azadî” sloganlarıyla son buldu.

Belediye binası önünde yapılan açıklamaya, İpekyolu Belediye Eşbaşkanı Canan Uzunay, Kadın Meclisi üyeleri ve belediye meclis üyeleri katıldı.

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi öğrencisi Rojin Kabaiş’in şüpheli ölümüyle ilgili soruşturmada çarpıcı bir detay ortaya çıktı.

İstanbul Adli Tıp Kurumu (ATK) raporunda, Kabaiş’in göğüs ve vajina iç bölgesinde iki farklı erkeğe ait DNA örnekleri bulunduğu açıklandı.

Van Barosu Kadın Hakları Merkezi ve Diyarbakır Barosu avukatları, raporun eksik ve hatalı olduğunu belirterek ATK hakkında suç duyurusunda bulundu.

Rojin’in cansız bedeni sahilde bulunmuştu

27 Eylül 2024’te kaldığı yurttan ayrıldıktan sonra kaybolan ve 15 Ekim’de Mollakasım Mahallesi sahilinde cansız bedeni bulunan Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü 1’inci sınıf öğrencisi Rojin Kabaiş'in ölümüne ilişkin soruşturma derinleşiyor.

ATK raporu tartışma yarattı

Diyarbakır ve Van Barosu avukatları, düzenledikleri basın toplantısında İstanbul Adli Tıp Kurumu Biyolojik İhtisas Dairesi’nin hazırladığı raporu ele aldı.

Van Barosu Kadın Hakları Merkezi’nden avukat Zeynep Demir, raporda Rojin’in göğüs ve vajina iç bölgesinde iki farklı erkeğe ait DNA örneklerinin bulunduğunu belirtti.

"Rapor eksik ve hatalı"

Dosyanın avukatlarından eski Diyarbakır Baro Başkanı Nahit Eren, İstanbul Adli Tıp Kurumu hakkında suç duyurusunda bulunduklarını dile getirerek şunları kaydetti:

"Bu rapor, 6 Kasım itibarıyla dosyaya geldi. Ancak ilk andan itibaren eksikliğini bizlere çok net bir şekilde gösteriyordu. Raporda iki erkek şahsa ait ve farklı bölgelerden alınan DNA örneklerinin olduğu belirtiliyordu.

Oysa alınan bütün sürüntü örnekleri numaralandırılmış, sıralanmış, 80'e yakın sürüntü örneğiyle İstanbul Biyoloji İhtisas Daire Kurulu'na gitmişti.

İstanbul Biyoloji İhtisas Daire Kurulu'nun 1 Kasım tarihli raporunda iki erkek şahsa ait DNA örneğine ilişkin rapor, o DNA örneklerinin nereden alındığı konusunda net bir belirleme içermiyordu. Bu durum, İstanbul 1’inci İhtisas Kurulu’nun eksik bir rapor tanzim ettiğini gösteriyor."

Eren, DNA örneklerinin alındığı yerin tespit edilmemesinin raporu eksik, hatalı ve yanlış kıldığını vurguladı.

ATK'ye suç duyurusu

Van Barosu ile birlikte Cumhuriyet Başsavcılığı'na, DNA örneklerinin alındığı yerin tespiti için talepte bulunulduğunu belirten Eren, Ocak ayından itibaren tüm yazışmalara rağmen İstanbul Adli Tıp İhtisas Kurulu'nun cevap vermediğini ifade etti.

Eren, "25 Eylül'de meslektaşlarımın da belirttiği üzere aileden aldığımız vekalete istinaden İstanbul Adli Tıp Kurumu hakkında suç duyurusunda bulunduk. Ve ne tesadüftür, 15 gün sonra oluşan kamuoyu baskısı, dosyaya söz konusu DNA örneklerinin nereden alındığına dair bilginin gelmesine vesile oldu. İhtisas Kurulu bize çok net bir şekilde Biyoloji İhtisas Dairesi'ne sormadan, nereden alındığını sormadan bulaş olasılığını raporuna yansıtıp maalesef Van Cumhuriyet Başsavcılığı'nı da bu konuda oyalamıştır. Soruşturmanın sürüncemede kalmasına sebep olmuştur" şeklinde konuştu.

Baba Kabaiş: "1 yıldır acı çekiyoruz, katiller bulunsun!"

Rojin'in babası Nizamettin Kabaiş ise kızının katillerinin bulunması için çağrıda bulundu.

Kabaiş, "Hem Diyarbakır, hem Van Barosu bizleri yalnız bırakmadı. Onların çalışmaları bir yıldır devam ediyor. Onların sayesinde bu açıklamalar ortaya çıktı. Ben de mücadele ettim. Çünkü benim ciğerim yanıyor. 1 yıldır acı çekiyoruz aile olarak. Cinayeti işleyen kimlerse bulunsun" diyerek adalet arayışlarını dile getirdi.

Kaynak: ANKA

“İpekyolu Belediyesi olarak, Gençlik Spor Müdürlüğümüz ve kıymetli hocalarımıza teşekkür ediyorum. Kısıtlı imkânlara rağmen, kadın çalışmalarını ön planda tutarak, kadının renginin hayatın her alanına dokunması için tüm kaynaklarımızı seferber ettik. Bu doğrultuda çalışmalarımıza devam edeceğiz.”

Etkinliğe katılan kadınlar ise spor yapmanın yanı sıra sosyalleşme fırsatı bulduklarını söyledi. Bir kadın, “Bu güzel spor etkinlikleri sayesinde hem birlikte vakit geçiriyoruz hem de sağlıklı kalıyoruz. İpekyolu Belediyesi’ne bu imkânı sağladığı için teşekkür ediyorum. Bu tür etkinliklerden başka yerlerde de örnek alınmasını diliyoruz.” dedi. 

Etkinlikte, kadınlara çeşitli kültür fizik hareketleri yaptırıldı. Toplu fotoğraf çekimi ardından kadınlar alandan ayrıldı.  

Haber: Mehmet Algör

Toplantıda, Kadın Politikaları Müdürlükleri ile Kadın Politikaları Koordinatörlükleri bünyesinde yürütülen kadın özgün çalışmalarına dair deneyimler ve projeler ele alındı. Mahallelerde kadınlarla yapılan birebir görüşmeler sonucu ortaya çıkan talepler ve bu talepler doğrultusunda geliştirilen uygulamalar masaya yatırıldı.  

‘Kadın mücadelesi, iktidarın teknik imkânlarla önünü kesebileceği bir mesele değildir’

Toplantının sonunda teşekkür konuşması yapan GABB Eşbaşkanı Neslihan Şedal, 8 yılldır süren bir kayyım uygulaması altında işlerin yürütülmeye çalışıldığına dikkat çekerek, “Siyaseten bize yönelik yaklaşımlara kadar tüm bu olumsuz tabloya rağmen, en nihayetinde güçlü bir kadın mücadelesi ortaya koyan, bunun kurumsallaşmasını ve zihniyetini oluşturan bir iradeye sahibiz. Böyle bir gücümüz de var. Dolayısıyla kadın mücadelesi, iktidarın öyle teknik imkânlarla önünü kesebileceği bir mesele değildir. Etkilenir; ancak kadın mücadelesi, kelebek etkisiyle giderek genişleyebilen, kendini örgütleyebilen, tüm kısıtlamalara rağmen alternatiflerini oluşturabilecek bir güce de sahiptir.” dedi.

‘Güçlü bir ortak akılla kadın özgürleştirilebilir’

Yerel yönetimlerde uygulanmaya çalışılan modelin bir paradigma değişimine dayandığını belirten Şedal, şunları söyledi:

“Bu paradigmanın; demokratik, ekolojik ve kadın özgürlükçü yaşam felsefesi olduğunu hep ifade ettik. Güçlü bir ortak akılla hareket ederek kadın özgürlük meselesini çözebiliriz. Bu paradigmayla yaklaştığımızda, elbette ki ekolojik bir perspektife dayanıyor. Biz özgün alanlarda kadın çalışmaları yürütüyoruz; kadına yönelik şiddetle mücadele etmek, kadın ekonomisini geliştirmek ve kadın eğitim-araştırma alanını oluşturmak. Bunun hem felsefesini hem zihniyetini örmek hem de kurumsallaşmasını sağlamak için çabalıyoruz.

Kadın bakış açısıyla bir imar planı, kadın bakış açısıyla bir park, bir peyzaj düzenlemesi yapılmalı. Ve tüm bu süreçler, halkın katılımıyla demokratikleştirilerek yürütülmeli. Bu paradigmayla, STK’larla ve kentin tüm dinamikleriyle birlikte güçlü bir kadın örgütlülüğü oluşturabilmek en temel felsefemizdir.”

Toplantı, karşılıklı değerlendirme ve fikir alışverişinin ardından sona erdi.

Ziyarette Van Büyükşehir Belediyesi (VBB) Eşbaşkanı Neslihan Şedal, Başkale Belediye Eşbaşkanı Şengül Polat, belediye kadın meclis üyeleri, STAR Kadın Derneği, İHAMED, Van Barosu Kadın Hakları Merkezi ve Psikolog Gülşen Canan katıldı.

Aileyle yapılan görüşmenin ardından Eşbaşkanlar ve Şiddetle Mücadele Ağı temsilcileri, Başkale Belediyesi Meclisi’nin son birleşimine de katıldı.

Meclis toplantısında konuşan Eşbaşkan Şengül Polat, kadına yönelik şiddetle mücadelede dayanışmanın önemine dikkat çekti.

Daha sonra konuşan VBB Eşbaşkanı Neslihan Şedal, şunları söyledi:

“Başkale bizim için hem tarihi hem kültürü açısından çok kadim bir yer. Kadın dayanışmasının kendini her zaman hissettirdiği bir yer. Ancak buna karşı iktidarların kendi politikalarını kullanarak yoksulluğu derinleştirmek, kadın kırım politikalarını derinleştirmek istediği, göç politikalarının dayatıldığı, birçok kurumsal sorunla karşı karşıya bırakmak istediği bir yer ve en önemlisi geçtiğimiz iki dönem iradesi gasp edilen bir kent. Dolayısıyla da birçok toplumsal sorunun derinleştiğini görüyoruz. Kayyım zihniyetiyle kentimizde derinleştirilmek istenen kadın kırım politikaların, her ne kadar Van halkının iradesi gasp edilmiş olsa da, büyük bir hukuksuzlukla halkın iradesi yok sayılmak istense de bugün halkımızın sorunlarını çözmek için buradayız. Bugün burada olmamızın en temel sebebi, kayyumların eliyle yürütülmek istenen kadın kırım politikalarına karşı mücadele etmektir. Maalesef 2016 yılından bu yana çöktürme planıyla birlikte bu sorunlar derinleştirilmek isteniyor. Buradaki direnişçi kadınlar, kültürlerine, değerlerine sahip çıkan kadınlar, sistemin hedefi haline geliyor ve bir şekilde yaşamdan koparılmış oluyorlar.”

"Başkale'de her ay en az bir kadın şüpheli şekilde ölüyor"

Şedal, şunları kaydetti:

“Hem yerel alanda hem de sivil toplum kuruluşlarındaki kadınlar ile her zaman bu zihniyete karşı mücadeleyi, örgütlenmeyi kendimize görev olarak belirleyen kadınlarız. Başkale’de maalesef kadın kırım politikalarının derinleştirilmeye çalışıldığı bir yer. Neredeyse bir ayda birkaç kadının yaşamdan bilinçli bir şekilde koparıldığını, intihara sürüklendiğini biliyoruz. Biz de tam da yerel yönetimler alanında, her ne kadar kayyumlar kadınların iradelerini gasp etmek istese de, kadın kırım politikalarını derinleştirmek istese de, biz buna karşı güçlü bir mücadele yürüteceğimizi bir kez daha belirtelim.”

Kampanyalar 25 Kasım’a kadar yoğunlaşacak

STAR Kadın Derneği’nden Meryema Aslan da Van’da kadınlara yönelik şiddetin artarak devam ettiğini belirterek, “Buna karşı Van’da Şiddetle Mücadele Ağı oluşturduk ve bu kapsamda saha çalışmaları yürütüyoruz. Artan şiddete karşı kampanyalar ilan ederek 25 Kasım’a kadar da çalışmalarımızı yoğunlaştıracağız. Şiddetin durdurulamayacağını ancak yürütülen kampanyalarla birlikte dayanışma ağı ile en aza indirgenebileceğini belirtmek isterim.” dedi. 

Konuşmaların ardından üyeler, Belediye Kadın Politikaları Müdürlüğü’nü ziyaret ederek ilçede şiddete yönelik ortak çalışmalar üzerine fikir alışverişinde bulundu.

Kadının Hakkari nüfusuna kayıtlı Şilan Tekin olduğu belirlendi. 

Ölüm nedeni ise henüz açıklanmadı. 

CHP Kadın Kolları Genel Başkanı Asu Kaya, Akkaş'ın vefatının ardından sosyal medya hesabından başsağlığı mesajı yayımladı. Asu Kaya, mesajında şunları kaydetti:

"Saliha için sessiz kalmayacağız"

"Saliha Akkaş yaşam mücadelesini kaybetti. Saatlerce direndi... Vücuduna aldığı 40’tan fazla bıçak darbesine rağmen hayata tutunmaya çalıştı. Ama olmadı. Saliha’yı kaybettik. Öncelikle Saliha'ya Allah'tan rahmet ailesine, yakınlarına ve tüm TBMM çalışma arkadaşlarımıza başsağlığı ve sabır diliyorum. Bir kadın daha boşanmak istediği erkek tarafından vahşice katledildi. Üstelik bu cinayet, Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında görev yapan bir kamu çalışanına karşı işlendi. Şimdi soruyorum: Buna da mı sessiz kalacaksınız? TBMM çatısı altında görev yapan bir kadının katledilmesini de mi görmezden gelecekseniz? Saliha için sessiz kalmayacağız. Bu ülkede bir kadının daha adı, bir cinayet dosyasına yazılmasın diye susmayacağız. Saliha'nın anısı mücadelemizde yaşayacak. Ve biz, bu karanlık düzeni mutlaka değiştireceğiz."

Hastanede ziyaret edilmişti

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit de Saliha Akkaş’ın bıçaklanmasına tepki göstererek, "Meclis personeli Saliha Akkaş, boşanmak üzere olduğu erkek tarafından bıçaklandı. Hayatı hedef alındı. Vekillerimiz ve Kadın Koordinasyonumuz kendisini hastanede ziyaret etti. Ne yazık ki durumu hala kritik. Daha dün aynı koridorlarda birlikte çalıştığımız bir kadın, bugün yaşam mücadelesi veriyor" demişti.

Saliha Akkaş'ın vefatına DEM Parti Vam Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit de sosyal medya hesabından şu tepkiyi gösterdi:

"İsyandayız! Meclis çalışanı #SalihaAkkaş boşanmak üzere olduğu erkek tarafından saldırıya uğradı; yaşama tutunmak istedi fakat bugün hayatını kaybetti maalesef. Kendisine Allah’tan rahmet, ailesine sabır diliyorum.

Erkek şiddeti her yerde; çünkü cezasızlık her yerde. Faili erkek şiddeti yaratan bu erkek aklı, kendince koruma tedbirleri ile sorumluluğu üzerinden atmaya çalışıyor.

Sonuç ortada, her yerde ayyuka çıkan bir şiddet dalgası.

Buna karşı geniş bir kadın dayanışmasıyla mücadele ederek ısrarla Jin, Jiyan, Azadî diyeceğiz."

Açıklamada, “Büyük bir üzüntüyle duyuruyoruz. Cesaretiyle, ısrarı ve kararlılığıyla hakikat ve adalet mücadelemizin en güçlü sesi Emine Ocak’ı kaybettik. Cenaze törenine ilişkin bilgiler ayrıca duyurulacaktır” denildi.

Adalet arayışından vazgeçmedi

Emine Ocak, 1995 yılında gözaltında kaybedilen oğlu Hasan Ocak’ın akıbetini öğrenmek ve sorumluların yargılanmasını sağlamak için yıllarca adalet mücadelesi yürütmüştü. Ocak, Galatasaray Meydanı’nda her cumartesi yapılan oturma eylemlerinde en ön safta yer aldı, yaşadığı tüm baskılara rağmen adalet arayışını sürdürdü. 

Defalarca polis müdahalelerine maruz bırakılan Cumartesi Anneleri ve Ocak’ın yürüttüğü mücadele, Türkiye’de insan hakları hareketinin en uzun soluklu ve en sembolik direnişlerinden biri olarak kayıtlara geçti.

Köye yakın dağlık bölgelerde yapılan tüm aramalara rağmen bulunamayan genç kız ilçe merkezinde bulunan kız arkadaşının evinde olduğu tespit edildi. 

Genç kızın sağlık durumunun iyi olduğu belirtildi.

Eminpaşa Mahallesi'nde kurulan bostanın açılışı yapıldı ve ilk fideler toprakla buluşturuldu. Açılışa DEM Parti Van İl Eşbaşkanı Gülşen Kurt, DEM Parti Edremit İlçe Eşbaşkanı Sevim Beyter Baş, Van Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Neslihan Şedal, Edremit Belediyesi Eşbşakanı Rabia Başak Koç, Barış Anneleri başta olmak üzere onlarca kadın katıldı. 

Açılışta konuşan DEM Parti Van il Eşbaşkanı Gülşen Kurt,  “Toprağa can veren, toprağı yaşamsallaştıran bir gelenekten, tarihten geliyoruz. Toprağın ilk üretimini kadınların yaptığını ve tarımın öncülerinin kadınlar olduğunu her defasında hatırlatıyoruz. Kadın elinin değdiğini her şey yaşam buluyor” idedi.

Van Belediyesi Eşbaşkanı Neslihan Şedal da ”Kadınlara dönük yıllardır kirli bir politika sürdürülmekte. Kadınların iş alanlarında yer almasına karşı politikalara karşı bizler kentin yönetimi olarak bu tür politikalara geçiş vermeyeceğiz. Her yerde mücadele edeceğimizi belirtiyoruz. Kadınlar kendi ayakları üzerinde durabilmesi için kadınlara ekonomik açıdan katkı sunabilmek adına açtığımız kent bostanı gibi birçok alanda hizmet sunmaya devam edeceğiz” şeklinde konuştu. 

Edremit Belediyesi Eşbaşkanı Rabia Başak Koç ise, “Bugün toprakla buluşmak yıllardır kadın emeği ile bugüne kadar süren bir geleneğim devamıdır. Bu emeği kadınlarla beraber vereceğiz. Toprakla buluşup toprakla yeşerecek ve birleşeceğiz. Dikeceğimiz her bir fide bizim için umut ve barış olsun, kadınlar ve anneler için güzel bir gelecek olsun. ” sözlerine yer verdi. dedi.

Yapılan konuşmaların ardından açılış kurdelesi kesildi. Erbaneler eşliğinde halayların çekildiği program fide ekimi ile devam etti. Kadınlar, domates, biber, salatalık gibi yüzlerce sebze fidesini toprakla buluşturdu.

Hatimoğulları'ndan NADA değerlendirmesi

Kongrede konuşan DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, NADA'ya ilişkin görüşlerini ifade ederek, “NADA’nın ilk kurulduğu günden beri çalışmalarda delege olarak yer aldım ve yoğun bir şekilde bu çalışmaları takip ediyorum. Bölgemizdeki farklı halklardan kadınların bir arada olduğu bu enternasyonalist oluşumu çok önemsiyoruz. Ortadoğu ve Kuzey Afrika için, bölgedeki kadın hareketleri ve kadınlar için çok kıymetli. Bizlerin birbirinden öğreneceği çok şey var. NADA’nın en önemli özelliği bu. Bizler birbirimizden de öğreniyoruz. Aynı zamanda bir fikri örgütlüyoruz” dedi.

Türkiye'deki süreçten söz etti

MHP lideri Devlet Bahçeli ve Öcalan'ın girişimleriyle Türkiye'de başlatılan sürece ilişkin bilgi veren Hatimoğulları, “Sayın Öcalan’ın yapmış olduğu Barış ve Demokratik Toplum Çağrısından kısaca bahsetmek isterim. 27 Şubat’ta yapılan çağrı üzerine PKK’nin kongresi toplandı ve 12 Mayıs’ta fesih kararı açıklandı. Ben de 27 Şubat’ta İmralı'ya giden heyette yer aldım ve bu tarihi çağrının tanıklarından biri olarak büyük bir onur duyduğumu belirtmek isterim. Bu gelişmeler sadece Türkiye'ye değil; Irak, İran ve Suriye’ye, dört parça Kürdistan’a etkisi çok önemli olacaktır. Barış ve demokratik siyaset için tarihi bir sayfa açılmıştır. Türkiye kadın hareketi ve Kürt kadın hareketi ile beraber barışın ve demokratik toplumun inşası için elimizden gelen her türlü çabanın ve pratiğin içine girmiş durumdayız. Bu anlamıyla Türkiye'de çok önemli çalışmalar yürütüyoruz” ifadelerini kullandı.

“NADA’nın desteğine çok ihtiyacımız var”

Türkiye'de başlatılan sürecin başarıya ulaşması için NADA’nın desteğine ihtiyaç duyduklarını ifade eden Hatimoğulları, şunları kaydetti:

“Barış ve müzakere süreçlerinde kadının oynadığı rolü çok önemli buluyoruz. Kadının olmadığı bir barışın kalıcı olamayacağını düşünüyoruz. Tabii ki bu konuda sadece Türkiye ya da Kürdistan Bölgesi değil, dünyada çok önemli deneyimler var. Onlara da hep beraber bakmamız lazım. Ben bu deneyimlerin birkaçından bahsetmek istiyorum. Filistinli kadınların kurduğu Barış İçin Kadın Koalisyonu, İrlandalı kadınların Kadın Destek Ağı, Kolombiyalı kadınların Güzel Rotası, Amerika’da savaş ve militarizm karşıtı olarak kurulan Codepink, Türkiye’de yıllardır emek veren Kürt kadınların oluşturduğu Barış Anneleri İnisiyatifi ve ayrıca Türkiye’de yaşayan bütün halklardan kadınların ortak olarak kurmuş olduğu Barış İçin Kadın Girişimi bu anlamıyla barış süreçlerine öncülük etme konusunda önemli deneyimler ve pratiklerdir. İki örnek eklemek istiyorum. Bunlardan birisi, Liberya Kadın Barış Hareketi. Liberya Kadın Hareketi, tarafları yan yana getirerek barışın tesis edilmesinde çok önemli bir rol oynadı.

27 Şubat’ta Sayın Öcalan’ın yapmış olduğu çağrının akabinde PKK’nin yapmış olduğu fesih açıklaması, elbette Türkiye’de yeni bir barışın tesis edilmesi konusunda önemli bir adımdır. Bu anlamıyla da Türkiye’de “Barışa İhtiyacım Var Kadın İnisiyatifi” çalışmalarını başlattı ve yoğun bir biçimde sürdürüyor. NADA’nın bileşeninden bir ricada bulunmak isterim.

Türkiye’de başlamış olan ve bütün bölgeye yayılma olasılığı yüksek olan barış ve demokratik toplumun inşası sürecinde barışın tesis edilmesi için NADA’nın desteğine çok ihtiyacımız var. NADA’nın bu gelişmeleri göreceğine ve dayanışma içinde olacağına canı gönülden inanıyorum. Bunu da burada özellikle belirtmek istedim."

Rojava kadın deneyimi 

Rojava'da farklı kimliklerden kadınların bir araya gelerek inşa ettikleri yaşam modellerinden söz eden Hatimoğulları, şu örnekleri verdi:

"Yaşanmış deneyimler yol göstericidir dedik. Ben bu deneyimlerden birkaç örnek vererek demokratik toplum modelinin biraz kafalarımızda somutlaşabileceğine inanıyorum. İzlediğimiz sinevizyon, arkadaşlarımızın yaptığı konuşmalar bu anlamıyla çok somut örnekler veriyor. Erkek egemen ve cinsiyetçi saldırılara karşı mücadelenin sembolü haline gelen Rojava Kadın Devrimi. Kadınların inşa ettiği Jinwar Kadın Köyü, komün yaşamın inşa edildiği bir modeldir. Özel olarak hepimizce incelenmeli. Kadına yönelik şiddete karşı Kürt, Arap, Türkmen, Çerkes ve Süryani kadınların birlikte kurduğu ve mücadele ettiği Zenubya Kadın Topluluğu. Bütün dünyadaki demokrasi güçlerinin sahiplenmesi gereken çok önemli deneyimlerdir bunlar. Devrimcidir, ilham kaynağıdır. Demokratik toplumun inşası pekala mümkündür. Her şeyden önce biz buna inanalım. Bu anlamıyla ideolojik donamımızı artıralım ve bu ideoloji çerçevesinde güçlü bir örgütlenmeye öncülük edebilelim. Birbirimizin pratiğinden güçlü alalım.”

Yüksekova Kadın Derneği (YUKADER) Başkanı Hatice Temir Bozdağ, Ankara ziyaretlerinin verimli geçtiğini söyledi.

İleriki günlerde İstanbul’a çeşitli ziyaretler gerçekleştireceklerini belirten Bozdağ,"Yüksekova Kadın derneği olarak olarak kadınların eşitlik mücadelesine katkı sunan, bölgesel deneyimleri önemseyen ve çözüm için dayanışma çağrımıza kulak veren tüm kurumlara teşekkür ederiz.

Ziyaretimizin temel amacı, bölgemizde toplumsal cinsiyet eşitliği alanında çalışan kadın örgütlerinin sesini duyurmak, kadınların yaşadığı yapısal sorunları görünür kılmak ve sivil toplumun güçlenmesi için destekleyici kurumlarla iletişim ve işbirliği kanallarını genişletmekti.

Bölgemizde kadınların güçlenmesi, hak temelli çalışmaların yaygınlaşması ve sivil toplumun etkisinin artması için birlikte çalışmaya devam edeceğiz.” dedi.

YAKA-KOOP aktivisti Gülmay Gümüşhan da Ankara'da farklı kurumlarla kurdukları temasların verimli ve tatmin edici geçtiğini söyledi.

Haber: Mehmet Güler

Louis Vuitton ve Gucci çantalar taşıyan, geleneksel şık kıyafetlerini altın ve pırlanta takılarla süsleyen kadınlar gece yarısı Rashe Maa'nın huzuruna kabul edilmek üzere toplanıyorlar.

Maa birçok diğer kutsal figürün aksine sabahın erken saatlerini, basit kıyafetleri ve uzun vaazları sevmiyor, kendine de "mucize anne" adını veriyor.

"Gerçek şu ki değerli görülen şey mucizeler. Aksi takdirde kimse para bağışında bulunmazdı. Onlar mucize tecrübe ediyorlar, işleri görülüyor ve bu yüzden bağış yapıyorlar" diyor Radhe Maa bana.

Maa'nın çocuk sahibi olmayan çiftlere çocuk bahşettiği, yalnızca kız bebek doğuran kadınların sonunda erkek çocuk sahibi olmasına yardımcı olduğu, hastaları iyileştirdiği ve batan işleri yoluna koyduğuna dair hikayeler anlatılıyor.

İlahi güçlere sahip olma iddiası Radhe Maa'ya özel değil. Hindistan'da sürüyle sözde "Tanrı adamlar" bulunuyor ve kimse sayılarını takip etmese de, her yıl daha da artıyorlar gibi görünüyor.

Bunlardan bazıları yolsuzlukla ve hatta cinsel saldırıyla suçlanıyor.

Radhe Maa da kara büyü yaptığı ya da Hindistan'da yasadışı olan çeyiz ödemeleri düzenlediği yönünde suçlamalarla karşılaştı. Polis soruşturmasından sonra bu davalar düştü.

Ancak binlerce takipçileri hala bu tanrı adamları ve tanrı kadınları görmek için sabırsızlanıyor. Geçen sene bu tür bir toplanmada yaşanan izdihamda 120'den fazla kişi öldü.

Radhe Maa'nın müritlerinin çoğu zengin ailelerden geliyor

"Birçok Hint ibadet, meditasyon ya da dua yoluyla ilahi güçler elde edilebileceğine ve bunları elde eden kişilerin mucize gerçekleştirebileceğine inanılan ailelerle büyüyor" diyor Hindistan'daki batıl inanç karşıtı en büyük örgütlerden biri olan ABANS'ın yöneticisi Prof. Shyam Manav:

"Bu kişilerin tanrıya benzer, yani tanrı adam ya da tanrı kadın olduğu düşünülüyor."

Bu fikirlere aldanan kişilerin fakir, okuma-yazma bilmeyen ve kolayca aldatılabilecek kişiler olduğu yönündeki yaygın algıya rağmen Radhe Maa zengin ve iş sahibi ailelerden gelen birçok ileri düzeyde eğitim sahibi kişi tarafından da saygı görüyor.

Oxford Üniversitesi'nin Saïd İşletme Fakültesi'nden mezun, eğitim danışmanlığı kurumu işleten Pushpinder Bhatia ile Maa'yı görmeyi bekleyen kadınların oluşturduğu kuyruğa katıldığı sırada tanıştım.

"Fiziksel vücut bulmuş yüce bir varlığın" takipçisi haline geleceğini hiçbir zaman hayal bile etmediğini söylüyor.

"Yani ilk başta aklımda sorular vardı: 'Tanrı gerçekten insan formunda olabilir mi? Bu doğru mu? Gerçekten hayatını değiştirebilecek biçimlerde seni kutsayabilir mi? Bu sözde mucizeler nasıl oluyor?'" diyor.

Ancak Bhatia, ailesinde yaşanan bir trajediden sonra Radhe Maa ile iletişime geçmiş.

Bazıları Bhatia'nın bu dönemde kırılgan bir durumda olduğunu düşünebilir ama o Maa'nın kendisini gerçekten önemsediğini hissetmiş.

"Sanırım ilk darshan [görüşme] sırasında onun sahip olduğu auraya çekilmiştim. Bence onun olduğu kişinin insan formunun ötesini gördüğünüzde, anında bağ kuracaksınız."

Pushpinder Bhatia

Altın ve kırmızı bir odada görüşme

Radhe Maa ile darshan çok talep gören bir an ve ben de Delhi'deki bir özel konutta gece yarısı gerçekleşen birine tanıklık ettim.

Yüzlerce takipçinin arasında önemli iş insanları ve yalnızca Maa ile görüşme için uçak seyahati yapan çok yüksek kıdemli bir polis memurunun ailesi bulunuyordu.

Ben gazeteci olarak muhabirlik yapmak için orada bulunuyordum ama bana önce Maa tarafından kutsanmam söylendi ve uzun bir sıranın en önüne itildim. Ardından nasıl dua edileceğim konusunda talimatlar verildi ve doğru yapmazsam aileme zarar gelebileceği konusunda uyarıldım.

Radhe Maa'nın en sevdiği renkler olan kırmızı ve altın rengiyle bezeli odada, gözleri her şeyi kontrol ediyordu.

Maa bir an mutluydu, bir sonraki an kızgındı— öfkesi açıklanamayacak bir şekilde müridine aktarıldı ve ardından müridi bir transa girdi.

Kadın yerde kıvranmaya başladığında oda sessizleşti.

Ancak birkaç dakika sonra Radhe Maa'nın takipçileri onu af bahşetmeye teşvik edince popüler bir Bollywood şarkısı çaldı ve o da dans etmeye başladı— bu her şeyin yeniden yoluna girdiğinin bir işaretiydi.

Takipçilerin oluşturduğu kuyruk yeniden ilerlemeye başladı.

Radhe Maa, müritleriyle bu odada görüşüyor. Oda, en sevdiği renkler olan kırmızı ve altın renkleriyle bezeli

'Tanrı kadına' dönüşüm

Radha Maa Hindistan'ın kuzeyindeki Pencap eyaletinden geliyor.

Hiçbir özelliği olmayan bir köyde orta sınıf bir aileye Sukhwinder Kaur ismiyle doğan Maa ilahi güçlerini, bir gurunun kendisine verdiği mantra sonrasında kazandığını iddia ediyor.

Radhe Maa'nın kız kardeşi Rajinder Kaur "Çocukların pilot ya da doktor olmak istemesi gibi, Radhe Maa da hep sorardı: 'Ben kimim?' Babamız da onu tanınmış bir gururla görüşmeye götürdü, guru da onun insan formunda bir tanrıça olduğunu ilan etti" diyor.

Rajinder Kaur, Radhe Maa'nın kocası Mohan Singh'in yurtdışında çalışarak kazandığı birikimleriyle yaptırdığı, Tanrı kadına ithaf edilen tek odalı bir tapınağı yönetiyor.

"Ona 'Baba' diyoruz. O bizim annemizse, o da babamız" diyor Kaur.

Yaklaşık 20 yaşında olduğu sırada kocası yurtdışındayken, Radhe Maa iki oğlunu kardeşinin bakımına bırakarak çoğu iş adamı olan müritlerinin evlerinde yaşamaya başlamış.

Bir şehirden diğerine gezerek Hindistan'ın iş dünyasının başkenti Mumbai'ye varan Maa 10 yıldan aşkın bir süre bir iş adamının evinde yaşamış, ardından ailesine ve evine dönmüş.

Yıllar içinde evleri şereflendirilen ve bu sayede bolluk kazandıklarını iddia eden müritler Maa'nın en sıkı takipçileri.

Maa tuhaf bir dünyada yaşıyor, sözde ilahiyatın dünyevi eşyalar ve ilişkiler ağıyla bir arada var olduğu.

Radhe Maa şimdi başarılı girişimciler olan ve iş dünyasının önemli ailelerinin üyeleriyle evlenen iki oğlunun inşa ettirdiği devasa bir malikanede oturuyor.

Ancak yaşam alanının geri kalanından ayrılan kendi katında yaşıyor ve yalnızca müritleriyle görüşmek ya da başka bir şehirde toplum karşısına çıkmak üzere seyahat etmek için buradan ayrılıyor.

Radhe Maa'nin adını taşıyan ve kocası tarafından inşa edilen tapınak

"Öncelikle, o bizimle yaşamıyor. Biz onun sharan [sığınağında] onun kripa [hazretiyle] yaşama şansına sahibiz" diyor Maa'nın her toplum karşısına çıkışını yöneten gelini Megha Singh:

"İkincisi, o bizi aile olarak değil müritleri olarak görüyor."

Radhe Maa'nın topladığı bağışları da ailesi ve müritlerinin arasından yakın bir grup yönetiyor.

"Topladığı bağışlar müritleri tarafından bir topluluğa aktarılıyor, onlar da ihtiyaç sahiplerinin taleplerini değerlendiriyorlar ve para ya da hediye dağıtıyorlar. Radhe Maa kendisi böyle dünyevi şeylerin çok üzerinde" diyor Megha Singh.

Ancak tanrı kadın gösterişli elbiselerden ve mücevherlerden hoşlanıyor.

Epey fazla makyaj yapmasına rağmen "Güzel elbiseler giymeyi ve kırmızı ruj sürmeyi seviyorum, her evli kadının yapması gerektiği gibi. Ama makyajdan hoşlanmıyorum" diyor Radhe Maa.

"Her zaman gidip idolüne en çok yakışacak elbiseyi seçersin. O zaman neden yaşayan tanrı için olmasın ki? Birine sahip olduğumuz için şanslıyız. Ve birine hizmet ettiğimiz için de şanslıyız," diye ekliyor Megha Singh.

2020 yılında Radhe Maa yarışmacıların evini kutsamak için Biri Bizi Gözetliyor'un Hint versiyonuna çıktığında, tanıdık kırmızı elbisesini kuşanmıştı ve elinde altından üç uçlu bir mızrak vardı.

Şimdiki görünüşü, Punjab'ı ziyaret ettiğimde müritlerinin bana gösterdiği basit genç kadının fotoğraflarından çok farklı.

Bir mürit, Santosh Kumari evindeki bir adağa Radhe Maa'nın resimlerini koymuş. Bana inancının, kocası kalp krizi yüzünden hastanede yatarken aldığı bir kutsamaya dayandığını söylüyor. Kocası sonradan iyileşmiş.

"[Maa'nın] ağzından kan geldi. Bunu bana sürdü ve dedi ki: 'Kötü hiçbir şey olmayacak, kocan iyileşecek'" diyor Santosh Kumari.

Şaşırtıcı biçimde birden fazla mürit bana Radhe Maa'nın dilinin kanamasından bahsetti, bunun ilahi güçlerinin bir sonucu olduğuna inanıyorlar.

Shri Radha Maa Hayır Derneği tarafından ayda 1,000 ila 2,000 rupi (11 ila 22 dolar) yardım alan, çoğu dul yaklaşık 500 kadından biri de Bayan Kumari.

Yardım alan diğer kişiler de mucize hikayelerini dikkatlice anlattılar, ancak yer yer uyarılarda da bulundular.

Bazı müritleri evlerinde Radhe Maa'nın fotoğrafını bulunduruyor

Korkular

"Onunla ilgili hiçbir şey söyleyemeyiz çünkü bu bize zarar verebilir. Onun için lamba yakmazsam, bu biraz zarar veriyor. Hastalanıyorum," diyor biri, Surjeet Kaur.

Bayan Kaur her gece aksatmadan Radhe Maa için lamba yakıyor, Tanrı kadının ilahi güçlerine bu kadar derinden inanıyor.

Prof. Manav bunu bir müritin tanrı adamın lütfunu kaybetme korkusuna bağlıyor.

"Olasılık yasası bazı öngörülerin gerçekleşeceğini söylüyor ve tanrı adam bunun için övgü alıyor. Ancak yanlış çıkanlar itibarını sarsmıyor. Bunlar kişinin kendi suçu olarak görülüyor, dua ya da inanç eksikliği, hatta talihsizlik olarak," diyor.

Radhe Maa'nın etkinliklerinde tanıştığım bir çok kişi Maa'nın mucize yaratma gücüne dair inançsızlıklarını açıkça ifade etti.

Biri bu iddiaları "hayali hikayeler" olarak tarif etti. Bir diğeri makyajına ve süslü kıyafetlerine işaret etti, bunların kişiyi ilahi yapmadığını söyledi ve kendisi mucizelere dair kanıt hiç görmediğini ekledi.

Ancak yine de Radhe Maa'nın etkinliğine gelmişlerdi. Onu "eğlendirici" bulduklarını söylüyorlardı ve onu televizyondaki programlarda izledikten sonra kendisini görmek için meraklanmışlardı.

Araştırmalarım sırasında Radhe Maa'nın öngörülerinin işe yaramadığını söyleyen ve hatta zarar verdiğini iddia eden eski bazı takipçileriyle tanıştım, ancak isimlerinin paylaşılmasını istemediler.

Bu da yalnızca Maa'nın müritlerine, onun ilahiyatına olan inançlarına ve itaatlerine dair merakımı artırdı.

Radhe Maa, oğulları ve gelinleriyle malikanede yaşıyor

Batıl inanç mı, inanç mı?

Bir akşam Radhe Maa'nın yerde oturan yakın müritlerinden hayvan sesi çıkarmalarını istediğini, onların da bunu yaptığını gördüğümde şok oldum.

Onlardan köpek ve maymun gibi davranmalarını istedi, onlar da havladılar ve uludular, bir yerleri tırmalar gibi yaptılar.

Daha önce hiç böyle bir şey görmemiştim.

Radhe Maa'nın gelini Megha Singh de odadaydı, ben de neden böyle davrandıklarını açıklamasını istedim.

Megha Singh hiç şaşırmış görünmüyordu.

Tanrı kadının 30 yılı aşkın süredir odasının dört duvarı arasında yaşadığını söyleyerek başladı.

"Yani bu onun erişimi olan tek eğlence kaynağı" diye devam etti:

"Biz de arada bir espri yapmaya ya da bu hareketleri yaparak onu güldürmeye çalışıyoruz."

Akıma defalarca duyduğum uyarı geldi, takipçilerin tamamen ve çekincesiz bir şekilde inanması gerektiği yönünde.

Örneğin mürit Pushpinder Singh'e Radhe Maa'nın takipçilerinden ne istediğini sorduğumda verdiği yanıt gibi:

"Hiçbir şey. Bir tek diyor ki, 'Bana geldiğinizde açık bir kalp ve inanç ile gelin.'

"Ben de gördüm, insanlar bu düşünce yapısıyla geldiklerinde onlar için mucizeler yapıyor ve oraya onu test etmek için giderseniz, bence çok kibar ve nazik bir şekilde artık o sangat [mürit grubunun] bir parçası olmayacaksınızdır."

Bana söyledikleri inancın, mantığın tamamen terk edilmesini gerektirdiğiydi.

Prof. Manav'a göre bu sorgusuz adanma "batıl inanç" oluşturuyor:

"Bize bilgeliğin, yalnızca guruna yönelik sarsılmaz inancını muhafaza ederek elde edilebileceği söyleniyor.

"Ondan şüphe duyan ya da onu test etmeye çalışan herhangi bir kişi inancını ve lütufları kaybedecektir."

Batıl inanç ya da inanç… Radhe Maa takipçilerinin hiçbir yere gitmeyeceğine inanıyor.

Kendisine düzenbaz diyenlerin de onu rahatsız etmediğini söylüyor.

"Umurumda değil" diyor gülümseyerek, "Çünkü Tanrı yukarıdan beni izliyor ve bana bakıyor."

Önceki hükümet döneminde hazırlanan yasanın bazı kısımlarının uygulanamaz durumda olduğunu söyleyen Ensari, "Ülkenin çıkarları doğrultusunda, yürütme makamı Cumhurbaşkanlığı Hukuk Ofisi tarafından bu yasada bir değişiklik hazırlanıp parlamentoya gönderilinceye kadar yasanın yayımlanmasını geçici olarak engellemeye karar verdi" dedi.  

Aşırı muhafazakar kesimlerin yasanın uygulanması talebiyle düzenlediği "izinsiz" gösterilere ve kampanyalara işaret eden Ensari, şunları kaydetti:

"Seçimden 8 aydan fazla zaman geçti artık kampanya merkezinizi kapatın. Hükümet, liderlerin desteğiyle sorunları çözmeye çalışırken, bazıları neden diğerlerini dışlıyor?

Bu ülkede hangi yetkili başörtüsüne inanmıyor? Biz de bu konuda çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Neden her gün toplumun huzurunu bozuyor, çirkinlikler yapıyorsunuz? Şimdi bunların zamanı değil."

İran'da zorunlu başörtüsü yasası

İran'da zorunlu başörtüsü kuralını ihlal gerekçesiyle Eylül 2022'de gözaltına alınan Mahsa Emini'nin polis nezaretinde hayatını kaybetmesiyle başlayan gösteriler yaklaşık 4 aydan fazla sürmüş ve yüzlerce kişi hayatını kaybetmişti.

Olayların yatışmasından bir süre sonra Tahran gibi metropol kentlerde bazı kadınların kamuya açık alanlar, alışveriş merkezleri, kafe, banka, okul ve sokaklarda başörtüsü kuralına riayet etmediği gözlenmişti.   

İhlaller artınca önceki hükümet, ihlallere kamuya açık yerlerde para cezası, bankacılık hizmetlerinin engellenmesi ve sosyal faaliyetlerden men edilme yoluyla karşı koymayı öngören bir yasa tasarısı hazırlamıştı.  

Yasa tasarısı Eylül 2023'te Meclisten geçmişti. Seçim kampanyasında sık sık yasayı eleştiren Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın seçilmesi sonrasında yasa askıya alınmıştı.

Bazı muhafazakar siyasetçiler ve din adamları, ülkede büyük bir kesimin tepkisini çeken yasanın uygulanması gerektiğini savunurken özellikle Tahran'da başörtüsü kurallarına uymayanların arttığı ve bu konuda baskının olmadığı gözlemleniyor.

Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, zorunlu başörtüsü yasasının Ulusal Güvenlik Konseyinin kararıyla uygulanmadığını açıklamıştı.   

Pezeşkiyan da yasanın uygulanmasına ilişkin çağrılara, "Devletin kanunlarına göre, halkın çoğunluğunun karşı çıktığı yasaların uygulanmasının mümkün olmayacağını" belirterek karşılık vermişti.

Son olarak Tahran'daki Meclis çevresi yasanın uygulanmasını talep eden grupların gösterilerine sahne olmuştu. Göstericilerin birçoğunun kadın olması dikkati çekmişti.

Gösteriler sırasında konuşan bir kişi de Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'a hakaret içerikli sözler kullanmıştı.  

Tahran Valiliği ise konuya ilişkin açıklamasında gösteriyi izinsiz ve yasa dışı ilan etmişti. 

8 Mart Kadın Platformu tarafından yapılan açıklamada "en az 11 kadının işkence edilerek gözaltına alındıkları" belirtildi.

Platform, kadınların derhal serbest bırakılmalarını istedi. 

T24'te yer alan habere göre, alana doğru süren yürüyüşlerde en az 9 kadın gözaltına alındı.

Gözaltılara tepki gösteren kadınlar miting alanında, “Gözaltılar serbest bırakılana kadar mücadeleye devam!” sloganları attı.

Kadınların günümüzde yaşadığı sorunlara dikkat çekilen açıklamada, "Ne yazık ki; bugün de eşit olmayan emek gücüyle, kadın cinayetleriyle ve kadın bedeninin sömürü dili olarak kullanılmasıyla kadın sorunu tüm yakıcılığı ile karşımızda durmaktadır. Sistem baskıcı politikalarını en çok da kadınlar üzerinde uygulamaya devam etmektedir." denildi.

Kürt kadınların ekstra bir mağduriyete maruz kaldığı ifade edilen açıklamada, "Kürt kadınları yalnızca cins ayrımcılığı ile savaşmakla kalmayıp Kürt ulusunun haklı talepleri için de savaşmakta ve ağır bedeller ödemektedir." ifadesi kullanıldı.

"Bizim Leyla Qasım’a, Jina Amini’ye ve milyonlarca Kürt kadına sözümüz var." denilen açıklamada, "Kadınların olmadığı her kurum ve her parti güçsüzdür, zayıf kalır. Biz Kürt kadınları bulunduğumuz partilerde ve her alanda bu bilinçle hareket edeceğiz. Kürt kadınları olarak davamızı güçlendirip ivme kazandıracağız. Bugün 8 Mart Dünya Kadınlar Günü vesilesi ile dün olduğu gibi bugün de her Kürt kadınının haklı talebi olan anadilde eğitimi talep ediyoruz. Şiddete, yoksulluğa, tacize, tecavüze, erkek iktidara, hür türlü baskıya ve zülme karşı yüksek sesle mücadele edeceğiz. Kadın sorununa dikkat çekerek; eşit bir dünya şiarıyla kadın mücadelesini bilince dönüştüreceğiz." ifadelerine yer verildi.  

Açılışta konuşan DEM Parti İpekyolu İlçe Eşbaşkanı Şevin Polat, İpekyolu Belediyesi’nin Bostaniçi’nde Kadın Yaşam Merkezi, Kadın Taziye Evi ve Etüt Merkezi açtığını belirterek, tüm kadınların 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nü kutladı.

"Söz vermiştik"

Eşbaşkanı Canan Uzunay ise yaptığı konuşmada, yaşam merkezi ve taziye evi için öncesinde kadınlara söz verdiklerini belirterek, şunları söyledi.

"İpekyolu Belediyesi olarak bugün Bostaniçi TOKİ’de taziye evi, kadın yaşam merkezi ve eğitim merkezi açmış bulunmaktayız. Tüm emekçi kadınların 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nü kutluyorum. Ramazan ayındayız ve tüm kadın arkadaşlarımızın Ramazan ayını kutluyorum. 8 Mart’a yaklaşırken, yapacağımız her çalışmanın kadınları ve gençleri esas alarak gerçekleştirileceğini belirtmiştik. Bugün burada Bostaniçi Yaşam Merkezi’nin açılışını yapıyoruz. Daha önce kadınlarımız ve gençlerimiz burada bir kadın taziye evi ve gençler için bir etüt merkezi talep etmişti. Biz de onlara söz vermiştik. Bugün bu sözümüzü yerine getirmenin gururunu yaşıyoruz.Bütün kadınları barışı sahiplenmeye ve onu taçlandırmaya çağırıyoruz. Bu ülkeye barış geldiğinde, ekonomik kriz de ortadan kalkacak ve tüm imkânlar halkımızın hizmetine sunulacaktır. Kayyumların atanmasının temel sebebi kadın düşmanlığıdır. Van Büyükşehir Belediyesine atanan kayyumun ilk icraatlarından biri JINKART'ları ve Sosyal Kartları iptal etmek oldu. Hepimize büyük sorumluluklar düşüyor; kayyumların kadın düşmanı politikalarını bir kez daha görüyoruz. Bu sistemi değiştirme ve dönüştürme ihtiyacını görüyoruz ve bunun mücadelesini veriyoruz. Bu yaşam merkezinin Bostaniçi’ndeki kadınlar ve gençler için hayırlı olmasını diliyorum”  

9 Mart mitingine davet

Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) Van İl Eşbaşkanı Gönül Uzunay da 9 Mart'ta Musa Anter Barış Parkı'nda gerçekleştirilecek olan kadınlar günü kutlamasına tüm kadınları beklediklerini söyledi.  

Uzunay, şöyle dedi:

“Bu mübarek ayda tüm halkımızın Ramazan ayını kutluyorum. 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nü hep birlikte kutluyoruz. Ayrıca, emekçi kadınların gününü 9 Mart’ta Van Musa Anter Barış Parkı’nda kutlayacağız. Bir yandan 8 Mart’ı kutlarken, diğer yandan Bostaniçi’nde yapılan bu çalışmalar için Canan Başkanımıza ve tüm kadınlara teşekkür ediyorum. Toplumun özgürlüğü, kadının özgürlüğünden geçer. Bütün belediyelerimiz kadınlarla birlikte kadın çalışmalarını yürütüyor. Belediyelerimiz 31 Mart seçimlerinde halkımıza söz vermişti. ‘14’te 14 yapacağız’ demiştik. Ancak sistem halkımızın mesajını anlamadı ve yeniden kayyum atadı. Sayın Şedal ve Sayın Zeydan’a kayyum atandı. Kayyum politikalarının amacı, DEM’li belediyelerin hizmet üretmesini engellemektir. Ancak biz halkımızla birlikteyiz. Kayyum gelir gelmez jinkart ve sosyal kartları iptal etti. Oysa bu projeleri Sayın Şedal ve Sayın Zeydan hayata geçirmişti.Ancak emekçi kadınlar olarak 8 Mart’ta alanlara çıkacağız. 9 Mart’ta ise bütün kadınlarımızı Musa Anter Parkı’na bekliyoruz. İpekyolu Belediyesine bu çalışmalarından ötürü teşekkür ediyoruz. Tüm belediyelerimize başarılar diliyoruz. Barışsever tüm kadınların 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nü kutluyoruz. rengimizle, dilimizle ve kimliğimizle geliyoruz.”

Yapılan konuşmaların ardından eşbaşkanlar, Kadın Taziye Evi ve Etüt Merkezi’ni gezdi.

Kurdele kesiminin ardından da kadınlara saksılar içinde fesleğen tohumu dağıtıldı.

Tutanaklara geçen diyalog şöyle gelişti:

"Jina Amini, Nagihan Akarsel...

            (Mikrofon kapandı)

ONUR DÜŞÜNMEZ (Hakkâri)- Jina Amini isim Sayın Başkan, özel isim. Özel isimde de mikrofon mu kesilir Sayın Başkan?

GÜLDEREN VARLİ (Devamla) - İsim isim...

BAŞKAN - Efendim...

ONUR DÜŞÜNMEZ (Hakkâri)- Özel isimde mikrofon kesmek bu Meclise yakışıyor mu?

            BAŞKAN- Buyurun.

            GÜLDEREN VARLİ (Devamla)- "..."(*) desem de kapatılmayacak yani isimdir.

            Jina Amini, Nagihan Akarsel, Cihan Bilgin şahsında katledilen bütün kadınları saygıyla anıyorum."

Mikrofon neden kapandı?

Edinilen bilgilere göre, konuşmacı Gülderen Varli, konuşmasının başlarında Kürtçe "Jin jiyan azadi-Kadın yaşam özgürlük" dedi, ancak TBMM Başkan Vekili Bekir Bozdağ bunu geç fark edince mikrofonu kapatma fırsatı olmadı. Akabinde bir iki cümle sonra Varli "Jina Amini" sözünü kullandı ve mikrofon aniden kapandı.

Bozdağ yanlış anlamış! 

Bu ilginç diyalog ardından Bozdağ'ın mikrofonun kapanma nedenini soran milletvekillerine, konuşmacı vekilin yine Kürtçe olarak "jin jiyan azadi" diyeceğini zan ettiği için mikrofonu kapattığını söylediği belirtildi. 

Bu arada "Jin jiyan azadi" sözleri Kürtçe olduğu için tutanağa geçmedi.

VARLİ'NİN KONUŞMASI

Milletvekilki Gülderen Varli'nin yaptığı konuşma ise şöyle:

"Genel Kurulu ve tüm halklarımızı, cezaevinde bizi izleyen siyasi tutsakları saygıyla, sevgiyle selamlıyorum. Ramazan ayının tüm ezilen halklara, inanç topluluklarına ve insanlığa barış, özgürlük ve adalet getirmesini diliyorum çünkü gerçek barış ancak adaletle mümkündür.

Değerli milletvekilleri, şüphesiz tarihî bir zamandan geçiyoruz ve tarih bize hakları uğruna mücadele edenlerin er ya da geç kazandığını gösterdi; bugün de kadınlar, halklar, inançlar ve tüm ezilen kesimler hakları için direnmeye devam ediyor. 8 Mart yaklaşırken kadınlar, renkleri ve zılgıtlarıyla barışı daha çok haykırıyor; barışın sesi, örgütlü kadın mücadelesiyle de daha çok yükselip yankılanıyor. Yankılanan bu sesi sadece bir gün değil, her gün şiddete, sömürüye, baskıya karşı yükseltmeye devam edeceğiz. Amed'den Hindistan'a, İstanbul'dan İran'a kadınların direnişi sınır tanımıyor. "..."(*) (yazılmayan JinJiyanâAzadî) diyerek yürümekten, haykırmaktan asla vazgeçmeyeceğiz.

Bilinmelidir ki şüpheli kadın ölümü yoktur, gizlenen erkek şiddeti vardır. Failleri, erkeği koruyan politikalar ve failleri, cezasızlık ve iyi hâl indirimleriyle ödüllendiren mahkeme kararları vardır. Kadın yoksulluğunu artıran, kadınları eve hapseden politikalar vardır. Ama bunlara karşı pes etmeyen kadınların mücadelesi ve direnişi hep var oldu, var olacak. Biz kadınlar mücadelemizi birbirimizden, renklerimizden ve direnen annelerden alıyoruz. Bu topraklar barış için yılmadan direnen kadınları gördü; kabul etmedi, itiraz etti ama bugün konuşma günü. Eşitsizliklere ve Savaş politikalarına karşı direnen, özgürlüğü ve barışı örgütleyen kadınların yanındayız. Topluma dayatılan karanlığı özgürlükle kavuşturuncaya kadar bizler mücadelemize devam edeceğiz. Bu mücadele hepimizin sorumluluğudur.  

Değerli milletvekilleri, inanç istismarı ve nefret politikaları toplumu ayrıştırmaktan başka bir işe yaramaz. Ayrımcılığın olmadığı, adaletin ve özgürlüğün esas alındığı bir yaşamı birlikte inşa edebiliriz. Bu nedenle din, dil, ırk, inanç, mezhep ve cinsiyet ayrımının olmadığı, eşit ve ekolojik bir topluma adalet, özgürlük ve demokrasinin tesisini birlikte sağlayabiliriz. Hep beraber şiddeti ve nefreti bu topraklardan söküp atabiliriz. Halkların özgür, inançların eşit olduğu bir ülke için mücadeleyi büyütmeliyiz. Bu toprakların birlikte, çoğulcu, özgün ve ortak yaşanması, değerlerine kavuşması için inançla özgürlük ve mücadeleyi büyütmemiz gerekiyor. Bizler demokratik bir toplum için Kürtlerin, Türklerin, Arapların, Süryanilerin, Lazların ve Çerkezlerin birlikte bütün halkları içine alan toplumsal barışı inşa edebiliriz. Buna gücümüz var, inancımız var, irademiz var. Barış bu iradenin hedefi muhakkak olmalıdır. Unutmayalım ki Kürt sorununun demokratik çözümünün tek yolu müzakere, diyalog ve demokratik siyasettir. İşte, tarihî fırsat elimizde.

Değerli halklarımız, bu ülkede kadınların, emekçilerin ve gençlerin somut barış ve çözüm programlarına ihtiyacının varlığı bilinen bir gerçekliktir. Bu gerçeklikte demokratik çözüm bir yasal çerçeveye kavuşturulmalı ve barış daha çok konuşulmalıdır. Savaş, şiddet, çatışma, karşı diyalog ve kardeşlik hukukuyla en geniş birlikteliği kurabiliriz. Halkların barış ve demokrasi talebi ülke sınırlarını aşmış ve tüm dünya da barışı konuşurken gelin barışı inşa edenleri destekleyelim. Çocuklara, gençlere, kadınlara umut dolu yarınlar bırakalım. Barış ve demokrasi sadece Kürtler için değildir, Türkiye halkları ve insanlık için değerli ve elzemdir. Yıllardır onurlu bir barışı talep edip eşit yurttaşlık hakkı için mücadele eden, direnen ve bedel ödeyen kadınlar, gençler, Cumartesi ve barış Annelerini canı gönülden selamlıyorum."

Haber: Adil Harmancı

DEM Parti Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit, konuyu TBMM'ye taşıdı.

İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya'nın yazılı olarak cevaplandırması talebiyle TBMM Başkanlığına verilen önergede şöyle denildi: 

"Yerel seçimlerin akabinde seçilmiş belediye eş başkanlarının yerine atanan kayyımların icraatları tartışılagelmektedir. Çünkü seçilmişlerin yaşadıkları kentlerin özgünlüğüne yönelik hizmetler, kayyımlarla akamete uğratılmaktadır. 2016-2019 ile 2019-2024 dönemlerinde atanan kayyımlarla birlikte Kürtçe hizmet veren kurumlar ile kadınlara yönelik birimler kapatılmıştır. DBP ve HDP’li belediyelerin açtığı Sitiya Zîn Kadın Danışmanlık Merkezi, Kadın Yaşam Merkezi, Meya Kadın Merkezi, Çiçek Kadın Merkezi, Peljin Kadın Merkezi, Rewşen Kadın Merkezi, Amida Kadın Danışmanlık Merkezi bunlardan sadece birkaçıdır. Dolayısıyla kayyımların icraatları, kadınların işgücüne katılımı ve toplumsal cinsiyet eşitliği mücadelesine de zarar vermiştir. Van Büyükşehir Belediyesi (VBB) de 31 Mart 2024 tarihindeki yerel seçimlerden sonra kadınlara yönelik hizmetlere ağırlık vermiştir. Bu kapsamda kadın merkezleri ile kadınlara yönelik kütüphane çalışmaları yapılmış, kadınların toplu taşıma hizmetlerinden daha çok yararlanması için JINKART uygulaması başlatılmıştır. Buna rağmen 15 Şubat 2025’te VBB’ye kayyım atanmış, bazı hizmetler sekteye uğrarken bazı projeler de durdurulmuştur. Özellikle 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nün arifesinde JINKART uygulamasının sonlandırılması dikkat çekicidir. Oysaki Van’da JINKART, genç yaşlı her gün yüzlerce kadının istifade ettiği bir hizmettir. Dolayısıyla Van’da kayyımın ilk kararı, kadınları mağdur eden bir icraat olmuştur."

Sayyiğit, şu soruları sordu:

1 – Van Büyükşehir Belediyesi’ne (VBB) seçilmiş belediye eş başkanının yerine
kayyım atanmasıyla ilgili Bakanlığınızda hangi bilgiler bulunmaktadır?

2- Van Büyükşehir Belediyesi tarafından kayyım atandığı 15 Şubat 2025’ten önerge
tarihine kadar alınan kararlar nelerdir?

3- Van Büyükşehir Belediyesi’ne kayyım atanmasıyla JINKART uygulamasının
sonlandırıldığı doğru mudur?

4 – Van’da JINKART uygulamasından yararlanan kadın sayısı kaçtır? JINKART
uygulaması neden iptal edilmiştir?

5 – Van’da kadınlara hizmet veren kütüphane, yaşam merkezi ve birimlerinin
kapatılması gündemde midir?

Belediyenin konferans salonunda yapılan gösterime İpekyolu Belediyesi Eşbaşkanı Canan Uzunay, Belediye Meclis Sözcüsü Yıldız Tüncer, Kadın Meclis üyeleri, Kadın ve Aile Hizmetleri Müdürü Gülderen Umur ile kadın personeller katıldı.

Filmin konusuna ve kadınlar açısından önemine değinen Gülderen Umur, “Bugün izleyeceğimiz Agora filmi, Yunan filozof ve matematikçi Hypatia’nın yaşamını anlatıyor. Bir bilim kadını olan Hypatia, Hristiyan ve Pagan din çatışmasının yaşandığı dönemde maalesef taşlanarak öldürülmüştür. Umarım kadınlar olarak önyargılarımızı bir kenara bırakarak bu filmi izleyebiliriz. Bu vesileyle tüm kadınların 8 Mart’ını kutlarım” dedi.

Film gösterimi sonrasında kadın meclis üyeleri, personele mor şal hediye etti.

5 gün boyunca devam edecek 

5 gün boyunca devam edecek etkinlikler kapsamında ,Çarşamba günü Yeni Mahalle’de bulunan Tekstilkent'te çalışan emekçi kadınlar ziyaret edilecek. 6 Mart Perşembe günü ise Eminpaşa Mahallesi’nde mahaleli kadınların katılımıyla erbaneli yürüyüş düzenlenecek. Selahattin Eyyübi Mahallesi’nde gerçekleştirilecek meşaleli yürüyüşün tarihi ise 7 Mart olarak belirlendi. Etkinliklerin son günü 8 Mart’ta da Erdemkent Mahallesi’nde bulunan Kuveyt Konutları’ndaki kadınlarla bir araya gelinecek. 

Eşbaşkan Koç: Tüm kadınları bekliyoruz 

Etkinliklere ilişkin konuşan belediye Eşbaşkanı Rabia Başak Koç, 8 Mart’ı büyük bir coşkuyla karşıladıklarını söyledi. Kadınlara katılım çağrısında bulunan Koç, “8 Mart Kadınlar Günü’nü ilçemizde karşılamak için bir dizi etkinlik hazırladık. Birçok mahallede farklı çalışmalarla kadınlarla bir araya geleceğiz. Temel amacımız kadın rengini ilçeye hakim kılmak. Bu yönlü çalışmalarımız devam ediyor. Bu akşam başlayacak ve 5 gün boyunca sürecek etkinliklerimize, tüm kadınları bekliyoruz. El ele vererek kadın mücadelesini daha da güçlendireceğiz.” dedi. 

Etkinlikler, "Kadın Kırımına İsyan Ediyor Özgürlüğe Yürüyoruz" şiarıyla düzenleniyor.

DEM Parti Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit, konuyu TBMM'ye taşıdı.

İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya'nın cevaplaması talebiyle soru önergesi veren Sayyiğit, şöyle dedi:

"Mevcut iktidarın kadınlara dönük saldırı ve şiddet pratikleri dün Van’da yapılan kadın eyleminde tekrar açığa çıkmıştır.  Kolluk güçlerinin kadınlara dönük orantısız şiddet uygulaması kadınlara dönük erkek egemen zihniyetin bir tezahürüdür. Benimde yer aldığım ve demokratik hakkımızı kullandığımız eylemde kamuoyuna yansıyan görüntülerde de görüldüğü gibi işkenceye varan, kötü muamele ve eziyet kadınların anayasal bir hak olan toplantı, gösteri ve yürüyüş hakkının ihlalidir. Kolluk zor kullanma yetkisini ancak kanunun çizdiği sınırlar çerçevesinde ve ölçülülük ilkesine uygun olarak kullanmak zorundadır. Zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması kasten yaralama ve görevi kötüye kullanma suçlarını da beraberinde getirmektedir. Sonuç olarak barışçıl bir eylem yapmak isteyen kadınlar kolluğun insanlık onurunu zedeleyen, işkenceye varan müdahalesine maruz bırakılmışlardır."

Sayyiğit, şu soruları sordu:

"1. Anayasal bir hak olan toplantı ve gösteri yürüyüş hakkını kullanmaya çalışan kadınlara kolluk güçlerince müdahale edilmesinin gerekçesi nedir?

2. Müdahale ederken orantısız güç kullanarak suç işleyen kolluk güçleri tespit edilmiş midir?

3. Orantısız güç kullanan kolluk kuvvetleri hakkında adli ve idari soruşturma başlatılacak mıdır?"

Tur sırasında, Kadın Politikaları Daire Başkanlığı’na bağlı eğitmenler sporculara, toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda bilgiler aktardı. Sohbet havasında geçen bilgilendirmede sporcular, kütüphanenin okuma bölümünde bir araya geldi.

İkramların sunulduğu turda, futbolculara hijyen kitleri hediye edildi.  

VBB Eşbaşkanı Neslihan Şedal, İpekyolu Belediye Eşbaşkanı Canan Uzunay, VBB Meclis Grup Eşsözcüsü Leyla Çelik ve Kadın Politikaları Daire Başkanı Refika Sönmez, atölyede incelemelerde bulundu. 

Atölyenin önümüzdeki günlerde açılışı yapılacak.

Yetkililerin verdiği bilgiye göre, atölyede kadınlar tarafından Urartulara ait ancak yok olmaya yüz tutan savat gümüş işlemeciliği gerçekleştirilecek. Kadınlar ayrıca, atölyede ürettikleri ürünleri pazarlama fırsatı da bulacak.

Geleneksel savat sanatı, kentte yalnızca birkaç küçük atölyede ve ağırlıklı olarak erkek ustalar tarafından yapılırken, bu projeyle birlikte kadınların da bu sanata katılımı sağlanacak. Şimdiye kadar yüzük, kolye, vazo, kemer, künye ve bilezik gibi aksesuarlara uygulanan savat sanatının, kadınlar tarafından yeni tasarımlara da uygulanacağı kaydedildi.  

 Toplantıda konuşan İpekyolu Belediye Eşbaşkanı Canan Uzunay, kadınların yaşadığı sorunları belirlemek ve çözüm üretmek için çalıştaylar ve toplantılar düzenlediklerini ve bu yöndeki çalışmaların süreceğini söyledi.

VBB Eşbaşkanı Neslihan Şedal ise “Kadınlar için hizmet üretmeye devam edeceğiz. Birçok ilçede ve merkezde kadınların sosyal yaşam alanlarını genişleten projeler hayata geçirdik. Bu çalışmalarımızı daha da büyüteceğiz” dedi.

Şedal, kayyımlar döneminde kapatılan kadın kurumlarını yeniden işler hale getirdiklerini kaydetti.  

Toplantıda söz alan kadınlar, taleplerini ve yaşadıkları sorunları dile getirdi. 

Toplantının sonunda, Kadın Politikaları Daire Başkanlığı tarafından katılımcı kadınlara hijyen kitleri hediye edildi. 

Resimler takvime yansıdı

Kooperatif tarafından oluşturulan 9 kişilik komisyonun incelediği resimlerden 12 tanesi, Yaka-Koop'un 2025 yılı için bastırdığı takvimde de yer aldı. Takvimde ayrıca kadınların şiddete maruz kalmaları durumunda başvuracakları kurumlar ve iletişim bilgileri ile şiddet konusunda ilgili ihbar hatları ve başvurulacak kanunun ilgili maddeleri de yer aldı. Takvimde, Yaka-Koop'un kuruluş amacı, yürütülen çalışmalar ve faaliyet alanı hakkında da bilgiler paylaşıldı. Takvimler, Yaka Koop'un alanda çalışma yürütüğü esnaf ve meslek odalarına, muhtarlıklara, kamu kurumlarına ve sivil toplum örgütlerine dağıtılacak.

Ödül programı düzenlendi

Resim yarışmasına katılan 12 kişi için bugün Urartu Otel'de yemekli ödül programı düzenlendi.

Programa İHD ve Van Barosu'ndan kadın temsilcilerinin yanı sıra kamu kurumlarından da kadın yetkililer, mahalle muhtarları, yarışmada dereceye girenler ile aileleri katıldı.

Programın sunumu yapıldı 

Yaka-Koop kurucusu ve aktivisti Gülmay Gümüşhan, programa dair sunum yaptı. Kooperatifin kuruluşundan bu yana kadına yönelik şiddet ve küçük yaşta evlilik karşıtı faaliyetlerine değinen Gümüşhan, kadına yönelik şiddet konusunda farkındalık oluşturmak için bir de resim yarışması düzenlediklerini ve bugün yarışmaya katılanlara ödüllerini vermek üzere toplandıklarını söyledi. Çizilen her bir resmi kadına yönelik şiddeti yansıtma bakımından önemli bulduklarını söyleyen Gümüşhan, "O nedenle 12 resim de bizim için birincidir. Çocuklarımızın parmaklarına, yüreklerine sağlık" dedi. Programda söz alan STK'ların kadın temsilcileri, muhtarlar ve anneler de kadına yönelik şiddetin karşısında durmanın gerekliliğini, bu konuda özellikle muhtarlara önemli görevler düştüğünü vurguladı. Proje, Birleşik Krallık Büyükelçiliği işbirliği ile finanse edildi. Gümüşhan, desteklerinden dolayı Birleşik Krallık Büyükelçiliği yetkililerine de teşekkür etti.

Ödüller verildi

Yemek ardından, isimleriyle birlikte resimleri 2025 yılı takvimine giren 12 çocuğa, kırtasiye malzemeleri içeren çantalar hediye edildi. Duygularını dile getiren çocuklar, etkinlik için kooperatif aktivistlerine teşekkür etti. Gümüşhan da yaptığı konuşmada, ailelere ve katılımcılara teşekkür etti. 

Program sonunda kooperatif aktivistleriyle resim sahibi çocuklar hatıra fotoğrafı çektirdi.

Haber: Adil Harmancı

Açılışta konuşan Barış Anneleri üyesi Zekiye Kaya, “Hakikatin kadının elinin emeğinin değdiği her yer güzeldir. Kadın hakikate ulaşmak için iğneyle kuyu kazarcasına çabalayarak ulaştı. Şükürler olsun ki belediyelerimiz kadınlara yönelik çalışmalarda bizleri de düşünerek projeler üretti. Kadın bir çocuğu kundaktan bu günlere kadar büyüten emekçi bir varlıktır. Şu an geldiği noktada kadın artık iradedir” dedi. 

Kent Konseyi Eşbaşkanı Sevgi Özdinç de “Bizler için bu projeler çok kıymetli. Van kenti için çok kıymetli. Biz eşit yaşamı, eşit geleceği birlikte inşa etme derdiyle yola çıktık. Geldiğimiz noktada çok kıymetli şeyler başardık. Jin Kadın Kütüphanesi’nin açılışı bizler için çok keyifli bir açılış oldu” şeklinde konuştu. 

Van Milletvekili Gülderen Varlı ise "kadınların hep birlikte özgür ve eşit bir yaşamda ısrar ettiğini, yerel yönetimlerin de kadının rengini yansıtan çalışmalar yürüttüğü için önemli kurumlar olduğunu" söyledi. Varlı, emeği geçen herkese teşekkür ederek, “Özgür, eşit bir yaşam için bir arada olmak ve bu birlikteliği büyütmek için mücadelemizi sürdüreceğiz” dedi. 

‘Saklı tarihimizi ortaya çıkaracağız’ 

VBB Eşbaşkanı Neslihan Şedal, konuşmasında şunları aktardı:

“Dünyanın dört bir yanından kadınlar direniyor ve mücadelesini örgütlüyor. Eşit ve özgür bir yaşam için kadınlar bu topraklarda mücadeleye öncülük ediyor. Öte taraftan da görüyoruz ki kadının örgütlü mücadelesine, kadın hakikatine karşı da büyük bir kırım politikası devreye konulmuş durumda. Ama bizler her defasında dile getiriyoruz; kadın bu kirli aklın politikalarına karşı mücadelesini büyütüyor, tüm örgütlü alanlarını büyüterek mücadelesini sürdürüyor. Bizler de yerel yönetimler olarak, kadın arkadaşlarımıza söz vermiştik; her sokağı, her mahalleyi, kadın ve çocukların özgür yaşayabileceği alanlara dönüştürerek, var gücümüzle çabalarımızı sürdüreceğiz. Yönetime geldiğimiz ilk günden bu yana, tek tek özgür yaşam alanlarımızı açtık. Açılan her bir kurumumuzda temel amacımız bilinçlenerek saklı tarihimizi ortaya çıkarmaktır. Bu bilinçle özgür bir yaşama ulaşacağız. Jin Kadın Kütüphanesi tüm kadınlara hayırlı olsun.”

Konuşmaların ardından “Jin Jiyan Azadi” sloganıyla kütüphanenin açılışı gerçekleştirildi. Açılışın ardından kadınların alkış ve zılgıtlarıyla kütüphane mavi yolculuğuna başladı. Kadınlar, gemi turu sırasında kütüphaneyi gezme fırsatı buldu.

Editör: vanmed

VBB Meclisi Eşsözcüsü Leyla Çelik, Kadın Meclis üyeleri, Kadın Politikaları Daire Başkanlığı ve Ulaşım Daire Başkanlığı yetkilileri, son hazırlıklar hakkında bilgi aldı.

“Jin Kadın Kütüphanesi” adı verilen yüzen kütüphanenin açılışının 27 Ocak Pazartesi günü VBB Eşbaşkanı Neslihan Şedal’ın katılımıyla yapılacağı belirtildi.

VBB Meclisi Eş Sözcüsü Leyla Çelik, projesinin kadınlara yönelik çalışmaların önemli bir adımı olduğunu söyledi.

Kısa sürede birçok projeyi hayata geçirdiklerini belirten Çelik, özellikle merkez ilçelerdeki kadın odaklı çalışmalara vurgu yaptı. Çelik, “Hayata geçirdiğimiz projelerle binlerce kadının yaşamına dokunduk. Kentimizi kadın bakışıyla yeniden inşa ediyoruz” dedi.

Kadınların yaşamın birçok alanından dışlandığına dikkat çeken Çelik, “Siyasal, sosyal, kültürel ve ekonomik alanlarda dışlanan kadınları demokratik, ekolojik, kadın özgürlükçü perspektifimizle destekleyerek alternatif yaşam olanakları sunuyoruz. Farklı kimliklerdeki tüm kadınlarla dayanışma ağlarımızı güçlendirmeye devam edeceğiz” diye konuştu.

Proje ilçelerde de hayata geçecek

Çelik, Jin Kadın Kütüphanesi’nin, daha önce Tuşba İlçesi Akköprü Mahallesi’nde açılan ve faaliyette olan “Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Araştırma Merkezi”nin bir devamı niteliğinde olduğunu belirterek, bu projenin tüm ilçelerde hayata geçirilmesinin planlandığını ifade etti.

Çelik, tüm kadınları, 27 Ocak Pazartesi günü saat 13.00’te Edremit Marina’da yapılacak açılışa davet etti.

Şiddetele mücadele 

Toplantının ilk gündem maddesini, kadına yönelik şiddet ile mücadelede yerel yönetimlerin rolü ve bu konuda oluşturulabilecek çözüm önerileri oluşturdu. Yapılan konuşmalarda, kadınların derin yoksulluk sınırında yaşadığı, üretimin merkezinde yer almalarına rağmen neden muhtaç duruma düştükleri ele alındı, yerelde mücadele ağlarının oluşturulmasının önemine vurgu yapıldı.

Yaşam Merkezleri konusu

Toplantıda ayrıca, VBB Kadın Meclisi’nin 2024 yılı için merkez ve ilçeler genelinde yürüttüğü projeler değerlendirildi. Özellikle açılan Yaşam Merkezlerinin daha fazla kadına ulaşması için yapılabilecekler tartışıldı. Çözüme odaklı projelerin hızlandırılması gerektiği belirtilerek, kadınların sorunlarına etkin çözümler sunulması gerektiği vurgulandı.

Yeni projeler

Toplantının son bölümünde de VBB ve 13 ilçede yürütülen kadın çalışmalarının dayanışma ruhuyla devam edeceği, kadın Eşbaşkanların öncülüğünde, kadınların yeni projelerle sahada olmaya ve toplumsal sorunlara çözüm üretmeye devam edeceği belirtildi.

Açılışta konuşan Gürpınar Belediye Eşbaşkanı Mukaddes Karakoç, “Kadın dinlenme evine ‘Destar’ ismini vermemizin sebebi, Kürt tarihinde önemli bir yere sahip olmasıdır. Destar; bereketi, kültürü ve umudu simgeler. Bu mekânın yeni bir birlik ve barış getirmesini diliyorum. Tüm kadınlarımıza hayırlı olsun” dedi.

VBB Eşbaşkanı Neslihan Şedal ise, yerel yönetimler olarak kadın yaşam alanlarını her geçen gün artırdıklarını belirterek, “Kadın çalışmalarımızı büyütüyor, kentimizde ve ilçelerimizde kadınların varlığını güçlendirecek alanlar açıyoruz. Yüzyıllardır kadınların kimliğine yönelik saldırılara karşı, bilinçlenerek mücadelelerini yükseltmelerini destekliyoruz. Kadına yönelik yürütülen kirli politikalara karşı kadınlar, öz savunmalarını geliştirerek öne çıkacaklar. Kadınların bu kurumlarla geliştireceği özgür bilinç, özgür bir toplumu inşa edecek” şeklinde konuştu.

2014 yılında Gürpınar’da seçilen belediye eşbaşkanlarının birçok kadın projesini hayata geçirdiğini ancak kayyımlar döneminde bu projelerin ortadan kaldırıldığını belirten Şedal, şunları kaydeti:

“Kayyım zihniyetiyle hareket edenler bilsin ki; 14 belediyeden 14’ünü de kazandık. Bu belediyelerimizde kadın yaşam alanlarını tek tek açacağız. Bugün de Gürpınar’da Destar Kadın Dinlenme Evi’ni kadınların hizmetine sunmuş bulunuyoruz. Tüm Gürpınarlı kadınlara hayırlı olsun.”

DEM parti Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit de “Jin Jiyan Azadi’ felsefesi nasıl ki dünya da örnek olmuşsa, bizler de bu felsefeyle çalışmalarımızı büyüteceğiz” difadelerini kullandı.

Kadına yönelik her türlü şiddet politikasının sürdüğünü ifade eden DEM Parti Van İl Eşbaşkanı Gülşen Kurt de şöyle dedi:

“Kadın emeğinin yok sayıldığı politikalara karşı mücadelemizi sürdürüyoruz. Kadın yoksulluğu ile mücadele ederken erkek şiddetine karşı da büyük bir mücadele veriyoruz. Belediyelerimizin son 8 aylık yönetim sürecinde kadınlara yönelik birçok proje üretildi ve kadın yaşam alanları oluşturuldu. Kadına yönelik her türlü şiddet son bulana dek alanlarda olmaya devam edeceğiz” 

Konuşmaların ardından “Jin, Jiyan, Azadî” sloganlarıyla açılış gerçekleştirildi. 

Gürpınar Belediyesi, ilçedeki kadınlara yönelik ilk projesini “Destar Kadın Dinlenme Evi” ile hayata geçiriyor. Merkez, Pazartesi günü düzenlenecek etkinlikle kapılarını Gürpınarlı kadınlara açacak.

Van Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanları Neslihan Şedal ve Abdullah Zeydan ile Gürpınar Belediyesi Eşbaşkanları Mukaddes Karakoç ve Mehmet Tahir Ertaş, açılış öncesinde Belediye Meclis üyeleriyle birlikte merkezi ziyaret ederek hazırlıkları yerinde inceledi. Gürpınar Belediyesi, ilçedeki kadınlara yönelik ilk projesi olan “Destar Kadın Dinlenme Evi” hakkında Eşbaşkan Karakoç’un bilgilendirmelerini Eşbaşkanlar Şedal ve Zeydan’la paylaştı.

Destar Kadın Dinlenme Evi’nin ilçe kadınlarının talepleri doğrultusunda hayata geçirildiğini belirten Gürpınar Belediye Eşbaşkanı Mukaddes Karakoç, kadınların ihtiyaçlarını karşılamaktan duydukları memnuniyeti dile getirdi. Karakoç, tüm kadınları Pazartesi günü düzenlenecek açılış törenine davet etti.

Ne tür etkinlikler olacak?

Kadın Dinlenme Evi bünyesinde bir kütüphane ve çocuk emzirme odası yer alacak. Ayrıca çeşitli kültürel etkinlikler ve el sanatları kursları düzenlenecek. Bunun yanı sıra, kadınlara yönelik her türlü şiddete karşı danışmanlık hizmeti de sunulacak.  

Açılışta konuşan Saray Belediye Eşbaşkanı Filiz Öztürk, yönetime geldiklerinden bu yana kadına yönelik projelere ağırlık verdiklerini belirterek, “Bu ilk ama son olamayacak, kadınlara yönelik çalışmalarımıza devam edeceğiz. Ben burada olduğum sürece bu kapı her zaman herkese açık olacak. Her zaman kadınlarla yan yana olacağım. Hepimize hayırlı olsun” dedi.

Yerine kayyım atanan önceki dönem Saray Belediye Eşbaşkanı Caziye Duman da daha önce ilçede hayata geçirdikleri kadın projelerinin atanan kayyım tarafından gasp edildiğini söyledi. Duman, kadına yönelik her alanda mücadelenin büyüdüğüne işaret ederek, “Çalışmalarımızdan asla geri adım atmayacağız. Kürt ve kadın kimliğimizle yaşamımızı ve mücadelemizi sürdüreceğiz” diye konuştu.

DBP İl Eşbaşkanı Gönül Uzunay ise, şunları söyledi:

“Halkın belediyeleri kayyım saldırıları ile gasp edilmeye devam ediyor. Halkın belediyelerine yapılan kayyım atamaları sadece halkın iradesine değil aynı zamanda kadın kazanımlarına yönelik bir saldırıdır. Bugün halkın belediyeleri bir kez daha kadın sesini ve rengini topluma yaymaya devam ediyor. Bugün açılan yaşam merkezinin kadın emeğinin daha fazla yer edinmesine vesile olmasını diliyorum”

Kent Konseyi Eşbaşkanı Sevgi Özdinç de merkezin kadınlara hayırlı olmasını dileyerek, hem Büyükşehir Belediyesi hem de Saray Belediyesi’ne kadın alanında yürüttükleri çalışmalardan ötürü tebrik etti. 

VBB Eşbaşkanı Neslihan Şedal, gelen konukları tek tek tanıtarak, katılımlarından dolayı teşekkür etti. Kadın projelerinin büyük bir emekle örüldüğüne dikkat çeken Şedal, şunları söyledi:

“Erkek zihniyeti tarafından ilk olarak kadın emeği, kadın kazanımları hedef alınıyor. Erkek aklı kadın yaşam alanlarını tek tek ortadan kaldırmak istiyor. Ancak bizim sözümüz sadece erkek aklının kadın düşmanı politikaları değil, biz bu aklı biliyoruz, bu aklın farkındayız. Ancak en büyük sözümüz bu kirli zihniyeti örgütlü gücümüzle bertaraf ederek, mücadelemizi her alanda daha da büyüteceğiz. Kadın yaşam merkezlerini bu anlamda kadını yeniden özüyle buluşturarak, kendi fikrini, düşüncesini özgürce örgütleyebileceği alanlar olarak tanımlıyoruz. Yaşamımızı yeniden özgür bir düşünceyle örüyoruz.” 

Merkezin açılışı "Jin Jîyan Azadî” sloganlarıyla gerçekleştirildi. 

Kadınlara hijyen kitinin dağıtıldığı açılış töreni müzik eşliğinde çekilen halaylarla son buldu.

Kadınlar, JINKART’la toplu taşıma araçlarında her ay 60 biniş hakkına sahip olacak. Bu da günde iki kez kullanma hakkına denk geliyor.

VBB yetkilileri, kartın sosyal belediyecilik kapsamında kadınlara sağlandığını aynı zamanda öğrenciler başta olmak üzere dezavantajlı ve ihtiyaç sahibi vatandaşlar için de birçok alanda çalışmalarına devam ettiğini söyledi. 

Yetkililer, kentteki yoksullukla da etkin bir mücadele yürütüldüğünü ifade etti. 

Açılışa DEM Parti İl Eşbaşkanı Gülşen Kurt, DEM Parti Van Milletvekili Gülderen Varlı, İpekyolu Belediyesi Eş Başkanı Canan Uzunay, Barış Anneleri, Gülderen Umur, belediyenin kadın müdürleri ve kadın çalışanları katıldı.  

Açılışta konuşan DEM Parti Van İl Eşbaşkanı Gülşen Kurt, “Bizler özellikle Eşbaşkanlık sistemi ile özgür kadın mücadelesinin, kadın yaşam ve dayanışma merkezlerinin, alo şiddet birimlerinin, kreşlerin her alanda kadını var eden çalışmalar yürütüyor ve bunun mücadelesini veriyoruz. Bu amaçla kurulan Çil Kezi kadın danışma merkezi tüm kadınlara hayırlı uğurlu olsun” dedi.

 İpekyolu Belediye Eşbaşkanı Canan Uzunay ise 25 Kasım Kadına Yönelik Uluslararası Mücadele Gününe sayılı günler kaldığını belirterek, “Her gün kadına yönelik şiddet ne yazık ki gittikçe artıyor. Bizler de bu halkın seçilmiş Eşbaşkanları olarak bu kenti kadın kentine çevireceğimizin sözünü vermiştik. Bizler görev yaptığımız sürece, kadınların şiddet görmediği, her alanda yaşamlarını özgürce sürdürebilecekleri alanlar oluşturmak için çalışacağız. Bugün Çıl Kezî Kadın Danışma Merkezimizin açılışını gerçekleştirirken, bu merkezin kapılarının tüm kadınlara açık olduğunu belirterek, merkezin tüm Vanlı kadınlara, İpekyolu kadınlarına, hepimize hayırlı uğurlu olmasını diliyorum.” diye konuştu.

DEM Parti Van Milletvekili Gülderen Varlı da, şunları söyledi:

"Halkın oylarıyla seçilen belediyelere kayyım atandı. Yasal olmayan bir şekilde kayyım atadılar. İlk yaptıkları icraat gidip kadınlara ait o merkezlerin kapılarına kilit vurmak oldu. AKP ve MHP iktidarı 22 yıldır kadınları her alandan alıp kendi bildikleri kendi istedikleri yerlere götürdüler” 

Tuşba’nın ilk kadın merkezi olma özelliği taşıyan merkezin açılış etkinliğinde Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı Konservatuar müzik ekibi sahne alırken, kadınlar çalan müzikler eşliğinde halay çekti.

‘Kadın şiddetine karşı isyandayız!’

Açılışta konuşan DEM Parti İl Eşbaşkanı Gülşen Kurt, kadın mücadelesine vurgu yaparak, “Gün geçmiyor ki ülkede kadın katledilmesin. Rojin Kabaiş, Narin, Gülistan Doku ve adını sayamadığımız yüzlerce kadın maalesef bu eril iktidar zihniyeti yüzünden yaşamlarını yitirdiler. Bizler yaşamın her alanında özgür kadınların mücadelesini veriyoruz ve diyoruz ki; kadın şiddetine karşı yan yanayız, isyandayız” dedi.      

Tuşba Belediye Eşbaşkanı Hanım Akkoş ise merkezin Kalecik TOKİ’de bulunan tüm kadınlara hayırlı olmasını temennisinde bulundu. Kadına yönelik kültür ve sosyal aktivitelere ağırlık vereceklerini belirten Akkoş, “Eril zihniyetin kadına yönelik şiddetine karşı, yerel yönetimler olarak mücadelemiz sürecektir” ifadesini kullandı.

‘Hebûn ile mücadelemiz sürecek’ 

VBB Eşbaşkanı Neslihan Şedal da, şunları söyledi:

“25 Kasım tarihine sayılı günler kaldı. 25 Kasımlarda bütün dünyada kadınlar tarafından büyük bir direniş sergileniyor. Bizler de 25 Kasım gününe kadar sesimizi erkek şiddetine karşı yükseltmeye devam edeceğiz. Yüzyıllardır kadınlar erkek zihniyetinin kırım politikalarına maruz kalıyor. Yüzlerce kadın katlediliyor, kaybettiriliyor. Varlığımızı yok etmeye çalışıyorlar. Bu politikalara karşı ‘Hebûn’ ile mücadele etmek çok kıymetlidir. Merkezimiz tüm kadınlara hayırlı olsun”

Konuşmaların ardından Eşbaşkanlar kadınlarla birlikte mor kurdeleyi keserek açılışı gerçekleştirdi, daha sonra da erbaneler eşliğinde merkez gezildi. Açılış sonrası katılımcı kadınlara hijyen kiti hediye edildi.

Yetkililerin verdiği bilgiye göre, kadınların sosyal, hukukî ve psikolojik desteğe ulaşabilecekleri Hebun Kadın Danışma Merkezi, şiddete maruz kalan kadınların başvuru yapabilecekleri ilk istasyon olacak. Merkezde, kadına yönelik şiddete, bununla mücadele yollarına ve kadınların yasal haklarına yönelik bilgi ve destek alabilecekleri birimler kurulacak. 

Merkezin en önemli çalışmaları arasında kadına yönelik şiddete karşı danışmanlık hizmetinin yanında ekonomik gelişim konusunda verilecek danışmanlık desteği de yer alacak.

Merkezde hukuk alanında uzman avukat, sosyolog, psikolog ve sosyal hizmet çalışanları kadınlara birçok alanda hizmet sunacak. Kadınların karşı karşıya kaldığı şiddetle mücadele ederken ihtiyaç duyabilecekleri sosyal, hukuki ve psikolojik desteği kadının beyanını esas alarak, “dayanışma” esasıyla ve ücretsiz olarak sağlanacak.  

18 gün sonra cansız bedeni bulundu 

Arama çalışmalarının 18’inci gününde Rojin Kabaiş'ın cansız bedeni, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi sahilinden kara yolu ile yaklaşık 20 kilometre uzaklıktaki Tuşba ilçesine bağlı özellikle yazlıkların bulunduğu kırsal Mollakasım Mahallesi’nde, bahçe sulamaya gelen Mehmet Emin Ankay (60) tarafından bulundu. Rojin Kabaiş'in cenazesi, Adli Tıp Kurumu'nda yaklaşık 7 saat süren otopsi işlemlerinin ardından ailesine teslim edildikten sonra memleketi Diyarbakır'ın Bağlar ilçesindeki Yeniköy Asri Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Yapılan otopsi işlemlerinde Kabaiş'ten alınan 100'e yakın numune İstanbul Adli Tıp Kurumu’na gönderildi. Yapılan incelemenin sonucu Van Adli Tıp Kurumu’na gönderildi.

DHA'nın haberine göre, Van Barosu Kadın Hakları Merkezi, Rojin Kabaiş ile ilgili Adli Tıp Kurumundan gelen otopsi raporuyla ilgili açıklama yaptı. Açıklamada raporunun tespit bölümünde Rojin Kabaiş'in ölüm nedeninin suda boğulma olduğu belirtildi. 

Üniversitenin halkla ilişkiler direktörü Syed Amir Mahjoub, güvenlik görevlilerinin öğrenciyi polise teslim ettiğini ve fiziksel bir çatışma yaşanmadığını savundu. İlk soruşturmaların kadının psikolojik bir rahatsızlıktan muzdarip olduğunu gösterdiğini sözlerine ekledi.

Kadın öğrenci, polise teslim edilmesinin ardından darp edilerek akıl hastanesine kaldırıldı. 

Üniversiteye bağlı yerel bir gazete, öğrencinin ruh ve sinir hastalıkları hastanesine sevk edildiğini doğruladı.

"Ayşenur ile sıraları paylaşıyor olmamız, acımızı daha da derinleştiriyor"

Türkçe ve İngilizce dövizler taşıyan öğrenciler şu açıklamayı yaptı:

"Özellikle Ayşenur ile sıraları paylaşıyor olmamız, acımızı daha da derinleştiriyor ve bizleri bu mücadeleyi daha yüksek sesle sürdürmeye mecbur bırakıyor. Biz öğrenciler olarak hiçbir yetkimiz yokken sorumluluk hissedip acımızı haykırmak istedik. Dileriz ki asıl yetkiyi elinde bulunduranlar artık bir sorumluluk hissedip harekete geçerler. Biz bugün sadece bu iki genç kadının öldürülmesini konuşmuyoruz. Bu ülkede kadınların her gün öldürülüyor olmasını konuşuyoruz. Kadın cinayetlerinee sebebiyet veren bu sistemi reddediyoruz." 

Üniversiteden açıklama

Üniversite yönetimi, olayın ardından şu paylaşımı yapmıştı:

"Eyüpsultan’da canice bir olay sonucu hayatını kaybeden Medya ve Görsel Sanatlar Bölümü 2. sınıf öğrencimiz Ayşenur Halil’in vefatı hepimizi derinden üzdü. Hayatının baharındaki öğrencimizi trajik bir şekilde kaybetmek, tüm Türkiye’yi olduğu gibi bizi de dehşete düşürdü. Değerli öğrencimize Allah’tan rahmet, başta ailesi olmak üzere öğrenci arkadaşlarına ve tüm sevenlerine sabır ve başsağlığı diliyoruz. Sevgili Ayşenur, seni daima özlemle ve sevgiyle hatırlayacağız." 

"İnsanlık dışı görüntüleri paylaşarak ailelerin acısına acı katmak..."

"Canice katledilen kızlarımızın görüntülerine yayın yasağı getirilmesine rağmen maalesef bazı kişilerin sorumsuzca paylaşım yaptığını üzülerek görüyoruz. Aileler bu konuda rahatsızlıklarını ve üzüntülerini bildirdiler. Acılarıyla boğuşan ailelerin acısına, insanlık dışı görüntüleri paylaşarak acı katmak, paylaşım sebebi ne olursa olsun insanlıkla bağdaşmaz. Güvenlik kuvvetlerimiz kurallara uymayan paylaşımları takip ederek suç duyurusunda bulunmaktadır."

Taziye ziyaretinde bulunmuştu

Vali Gül, dün Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ile birlikte Uzuner ve Halil ailelerine taziye ziyaretinde bulunmuş, başsağlığı dileklerini iletmişti.

Fatih'te cuma günü saat 16.00 sıralarında, Derviş Ali Mahallesi Fevzipaşa Caddesi'nde kasaplık yapan Semih Çelik (19), İkbal Uzuner (19) ve Ayşenur Halil'i (19) yarım saat arayla katletti. Edirnekapı surlarının üzerine çıkan Semih Çelik, öldürdüğü İkbal Uzuner'in başını kesip aşağı attı. Bedenini parçalara ayırdı.

Katil zanlısı Semih Çelik

Ardından boğazına ip geçiren katil zanlısı surlardan atlayarak yaşamına son verdi.

İkbal Uzuner olayı

İddialara göre, kasap olan Semih Çelik, dün saat 15.30 sıralarında Ayşenur Halil’i evine çağırarak başını kesmek suretiyle katletti. Daha sonra polise cinayet ihbarında bulunduktan Fatih’e gitti. Ayşenur’un, Çelik’in hem okul arkadaşı hem de yeni kız arkadaşı olduğu iddia edildi.

Ayşenur Halil

Aynı zamanda okul arkadaşı olan genç kızı öldüren Çelik, ardından Fatih’e gitti. Burada yine okul arkadaşı olduğu iddia edilen 19 yaşındaki İkbal Uzuner’i yanına çağıran Çelik, genç kızı bıçak zoruyla Derviş Ali Mahallesi, Fevzipaşa Caddesi üzerindeki tarihi surlara çıkardı. Bir süre İkbal ile tartışan Çelik, genç kızı bıçaklayarak öldürdükten sonra başını kesip surlardan aşağı attı. Bedenini parçalara ayırdı. Cani, ardından da surlardan atlayarak intihar etti.

İkbal Uzuner

Bir yıl önce cinayeti işleyeceğini anlatan bir video yayımlamış

Semih Çelik'in katlettiği İkbal Uzuner'e geçen yıl bir video çektiği ortaya çıktı.

Ekol TV’nin yayınladığı videoda Semih Çelik videoda şunları söylüyor: 

"İkbal seninle özel olarak vedalaşmak istedim. Sonunda ölüyorum. Benim yüzümden yaşamış oldukların için özür dilerim. Bunlar için senden çok özür diliyorum. Ama benim için güzeldi her şey. Bundan sonra korkmana, endişe etmene gerek kalmayacak. Tamamen kapanıyor bu konu. Umarım normal bir yaşam yaşayıp güzel ölürsün. Ama sana söylemem gereken bir şey var. Dün beni gördüğün gün, seni öldürmeye gelmiştim. Bu hayattan çıkarken can almak istiyorum. Bu insanın sen olmasını istiyorum. Bu insanın sen olması daha değerliydi. Kalbini çıkartmak, gözlerini… Biliyorsun zaten onları. Bekledim apartmanın altında, seni bekledim. Takip ettim saatlerce. Normal bir gün olsaydı ölmüş olacaktın. Tanrı o kadar yardım etti ki. İyi ki olmadı böyle bir şey ve vazgeçtim. Seni öldürürsem diğer tarafta peşimi bırakmayacaksın. Diğer tarafta canlı bir insan olarak peşimi bırakmayacaksın. O yüzden tek başıma gideceğim. Kimseyi öldürmeden."

 Nasıl taburcu edildi?

Bakırköy Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi, Eyüp Ruh Sağlığı Merkezi ve Cerrahpaşa Ruh ve Sinir Hastalıkları hastanesinde tedavi gören katil Semih Çelik’in ağır psikolojik sorunları olduğu iddia ediliyor. 5 kez tedavi gören Çelik’in nasıl taburcu edildiğine ilişkin Cumhuriyet Savcılığı tarafından soruşturma başlatıldı.

Mahalle sakinleri konuştu

Semih Çelik'in mahalle sakinleri dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Önceden Fatih'te oturan, 2018 yılında Eyüpsultan'da çıkmaz sokaktaki 5 katlı bir evin 2. katına taşınan Çelik'in Fatih'teki bağlarını hiç koparmadığı ve vaktini eski yaşadığı yerde geçirdiği öğrenildi.

"Arada sırada yüzünü görürdük"

6 yıldır oturduğu semtin ne berberi ne emlakçısı ne de sokağın tek fırıncısıyla sohbet ettiği öğrenilen cani için mahalle esnafı "Arada sırada yüzünü görürdük, selam dahi vermezdi. Sadece buradaki evine yatmaya gelirdi" dedi.

Mahallelinin anlattığına göre, olay günü evden çıkan Semih Çelik, sokağın karşısındaki fırına uğruyor ve orada kıyafetlerini göstererek, "Üstüm nasıl olmuş, iyi mi?" diyor. Daha sonra ayrılıyor.

"Kız arkadaşım gelecek kahvaltı yapacağız" demiş

Hürriyet'te yer alan habere göre Semih Çelik'in sokağında emlakçılık yapan bir şahıs ise "Bizim mahallemiz köy gibidir, herkes birbirini tanır. Ancak biz, kendisini ve babasını tanımıyoruz. Çok az görürdük. Hele annesini hiç bilmiyoruz, sanırım Ankara'da kalıyormuş. Olay günü sabah babasıyla konuşuyor, babasına 'Kız arkadaşım gelecek, kahvaltı yapacağız' diyor. Babası da evden çıkıyor. Sonra öğreniyoruz ki çocuk iki kişiyi öldürmüş. Kasap olduğunu duyduk ama nerede bir şey bilmiyoruz" dedi.

Cenaze namazı kılınmadı

Öldürülen Ayşenur Halil ve İkbal Uzuner ise kılınan cenaze namazının ardından defnedildi.

Başı kesilip vücudu parçalara ayrılarak öldürülen Uzuner için Fatih Camisi'nde dün öğle vakti cenaze namazı kılındı.

Törene, Uzuner'in yakınları, arkadaşları, İstanbul Valisi Davut Gül ile Fatih Belediye Başkanı Mehmet Ergün Turan katıldı.

Boğazı kesilerek öldürülen Ayşenur Halil için de Gaziosmanpaşa Pazariçi Saadet Camisi'nde cenaze töreni yapıldı.

Törene, Halil'in ailesi, arkadaşları, İstanbul Vali Yardımcısı Hasan Gözen ve Eyüpsultan Belediye Başkanı Mithat Bülent Özmen de katıldı.

Cenazesi kılınan namazından ardından Karlıtepe Mezarlığı'ndaki aile kabristanlığında son yolculuğuna uğurlandı.

19 yaşlarındaki iki kadını vahşice katleden Semih Çelik'in cenaze namazı güvenlik gerekçesiyle iptal edildi.

Çelik'in Eyüpsultan'da saat 15.30'da da Ayşenur Halil'i öldürdüğü ortaya çıktı. İhbar üzerine olay yerlerine polis ekipleri sevk edildi. Ekiplerin çalışmaları sürüyor.

Eğitimin ardından katılım sertifikası teslim töreni düzenlendi.

VANTB Başkanı Nayif Süer, “Böyle bir eğitimin kurumumuzda düzenlemesi bizleri son derece mutlu etmiştir. Kadın girişimciliğinin tüm sektörlerde yer alması için çalışmalarımız sürüyor. Bu eğitim de o çalışmaların bir parçasıdır. Başta tarım ve hayvancılık olmak üzere tüm sektörlerde kadın faktörünün ön planda olmasını istiyoruz.”

DAKA Girişimcilik ve Turizm Politikaları Birim Başkanı Mehmet Emin Çakay da Van Ticaret Borsası’nın şehrin kalkınmasına öncülük ettiğini belirterek, “VANTB işbirliğiyle verilen eğitimlerin son derece verimli geçtiğini görüyoruz. Katılımcıların kadın girişimciliği temelli bir anlayışla hazırlandıklarını görüyoruz. Umarız ki bu eğitimlerin sonunda projeler de hayata geçer. Tüm alanlarda kadın faktörünün daha etkin kılınması gerektiğine inanıyoruz. Eğitim sürecindeki destekleri ve ev sahipliği nedeniyle VANTB Başkanımız Sayın Nayif Süer’e, eğitmenlerimize ve tüm katılımcılara teşekkür ediyorum.” şeklinde konuştu.

Memur çalışanların sosyal haklarında iyileştirme yapmak amacıyla Tuşba Belediyesi ile Tüm Bel-Sen arasında imzalanan sözleşme kapsamında;

*Kadın çalışanlara ücretsiz HPV aşısı yapılacak.
*Kadın çalışanlar 8 Mart ve 25 Kasım’da İdari İzinli sayılacak
*Kadın çalışanlar regl izni kullanabilecek. 
 *Doğum yapan kadın çalışanlara resmi analık izni haricinde sekiz hafta ücretli izin de verilecek. 

Engelli çalışanlar

  
Sözleşme ile engelli çalışanlar, 10-16 Mayıs Engelliler Haftasının ilk günü ve 3 Aralık Dünya Engelliler Günü'nde idari izinli sayılacak. 
Birinci derece yakın (anne, baba, eş, çocuk) engelli olan çalışanlara izin konusunda kolaylık sağlanacak.
1 Mayıs’ta tüm çalışanlar izinli sayılacak, görevi gereği çağrılanlar ise istedikleri başka bir gün resmi (idari) izinlerini kullanabilecek.

Sözleşmede çalışanlara ek yemek yardımı ve Sosyal Denge ödemesi de artırıldı.

 
‘Tüm kadınlara örnek olmasını istiyoruz’
 
Otobüse binip şoför koltuğunda kadın görünce şaşırdığını belirten yolculardan Leyla Töre, “Kadın şoförü görünce ‘siz mi süreceksiniz’ diye şaşkınlık yaşadık. Sohbet edince çok memnun oldum. Kendisini tebrik ediyorum. İnşallah biz kadınlara örnek olur ve kadın şoför sayısı da artar” diye konuştu.

Yerel medyada kamusal bir anlayışın olmadığını söyleyen Sarıkaya, şunları söyledi:

“Bir gazetede işe başladığınızda, kadın olduğunuz için sizden angarya işleri de yapmanızı istiyorlar. Temizlik, bulaşık, gelen gidene çay yapma. Ancak bunlar meslektaşınız olan bir erkekten beklenmiyor. Toplumsal cinsiyet rollerinin burada da açığa çıktığını görüyoruz. Aynı okuldan mezun olan bir kadın ve bir erkek gazeteci farklı ücretler alıyor veya çok farklı görev tanımları olabiliyor. Erkek sokağa çıkıp haber takip ederken kadın gazeteciler daha çok masa başına itiliyor. Bunlar kadın gazetecileri sahadan da uzaklaştırıyor. Mersin’de kadın gazeteci sayısı çok olmasına rağmen, bir iki kadın gazeteci dışında hiç kimse görünmüyor. Kadınlar güvencesiz, düşük ücretlere çalıştırılıyor. Özellikle yeni mezunsa uzun süre iş bilmiyor gözüyle bakılıp mobbing uygulanıyor. Yakın zamanda bir arkadaşımız işinden gerekçesiz olarak çıkarıldı. Türkiye genelinde kadın gazetecilerin yaşadığı sorunlar yerellerde çok daha sert bir şekilde açığa çıkıyor.”

"Eril medya nedeniyle kadınlar masa başına itiliyor"

Derneğin kuruluş sürecine dair aktarımlarda bulunan Sarıkaya, kadın gazetecilerin uğradığı şiddetin yalnızca sohbetlerde ortaya çıktığını belirtti. Kadın gazeteci örgütlüğünün olmamasını uzun yıllardır dert edindiğini söyleyen Sarıkaya, “Mersin’de çok fazla genç kadın gazeteci var. Biz, ‘böyle bir dernek kuruyoruz’ dediğimizde ‘bu kadar çok kadın gazeteci var mı’ dediler. Aslında çok fazla kadın gazeteci var ancak eril medya yapısından dolayı kadınlar masa başına itiliyor. Her bir kadının yaşadığı sorunlar mevcut. Bu sorunlar tek tek başımıza geldiğinde buna ses çıkarma, mücadele etme gücünü bulamayabiliyoruz ama bir araya geldiğimizde daha güçleneceğimiz düşündük. Bu amaçla bir araya geldik ve böyle bir dernek kurduk. Sadece olumsuzluklar üzerinden de değil, biz gazetecilik öğrencilerine yönelik çalışmalar, atölyeler de yapmak istiyoruz. Mersin’de basın sektörü gittikçe niteliğini kaybediyor. Biraz daha yol açıcı olmak, eril medyaya karşı cinsiyet eşitliği temelinde bir çalışma biçimi, bir dil nasıl kurulur, böyle bir haber dili nasıl oluşturulur onu da göstermek istiyorduk. Buna yönelik de çalışmalarımız olacak” diye konuştu.

"Kadın gazeteciler örgütlenmeli"

Derneğin Mersin’de kurulduğunu ancak Mersin ile sınırlı kalmaması için mücadele edeceklerini belirten Sarıkaya, “Biz derneğin başına Mersin veya Çukurova koymak istemedik ki diğer kentlerdeki kadın gazeteciler de şube açmak istediklerinde bulundukları kentlerde şube açsınlar. İlerleyen yıllarda daha genişlemek adına biraz da ulusal bir boyut kazandırdık. Amacımız kadın gazetecilerin yaşadığı bütün sorunlara karşı örgütlenmek. Örgütlenmediğimiz taktirde her birimiz çalıştığımız kurumlarda cinsiyetçiliğe daha fazla maruz kalacağız, haklarımıza sahip çıkamayacağız, var olan haklarımızı da elimizden alacaklar bu nedenle bütün kadın gazeteci arkadaşları kadın gazeteciler derneğine örgütlenmeye bekliyoruz” diye konuştu.

8 yıldır gazetecilik yapan Seren Sabuncu da derneğin kurucuları arasında. Şu anda işsiz olan Sabuncu’nun işsiz olmasının sebebi de çalıştığı yerel gazetede yaşadığı bir cinsiyet eşitsizliğinden kaynaklanıyor. Sabuncu da, Türkiye’de kadınların yaşadığı sorunların yerelde daha can yakıcı şekillerde ortaya çıktığını belirtti. Yerel medyada mobbing, taciz ve eşitsizliğin yoğun yaşandığını söyleyen Sabuncu, “Trajik bir durumun içerisindeyiz. Taciz olaylarını haberleştirebiliyorsun ama senin başına geldiğinde ne kendi çalıştığın medyada ne de başka bir yerde bunu haberleştiremiyorsun. Bunun önüne handikap kurulmuş vaziyette. O yüzden yerelde çalışmak çok zor. Ulusala da hemen atlayamıyorsun çünkü gözün burada korkmuş” dedi.

"Emsal olacak"

Yerel medyada hakim olan eril dile yeni bir alternatif oluşturmak ve kadın mücadelesini örgütlemek adına dernek kurduklarını söyleyen Sabuncu, sözlerini şöyle sürdürdü: “Kadın gazeteciler sayısal olarak çok fazla ama masa başında çalışmaya itildiğimiz için kimse görmüyor. Sahada sadece 3 veya 5 kişi görünüyor. Taciz olayları çok fazla, mobbing çok fazla. Kendi meslektaşlarımızdan bunu çok görüyoruz. Bir habere gittiğimizde en öne geçerek çekim yapmayı bile bir hak olarak görüyorlar. Bu taciz ve mobbing'e karşı birlikte olmak, feminist mücadeleyi büyütmek adına bu derneği kurduk. Emsal olacağını düşünüyoruz. Bu dernekle daha çok büyüyeceğimizi biliyoruz. Biraz zorlu bir süreç ama kadınlar olarak yapamayacağımız hiçbir şey yok. Mesleğimiz çok önemli. Kamuoyunu bilgilendiriyoruz ve doğru bilgilendirmek zorundayız. Bu nedenle çok zorlu ama sadece erkeklerin eline bırakılmaması gereken bir meslek.”

Haber verilmesi üzerine olay yerine giden Van Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığına bağlı Bahçesaray itfaiye ekipleri, mahsur kalan kadına uzun süren çalışmanın sonunda ulaştı. İlk müdahaleyi olay yerinde yapan ekipler, bu arada ambulans helikoptere de konum bildirdi.

Ayağından ağır yaralanan kadın, kaldırıldığı Tatvan Devlet Hastanesi'nde tedavi altına alındı.

Ancak Adli Tıp Kurumu Makbule Özer hakkında “cezaevinde kalabilir” raporu düzenledi.

Bunun üzerine dün çağrıldığı Van Adliyesi'nde tutuklanarak tekrar cezaevine gönderildi.

VİED binasında gerçekleştirilen atölyeye, 30 kursiyer kadın katılım sağlıyor. Atölyeler sabah ve öğlenden sonra 15 kişilik guruplar halinde devam ediyor.

Atölye çalışmaları, Van İpekyolu Halk Eğitim Merkezi ile yapılan protokol ile gerçekleştiriliyor.

Eğitimlerini bitiren kursiyerlere kurs bitirme belgeleri verilecek.

Kurslar, Farsça tercüman ve işaret dili tercüman desteğinde veriliyor.

VİED bünyesinde çalışan Sosyal Hizmet Uzmanı Rıdvan Caniş, Av. Sinan Taşdemir ile Psikolog Zafer Taş tarafından kursiyer kadınlara belli aralıklarla hijyen, üreme sağlığı, ilk yardım, engelli hakları ve kadın hakları gibi konularda da bilgiler aktarılıyor.  

Haber: Adil Harmancı

Etkinlikte, derneğin faaliyetleri hakkında da bilgiler aktarıldı.

Etkinlik, müzik ve ikramlıklar ile son buldu.

Haber: Poyraz Ali Harmancı

1979 İran İslam Devrimi ülkenin kültürel yaşamını altüst etti.

Devrime aykırı görülen pop müziğin yasaklanmasıyla birçok müzisyen ülkeden kaçtı. Kadınların şarkı söylemesi de haram ilan edildi.

İran'da devrimden önce yükselişe geçen pop ve kabare sahnesi de bir gecede yok oldu. Yine de kapalı kapılar ardında bazı şeyler kaldığı yerden devam etti.

"Uygunsuz" müzik ülkeye yurt dışından kaçakçılık yoluyla girerken yasadışı kaset ve CD'ler evlere gizlice dağıtılıyordu. Akşam yemeğinden sonra ışıklar kapandığında bazı evlerin salonları dans pistine dönmeye başladı.

Bugün Berlin'de yaşayan DJ, yapımcı ve müzik şirketi sahibi Paramida, "Her mehmunide (aile partisinde) dans yıldızıydım" diyor.

Paramida okul yıllarında İran'da ve yaz tatillerinde Almanya'da sık sık gece kulüplerine giderdi.

Paramida'nın annesi İran'ı terk etti çünkü kızının "kadınların bu kadar kötü muamele gördüğü" bir ülkede yaşamasını istemiyordu. Kadınların başörtüsü giyinme zorunluluğu karşı çıktığı sınırlamalardan sadece biriydi.

Almanya'ya yerleşti ancak 2002'de ailevi nedenlerle dönmek zorunda kaldı. Paramida dört yıl boyunca Tahran'da okula devam etti. Kısa bir süre sonra evde dans etmekle kalmıyor, gizli düzenlenen partilere de katılıyordu.

Paramira, "Kız ve erkekler ayrılıp arabalara doluşuyorduk. Şehrin dışına çıkıyorduk. Müzik ve ışıkları ayarladıktan sonra herkes dans ediyordu ve hepsi bu" diyor.

Paramida annesi daha özgür bir ülkede kızını yetiştirmek üzere Tahran'dan aryıldıktan sonra Almanya'da doğmuştu.

1990'ların sonunda ve 2000'lerin başında İran'da yeni bir parti kültürü gelişti. Yasadışı uydularla birlikte MTV gibi müzik kanalları dinleniyor ve yeraltı parti kültürü oluşmaya başlıyordu.

40 yaşındaki Tahranlı DJ Nesa Azadikhah "İlk kez bir partiye gitmiştim ve bir DJ, house müzik çalıyordu.

"Heyecanlıydı. Gözümü DJ'den ayırmıyordum ve kendi kendime 'ben de bu işi yapmak istiyorum' diyordum" diye hatırlıyor.

Birkaç sene sonra Nesa, özel mekanlarda ücretsiz ancak sadece davetlilerin katıldığı house ve tekno müzik partilerinde DJ'lik yapan ilk İranlı kadınlardan biri olmuştu.

Nesa Azadikhah Tahran dans sahnesinde çığır açan isimlerden biriydi.

İlk dönemlerde partiler çoğunlukla İspanya'nın partileriyle meşhur İbiza'ya referansla "Şibiza" diye tanınan Şemşak Kayak Merkezinde yapılıyordu.

Ancak İran'da parti vermek bir suç. Ceza hukukunda tanımlanmasa da yeraltı buluşmalara katılanlar sık sık tutuklanıyor, alkol sağlamaktan ya da tüketmekten ya da karşı cinsle aynı ortamda bulunmaktan hapis ya da kırbaçlama gibi cezalara çarptırılıyor.

Her yıl ne kadar kişinin bu suçlarla tutuklandığı bilinmiyor ancak geçen Kasım'da bir partiye giden 300 kişinin tutuklandığı haberleri yerel basında yer almıştı.

5 Mart'ta ülkenin en iyi üniversitelerinden birinde okuyan 11 öğrenci karşı cinsle aynı partiye katıldıkları gerekçesiyle tutuklanmış ve üç döneme kadar kayıtları dondurulmuştu.

Nesa, "Ailem bana hep polis beni bir partide yakalarsa başımın belaya gireceğini söylüyordu. Bu beni çok temkinli biri haline getirdi" diyor.

Ne o ne de Paramida partilere gitmekten tutuklanmadı. Ancak sürekli bir tehlike hissiyle büyümek İranlı müzisyenlerin hayatlarını şekillendirmiş olabilir.

İki DJ'in de İran'da son 45 yıldır değişim isteyen kadın hareketlerine bağlı hissetmelerinin bir sebebi de bu olabilir.

Paramida, başörtüsünü takma şekli nedeniyle polis tarafından gözaltına alındıktan sonra ölen Mahsa Amini'nin ardından 2022'de düzenlenen protestolarda binlerce kadının "Kadın, Yaşam, Özgürlük" diye slogan atmasından çok etkilendiğini söylüyor.

"Bir kadınım ve yaşamak istiyorum, özgür olmak istiyorum. Bu (hareket) bana kadınlar olarak hepimizin arasında bir bağ olduğuna dair umut verdi" diyor.

Nesa da aynı fikirde.

"'Kadın, Yaşam, Özgürlük' dünyadaki tüm kadınlar için" diyor.

İran hareketinin dünyanın "kendisine başka bir açıdan bakmasını" sağladığını düşünüyor.

Nesa, bir başka İranlı DJ Aida İranlı bir grup sanatçının elektronik müzik parçalarını bir araya getiren Kadın, Yaşam, Özgürlük projesine başlamış.

Bu, İran ve Orta Doğu'da yeraltı müzik sahnesinden elektronik müzik yapımcılarının işlerini derleyen Deep House Tehran adlı bir başka projesine eşlik ediyor.

Hem Nesa hem Paramida bir kadının yeraltı elektronik müzik partisine gitmesinin İran gibi geleneksel ve dini bir ülkede haddini aşan bir eylem ve siyasi bir tavır olduğunu hissediyor.

Nesa, "İlgilendiğimiz şeylerin çoğunluğu ya tabu ya da yasak olduğu için bunları yapmaya başladığımız andan itibaren tabuları ve kuralları bozuyoruz. Bu eylemler itaatsizlik ve protestoya dönüşüyor" diyor ve ekliyor:

"İran'da bu kadar çok kadın için yasaklı bir şeyi yapabiliyor olduğun gerçeği beni yaşayan bir protesto haline getiriyor."

Küresel dans müziği sektörü erkek egemen bir sektör, ancak Paramida ve Nesa 2010'da DJ'liğe başladığında durum daha da kötüydü

Nesa aldığı tepkilerin pek de olumlu olmadığını söylüyor: "Dansçılar bana garip garip bakarlardı" diyor.

Bu sorun tamamıyla oradan kalkmadı.

Deep House Tehran projesi Tahran'daki yeraltı elektronik müzik yapımcılarının işlerini bir araya getiriyor.

Nesa, "Cinsiyetçilik hala mevcut, sadece farklı" diyor. Ülkenin ilk kadın DJ'lerinden biri olan Nesa, bugün en az 10 kadın DJ'in yeraltı müzik sahnesinde çaldığını söylüyor.

Paramida, "Bütün bir hayatım boyunca, 'Şunu yapamazsın, bunu yapamazsın çünkü bir kadınsın' dendi. Ben de 'yapabilirim ve size göstereceğim' dedim."

Berlin'in uluslararası çapta üne sahip tekno müzik kulübü Berghain Panorama Bar'da DJ'lik yapıyor.

Nesa da Berghain'de çalmayı hayal ediyor. Yıllar boyunca Avrupa kentlerine vize başvuruları, birçok İranlı sanatçıda olduğu gibi, reddedildi.

Nesa'nın vize başvuruları çok kez reddedildi.

Ve o da kariyerini artık İran'da sürdüremeyeceğini hissetmeye başladı. Kamuya açık sanat galerilerinde lisanslı etkinliklerde çalmaya başladı ama bu etkinliklerin ardı ardına iptal edildiğini söylüyor.

Sonunda yurt dışında çalma şansı doğdu:

"2017'de Ermenistan'ın Erivan şehrine davet edildi. İran Yeni Yılıydı. Gece kulübü doluydu ve harika geri dönüşler aldım. Bu bana güzel bir enerji verdi" diyor.

Şimdilik Fransa'da yetenek vizesiyle bir yıllık oturum izninin sağladığı rahatlığa sahip.

Nesa, İngiltere'nin Liverpool kentinde sahne almaya hazırlanırken, "Daha sıkı ve daha hızlı çalışmak zorunda olduğumu hissediyorum. Burada daha çok rekabet var" diyor.

Diğer yandan kollektif bir sorumluluk hissettiğini de söylüyor:

"Buradayım ve İran'da çok sayıda kadın DJ bu fırsata sahip değil, Avrupa'da çalmalarına yardım etmek benim görevim".

Paramida dünya çapında gece kulüplerinde çalıyor.

Paramida bugün Japonya'da Brezilya'ya gece kulüplerinde ve festivallerde çalıyor. BBC 100 Kadın'a konuştuğu sırada İbiza'nın ünlü gece kulüplerinden birinde sahne almaya hazırlanıyordu.

İran'a 2006 yılından beri dönmedi.

"En büyük hayallerimden biri geri dönüp Tahran'da bir parti verebilmek. Bu ne kadar muhteşem olurdu!" diyor.

Nesa bu hissi paylaştığını söylüyor:

"İran dışında çalmak özgürleştirici. Yakalanmaktan endişe etmiyorum. Ama İran'daki yeraltı partilerin havası hiçbir yerde yok".

Kaynak: Faranak Amidi - BBC 100 Kadın

Fadile Kayar'dan tepki

Aynı mahallede çocuklarıyla birlikte yaşayan Fadile Kayar, deli’ olmadığını ve resminin buradan silinmesini istedi.

Vanmed’e konuşan Kayar, “Niye ben deli miyim? Bunu her kim yapmışsa resmimi oradan kaldırsın. Beni deli diye tanıtıyorlar, rencide ediyorlar, ben deli değilim, sökmezlerse davacı olacağım”  ifadelerini kullandı.

 

Belediye harekete geçti

Çıkan haber üzerine İpekyolu Belediyesi panodaki resimlerin silinmesi için çalışma başlattı.

Belediye görevlileri, panoyu mavi boya ile boyayarak panoda bulunan tüm resimleri görünmez hale getirdi.

Mahalle sakininden dikkat çeken tepki

Yıllardır panondaki resimlere aşina olan mahalle sakinleri, fırçayla panoyu boyayan belediye çalışanlarını meraklı gözlerle izledi.

Resimlerin, ‘deli Fedile’ diye anılan Fadile Kayar’ın tepkisi üzerine silindiğini öğrenen bir mahalle sakini, “Deliler akıllılardan haklı çıktı. Doğrusu da budur. Zaten biz de yanlış buluyorduk” dedi.

Fadile Kayar kimdir?

12 yaşında iken evliliğe zorlandı, ancak düğün gecesi kaçtı ve evlilik gerçekleşmedi. 18 yaşına geldiğinde 53 yaşındaki bir fahri imamla evlendirildi. İmamdan 6 çocuğu oldu. Üzerine kuma getirildi, bu duruma itiraz edince eşi tarafından ‘deli’ diye Elazığ Akıl Hastanesine teslim edildi. Yıllarca sokaklarda yaşamak zorunda kaldı. Şiddet ve tacize maruz kaldı. Eşi öldükten sonra Erek Mahallesi’ndeki evine yerleşti.  

Fadile Kayar’ın hayat hikâyesi, Peri Yayınları’nda çıkan “Delirtilmiş Toplumda ‘Deli’ Fedile” ve Sîtav Yayınlarında çıkan “Fedile II” isimli araştırma-biyografi kitaplarında geniş olarak yer alıyor.

Özel Haber: Adil Harmancı

Haber verilmesi üzerine olay yerine polis ve sağlık ekipleri sevk edildi.

Ekipler, evde yaptıkları incelemede anne ve iki kızının hayatını kaybettiğini belirledi.

Olay yeri inceleme ekipleri evde araştırma yaparken, polis kaçan şüpheliyi yakalamak için çalışma başlattı. (NTV)

“Dava açacağım”

Panoya çizilen resminin buradan silinmesini isteyen Fadile Kayar, “Niye ben deli miyim, resmimi delilerin arasına asmışlar? Beni o delilerin arasından çabuk çıkarın. Bunu her kim yapmışsa resmimi oradan kaldırsın. Beni deli diye tanıtıyorlar, rencide ediyorlar, ben deli değilim, sökmezlerse davacı olacağım”  ifadelerini kullanmıştı.

Belediye resmi silecek

Haberin yayınlanması ardından İpekyolu Belediyesi yetkilileri, söz konusu panoda bulunan Fadile Kayar'ın resminin üzerini boyama kararı aldı. Resmin üzeri boyanarak görünmez hale getirilecek.

Belediye yetkilileri, panoya renkli sima anlamında kenti temsilen bazı şahısların resimlerinin yapıldığını ve Fadile Kayar'ın da bu kategoride resminin yapıldığını, ancak amaçlarının rencide etmek olmadığını belirterek, bu durumdan yakınan Fadile Kayar'ın resminin üzerinin karalanacağını ifade etti.  

En sevmediği söz 'deli' sözü

Hayatı kitaplara da konu olan ve çevresi tarafından ‘Fedile’ diye çağrılan Fadile Kayar, geçirdiği iki trafik kazası nedeniyle yatalak durumda. Yaşamı hakkında basında yer alan haberler ve çıkan kitap ardından daha bir ilgi ve saygı gören 82 yaşındaki Kayar’ın ziyaretçisi eksik olmuyor. Komşular ve daha önce ‘deli’ diye kendisine taş atan çocuklar şimdi Kayar’ı ziyaret ederek hal hatır soruyor.

 Fadile Kayar’ın en rahatsız olduğu söz ise kendisine ‘deli’ denmesi ve deli muamelesi yapılması. Erek Meydanı’nda İpekyolu Belediyesi tarafından yağlı boya ile panoya işlenen resmi de onun bu kızgınlığını artıran unsur oldu.  

Haber: Adil Harmancı

 

Panodaki fotoğrafa tepkisi var

Fadile Kayar’ın en rahatsız olduğu söz ise kendisine ‘deli’ denmesi ve deli muamelesi yapılması. Erek Meydanı’nda İpekyolu Belediyesi tarafından yağlı boya ile panoya işlenen resmi de onun bu kızgınlığını artıran unsur oldu.

Kayar’ın resmi söz konusu panoda, yine kentte ‘deli’ diye anılan bazı kişilerin resimleriyle bir arada bulunuyor. Kayar da bu duruma tepkili.

“Dava açacağım”

Panoya çizilen resminin buradan silinmesini isteyen Fadile Kayar, şunları söyledi:

“Niye ben deli miyim, resmimi delilerin arasına asmışlar? Beni o delilerin arasından çabuk çıkarın. Bunu her kim yapmışsa resmimi oradan kaldırsın. Beni deli diye tanıtıyorlar, rencide ediyorlar, ben deli değilim, sökmezlerse davacı olacağım”

Haber: Adil Harmancı

Sağlık ekibinin yaptığı kontrolde kadının öldüğü tespit edildi. Jandarmanın yaptığı incelemede ise kadının Düzce'nin Gümüşova ilçesine bağlı Çaybükü köyüne kayıtlı Şeyda Altaş (29) olduğu tespit edildi. Cenaze, kesin ölüm nedeninin belirlenmesi için otopsi yapılmak üzere Düzce Üniversitesi Hastanesi Adli Tıp Kurumu'na götürüldü.

Şeyda Altaş'ın babasının çocukken öldüğü, annesiyle de uzun yıllardır görüşmediği öğrenildi. Bir süre önce evlenip boşandığı öğrenilen Altaş'ın yakın akrabaları ile de aralarındaki miras kavgası sebebiyle görüşmediği belirtildi.

Morga çağrılan Altaş'ın yakınları kimlik tespiti yaptı, ancak cenazeyi teslim almayacaklarını söyledi.

DHA'nın haberine göre, Varto ilçesine bağlı Kültür Mahallesi’nde Atatürk Ortaokulu 8'inci sınıf öğrencisi P.A. ve Z.T.'nin akşam olmasına rağmen evlerine gitmemeleri üzerine yakınları tarafından arama çalışması başlatıldı.

Yapılan arama sonucunda P.A.'nın babası Cemal A., kendilerine ait müstakil ve metruk evde iki kız çocuğunu da ipte asılı halde buldu.

Cemal A.'nın durumu 112 Acil Çağrı Merkezi'ne bildirmesi üzerine olay yerine polis ve sağlık ekibi sevk edildi. Olay yerine gelen ekiplerce yapılan kontrolde 2 çocuğun da öldüğü belirlendi.

P.A. ve Z.T.'nin cansız bedeni savcılık ve ekiplerin olay yerindeki incelemesinin ardından, önce Varto Devlet Hastanesi'nin morguna, daha sonra ise kesin ölüm nedenlerinin belirlenmesi için Muş Adli Tıp Kurumu'na gönderildi.

Olayla ilgili başlatılan soruşturma sürdürülüyor.

9 yıllık konteyner yaşamı

Gülten Turgut da 3 çocuğuyla birlikte Bölge Hastanesi yakınlarındaki boş araziye kurulan konteynerlerde 9 yıl kaldığını söyledi.

Konteynerlerin kaldırılması kararı alındıktan sonra ev kiralamak zorunda kaldığını belirten Turgut, “Ben de herkes gibi sığınacak bir yer arayışına girdim. Ve bugüne kadar farklı yerlerde imkanlara göre ev kiralayarak bugünlere geldim” dedi.

Eşinden boşandığı için çocuklarına tek başına bakmak zorunda kaldığını anlatan Turgut, “Biz konteynerlerde iken hem hayırseverlerden hem valilikte ve belediyelerden, bir de STK’lardan yardımlar alıyorduk. Kira, elektrik, su parası gibi bir derdimiz yoktu. Fakat kiraya çıktıktan sonra her şey artık para oldu. Benim de evimde başka bir çalışanım olmadığı için evlere temizlik işlerine giderek geçimimizi sağlıyordum” diye konuştu.

“İki yıldır çalışamıyorum”

Ayağından rahatsızlanınca artık çalışmaya son vermek zorunda kaldığını söyleyen Turgut, “İki sene önce ayağımda bir tane kis çıktı. Artık eskisi gibi fazla ayakta duramıyorum. Şu an ilaç tedavisi görüyorum ama gizli bir kis olduğu için ameliyata henüz hazır değilim. Ayağıma rahat basamayınca çalışmayı da artık bıraktım, acil işler dışında evden dışarı fazla çıkamıyorum.” Dedi.

“Kira depremine maruz kaldık”

Van genelinde kiralar artınca ev sahibinin de bu sene için kira artışına gittiğini anlatan Turgut, şunları söyledi:

“Biz zaten depremden çok çeken bir aileyiz. Şimdi de kira depremine maruz kaldık. Kiramız 2 bin liraydı 6 bin liraya çıkarıldı. Şimdi ben bu kirayı nasıl karşılayacağım? Hiçbir gelirim yok. Bu iki yıldır da hayırsever insanlar bana destek veriyordu, artık oralardan da destek alamıyorum. Üç çocuğum var, biri askerde, bir okulda, biri de yanımda. Çocuklarıma mı bakacağım yoksa kirayı mı yetiştireceğim, ne yapacağımı bilemiyorum. Birkaç kez Vali Beyle görüşmek istedim ancak müsait değil diyerek beni görüştürmediler. Sosyal Yardımlaşma Vakfı da eskisi gibi yardımlar yapmıyor. Şu anda ne yapacağımı bilmez bir durumda kara kara düşünüyorum.”

Haber: Adil Harmancı

Hatcher, "mucize bebeklerinin" doğumunu sosyal medyada duyurdu.

Bebekler, nadiren ayrı doğum günleri olan çift yumurta ikizleri olarak tanımlanıyor.

Hatcher 17 yaşındayken çift rahimli olduğu tespit edilmişti.

UAB bunu kadınların binde 3'ünü etkileyen nadir bir doğumsal anomali olarak tanımladı.

Her iki rahimde de hamile kalma olasılığı ise "milyonda bir" gibi daha da düşük bir oran.

Dünya çapında bildirilen vakalar da oldukça az. 2019 yılında Bangladeş'te bir doktor, bir kadının bir rahmindeki prematüre bir bebeği doğurduktan neredeyse bir ay sonra ikiz doğurduğunu açıklamıştı.

Kelsey Hatcher ve eşi Caleb yaklaşık 10 saat arayla doğan ikiz kız bebekleriyle

Hatcher'ın daha önce üç sağlıklı hamileliği olmuştu.

Ultrasonda iki rahminde de birer bebek olduğu ortaya çıktığında hissettiklerini "Nefesim kesildi... Buna inanamadık" diye anlattı.

Doğumu gerçekleştiren Profesör Richard Davis, her bir bebeğin "büyümek ve gelişmek için ekstra alana" sahip olduğuna dikkat çekti.

Bunun nedeninin, tipik ikiz gebeliklerden farklı olarak her bebeğin ayrı bir rahim içinde olması olduğunu söyledi.

Hatcher'ın doğumu 39. haftada gerçekleştirildi ve hastanede iki kat personel bulunduruldu.

İlk bebeğin 19 Aralık'ta yerel saatle 19:45 sularında vajinal yolla doğduğu, ikinci bebeğin ise 10 saatten fazla bir süre sonra, ertesi sabah 06:10 sularında sezaryenle dünyaya geldiği belirtildi.

Profesör Davis, bebeklerin çift yumurta ikizi olarak adlandırılabileceğini söyledi. Bu terim, her bebeğin ayrı bir sperm tarafından döllenen ayrı bir yumurtadan gelişmesi durumunu ifade ediyor.

"Nihayetinde, aynı anda bir karında iki bebek vardı. Sadece farklı daireleri vardı" dedi.

İstanbul'da olay, önceki gün saat 20.00 sıralarında, Şile Ağlayankayalar Mevkiinde meydana geldi. Açıkta bulunan botun üzerindeki erkek yanındaki kadını darp etmeye başladı.

DHA'da yer alan habere göre sahilde arkadaşlarıyla vakit geçiren Mustafa Savaş ise kadının çığlıklarını duydu. Polisi ve ardından sahil güvenlik ekiplerini arayan Savaş, sahilden yaklaşık 300 metre uzaklıktaki botu cep telefonu kamerasıyla kaydetti.

Şüpheli Ş.Ö. iki gün sonra gözaltına alındı. Ş.Ö. sağlık kontrolünün ardından ifadesi alınmak üzere Sahil Güvenlik Karakolu'na götürüldü.

Ancak kadının, 'şakalaşıyorduk' diyerek şikayetçi olmadığı öğrenildi. Bunun üzerine Ş.Ö. ifadesinin ardından savcılık talimatıyla serbest bırakıldı.

Keşavarz, Ocak 2022'de sona eren hapis cezası sırasında güvenlik kameralarının önünde üç kez çıplak arama deneyimi yaşadığını belirtti.

Üçüncüsünde, bir kadın gardiyan çıplak fotoğraflarını çekti. Karşı çıktığında da, bunun ilerideki işkence iddialarına karşı kanıt toplamak için gerekli olduğu yanıtını aldı.

Eski siyasi mahkum "Bu videola ve fotoğrafları kim görecek? Rejim daha sonra bizim sesimizi kısmak için mi kullanacak?" diye soruyor.

Keşavarz, zorunlu başörtüsüne karşı aktif bir şekilde protesto eden bir kadın hakları savunucusu.

Instagram hesabında, kamusal alanlarda başörtüsüz çektirdiğin bir dizi sanatsl fotoğrafı var.

Keşvarz, "ulusal güvenliğe karşı komplo kurmak, İslam'a saygısızlık etmek, İran İslam Cumhuriyetine karşı propaganda yapmak, yolsuzluk ve müstehcenliği teşvik etmek" suçlamasından 12 yıl 7 ay hapis cezasına çarptırıldı.

Geçtiğimiz günlerde de idam cezasına aldı. Bu nedenle BBC'ye sürgünde yaşadığı yerden konuştu.

Keşavarz'ın Instagram hesabında, kamusal alanlardaki başörtüsüz fotoğrafları görülüyor.

Kadın mahkumlar, saklanabilecek uyuşturucuları bulabilmek için uyuşturucu suçlarından hüküm giyenlerin çıplak aramaya tabi tutulmasının sık görülen bir uygulama olduğunu söylüyor. Ancak siyasi mahkumlar genelde bu uygulamayı görmüyordu. Özellikle de kameralar karşısında.

Haziran başında, İran yargısı mahkumların görüntülerinin çekildiği iddiasını reddetti ve "İran'a karşı topyekun propaganda" diye tanımladı.

Ancak Haziran ortasında, İran Parlamentosu'nun Yargı Komisyonu Başkanı, "kadın mahkumharın görüntülerini sadece kadın gardiyanların izlediğini" söyledi ve böylece kadın mahkumların görüntülerinin çekildiğini kabul etmiş oldu.

Ayrıca iddialara bakılırsa, görüntüler kameraların hiç olmaması gerektiği yerlerde çekildi.

Tahran'da avukatlık yapan Muhammed Hüseyin Aghassi "Hapishane kurallarına göre güvenlik kameralarına sadece mahkumların sadece koridorlar gibi hareket halinde oldukları yerlerde izin veriliyor" diyor.

Çıplak aramaların görüntülenmesi İran'a has değil. Diğer dört ülkede de benzer olaylar yaşandı ve Avustralya'nın New South Wales eyaletinde yaşananlar kamuoyuna yansıdı. Bilgi edinme hakkı yasası uyarında elde edilen belgelere göre yetkililer rutin bir şekilde çıplak aramaları görüntülüyorlardı.

İran'daki durumun rahatsız edeci farkı da, hem BBC'ye konuşanlar hem de diğer birçok mahkumu, bunun mahkumları aşağılamak için sistematik bir uygulama olduğunu söylemesi.

BBC, Kasım 2021'de Edaalat Ali adlı bir bilgisayar korsanı grubundan gizli belgeler elde etmişti ve bu belgelerin biri yargının bu tür çıplak aramaları kabul ettiği mektuptu.

BBC'nin elde ettiği belgeler, İran'da başsavcılıktan, çıplak aramalar ve görüntü alınmasını soruşturmasının talep edildiğini gösteriyor.

Mektupta, Karaj kentindeki hapishanede bu uygulamaya maruz kalan Kürt insan hakları savunucusu Mojgan Kavoosi'den bahsediliyordu.

Dava hakkında bilgi sahibi olan İran'daki bir kaynak Kavoosi'nin beş kez çıplak aramadan geçirildiğini söyledi.

Belgelere göre, insan hakları kuruluşu Hrana, Kavoosi'nin çıplak aranmasıyla ilgili bir rapor yayımladı. İran Başsavcılığı'ndan konuyla ilgili bir soruşturma başlatması istendi.

Kavoosi daha sonra kefaletle serbest kaldı.

Şu anda sürgünde yaşayan Beluc etkin azınlığına mensup eylemci Elaheh Ejbari "Her iki tutuklanmamda da çıplak aramalar sırasında vücudumla dalga geçtiler" diyor.

Ejbari ayrıca elindeki yara izini gösterdi ve sorgucunun üzerinde sigara söndürdüğünü anlattı.

Ejbari ilk olarak Eylül 2020'de Tahran'da "İran İslam Cumhuriyetine karşı propaganda" suçlamasıyla tutuklanmış ve Evin hapishanesinde altı hafta geçirmişti. İkinci kez de Kasım 2022'de tutuklandı ve bilinmeyen bir yerde üç gün tutuldu.

Güvenlik güçlerinden sürekli tutuklama tehdidi telefonları alınca da İran'dan kaçtı.

Nasibe Shamsaei bir diğer İranlı insan hakları eylemcisi. Üç kez çıplak aramadan geçirildiğini söylüyor.

Zorunlu başörtüsünü 2018'de kamusal alanlarda başörtülerini çıkartarak protesto eden "Devrim Caddesi Kızları" adlı grubun bir üyesiydi. Onlarcası tutuklandı.

Shamsaei "Kamusal alanda başörtülerini çıkartarak İran İslam Cumhuriyetine karşı propaganda, İran İslam Cumhuriyeti'nin Kurucusu ve Dini Lider'e saygısızlık" suçlamalarıyla 12 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Üç ay sonra Karçak Hapishanesi'nden salıverildi ve şu anda sürgünde yaşıyor.

Güvenlik kamerası önünde çıplak aramadan geçtiği için şikayet ettiğinde, bir gardiyanın yanıtını hatırlıyor. "Bundan sonra her şey mümkün."

Edinilen bilgilere göre, Eski Edremit Sokaktaki akrabasını ziyaret eden Ayna Arvas, dün gece herkesin yattığı bir sırada eşarpıyla kendini asarak intihar etti. 

Olayın bildirilmesi üzerine bölgeye sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. 

Cenaze otopsi için morga kaldırılırken, polis olayla ilgili hane sakinlerinin ifadesine başvurdu.

İnthar eden kadının psikolojik sorunlarının olduğu iddia edildi.

Beşiri ilçesinde tabancayla intihara kalkışan ve 34 gün sonra 18 Ağustos 2020'de hastanede hayatını kaybeden İpek Er, bıraktığı mektupta Siirt'te görevli Uzman Çavuş Musa Orhan'ın kendisine cinsel saldırıda bulunduğu iddiasını yazdı. Orhan hakkında Siirt 1'inci Ağır Ceza Mahkemesi'nde 'nitelikli cinsel saldırı' suçundan 12 yıldan az olmamak üzere hapis cezası istemiyle dava açıldı. Tutuksuz sanık Orhan'ın yargılanması sürerken, sosyal medyadan yaşananlara tepki yağdı. Oyuncu Ezgi Mola da 20 Ağustos 2020'de sosyal medya hesabından paylaşım yaptı.

Ezgi Mola da ceza almıştı

Musa Orhan'ın avukatı Mehmet Erkan Akkuş, Ezgi Mola'nın paylaşımı ile ilgili Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulundu. Soruşturmanın ardından Mola hakkında 'sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle hakaret' suçundan 2 yıl 4 aya kadar hapis cezası istemiyle dava açıldı.

Mahkeme heyeti, 24 Mayıs 2022'de açıkladığı kararla Ezgi Mola'ya, 'hakaret' suçunu işlediği kanaatiyle 87 gün karşılığı 6 bin 960 TL adli para cezası verdi.

Farah Zeynep Abdullah'tan destek mesajı

Yargılamanın tamamlanmasının ardından Ezgi Mola'ya destek için tweet atan oyuncu Farah Zeynep Abdullah hakkında, Musa Orhan'ın avukatı Mehmet Erkan Akkuş da 30 Ağustos'ta Uşak Banaz Cumhuriyet Başsavcılığı'na müvekkiline hareket ettiği gerekçesiyle suç duyurusunda bulundu. Dosya, uzlaştırma bürosuna gönderildi ancak taraflar uzlaşamadı.

"Her vicdanlı insanın verdiği tepkiden farklı değil"

Farah Zeynep Abdullah ise savcılık ifadesinde, Musa Orhan'ın suç duyurusunun kötü niyetli ve maddi çıkar amaçlı olduğunu belirtip, "Paylaşım benim tarafımdan yapılmıştır. Ancak iddia edildiği gibi bu paylaşımın bir karalama kampanyası veya linç girişimiyle hiçbir şekilde ilgisi yoktur. Siirt'te zanlı Musa Orhan tarafından cinsel saldırıya uğradığını öne sürerek hayatına son veren İpek Er'in iddialarının adli tıp kurumunca hazırlanan raporla doğrulandığı görülmüş ve cinsel saldırı neticesinde intihar eden genç kıza ilişkin haberler tüm ülkede infial yaratmış ve beni de derinden sarsmıştır.

İpek Er'e karşı yapılan bu cinsel saldırı neticesinde intihar etmesi, Musa Orhan'a ait spermin ölen İpek Er'in üzerinden çıkması ve Er'in intihar notunda yazılanlar sadece bende değil, toplum genelinde infial yaratmış ve büyük tepki uyandırmıştır. Oluşan bu tepki sonucunda da sosyal medyada binlerce kişi tarafından binlerce paylaşım yapıldığı görülmektedir. Tarafımca yapılan paylaşım her vicdanlı insanın gösterdiği tepkiden daha farklı değildir" dedi.

Soruşturmanın ardından Farah Zeynep Abdullah hakkında, Musa Orhan'a sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle hakaret ettiği gerekçesiyle 2 yıl 4 aya kadar hapis cezası istemiyle Banaz Asliye Ceza Mahkemesi'nde dava açıldı.

DHA'nın haberine göre, davanın 9 Mart'ta görülün duruşmasında karar çıktı. Hakim, Farah Zeynep Abdullah'ın 'hakaret' suçunu işlediğine hükmederek, geleceği üzerindeki etkilerini dikkate alıp, indirimlerle beraber 65 gün karşılığı 1300 TL adli para cezası verilmesine hükmetti. 

Aralık ayında Afganistan'da Taliban Yüksek Eğitim Bakanı, yazılı bir açıklamayla kadınların üniversiteye gitmesini yasaklamıştı.

Taliban böylece Afganistan'da yönetimi ele geçidikleri 2021'de kadınların eğitimine izin veren politikalarını iptal etmişti.

Bu süre içinde kadınlar buna benzer çeşitli diğer kısıtlamalarla da karşı karşıya kaldı.

Birçok lise kapılarını kız öğrencilere kapattı.

Taliban yetkilileri bu müdahalelerin geçici olduğunu söylüyor.

Yetkililer, kıyafet kurallarının ihlali, bütçe eksikliği ve müfredatın yeniden şekillendirilmesi ihtiyacı gibi çeşitli gerekçeleri sıralıyor.

Üniversitelerin büyük bir kısmı ise halihazırda kadın ve erkekleri ayırmak gibi önlemlerin alındığını belirtiliyor.

Kadınlar hayatlarının tamamen değiştiğini söylüyor.

Dördüncü sınıf bilgisayar mühendisliği öğrencisi, "Artık bir hiçim. Üniversiteyi bitirip yüksek lisans yapmak istiyordum ve daha sonra da doktora. Çalışıp ülkeme hizmet etmek istiyordum ama artık bunu yapmam mümkün değil" diyor.

Bu yasak erkek öğrencileri de etkiliyor.

Erkek bir öğrenci, sınıfa dönmeyi bir cenazeye benzetiyor:

"Üniversitemizde birileri ölmüş gibi bir hava var. Herkes çok üzüldü. Nedenini biliyordum ama Taliban yönetimi beni gözaltına alır diye konuşmaktan çekindim."

Bir diğer erkek öğrenci ise, "Bir ülkeyi sadece erkeklerle inşa etmek mümkün değil. Kadınların bizimle yan yana çalışmasına ihtiyacımız var" ifadelerini kullanıyor.

Kadın öğrenciler, Taliban'ın uygulamak istediği kısıtlamaları yerine getirmeye hazır olduklarını paylaşıyor.

Kabil Üniversitesi'nde ikinci sınıf tiyatro öğrencisi, "Eğer başörtüsü takmamızı istiyorlarsa takabiliriz. Erkek ve kadınları ayırmak istiyorlarsa onu da yapabilirler, yeter ki öğrenmeye devam edelim" diyor.

Ülkede kadınların haklarına yönelik çeşitli protestolar düzenleniyor ancak Taliban bunların büyük bir kısmını engelliyor.

Taliban, Salı günü Birleşmiş Milletler (BM) ofisinin önünde düzenlenen küçük bir gösteriyi dağıttı.

Sosyal medyada ise Kabil Üniversitesi'nin önünde oturarak kitap okuyan bir grup kadın öğrencinin fotoğrafları paylaşıldı.

Taliban'ın kadınlara yönelik kısıtlamaları uluslararası tepkilere de neden oldu.

Bu hafta yayımlanan bir BM raporu, kısıtlamaların insanlığa karşı suç teşkil edebileceğini söylüyor.

Taliban Dışişleri Bakanı Amir Khan Muttaki, BBC Peştuca servisine verdiği bir röportajda, kadınların istihdamı ve eğitimi söz konusu olduğunda "bazı eksiklikler" olduğunu kabul etti, ancak hala binlerce kadının çalışmaya devam ettiğine dikkat çekti.

Muttaki, "Sorunların yavaş yavaş çözülmesini temenni ediyoruz. Dünyanın sabırlı olması gerekiyor" dedi.

Kaynak: Barbara Plett Usher
BBC News
Delhi

Kadın ve Aile Hizmetleri Müdürlüğü tarafından organize edilen karikatür yarışmasına il merkezinde ve ilçelerde ikamet eden amatör ve profesyonel tüm karikatürcüler katılabilecek.

Başvuru tarihi ve şekli

20 Ocak 2023 tarihinde başlayan başvurular 8 Şubat 2023 tarihine kadar devam edecek ve yarışmacılar en fazla 3 (üç) adet çizimle yarışmaya müracaat edebilecek.

Yarışmaya başvurular bizzat İpekyolu Belediyesi 5. kat Kadın ve Aile Hizmetleri Müdürlüğü’'nden alınacak başvuru formu ile yapılacak.

Ödüller

Seçici kurul değerlendirme toplantısı sonucunda yarışmada birinci olana notebook bilgisayar, ikinciye tablet bilgisayar, üçüncüye ise akıllı saat hediye edilecek. Ayrıca mansiyon ödülü olarak 5 (beş) kişiye çizim seti hediye edilerek, tüm yarışmacılara katılım sertifikası verilecek.

Seminerde sunum yapan sosyolog Mustafa Polat, çocukların teknoloji kullanımı, sosyal medya, oyun bağımlılığı, geçmişteki çocuk oyunları ile şimdiki çocukların oyun anlayışları hakkında bilgiler aktardı, yaş gruplarına göre sosyal medya ve internet kullanımı hakkında da örnekler verdi. 

Çok sayıda kadının katıldığı seminer soru-cevap bölümüyle sona erdi.

Simone de Beauvoir Kadın Özgürlüğü Ödülü Komitesi'nden yapılan açıklamada kadınların isyanının tüm bir neslin özgürlük mücadelesine dönüştüğü belirtilerek  “Jin, Jiyan, Azadi! Bu çağrı Mahsa Amini’nin 16 Eylül 2022’te Tahran’da öldürülmesinden bu yana İran sokaklarında ve tüm dünyada yankılandı” ifadelerine yer verildi.

Tören Simone de Beauvoir'ın doğum günü olan 9 Ocak Pazartesi günü, Paris saatiyle 11:00'de Erbil saati ile 13:00 Paris'te Rue Saint-Germain'de düzenlenecek. Törene felsefe profesörü, yazar ve Simone de Beauvoir'ın evlatlık kızı Sylvie Le Bon-de Beauvoir'ın başkanlık edecek.

2008 yılında Fransız feminist filozof ve “İkinci Cins”in yazarı onuruna verilen ödül, her yıl kadın özgürlüğünü savunan ve destekleyen kişi veya gruplara veriliyor.

Ödül, 1908'de dünyaya gelen ardından kadınlara ilişkin birçok çalışma bırakan ve 1986’da ölen Fransız filozof-yazar Simone de Beauvoir'ın yapıtları onuruna veriliyor.

De Beauvoir'ın İran'la derin bağları vardı. Orijinal adı " Le deuxième sexe " (İkinci Cins) olan 1949 tarihli 3 ciltlik kitabı, İranlı feministler ve aktivistler tarafından geniş çapta okundu. De Beauvoir, 1979'da iktidara gelen Ayetullah Humeyni yönetiminin kadınlara yönelik peçe takmayı zorunlu hale getirme ve diğer kısıtlamalarda dahil olmak üzere İranlı kadınların isyanını destekledi.

Ne olmuştu?

Jina Emini, 13 Ekim 2022'de Tahran'da ahlak polisi tarafından başörtüsünü İslami kurallara uygun şekilde takmadığı iddiasıyla gözaltına alınmıştı. Emini, gözaltında tutulduğu polis merkezinde bayılmış ve hastaneye kaldırılmıştı. Jina Emini hastanede 3 gün komada kaldıktan sonra hayatını kaybetmişti. 

Üç aydır aralıklarla süren gösterilerde 500’ün üzerinde gösterici hayatını kaybetti, binlerce kişi tutuklandı 2 gösterici idam edildi.

Anayasa değişikliği teklifinde din ve vicdan hürriyetini düzenleyen 24. maddeye, “temel hak ve hürriyetlerin kullanılması ile kamu veya özel kesim tarafından sunulan mal ve hizmetlerden yararlanılmasının, hiçbir kadının başının örtülü veya açık olması şartına bağlanamayacağı” ve “hiçbir kadının dini inancı sebebiyle başını örtmesi ve tercih ettiği kıyafetinden dolayı eğitim ve öğrenim, çalışma, seçme, seçilme, siyasi faaliyette bulunma, kamu hizmetlerine girme ile diğer herhangi bir temel hak ve hürriyeti kullanmaktan ya da kamu veya özel kesim tarafından sunulan mal ve hizmetlerden yararlanmaktan hiçbir surette yoksun bırakılamayacağı ve bu nedenle kınanamayacağı, suçlanamayacağı ve herhangi bir ayrımcılığa tabi tutulamayacağı” hükmü eklenmesi ve  “Ailenin Korunması ve Çocuk Hakları” başlıklı 41. maddede ise “evlilik birliğinin ancak kadın ile erkeğin evlenmesi ile kurulabileceği” yönünde değişiklik yapılması öngörülüyor.

Açıklama yapan Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu Başkanı Canan Güllü, "İstanbul Sözleşmesi’nden geri adım atan iktidarın iyi niyetinden endişeliyiz. Anayasa’nın kanun önünde eşitliği düzenleyen 10. maddesine göre: 'Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir ' denilmektedir. Ayrımcılığı zaten yasaklayan ve devlete bu yönde sorumluluk yükleyen bu maddeye rağmen sözde ayrımcılıkla mücadele adına Anayasa değişikliği yapılmak istenmesi düşündürücü ve tehlikelidir" dedi. 

Teklifin ayrımcılık ve nefret söylemini meşrulaştırdığını ifade eden Güllü, şunları kaydetti:

"Yakın tarihte Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu olarak hak kayıplarımızı hatırlatarak hafızaları tazelemiştik. Başta Anayasamız ve Medeni Kanun olmak üzere CEDAW, AİHS ve diğer uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmış olan temel hak ve hürriyetlere rağmen kadınların nasıl giyineceğini, ne şekilde örtüneceğini düzenleme çabası içine giren, Medeni Kanun’la düzenlenen haklarımızın elimizden alınmasına kadar gidebilecek yolu açan, ayrımcılık ve nefret söylemini adeta meşrulaştırarak laik, çoğulcu ve demokratik devlet ilkelerine de aykırı olan bu teklifi kabul etmiyoruz. Anayasa’nın eşitliği düzenleyen 10. maddesini görmezden gelerek, sözde ayrımcılığı önlemek adına yapılan bu değişiklik teklifi yerine; adalete ve sağlık hizmetlerine erişimde, eğitimde, siyasete katılımda, istihdamda, fiili eşitliğin sağlanarak kadınların şiddetten uzak yaşam haklarının güvence altına alınması talebimizdir. Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu olarak, anayasa değişikliği teklifini kabul etmediğimizi bildiriyor, başta muhalefet partileri olmak üzere tüm milletvekillerini ve kamuoyunu bu teklife karşı hayır demeye çağırıyoruz."

Van’daki engelli STK temsilcileri ve üyelerinin katıldığı etkinliğe, hayat hikâyesi kitaplara konu olan Van’ın tanınan simalarından Fedile de katıldı.

Geçirdiği iki ayrı trafik kazası nedeniyle üç yıldır yatalak olan Fedile, sağlık ekiplerince evinden alınarak etkilik alanına götürüldü.

Alanda Fedile’ye büyük bir ilgi gösterildi.  

12 yaşından itibaren gördüğü kötü muamele nedeniyle hayata küstürülen Fedile, daha önceleri ‘deli’ diye anılırken, hayat hikâyesinin kitaplaştırılması ardından insanlar şimdi kendisini Fedile hanım diye çağırıyor.

80 yaşındaki Fedile’nin önceki gün gerçekleştirilen etkinlikte görünmesi ‘Fedile öldü’ şeklinde yapılan bazı sosyal medya paylaşımlarına da cevap oldu.

Fedile’nin özet hikâyesi:

1942 yılında Siirt Eruh Bozatlı köyünde dünyaya geldi.

Doğduğunda kuzenine beşik kertmesi yapıldı. 12 yaşında da berdel olarak evliliğe zorlandı. Düğünü yapıldığı halde evliliğe direndi ve aynı gece kuzeninden kaçarak baba evine geri döndü.   

18 yaşına geldiğinde Bozatlı’da fahri imamlık yapan Van Ercişli 53 yaşındaki bir imamla kuma üstü evlendirildi.

İmam eşi 5 çocuğu olan Fedile’nin üzerine kuma getirince ipler koptu ve Fedile’nin isyanı akıl hastanesinde son buldu. Fedile iki kez eşi tarafından ‘deli’ diye Elazığ Akıl Hastanesi’ne teslim edildi.

Eşi ve kuması tarafından eve alınmayınca Fedile, çocuklarını görebilmek için Van-Eruh arasında yıllarca eşeğiyle birlikte mekik dokudu. Yollarda defalarca tecavüzlere uğradı. Bir gayrı meşru çocuğu da oldu ve Fedile sık sık Ankara’ya giderek çocuğunun izini bulmaya çalıştı ancak halen bir haber alabilmiş değil.

Çocukların daha önce gördükleri yerde taş attıkları Fedile’nin evi son yıllarda çocuk ziyaretçilerle doluyor.

Gördüğünüz gibi Fedile, biz ‘akıllılara’ rağmen halen yaşıyor.

Bu arada Fedile hakkında ayrıntılı bilgi edinmek isteyenler, Sitav Yayınları arasında çıkan "Fedile II" isimli kitaptan yararlanabilirler.

Haber: Adil Harmancı

Van Valiliğnden yapılan açıklamaya göre, Van İl Jandarma Komutanlığı "25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü" etkinlikleri çerçevesinde kadınlara Kadın Acil Destek Uygulaması (KADES) konusunda bilgi aktararak karanfil hediye etti.

Kadın askerler, şiddete uğrayan kadınların nereden yardım alabilecekleri ve ne yapmaları gerektiği konusunda bilgiler verdi.

Ajansların geçtiği haberlere göre ise İstanbul Taksim'de bir araya gelmek ve açıklama yapmak isteyen kadınlara polis  müdahale etti,   bazı kadınlar tartaklanırken, gözaltına alınanlar oldu.