İran’ın açıklaması öne çıkarıldı

Analizde, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi’nin Tahran ile Bakü arasındaki ilişkilere ve başörtüsü tartışmalarına ilişkin açıklamalarına yer verildi.

Bekayi’nin, anlaşmazlığın karşılıklı anlayış, dini değerlere saygı ve vatandaşların temel hakları çerçevesinde çözülmesi yönündeki değerlendirmesi, APA tarafından İran’ın Azerbaycan’ın iç meselelerine yaklaşımının göstergesi olarak yorumlandı.

Ajans, bu yaklaşımı “Türkiye’den beklediğimiz yaklaşım İran’dan geldi” sözleriyle değerlendirdi.

Bilgi saldırılarının yüzde 64’ü Türkiye kaynaklı iddiası

APA, kendi izleme çalışmalarına dayandırdığı değerlendirmesinde, başörtüsü tartışmaları üzerinden Azerbaycan’ı hedef alan bilgi saldırılarının yaklaşık yüzde 64’ünün Türkiye, yüzde 11’inin ise İran kaynaklı olduğunu ileri sürdü.

Ancak haberde araştırmanın yöntemi, incelenen içerik sayısı ve bilgi saldırısı olarak sınıflandırılan paylaşımların kapsamına ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı. Bu nedenle söz konusu oranlar, APA’nın iddiası olarak değerlendiriliyor.

Okul kıyafetleri düzenlemesi tartışması

Analizde, Azerbaycan Bakanlar Kurulunun 21 Eylül 2026 tarihli ve 309 sayılı kararına da değinildi. APA, genel eğitim kurumlarında tek tip okul kıyafetlerini düzenleyen kararın belirli bir dini topluluğu hedef almadığını, okul üniformalarında birliği ve laik eğitim ilkelerini korumayı amaçladığını savundu.

Ajans, Türkiye’deki bazı medya ve siyasi çevrelerin düzenlemeyi dini bir çatışma olarak sunduğunu öne sürerek bunun Azerbaycan’ın iç işlerine müdahale anlamına gelebileceğini iddia etti.

Türkiye-Azerbaycan ilişkilerine vurgu

APA, analizinin sonunda iki ülke arasındaki kardeşlik ve stratejik ittifak ilişkilerinin karşılıklı egemenlik haklarına ve hukuk sistemlerine saygı temelinde yürütülmesi gerektiğini belirtti.

Ajans, Azerbaycan’ın iç meselelerinin dışarıdan siyasi baskıyla değil, ülkenin yasaları, laiklik ilkeleri ve vatandaşların hakları çerçevesinde ele alınması gerektiğini savundu.

Maliki, kazada helikopterde görevli 2 subayın yaşamını yitirdiğini belirtti.

Husiler helikopteri kendilerinin düşürdüğünü iddia etmişti

Yemen’deki İran destekli Husiler, bir gün önce yaptıkları açıklamada, Suudi Arabistan’a ait Apache tipi bir helikopteri ülkenin güneyindeki Necran kenti yakınlarında düşürdüklerini öne sürmüştü. Ancak Arap Koalisyonu, kazanın teknik arızadan kaynaklandığını açıkladı.

Yemen’de çatışmalar sürüyor

Yemen’deki iç savaş, İran destekli Husilerin Eylül 2014’te başkent Sana ve bazı vilayetlerin kontrolünü ele geçirmesiyle başladı.

Suudi Arabistan liderliğindeki Arap Koalisyonu, Mart 2015’ten bu yana uluslararası toplum tarafından tanınan Yemen hükümetine destek veriyor.

Ülkede hükümet güçleri ile Husiler arasındaki çatışmalar sürerken, Husiler Suudi Arabistan’ı balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla hedef alıyor.

Başkentte sabah saatlerinde onlarca kişi gözaltına alındı ve çeşitli şehirlerde polis tarafından göz yaşartıcı gaz kullanıldığı bildirildi.

Paris'teki BBC muhabirleri, protestocuların Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un istifa etmesini talep eden sloganlar attığını aktarıyor.

Başkentte şimdiden işaret fişeklerinin atıldığını gösteren görüntüler var.

Marsilya'dan gelen görüntüler de göz yaşartıcı gaz kullanıldığını gösteriyor.

Bugünkü gösteriler, ülke genelinde üç haftadır devam eden öğrenci protestolarının ardından düzenleniyor.

İşçi sendikaları, öğrenciler ve "Gilets jaunes" ("sarı yelekliler") hareketinin yükselen yakıt fiyatlarını, hayat pahalılığını ve okullar da dahil olmak üzere kötüleşen kamu hizmetlerini protesto etmek için bir araya gelmesiyle on binlerce kişinin sokağa çıkması bekleniyor.

Bugünkü protestoyu organize eden Sarı yelekliler, 2018'de başlayarak bir yıldan uzun süre boyunca hayat pahalılığındaki artışları protesto etmişti.

Bu, Fransa tarihinin en uzun soluklu protesto hareketlerinden biri hâline gelmişti.

Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu, öğrenci hareketinin, gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde manipüle edildiğini öne sürdü.

Kaynak,Getty Images - Fransa'nın ikinci en büyük kenti Marseille'de polis ve protestocular arasında duman ve göz yaşartıcı gaz görülüyor.

İran yargısına bağlı Tahran Devrim Mahkemesi 15. Şubesi’nde görülen davaya, önceki yargılamada da görev yapan Yargıç Ebulkasım Salavati başkanlık etti.

Muradi’nin avukatlarından Emir Seccadi, Emtedad haber sitesine yaptığı açıklamada, kararın savunma ekibine bir gün önce tebliğ edildiğini belirtti. Seccadi, karara karşı 20 gün içerisinde Yüksek Mahkeme’ye temyiz başvurusunda bulunabileceklerini ifade etti.

Avukatları: İran’a karşı herhangi bir eyleme katılmadı

Muradi’nin bir diğer avukatı Keyvan Azizi ise müvekkilinin İran İslam Cumhuriyeti’ne karşı herhangi bir eyleme katılmadığını savundu.

Emtedad’a konuşan Azizi, Muradi’nin faaliyetlerinin Suriye’nin kuzeyinde IŞİD’e karşı yürütülen mücadeleyle bağlantılı olduğunu belirterek bu faaliyetlerin İran İslam Cumhuriyeti ile ilgisinin bulunmadığını söyledi.

Avukatları, yeni idam kararına karşı Yüksek Mahkeme’ye başvuracaklarını bildirdi.

Beş ay hücre hapsinde tutuldu

Kürdistan İnsan Hakları Ağı’nın (KHRN) aktardığı bilgilere göre Verişe Muradi, Ağustos 2023’te Sine yolu üzerinde gözaltına alındı. Yaklaşık 13 gün gözaltında tutulduktan sonra Tahran’daki Evin Cezaevi’ne nakledildi.

Muradi’nin burada beş ay boyunca hücre hapsinde tutulduğu belirtildi.

Hakkındaki ilk idam kararı Kasım 2024’te verildi. Uluslararası Af Örgütü, Muradi’nin yargılandığı süreci “son derece adaletsiz” olarak nitelendirdi.

KHRN’ye göre mahkeme, yargılama sırasında iddianamede talep edilen suçlamadan farklı bir yasal maddeye dayanarak idam cezası verdi.

Mahkemeyi tanımadığını belirterek duruşmaya katılmadı

Muradi, Eylül 2026’da görülen duruşmaya, mahkemeyi tanımadığını belirterek katılmayı reddetti.

Ekim 2024’te ise İran’da uygulanan idam cezalarını protesto etmek amacıyla 20 günlük açlık grevine başladı. Açlık grevi sırasında sindirim sistemi rahatsızlıkları yaşaması üzerine kısa süreliğine hastaneye kaldırıldı.

Kürt kadın aktivistler de idam tehdidi altında

İran’da Verişe Muradi’nin yanı sıra Pexşan Azizi gibi Kürt kadın hakları aktivistleri de idam cezasına çarptırıldı. Zeynep Celaliyan ise ömür boyu hapis cezasıyla cezaevinde tutuluyor. Celaliyan’ın yaklaşık 18 yıldır cezaevinde olduğu belirtiliyor.

Öte yandan çok sayıda kişinin zorla kaybedilmeye maruz kaldığı, ailelerinin ise aylardır kendilerinden haber alamadığı bildiriliyor.

İran’da idam cezalarına ilişkin endişeler artıyor

İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), 10 Ekim Dünya İdam Cezasına Karşı Mücadele Günü kapsamında yayımladığı raporda ülkedeki infaz sayısındaki artışa dikkat çekti ve idamların durdurulması için acil eylem çağrısında bulundu.

10 Ekim 2025 ile 7 Ekim 2026 arasındaki dönemi kapsayan rapora göre İran’da toplam 2 bin 3 kişi idam edildi. Bu kişilerin 69’unun siyasi ve güvenlikle bağlantılı suçlamalar kapsamında mahkûm edildiği belirtildi.

Raporda, yalnızca 2026 yılında 932 infazın gerçekleştirildiği ve en az 125 yeni idam cezasının kayda geçirildiği aktarıldı.

HRANA, ölüm cezasının siyasi baskı aracı olarak kullanıldığına dikkat çekerek uygulamanın yaşam hakkının ihlali olduğunu vurguladı.

Beyrut merkezli El Modon haber sitesi Suriyeli yetkililerin Ural'ı, yardımcısı Cemal Trablusi'nin yakalanmasından birkaç gün sonra gözaltına aldığını bildirdi.

Ural, 2013'te Suriye'nin Tartus iline bağlı Banyas'taki Ayn el Beyda'da düzenlenen katliamdan ve aynı yıl Türkiye'nin sınır ilçesi Reyhanlı'da gerçekleştirilen bombalı saldırılardan da sorumlu tutuluyordu.

BBC Türkçe'nin 2013 yılında sorularını yanıtlayan Ural, Reyhanlı katliamıyla ilgili suçlamaları reddetmişti.

Geçmişte Ural'ın öldürüldüğüne dair bazı haberler basında yer almıştı.

Ahrar eş-Şam'ın da içinde yer aldığı silahlı muhalif grupların ittifakı İslami Cephe, 29 Mart'ta yaptığı bir açıklamada Ural'ı öldürdüğünü duyurmuştu.

Mihraç Ural kimdir?

Mihraç Ural ya da diğer bilinen adıyla Ali Kayalı 1956 Hatay doğumlu.

Ural, gençlik yıllarında Mahir Çayan'ın liderliğini yaptığı Türkiye Halk Kurtuluş Partisi - Cephesi (THKP-C) içinde örgütlendi.

Mahir Çayan ve arkadaşlarının Kızıldere'de öldürülmesinin ardından THKP-C'de yaşanan bölünmelerle birlikte Ural'ın başını çektiği bir grup "Türkiye Devriminin Acil Sorunları" başlıklı bir bildiri yayımladı.

Silahlı mücadeleyi benimseyen bu grup daha sonra bu bildiri nedeniyle THKP-C Acilciler adıyla anıldı.

1978 yılında Türkiye'de cezaevine giren Ural, 1982'de ise Suriye'ye firar etti.

2010'lu yılların başında Ural, Suriye'nin kuzeyinde örgütlenen Mukaveme Suriye'nin (Suriye Direnişi) kuruluşunda yer aldı.

Kaynak,SOSYAL MEDYA - Mihraç Ural (ortada ikinci)

O dönem BBC Türkçe'ye konuşan Ural, "Türkiyeli Kürt, Suriyeli Kürt, Türkiyeli Sünni, Suriyeli Sünni, Türkiyeli Şii, Suriyeli Şii, Türkiyeli Arap, Suriyeli Arap hepimiz elbirliğiyle Mukaveme Suriye'yi inşa ettik" dedi.

Reyhanlı ve Banyas katliamlarından sorumlu tutuldu

Ural'ın adı 11 Mayıs 2013'te Hatay'ın Reyhanlı ilçesinde gerçekleştirilen ve 52 kişinin hayatını kaybettiği bombalı saldırılarla ilgili olarak Adana Cumhuriyet Savcılığının hazırladığı iddianamede de yer aldı.

Saldırıya Ural'ın da bizzat katıldığını iddia eden savcı, Ural'ın daha sonra beş firari sanıkla Suriye'ye kaçtığını da öne sürdü.

Ancak o dönem BBC Türkçe'ye konuşan Ural eylemin arkasında kendisi ve örgütü olduğu yönündeki iddiaları reddetti ve saldırıyı kınadı.

Masum insanları katletmek gibi bir hedefinin olamayacağını savunan Ural, 30 yıldan fazladır Türkiye'ye gitmediğini de söyledi.

Ural, yapanlar kim olursa olsun bu eylemin İsrail ve yeni Osmanlıcılık anlayışıyla uyuştuğunu, saldırılarda İsrail istihbarat servisinin parmağı olduğunu öne sürdü.

Savcılık iddianamesinde THKP-C / Acilciler örgütü Reyhanlı katliamının sorumlusu olarak gösterildi.

Ancak, Ural, örgütün 1980'lerde demokratik, yasal siyasete kaydığını, artık Acilciler diye silahlı bir örgütün bulunmadığını söyledi.

Ural, "Bu örgütle yattık, bu örgütle kalktık, doğrudur. Öldüğü zamanda da içinde olmaktan şeref duydum. Ama bugün böyle bir silahlı örgüt yoktur" dedi.

Banyas'ta yapılan katliam sırasında örgütüyle birlikte Lazkiye'de olduğunu söyleyen Ural, "Mukaveme Suriye sivillere asla dokunmaz. Bir halk örgütüdür. Elinde silahla cephede savaşanla vuruşur. Mukaveme Suriye'nin katliam yaptığı iddiası saçma bir iddiadır. Bunun ispatı yoktur" dedi.

Kanun hükmünde kararnameyle yürürlüğe giren yeni düzenleme, yerli ve yabancı şirketlerin petrol arama ve çıkarma faaliyetlerine katılımını kolaylaştırmayı amaçlıyor. Bu kapsamda sözleşme koşulları esnetilirken, yatırımcılara daha uzun süreli faaliyet imkânı tanınıyor.

Petrol sözleşmelerinde süre 40 yıla çıkıyor

Yeni düzenlemeye göre, üretim paylaşım sözleşmelerinin süresi 10 yıllık uzatma seçeneğiyle 40 yıla kadar çıkabilecek. Petrol imtiyazlarında ise 10 yıllık uzatma seçeneğiyle birlikte 30 yıla kadar süre öngörülüyor. Petrol hizmet sözleşmeleri de yatırımcıların yararlanabileceği modeller arasında yer alıyor.

Düzenleme, uluslararası sermayeyi ülkeye çekmeyi hedeflerken petrol ve doğal gaz kaynakları üzerindeki devlet kontrolünü koruyor. Buna göre, hidrokarbon yatakları tüm halkın sosyalist mülkiyetinde kalacak; kaynaklar devredilemezlik, zaman aşımına uğramazlık ve haczedilemezlik ilkelerine tabi olacak.

Devlet, ulusal güvenlik gerekçesiyle ruhsat ve imtiyazları reddetme hakkını da elinde tutacak. Ayrıca ulusal enerji güvenliği için ihtiyaç duyulan hidrokarbon kaynaklarının temininde, rekabetçi piyasa koşulları çerçevesinde devlete öncelik tanınacak.

Üretim maliyetlerine sınır getirildi

Yeni mevzuat, üretim paylaşım sözleşmelerinde maliyetlerin karşılanması için ayrılabilecek üretim payına da üst sınır getiriyor.

Buna göre, maliyet karşılığı ayrılabilecek pay karada ve sığ sularda yüzde 65'i, derin sularda ise yüzde 75'i aşamayacak.

Düzenleme kapsamında çevresel sorumluluklar da yeniden belirlendi. Hidrokarbon faaliyetleri yüksek riskli kabul edilirken, işletmecilerin meydana gelen zararlardan kusur veya ihmal kanıtlanmasa bile sorumlu tutulması öngörülüyor.

Acil durumlar dışında doğal gazın atmosfere salınması ve yakılarak imha edilmesi de yasaklanıyor. Yakıt kaçakçılığı ve dağıtımındaki usulsüzlüklerle mücadele kapsamında tesislerin ve operasyonların fiziki güvenliğinden işletmeci şirketler sorumlu tutulurken, ihlallere karşı ağır yaptırımlar getiriliyor.

Enerji krizi günlük yaşamı da vuruyor

Küba, enerji arzındaki sıkıntılar ve ekonomik daralma nedeniyle ciddi sorunlarla karşı karşıya. ABD'nin petrol kısıtlamaları ve ekonominin kilit sektörlerini hedef alan ikincil yaptırımları da ülkenin ekonomik kırılganlığını artırıyor.

Elektrik kesintileri günlük yaşamı aksatırken toplu taşıma hizmetleri büyük ölçüde sekteye uğruyor. Enerji ve kaynak sıkıntısı yaşayan hastaneler ise hizmetlerini asgari düzeyde sürdürmeye çalışıyor.

Öte yandan gıda ve ilaç fiyatları, özellikle kayıt dışı piyasalarda yüksek seviyelere ulaşıyor.

Küba yönetimi, yeni düzenlemeyle uluslararası yatırımcılar için daha öngörülebilir bir hukuki çerçeve oluşturmayı ve enerji sektörüne sermaye girişini hızlandırmayı hedefliyor. Ancak ülkenin önündeki temel mesele, yabancı yatırımları çekme çabasıyla stratejik enerji kaynakları üzerindeki devlet kontrolünü birlikte sürdürmek olacak.

30 Eylül'de kendisine verilen iki ölümcül pentobarbital enjeksiyonundan sağ kurtuldu ancak durumu kritikti.

Pike'ın bu haftanın başlarında bilinci açıldı ve konuşmaya başladı; bu durum uzmanları, sağlık personelini ve avukatlarını şaşkına çevirdi.

Pike'ın zehirli iğneyle idam girişiminden sağ kurtulan tek kişi olduğu düşünülüyor.

Pike'ın avukatları yaptıkları açıklamada, müvekkillerine "bu olağanüstü koşullar altında gösterdikleri özen için ilk müdahale ekiplerine ve sağlık ekibine minnettar olduğunu" belirtti.

Pike'ın cezaevine döndükten sonra ne tür bir tedavi aldığı henüz net değil ancak avukatları daha önce iyileşme sürecinin uzun olacağını belirtmişti.

Tennessee Ceza İnfaz Kurumu, infazın neden planlandığı gibi gitmediğini henüz açıklamadı ancak kullandığı yöntemi savundu.

7 Ekim'de görülen bir duruşmada, Tennessee Başsavcı Yardımcısı Will Ayers, eyaletin Pike'ı tekrar idam etmeyi planlayıp planlamadığını bilmediğini söyledi.

Hakim, eyaletin başarısız idam girişimiyle ilgili tüm kanıtları muhafaza etmesini emretti. Bu kanıtlar, eyalete karşı gelecekte dava açılması için zemin hazırlayabilir.

Pike, o dönemde erkek arkadaşı olan Tadaryl Shipp ile birlikte, düşük gelirli gençler için düzenlenen bir iş eğitimi kampında tanıştıkları 19 yaşındaki Colleen Slemmer'ı dövüp, işkence ederek öldürdüğünde 18 yaşındaydı.

Shipp, suç işlendiği sırada yasal olarak reşit olmadığı için idam cezasından kurtuldu. Halen hapiste.

Pike, Tennessee eyaletinde 200 yıldan uzun bir süredir idam cezasına çarptırılan ilk kadın oldu.

Avukatları, kararın temyizi için onlarca yıl mücadele verdi. İnfazdan önceki günlerde hem ABD Yüksek Mahkemesi hem de Tennessee Valisi Bill Lee itirazları reddetti.

İdam girişiminin başarısız olmasıyla, Pike'ın avukatları cezasının şartlı tahliye imkanı olmaksızın ömür boyu hapis cezasına çevrilmesi yönündeki taleplerini yinelediler.

Kaynak,Slemmer'ın ailesi - Colleen Slemmer, Pike ve Shipp tarafından işkenceye maruz bırakılarak vahşice öldürüldü.

Pike, infaz girişiminin ardından bilincini kaybetti ve yerel bir hastaneye kaldırıldı. Avukatları günlerce beyin ölümünün gerçekleştiğini düşünüyor ve her an yaşam destek ünitesinden çıkarılmasını bekliyordu.

Pike sonunda uyandı ve 6 Ekim'de tekrar konuşmaya başladı; avukatı Randy Spivey, ilk sözlerinin "Neredeyim?" ve "Sen kimsin?" olduğunu söyledi.

Avukatları 7 Ekim'de düzenledikleri basın toplantısında, kadının yatağa zincirlendiğini, zatürre geçirdiğini, kollarında ciddi şişlik olduğunu ve yutkunamadığını söyledi.

Spivey, Pike'ın ruh sağlığıyla ilgili olarak "Bütün bunların ne gibi sonuçlar doğuracağını bilmiyoruz" dedi ve Pike'ın "öfkeli ve kafası karışık" hissettiğini ekledi.

Suudi Arabistan'daki Aramco petrol tesisini ve bir hava üssünü vurduklarını öne süren Husiler, Mekke'yi hedef aldıkları iddiasını ise reddetti.

Bu arada, ABD Suudi Arabistan'a yönelik seyahat uyarısını güncelledi ve hükümet çalışanlarının Yemen sınırının yaklaşık 32 kilometre yakınına seyahat edilmesini yasakladı.

Yemen'deki Suudi liderliğindeki koalisyonun sözcüsü Turki el-Maliki, Suudi Arabistan'ın 15 Eylül Salı akşamı Mekke'nin güneyinde bir Husi insansız hava aracını ele geçirip imha ettiğini söyledİ.

Maliki, Mekke'nin hedef alınmasını "utanç verici bir eylem" olarak nitelendirdi.

57 üyeli İslam İşbirliği Teşkilatı, Mekke ve Medine vilayetine yapılan saldırıların "kabul edilemez" olduğunu belirtti.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı da Husilerin Mekke'yi hedef alan İHA saldırı girişimini kınayarak, Suudi Arabistan'ın egemenliği, toprak bütünlüğü ve güvenliğine desteğini yineledi.

Ancak Yemen'in batısının büyük bir bölümünü kontrol eden İran destekli Husiler, Mekke'yi hedef aldıkları iddialarını reddetti ve Suudi Arabistan'ı "yalan söylemekle" suçladı.

Askeri sözcü Yahya Sarea, "Yemen'den kutsal mekanlara yönelik hiçbir tehdit söz konusu değil. Operasyonlarımız petrol tesislerini ve askeri üslerini hedef alıyor ve kutsal yerlerden çok uzakta gerçekleştiriliyor" dedi.

Sarea, Husi milislerinin, geçen haftaki 450'den fazla hava saldırısına misilleme olarak Suudi Arabistan'a, insansız hava araçları ve füzeler fırlattığını da sözlerine ekledi.

Ayrıca Marib vilayetinde bir Suudi savaş uçağını düşürdüklerini de belirtti.

Suudi liderliğindeki koalisyondan hemen bir yanıt gelmedi, ancak Tümgeneral Maliki, güçlerinin Husi milislerine ve saldırılarına karşı "gerekli ve caydırıcı önlemleri almaktan çekinmeyeceğini" söyledi.

Salı günü Suudi yetkililer, Mekke ve krallığın ikinci büyük şehri Cidde de dahil olmak üzere batıdaki bazı bölgelerde füzelere karşı kısa süreli güvenlik uyarıları yayınladı.

Bu arada, ABD'nin Suudi Arabistan Büyükelçiliği, Husi saldırılarının şehirleri, altyapıyı, havaalanlarını, askeri üsleri, diplomatik tesisleri ve enerji tesislerini hedef aldığı gerekçesiyle yeni bir seyahat uyarısı yayınladı.

Uyarıda ülkeye seyahatlerin gözden geçirilmesi istendi.

Husiler Kızıldeniz kıyılarını ele geçirdi

Husi milisleri son zamanlarda Yemen'in Kızıldeniz kıyılarının büyük bir bölümünü Suudi destekli hükümet yanlısı güçlerden ele geçirdi.

Geçtiğimiz hafta, Asya ve Avrupa'yı Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı üzerinden birbirine bağlayan önemli bir denizcilik güzergahının güney giriş kapısı olan Babülmendep Boğazı'ndaki stratejik liman kenti Muha ve Perim Adası'nı ele geçirdiler.

Husi milisleri uluslararası denizciliğe herhangi bir tehdit oluşturmadıklarını söylerken, ABD ve İsrail'in İran'la savaşı sonucu Basra Körfezi'ndeki Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasından bu yana petrol ihracatı için Kızıldeniz'e bağımlı Suudi Arabistan'a ait gemileri hedef alacaklarını yinelediler.

Aynı zamanda, Suudi Arabistan'ın Basra Körfezi'nden Kızıldeniz'deki Yanbu limanına ham petrol taşımak için kullandığı önemli Doğu-Batı Petrol Boru Hattı, krallığın Irak'taki İran destekli milisleri sorumlu tuttuğu saldırıda ağır hasar gördükten sonra kapatılmak zorunda kaldı.

Bazı uzmanlar boru hattının onarımının bir aydan fazla sürebileceğini söylerken, ABD Enerji Bakanı Chris Wright Salı günü petrolün birkaç gün içinde borudan akmaya başlayacağını savundu.

'Suudiler ABD'ye harekat için baskı yaptı' iddiası

BBC'nin ABD'deki medya ortağı CBS News'e konuyla ilgili bilgi veren iki kaynağa göre, ülkenin fiili yöneticisi Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Salman, ABD Başkanı Donald Trump'a Husi isyancılarına karşı askeri harekat düzenlemesi için bizzat baskı yaptı.

Kaynaklara göre Trump, şu ana kadar ABD ordusunu doğrudan işin içine katmaktan kaçındı ve bunun yerine istihbarat ve hedef belirleme desteği sağlamayı teklif etti.

Trump yönetiminden üst düzey bir yetkili BBC'ye "Bölgesel istikrar konusunda Suudi Arabistan ve Yemen Cumhuriyeti hükümetiyle sürekli diyalog halindeyiz" dedi.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Salı günü acil bir toplantı düzenledi. Toplantıda hem Yemen hükümeti hem de Suudi Arabistan, ekonomik baskı uygulamak amacıyla Babülmendep Boğazı'nı kapatmakla suçladıkları Husi milislerine karşı daha kararlı adımlar atılması çağrısında bulundu.

Konsey üyeleri, küresel tedarik zincirlerinde aksaklıkları önlemek için Kızıldeniz'de seyrüsefer özgürlüğünün korunması gerektiği konusunda hemfikir olduklarını teyit ettiler.

90 binden fazla kişi yerlerinden edildi

Uluslararası Göç Örgütü'ne (IOM) göre, Yemen'de Husi milisler ile hükümet yanlısı güçler arasındaki çatışmalar nedeniyle 90 binden fazla kişi yerinden edildi.

Örgüt Genel Direktörü Amy Pope geçen hafta, "Aileler bu çatışmada ikinci veya üçüncü kez, neredeyse hiçbir şeyleri kalmadan evlerinden kaçmak zorunda kalıyorlar" uyarısında bulundu.

Dünya Sağlık Örgütü Pazar günü yaptığı açıklamada, Ağustos ayının başından bu yana en az 500 kişinin öldüğünün bildirildiğini, bunların 297'sinin önceki hafta içinde gerçekleştiğini söyledi.

Yemen, 2014 yılında Husi milislerinin başkent Sana'daki hükümeti devirmesiyle başlayan bir iç savaşla harap oldu. Çatışma, Suudi Arabistan öncülüğündeki Arap devletleri koalisyonunun hükümetin yönetimini yeniden kurma girişiminde bulunmasının ardından 2015 yılında tırmandı.

Birleşmiş Milletler'e göre, çatışmalarda 150 binden fazla kişi hayatını kaybetti ve 22 milyondan fazla insanın yardıma muhtaç olduğu, dünyanın en kötü insani krizlerinden biri yaşandı.

Dört yıldır süren gayrıresmi ateşkes, Temmuz ayında Husi milislerinin Suudi Arabistan'a karşı "deniz ambargosu" ilan etmesi ve Suudi havaalanlarına, petrol tesislerine ve Kızıldeniz'deki tankerlere füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenlemesiyle çözülmeye başladı.

Husiler, Suudi Arabistan'ın kendi topraklarındaki liman ve havaalanlarına uyguladığı abluka ile Sana havaalanına düzenlenen ve krallığın sorumluluğunda olduğunu söyledikleri hava saldırısına misilleme yaptıklarını açıkladılar.

Suriye makamlarının cinayetin baş şüphelisi olarak bölgedeki nüfuzlu Arap aşiretlerinden birine mensup kişiyi belirlemesine rağmen zanlının henüz yakalanmaması, kentte tepkilere neden oldu.

Gözaltıların ardından cezaevinde yangın çıktı

Yerel kaynakların aktardığına göre, protesto gösterisinin ardından güvenlik güçleri müdahalede bulunarak çok sayıda kişiyi gözaltına aldı.

Gözaltına alınan kişilerin Halep’e nakledilmesi için hazırlıklar sürerken, tutuldukları cezaevinde henüz belirlenemeyen bir nedenle yangın çıktı.

Yangının, tutukluların Halep’e sevk edilmelerini engellemek amacıyla çıkarıldığı öne sürüldü. Ancak bu iddia bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı.

Kobani Alman Hastanesi doktorlarından Mizgin Mürşid, yaptığı açıklamada cezaevi yangınında 3 kişinin hayatını kaybettiğini, 26 kişinin ise yaralandığını bildirdi.

Olayların büyümesi üzerine güvenlik güçleri kent genelinde sokağa çıkma yasağı ilan etti.

Sami Şeyhmus Heso kaçırılarak öldürülmüştü

Gerçek adı Sami Şeyhmus Heso olan ve Sipan Haseke adıyla bilinen Kürt asker, hafta başında Haseke yakınlarında kimliği belirsiz kişiler tarafından kaçırıldıktan sonra öldürülmüştü.

Cinayetin ardından Kürtlerin yaşadığı kentlerde protesto gösterileri düzenlenmiş ve sorumluların bir an önce yakalanarak yargı önüne çıkarılması talep edilmişti.

Cinayet, entegrasyon sürecinin ardından geldi

Cinayet ve sonrasında yaşanan gelişmeler, DSG güçlerinin Suriye devlet kurumlarına entegrasyonu konusunda varılan anlaşmanın ardından geldi.

Ağustos ayında feshedilen DSG’nin güçleri, Suriye ordusu bünyesindeki birliklere dahil edilmişti.

Bu sürecin ardından DSG’nin eski Genel Komutanı Mazlum Abdi, Geçici Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara’nın danışmanlığına getirilirken, kıdemli Kürt siyasetçi İlham Ahmed de geçici parlamentoda görev aldı.

Ancak varılan uzlaşmaya rağmen Kürt nüfus ile bazı Arap aşiretleri arasındaki gerilimlerin bölgede devam ettiği ve entegrasyon sürecinin kırılganlığını koruduğu belirtiliyor.

Açıklamada, yıllardır sürdürülen çalışmaların ve Peşmerge Bakanlığı bünyesinde ortak bir ekip olarak yürütülen çabaların sonuç verdiği belirtildi. Sürece katkı sunan 70’inci ve 80’inci tugay komutanlıklarının desteğiyle uzun süredir biriken engel ve sorunların aşıldığı ifade edildi.

Peşmerge güçlerinin birleştirilmesi sürecinin hassas, askeri kriterlere uygun ve planlı bir şekilde yürütüldüğünü belirten İsmail, reform kapsamında tüm güçlerin tugay, tümen ve bölge komutanlığı düzeyinde tek bir komuta ve kontrol sistemi altında yeniden yapılandırıldığını kaydetti.

İsmail, her iki askeri komuta bölgesinin de resmen göreve başlayacağını açıkladı.

Birleşme sürecinin Kürdistan Bölgesi açısından tarihi bir başarı olduğunu belirten İsmail, bölgenin doğrudan Peşmerge Bakanlığı’nın komutası altında modern ve birleşik bir askeri yapıya kavuştuğunu ifade etti.

İsmail, söz konusu başarının Kürdistan Bölgesi Başkanı, Başbakan ve Başbakan Yardımcısı’nın doğrudan ve sürekli desteği sayesinde mümkün olduğunu belirtti.

Peşmerge Bakanı ayrıca, taraflar arasındaki mutabakat zaptı çerçevesinde sürece destek veren ABD öncülüğündeki Uluslararası Koalisyon güçlerinin rolüne de teşekkür etti.

Peşmerge Bakanlığı, 2022 yılında Peşmerge Güçleri’nin birleştirilmesi sürecinin ilk aşamasının tamamlandığını duyurmuştu. Bakan İsmail’in açıklamasına göre, 70’inci ve 80’inci tugayların Bakanlık çatısı altında tamamen birleştirilmesini öngören süreç 10 Eylül 2026 itibarıyla tamamlandı.

Hürmüz Boğazı'nda karşılıklı saldırılar sürerken, bölgede tırmanan gerilim petrol fiyatlarını da yukarı çekti. Brent petrolün varil fiyatı 100 dolar seviyesine yaklaştı.

Ulusal basında yer alan haberlere göre, çok sayıda genç petrol hırsızlığı girişiminde bulunduğu sırada bölgede zehirli gaz sızıntısı yaşandı. Gazdan etkilenen çok sayıda kişi zehirlenirken, bazıları olay yerinde yaşamını yitirdi.

Rivers Eyaleti Polis Sözcüsü Agabe Blessing Karbalo, hayatını kaybeden ve zehirlenen kişilerin petrol hırsızlığı girişiminde bulunduğunu belirtti. Karbalo, olayın tüm yönleriyle aydınlatılması amacıyla soruşturma başlatıldığını ve çalışmaların sürdüğünü açıkladı.

İlk belirlemelerde 37 kişi hayatını kaybetmişti

Okari İskelesi’nde dün gece meydana gelen olayın ardından yapılan ilk açıklamalarda, en az 37 kişinin hayatını kaybettiği bildirilmişti.

Zehirli gaz nedeniyle baygınlık geçiren bazı kişilerin nehre düştüğü ve kaybolduğu aktarılmıştı. Gazdan kurtulan bazı kişilerin ise solunum güçlüğü şikayetiyle hastanelere kaldırıldığı belirtildi.

Yetkililer, olayın kesin nedeninin ve can kayıplarının nasıl meydana geldiğinin belirlenmesi için soruşturmanın devam ettiğini bildirdi.

Rûdaw muhabiri Hiwa Husameddin’in aktardığı bilgilere göre, saat 02.00 sıralarında motosikletle gelen kimliği belirsiz iki saldırgan, Heşdi Şabi’nin 16. Tugayı’na bağlı bir karargâhı hedef aldı.

Karargâhta nöbet tutan güvenlik görevlilerine ateş açılması sonucu Ali Behçet isimli Heşdi Şabi üyesi olay yerinde hayatını kaybetti. Saldırıda bir diğer Heşdi Şabi üyesi de ağır yaralandı. Yaralı, olay yerine sevk edilen ekipler tarafından hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı.

Saldırganlar motosikletle kaçtı

Saldırıya uğrayan birliğin, Ali Bağdadi komutasındaki Türkmen güçlerinden oluştuğu bildirildi.

Bir güvenlik kaynağı, saldırganların karargâha 9’dan fazla mermi sıktıktan sonra motosikletle olay yerinden uzaklaştığını belirtti. Saldırganların yakalanması amacıyla bölgede geniş çaplı operasyon başlatıldığı aktarıldı.

Saldırının ardından bölgeye çok sayıda güvenlik takviyesi gönderilirken, Kerkük Operasyonlar Komutanı’nın da incelemelerde bulunmak üzere Pirde’ye gittiği bildirildi.

Saldırının nedenine ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmazken, güvenlik güçlerinin belde genelinde önlemleri artırdığı belirtildi.

Pirde stratejik konumda

İdari olarak Kerkük’ün kuzeybatısındaki Dubiz ilçesine bağlı olan Pirde, Kürt ve Türkmen nüfusun yoğun olarak yaşadığı bölgelerden biri olarak biliniyor.

Kerkük kent merkezine yaklaşık 40, Erbil’e ise 50 kilometre uzaklıkta bulunan Pirde, iki kent arasındaki ana ulaşım güzergâhı üzerinde yer alması nedeniyle stratejik önem taşıyor.

Nepal ordusu, en ağır etkilenen bölgeler arasında yer alan Rasuwa ve Nuwakot bölgelerinden de dahil olmak üzere 900 kişiyi kurtardıklarını açıkladı. Kurtarılanlar arasında 92'si Hindistan vatandaşı 119 yabancı bulunuyor.

Çin devlet televizyonu CCTV, Tibet'teki kayıp sayısını, 260'i yabancı 558 kişiye yükseltti.

Çin'in Tibet'teki kurtarma çalışmaları, heyelanın ardından oluşan bir su birikintisinin daha sel baskınına yol açabileceği endişesi nedeniyle durduruldu.

Yetkililer sellerin büyük bir buzulun çökmesinden kaynaklandığını düşünüyor.

Nepal'in orta kesiminde bulunan Nuvakot başta olmak üzere selden etkilenen bölgeler

Nepal ordusu karadan ve havadan yürütülen arama-kurtarma çalışmaları için 2 bin asker görevlendirdi.

Birçok ülke kayıp vatandaşlara ilişkin açıklama yaptı.

Çin son olarak bölgede mahsur kalmış 555 turistin tahliye edildiğini açıkladı.

Buna göre Hindistan'dan 100, ABD'den 54 ve İngiltere'den 33 kişi kayıp.

Ukrayna Dışişleri Bakanlığı da 53 vatandaşlarının kayıp olduğunu açıkladı.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı 26 Ağustos itibarıyla kayıp Türk vatandaşı bilgisi olmadığını duyurdu.

Kanada hükümeti 24 vatandaşının, Avustralya ise en az 34 vatandaşının kayıp olduğunu açıkladı.

Kayıp Hintlilerin çoğu, Nepal ile Tibet sınırına yakın Himalayalar'da bulunan ve Hindu tanrısı Şiva'nın manevi evi kabul edilen Kailaş Dağı'nı ziyaret için oradaydı.

Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus bölgeye "temel acil durum tıbbi malzemesi" gönderildiğini söyledi.

Nepalli yetkililer ilk olarak, bir depremin tetiklemesiyle düşen çığın sellere yol açmış olabileceğini değerlendirmişti.

Ancak ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'na (USGS) göreyse sebep buzul çökmesi.

Nepal'den gelen ve BBC'nin doğruladığı videolarda en az bir köprünün sel sularına kapıldığı ve birden fazla apartmanın da yıkıldığı görülüyor.

BBC'ye konuşan bir yerel yetkili, yıkımın "hayal bile edilemeyecek bir seviyede" olduğunu söyledi.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, bölgeye gönderilecek yardım malzemesi ve personelin organize edildiğini açıkladı.

Nepal, dağcılar ve doğa yürüyüşçüleri için popüler bir ülke.

Her yıl binlerce Hindu ve Budist de dua etmek üzere bu ülkeyi ziyaret ediyor.

Kaynak,Prabin Ranabhat/ AFP / Getty Images - Yerel sakinler, ani sel felaketinin ardından çamur altında kalan evlerin önünden geçiyor.

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu: Sebep buzul çökmesi

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), başlangıçta deprem olarak bildirilen olayın aslında buzul çökmesi olduğunu açıkladı.

Kurum, 26 Ağustos Çarşamba günü olayı ilk olarak Nepal ile Çin sınırı yakınlarında bir deprem olarak rapor etmişti.

Kurumun açıklamasında "Yakındaki sismik istasyonların, uzun periyotlu sismik dalgaların ve uydu görüntülerinin ek analizleri sonucunda, sismik olayın aslında bir buzul çökmesi ve moloz akışı olduğu ve herhangi bir depremin meydana gelmediği belirlendi" denildi.

Daha önce Nepalli yetkililer de BBC'ye, büyük bir buz kütlesinin bir dağdan kopmuş ve beraberinde kayaları ve diğer tortu malzemelerini sürüklemiş olabileceğini söylemişti.

ABD bölgeye 500 bin dolar yardım göndereceğini de açıkladı.

Toplamda kaç kişinin yaralandığı ve hastanede tedavi gördüğü ise netlik kazanmış değil.

Kurtarma faaliyetlerinin Çin'le koordinasyon içinde yürütüldüğü açıklandı.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, kayıpları bulmak için tüm imkanların seferber edilmesini emretti, bölgeye arama kurtarma ekipleri gönderdi.

Sel ve heyelan, arkasında büyük bir çamur yığını bıraktı.

Kaynak,Reuters - Çok sayıda bina toprak, su ve çamurun altında kaldı

Nepal-Tibet sınırında neden seller oluyor?

BBC Nepalce servisine göre, uzmanlar; coğrafi yapı, buzul göllerinin konumundaki sürekli değişimler ve mevsimsel olarak gerçekleşen şiddetli yağışlar nedeniyle, Nepal-Çin sınırı boyunca uzanan Himalaya bölgesinde ani felaketlerin tekrarlandığını belirtiyor.

Kaynak,Narendra Shrestha / EPA/Shutterstock - 26 Ağustos 2026 - Nepal'in Nuwakot bölgesindeki selden kurtarılan bir kadın

Tibet bölgesinde çok sayıda buzul gölü bulunuyor ve Nepal'e doğru uzanan dik yamaçlarda pek çok yerleşim yeri bulunuyor.

Bölge zaman zaman hem buzul gölü taşması kaynaklı sellerden hem de çığlardan zarar görüyor.

Son sel felaketinin ise nedenleri henüz net değil; incelemeler sürüyor.

"Bugün Suriye Demokratik Güçleri'nin misyonunun sona erdiğini duyuruyor ve bağımsız bir askeri güç olarak feshedildiklerini tüm sorumluluk bilinciyle ilan ediyoruz" dedi.

Suriye'de geçici yönetimin devlet başkanı Ahmed Şara 25 Ağustos'ta Mazlum Abdi ve beraberindeki heyeti kabul etti. Görüşmede Suriye Dışişleri Bakanı Hasan Şeybani ve Deyrizor Valisi Ziyad El-Ayeş de yer aldı.

Suriye resmi haber ajansı Sana görüşmede "Suriye devlet kurumlarına entegrasyonla ilgili bir dizi dosya ve gelecek aşamaya ilişkin adımlar ele alınarak devletin varlığının güçlendirilmesi ile güvenlik ve istikrarın desteklenmesi masaya yatırıldı" bilgisini geçti.

Mazlum Abdi, 20 Ağustos'ta Suriye ordusuna tam entegrasyonun sağlandığını açıklamıştı.

Abdi, çözüm sürecinin ilk aylarında, SDG'ye yönelik çağrılara yanıt olarak, Abdullah Öcalan ile direkt görüşme yapmaları gerektiğini söylemişti.

Abdullah Öcalan'ın çağrısıyla 5-7 Mayıs 2025'te kongresini toplayan PKK yönetimi, örgütün feshedildiğini açıklamıştı.

Türkiye, SDG'nin ana omurgasını oluşturan Halk Savunma Birlikleri'nin (YPG) PKK'nın uzantısı olduğunu savunuyor ve örgütün silah bırakma kararının SDG'yi de kapsaması gerektiğini açıklıyordu.

SDG, ABD desteğiyle Suriye'nin kuzeydoğusundaki bölgelerde IŞİD'le mücadele etmek üzere 2015 yılında kurulmuştu.

Kaynak,Bakr ALkasem/AFP/Getty Images - Suriye'de geçici yönetimin devlet başkanı Ahmed Şara 25 Ağustos'ta Mazlum Abdi ve beraberindeki heyeti kabul etti.

ABD'den ilk açıklama

SDG'nin feshinin ardından uluslararası ilk açıklama ABD'nin Suriye ve Irak Özel Temsilcisi ve Ankara Büyükelçisi Tom Barrack'tan geldi.

Kararı "Tam anlamıyla tarihi bir an" olarak niteleyen Barrack, "Gerçek entegrasyon işte böyle bir şey; tek ordu, tek hükümet, tek devlet" dedi.

Barrack X'ten yaptığı açıklamada, SDG'nin Suriye devlet kurumlarıyla entegrasyonuna giden yolun "ABD Başkanı Donald Trump'ın öngörülü liderliğiyle" gerçekleştiğini belirtti.

Barrack'ın açıklaması, "eğitimde Kürtçe'nin tanınması ve Mazlum Abdi ile İlham Ahmed'e Suriye hükümeti içinde önemli roller verilmesi; onların liderliğine, Kürt ortaklarımızın fedakârlıklarına ve bölgesel istikrara yaptıkları yapıcı katkıya hak ettiği saygıyı göstermektedir" şeklinde devam etti.

Abdi'ye verilen görev hakkında henüz bir detay verilmedi.

Bu noktaya nasıl gelindi?

Suriye'de 8 Aralık 2024'te, İslamcı militan örgüt Heyet Tahrir eş-Şam öncülüğündeki gruplar Beşar Esad'ı devirmiş ve 61 yıllık Baas rejimi son bulmuştu.

Beşar Esad Rusya'ya kaçtı, geçici devlet başkanı olan Ahmed Şara liderliğindeki yeni yönetim ile SDG arasında müzakereler başladı.

Taraflar, 10 Mart 2025'te mutabakata vardı.

Taraflar, 1 Nisan 2025'te silahlı Kürt güçlerin Halep'te kontrol ettikleri bölgelerden çekilmesini öngören bir anlaşma imzaladı.

Ancak sonrasında iki taraf da birbirini anlaşmaya uymamakla suçladı.

Gerilimin sonucu olarak 2026 Ocak ayının ilk haftasında Halep'te çatışmalar başladı.

Suriye ordusu kapsamlı bir operasyon düzenledi ve Kürt güçler Fırat'ın batısındaki tüm topraklardan çekildi.

Ahmed Şara, 16 Ocak'ta Kürtlere geniş haklar tanıyan yeni bir kararname yayımladı.

Kararname ile Suriye'de Kürtlerin hakları ilk kez bu kadar kapsamlı şekilde tanınmış oldu.

Kararnamede, Kürtlerin Suriye'nin "temel ve asli bir parçası" olduğu belirtildi.

Ayrıca Kürtçenin "ulusal dil" olarak tanınarak okullarda öğretilmesinin yolu açıldı.

Newroz resmi tatil ilan edildi, Kürtlere vatandaşlık hakkı verildi.

Aynı yılın şubat ayından itibaren SDG güçleri, Haseke gibi bölgeleri Suriye ordusunun yönetimine bırakmaya başladı.

ABD Başkanı Donald Trump, Suriye'yi listeden çıkarmak istediğini 8 Temmuz'da Kongre'ye bildirmişti. 45 günlük resmi inceleme süresinin sona ermesiyle karar resmileşerek 24 Ağustos'ta ABD Hazine Bakanlığı tarafından duyuruldu.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, "Bu adım Suriye'de siyasi ve ekonomik istikrarı artıracak ek yatırımların önünü açacaktır" açıklamasını yaptı.

Suriye'de geçiş yönetiminin Devlet Başkanı Ahmed Şara, Trump'a teşekkür ederek, "Suriye bugün üzerinden kara bir lekeyi atıyor, acı geçmişinin bir sayfasını kendi elleriyle yırtıp atıyor ve kalkınma, imar ve inşa alanına doğru yelken açıyor" diye konuştu.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da bu adımla "Suriye'de refaha giden yolun açılacağını" belirterek, kararın "Suriye'deki özel sektör yatırımlarının önündeki son büyük engelleri de kaldırdığını, Suriye'nin ekonomik toparlanması ve uluslararası sistemle entegrasyonunun önünü açtığını" belirtti.

"Teröre destek veren ülkeler" listesinde olmak, Suriye'nin uluslararası mali sisteme ve ABD finans sistemine erişimini olumsuz etkiliyor, ülkenin yabancı yatırım çekmesini zorlaştırıyordu.

Genç bir kadın, sakalı ağarmış eski Taliban komutanına, aylardır süren şiddet ve dayak nedeniyle kocasından boşanmak istediğini söylüyor.

Genç kadın, hayır cevabını kabul etmemeye kararlı.

Kızların ortaokula gitmesinin bile yasak olduğu bir ülkede, 18 yaşındaki genç kadın, yüzü peçe ve güneş gözlüğüyle tamamen kapanmış bir halde, sakince ve kendisinden emin bir şekilde kendisini ifade ediyor.

"Birlikte yaşama şansımız olsaydı burada olmazdım... Kararımı verdim" diyor.

Vali, boşanmaktan vazgeçmesi için onu ikna etmeye çalıştıktan sonra, kadınların "akılsız" ve "zekadan yoksun" olduklarını söylüyor. Onun bu sözlerine etrafındaki erkek yetkililer, korumalar ve yöneticiler kahkahalarla karşılık veriyor.

Yaşanan bu an, 2021'de ABD destekli hükümeti devirmelerinden beş yıl sonra, Taliban yönetimindeki gündelik hayatın gerçeklerine dair bir kesit sunuyor.

18 yaşındaki genç kadın, "onuru ve haysiyetinin zaten zedelendiğini" söyleyerek boşanmak istediğini dile getirdi.

Geçen beş yılda kadınlar çoğu meslekten men edildi, üniversiteye gitmeleri, yalnız seyahat etmeleri, hatta park ve eğlence merkezlerine girişleri bile büyük oranda kısıtlandı.

BBC, iki yıldan uzun süren görüşmeler sonucu, aşırı İslamcı hareketin önde gelen isimlerine eşine az rastlanan bir şekilde erişim sağladı; bir zamanlar intihar saldırıları planlayan veya yıllarını yeraltı sığınaklarında geçiren, şimdiyse yönetim kademesinde yer alan, asker olan Taliban üyeleriyle zaman geçirdi.

Taliban, değiştiğini iddia ederek yönetime gelmiş olsa da, uyguladıkları politikaların çoğu 1990'larda dayattıklarına çok benzer, katı bir şeriat yorumu.

Görüştüğümüz Taliban üyeleri kendilerini makul göstermeye çalışsalar da, geçmişteki şiddet olaylarını tartışmaya pek istekli değillerdi. Ayrıca onlarla geçirdiğimiz vakit boyunca, bu yöneticiler ve halk arasında yaşanan bazı huzursuzluklara da şahit olduk.

Vali Sarhadi, Tuba'ya (gerçek adı değil) evliliğine devam etmesi gerektiğini söylüyor.

Sarhadi, "Kendine şunu sor: 'Boşandıktan sonra benimle kim evlenir?'. Çok şeyden ödün vermen gerek, yoksa haysiyetini ve onurunu kaybedersin."

Tuba ise "Sayın Vali, onurum ve haysiyetim zaten zedelendi" diye yanıtlıyor.

Kocası, konuşma sırasının kendisine gelmesini bekliyor.

Şeriat hukukuna göre, kocasından boşanmayı kabul etmesini isteyen bir kadın, evlendiklerinde kocası tarafından kendisine verilen başlık parasının bir kısmını veya tamamını iade etmek zorunda kalabilir. Genellikle maddi uzlaşı sağlanıyor ancak bu kadının kocası, düğünde verdiği paranın dört katını istiyor. Tuba'nın ailesiyse bu miktarı ödemeyi reddediyor.

Vali, kadına kendisine ait bir oda verilmesi gerektiğini söylüyor. Ayrıca yetkililerin onu kadını dövmemesi konusunda uyaracağını, "aksi takdirde hapse atılacağını" ekliyor.

Vali'nin yanıtından memnun kalmayam Tuba'nın babası, daha sonra BBC'ye, Taliban'ın mahkeme sisteminde bir kadının kocasının rızası olmadan boşanması çok zor olmasına rağmen, mahkeme yoluyla boşanma davası açacaklarını söyledi.

Kaynak,EPA/REX/Shutterstock - Bamiyan'daki Buda heykellerinden birinin yıkılmasının ardından, yerinde büyük bir boşluk var. Sarhadi, heykeli kendisinin yıktığını söylüyor.

Sarhadi, Taliban'ın 1990'lardaki ilk iktidar döneminde askeri komutandı.

2001 yılının sonlarında ABD liderliğindeki koalisyonun Taliban'ı devirmesiyle teslim olan binlerce isyancı arasında o da vardı.

Birkaç yıl ABD'nin Küba'daki Guantanamo Körfezi'nde bulunan gözaltı merkezinde tutuldu ancak sonra serbest bırakıldı.

Taliban iktidarı yeniden ele geçirdiğinde Sarhadi vali oldu; önce Bamiyan vilayetinde, Haziran sonlarında kendisiyle görüştüğümüzde Cüzcan vilayetindeki Şibirgan şehrinde görev yapıyordu. Son olaraksa kuzeydeki Kunduz vilayetinde bir askeri birliğin komutan yardımcılığına getirildi.

Sarhadi elinde tuttuğu küçük ekranlı eski tip bir cep telefonunu göstererek, yetkililer için getirilen akıllı telefon yasağının işleri yavaşlattığını söylüyor. "Önceden hızlı bir mesaj gönderebiliyordunuz... Belgeleri gönderip hızlıca cevap alabiliyordunuz". Ancak sonra duruyor. Yasak hakkında daha fazla konuşursa"sorun çıkabileceğini" ekliyor.

Diğer konulardaysa Sarhadi'nin dünya görüşü, 25 yıl önceki Taliban'dan pek de değişmiş gibi değil. Sarhadi o zamanlar, Bamiyan'da askeri komutanlık yapıyordu, ve o dönemde Taliban'ın buradaki antik dev Buda heykellerini havaya uçurduğu görüntüler dünyayı şoke etmiş, ve uluslararası kınamaları beraberinde getirmişti.

Başlangıçta arkeolojik alanla ilgili sorularımızdan kaçınmaya çalışsa da sonunda şöyle diyor: "Onu kendi ellerimle yok ettim."

"Yaptığımız ve yapmakta olduğumuz her şey, Allah'ın emirlerine ve kanunlarına uygundur... Putları satmak yerine kırıyoruz. Neden pişman olayım ki? Bu, Allah'ın takdiriydi."

Başkent Kabil'de, şiddet dolu geçmişini iktidarda yönetim göreviyle değiştiren bir başka üst düzey Taliban figürüyle görüşüyoruz.

Habibullah Badr bizi zırhlı bir araçla sokaklarda gezdiriyor.

Daha önce Kabil'de "intihar saldırganlarının operasyonlarından sorumlu" olduğunu söylüyor.

"Bütün yolları ve sokakları çok iyi biliyorum... Kabil sokaklarını ve kuytu köşe her yerini biliyorduk" diyor; "Planlaması uzun zaman alan bölgeler vardı."

Afganistan'da Taliban'ın intihar saldırılarında, aralarında çok sayıda sivilin de bulunduğu binlerce insan hayatını kaybetti.

Badr geçmişi hakkında konuşmak istemiyor; bunun "insanları üzmesinden" ve "yaraları deşmesinden" çekiniyor.

Sivil ölümleriyle ilgili sorumuza ise, Taliban'ın ABD konvoylarını hedef aldığını ve sivillere yabancı üslerden uzak durmaları yönünde çağrıda bulunduklarını söylüyor.

Ona sivil yerleşim bölgelerinde gerçekleşen bazı saldırılarla ilgili soru sormaya çalıştığımdaysa ise yanıt vermekten kaçınıyor.

Habibullah Badr, geçmişte intihar saldırılarını içeren operasyonlarda yer aldığını söylüyor.

Badr, gördüğü bir tedavi nedeniyle resmi görevlerinden izin almış, ancak daha önce ülke genelindeki bütün cezaevlerinin müdür yardımcılığını yapmış. Önceki hükümet döneminde idam cezasına çarptırıldığı cezaevi de yönettiği cezaevlerinden biri.

Badr bizi bir aşiret toplantısına davet ediyor. Burada bir hayır kurumunun başkanının kendisine madalya vereceğini söylüyor. Ancak olaylar beklenmedik bir şekilde gelişiyor.

Sultan Muhammed Talaee, "Sayın Badr, Afganistan'ın gururudur ve büyük bir savaşçıdır" diyor. "Ancak bir şikayetim de var. Okullar ve eğitim herkese açık olsaydı, Afganistan için büyük bir başarı olurdu. Umarım bu sözlerim sizi gücendirmez."

Ardından salonda rahatsız edici bir sessizlik oluyor. Kalabalık nasıl tepki vereceğini bilmiyor. Talaee'nin mikrofonu hızla önünden alınıyor.

Talaee daha sonra bize şunları söyledi: "Kız okullarının yeniden açılmasını istedim... Bilgi edinmek İslam'da hem erkekler hem de kadınlar için bir yükümlülüktür."

"Söylemek istediğim başka şeyler de vardı ama daha fazla konuşmama izin vermediler."

Ülkede sesini yükseltenler, genellikle çok daha ağır sonuçlarla karşı karşıya kalıyor.

Kadınlar bize, eğitim kısıtlamaları nedeniyle hayallerinin suya düşmesinden duydukları derin umutsuzluğu ve protestolara katıldıkları için hapse atılan arkadaşlarını anlatıp dert yanıyorlar.

Görüştüğümüz gazetecilerin çoğu, Taliban'ın 'İstihbarat' örgütü tarafından çağrıldıklarını veya sorgulandıklarını söylüyor.

BBC, dile getirilen bu endişelerin bazılarını Taliban hükümetinin sözcüsü Zabihullah Mücahid'e sordu.

Zabihullah Mücahid, kadın hakları ve ifade özgürlüğünün "Şeriat perspektifinden" değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor.

Mücahid, 2021'den bu yana Taliban hükümetinin kamuoyundaki yüzü. İsyancı oldukları yıllarda kullandığı takma adı hâlâ kullanıyor, ancak bize gerçek adının Tahir Şah Sıddıki olduğunu söylüyor. Bunu kamuoyuna ilk açıklayışı.

Amerikalıların önceki hükümet için inşa ettiği gösterişli basın merkezindeki görüşmemizde, kendisine Taliban'ın ülkenin kontrolünü ele geçirmesinden iki gün sonra burada verdiği ilk basın toplantısını soruyoruz.

O toplantıda Mücahid dünyaya, Taliban hükümetinin kadınların "Taliban çerçeveleri dahilinde" çalışmasına ve eğitim görmesine izin vereceklerini ve toplumda "çok aktif" olacaklarını söylemişti.

Peki neden sözlerini tutamadılar?

Mücahid'ın yanıtı şu: "Kadın haklarına, ifade özgürlüğüne ve diğer konulara Şeriat çerçevesinden bağlıyız. Her şeye Şeriat perspektifinden bakmalıyız."

Kadınların, kendi ofisi gibi yerlerde çalışmalarına izin vermenin "ahlaksızlığa yol açacağını" ve "onların onurunun zedeleneceğini" ekliyor.

Kadınların eğitimi konusunun "tartışmalı olduğunu... bunun için Şeriat esaslı bir çözüme ihtiyaç duyulduğunu" söylüyor.

Taliban'ın basın özgürlüğüne yönelik engellemeleri hakkındaki sorumuza ise, "Afganistan gibi bir toplumda, bazı yasaklarımız var. Medyanın istediği propagandayı yapmasına izin veremeyiz... İslam kanunlarına ve ritüellerine aykırı yayın yapamazlar."

Taliban hükümeti Kabil'de, ancak Mücahid zamanının büyük kısmını Taliban'ın kalbi olarak görülen ve bazıları tarafından "fiili başkent" kabul edilen güneydeki Kandahar şehrinde geçiriyor.

Orada bulunan Taliban'ın ruhani lideri Molla Heybetullah Akhundzade ile görüşmek istediğimizi söylüyoruz. Kendisi nadiren kamuoyunun karşısına çıkıyor ve daha önce medyaya hiç röportaj vermedi. Ancak bize şu anda bunun mümkün olmayacağını söylüyorlar.

İki yıl önceki son ziyaretimden bu yana Kandahar'daki hayat daha da kısıtlanmış. Artık erkeklerin sakal bırakması zorunlu. Radyo istasyonlarının müzik çalması veya kadın seslerini yayınlaması yasak ve şehirde kayıt yapmamıza da izin verilmiyor.

Arabayla iki saatlik mesafede, tozlu yollardan geçerek gittiğimiz bir yerde ise, grubun en sadık eski savaşçılarından birkaçı bize isyancıların eski gizli mağara ağını gösteriyor.

Eskiden savaşçı olan ve şimdi İçişleri Bakanlığı'na bağlı bir güvenlik gücü bünyesinde, kontrol noktasında görev yapan Abid Lalai, bize ateş ettiği siperleri ve Kuran'ını koyduğu, AK-47'lerini astığı yerleri gösteriyor.

Abid Lalai, önceki hükümetler döneminde yakalanmaktan kaçmak için mağaralara saklanan çok sayıda Taliban savaşçısından biri.

Lalai'nin üstü olan Abdul Samad ise bize işaretsiz bir mezar yeri göstererek, babasının burada gömülü olduğunu ve Taliban saflarında savaşırken öldürüldüğünü söylüyor.

Bölge, ülkenin en yoksul bölgelerden biri. Birleşmiş Milletler'e göre burada dört kişiden üçü temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek imkanlara sahip değil. Samad, yerel halkın acilen suya, yollara ve kliniklere ihtiyaç duyduğunu söylüyor.

Samad, "Emirlik [Taliban] yetkilileri bizi unutmuş değil," diyor. Liderlerin başka önceliklerle meşgul olabileceğini söylüyor ve ekliyor, "Umutluyuz, bir gün bizimle ilgileneceklerdir."

Taliban'ın ikinci kez iktidara gelmesinin üzerinden beş yıl geçmiş olsa da yoksulluk, işsizlik ve ekonomik istikrarsızlık hâlâ önemli endişe kaynakları olmaya devam ediyor.

Görüştüğümüz Taliban yetkilileri, bu sorunlarla mücadele etmek için çalıştıklarını söylüyorlar, ancak görüştüğümüz bazı kişiler grubun ülkenin asıl sorununun, grubun kendisi olduğuna inanıyor.

Hüda (gerçek adı değil), "Hayattan anlamayan bir grubun bir anda nasıl iktidara geldiğine inanamıyorum," diyor. Hüda, Taliban iktidara ilk geri döndüğünde sokak protestolarına katılmış olan kadınlardan biri.

"Kadınlar bu durumu kabul edemez. Kısıtlamaları daha da artırabilirler ama bu durum sonsuza kadar böyle kalmayacak."

Hüda, "Bence Taliban eğitimli kadınlardan korkuyor," diye ekliyor. "Bu yüzden kadınları kısıtlıyorlar. Bilge erkekler yetiştirememeleri için eğitimsiz kadınlar istiyorlar. Çünkü bu, Taliban'ın sonunu getirir.

 Kaynak: 

• Kawoon Khamoosh
• Unvan: BBC Dünya Servisi
• Bildirdiği yer: Şibirgan, Kabil ve Kandahar

Devlete ait SANA haber ajansına göre, Şam yönetimi duyuruyu önemli ve olumlu bir gelişme olarak nitelendirdi.

Suriye'deki Kürtlerin öncülüğündeki SDG ile Şam yönetimi, 10 Mart 2025'te entegrasyon anlaşmasına varmıştı.

Anlaşma, SDG'nin kontrolündeki geniş bir bölgeyi Suriye ordusu ile çatışmalarda kaybetmesiyle sonuçlanan çatışmaların ardından geldi.

Sekiz maddelik anlaşma ülkenin kuzeydoğusundaki sınır kapıları, Kamışlı Havalimanı ve petrol sahaları gibi tüm sivil ve askeri kurumların entegre edilmesini öngörüyor.

Bunun karşılığında Kürtlere vatandaşlık verilmesi ve anayasal haklarının güvence altına alınması, ülke içinde yerinden edilmiş kişilerin geri dönüşlerinin ve korunmalarının sağlanması ve ülke genelinde ateşkesin sağlanmasına mutabakata varılmıştı.

Geçen bir yıldan uzun sürede yavaş ilerleyen anlaşmanın uygulanmasıyla ilgili olarak taraflar çok sayıda görüşme gerçekleştirdi.

Anlaşma kapsamında Kürt isimler üst düzey idari ve askeri görevlere getirildi ve binlerce SDG mensubunun orduya kaydedildiği bildirildi.

Yerlerinden edilmiş Kürtler de Halep iline bağlı Afrin'e geri döndü.

Son olarak Suriye'de Devlet Başkanı Ahmed Şara, entegrasyon sürecini görüşmek üzere 4 Ağustos'ta Şam'da Abdi ile biraraya gelmişti.

Devlete ait SANA ajansına göre göre toplantıya Dışişleri Bakanı Esad Şeybani ve Kürt siyasetçi İlham Ahmed de katıldı.

Toplantı, Şara'nın Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başkanı Neçirvan Barzani ile bir gün önce yaptığı görüşmenin ardından yapıldı.

BBC Monitoring haber izleme servisine göre Suriye basınında son dönemde SDG'nin ve kuzeydoğudaki sivil yönetiminin birkaç hafta içinde kendini feshedebileceği haberleri yer almıştı.

Entegrasyonun tamamlandığını Haseke iline bağlı Kamışlı'nın kuruluşunun 100. yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen bir etkinlikte yaptığı konuşmada duyuran Abdi, "Artık yeni bir aşamaya başlıyoruz" dedi.

"Mücadelemiz, halkımızın haklarının anayasada güvence altına alınması için devam edecek" diye ekledi.

Abdi ile birlikte bazı Kürt yetkililer de etkinliğe katıldı. Entegrasyon sürecini denetleyen Şam yönetiminden Ahmed Hilali de Abdi'nin yanında oturdu.

Şam yönetimi ne dedi?

Suriye'de devlete ait SANA ajansına göre, devlet başkanlığı ekibinin anlaşmanın uygulanmasından sorumlu üyesi Mustafa Abdi, "SDG dosyasının kapandığını söyleyebiliriz" dedi.

Abdi SDG'nin askeri ve sivil alanlardaki entegrasyonunun devletin denetimi altında gerçekleştirildiğini vurguladı.

Ahmed Hilali ise önemli ve olumlu olarak nitelendirdiği açıklamanın, mutabakat aşamasından Suriye devlet kurumlarına fiili entegrasyonun uygulanması aşamasına geçildiğinin açık bir ilanı olduğunu söyledi.

"Bu açıklamalar; kurumların ve idari mercilerin birleştirilmesi, devlet kurumlarının tüm yetkilerini yeniden kullanmaya başlaması yoluyla sahada somut adımlara dönüşecek" ifadesini kullanan Hilali, "Bugün açıklanan yönelim, ikili yapıya ve paralel oluşumlara son vererek tek devlet, tek ordu ve tek kurumlar sisteminin temelini oluşturuyor." diye ekledi.

Kaynak,X@MazloumAbdi - Abdi X hesabından etkinliğe dair paylaşımında "Kamışlı'nın çeşitliliğin ve kardeşliğin şehri olan bu kentin kuruluşunun 100. yıl dönümü kutlu olsun" dedi.

Mazlum Abdi açıklamasında, "kendilerine yardım için" Irak, İran ve Türkiye'deki Kürt bölgelerinden kuzeydoğu Suriye'nin kuzeydoğusuna giden Kürt savaşçıların artık Suriye'den ayrıldığını söyledi.

Abdi, bu güçlerin "bizim çağrımız ve planımız doğrultusunda artık bu bölgeden çekildiğini" duyurdu.

SDG'nin omurgasını Kürt Demokratik Birlik Partisi'nin (PYD) silahlı kanadı Halk Savunma Birlikleri (YPG) oluşturuyor.

YPG'yi "PKK'nın Suriye kolu ve terör örgütü" olarak gören ve SDG'ye karşı da aynı yaklaşımı benimseyen Türkiye, PKK'nın fesih ve silah bırakma kararının SDG'yi de kapsaması gerektiğini savunuyordu.

Saldırıda, Bölgesel Güvenlik Konseyi Başkanı'nın konutu da hedef alınmıştı.

Kürdistan Bölgesi yetkilileri, saldırıların İran'dan fırlatılan patlayıcı yüklü iki silahlı insansız hava aracıyla düzenlendiğini iddia etmişti.

Arakçi mesajında ayrıca İran'ın Saddam Hüseyin'e ve Irak Şam İslam Devleti'ne (IŞİD) karşı "Kürt dostlarını koruduğunu" söyledi ve Kürtlere "sınırda güvenliği sağladıkları için" teşekkür etti.

Arakçi'nin 17 Ağustos'ta Iraklı mevkidaşı Fuad Hüseyin ile yaptığı telefon görüşmesinde, "terörist tehditler" olarak nitelendirdiği unsurlara karşı teyakkuz halinde olunması gerektiğini vurguladığı da bildiriliyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de saldırıyı kınadı ve "çok şüpheli" olarak nitelendirdi.

Açıklamada, saldırıda can kaybı yaşanmadığı belirtilirken, saldırının hedef aldığı noktalara ilişkin detaylara yer verildi.

Anti Terör Birimi, saldırıyı kınayarak şu ifadeleri kullandı:

"Bu umursamaz saldırı ve tecavüzü şiddetle kınıyoruz. Bu hiçbir şekilde kabul edilemez. Tüm sorumluluk ve sonuçları saldırıyı düzenleyenlere aittir."

MESRUR BARZANİ: BÖLGE GÜVENLİĞİNE DOĞRUDAN TEHDİT

Başbakan Mesrur Barzani de sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada saldırıyı kınadı.

Barzani, "Bugün erken saatlerde kişisel ofisim ve Güvenlik ve İstihbarat Teşkilatı başkanının evi İran insansız hava araçları saldırılarının hedefi oldu. Bu umursamaz ve kabul edilemez saldırıları en güçlü şekilde kınıyorum. Bu saldırılar, görevlerimizi yerine getirmekten ve vatandaşlarımızı korumaktan bizi caydırmayacaktır." ifadelerini kullandı.

Barzani, saldırının tehlikeli bir tırmanış olduğunu ve bölgenin güvenliği ile istikrarına doğrudan tehdit oluşturduğunu kaydetti.

İRAN'DAN HENÜZ AÇIKLAMA GELMEDİ

İran yönetiminden ise saldırıya ilişkin henüz herhangi bir açıklama yapılmadı.

Deprem ve ardından meydana gelen onlarca artçı sarsıntı, bölgedeki binalarda hasara yol açtı.

Deprem, Cumartesi günü yerel saatle 05.00'ten kısa süre önce, Türkiye saatiyle Cumartesi günü 00.00'da Flores Adası'nı vurdu. Endonezya'nın jeofizik kurumu, depremin yerin 15 kilometre altında meydana geldiğini açıkladı.

Bir deprem yüzeye ne kadar yakın meydana gelirse, yeryüzündeki etkileri de genellikle o kadar yıkıcı oluyor.

Aynı bölgede, biri 6,1 büyüklüğünde olmak üzere güçlü artçı sarsıntılar hissedildi.

Maumere Limanı'nda çekilen görüntülerde, terminal binasından kopan büyük beton parçalarının adalar arası feribota binmek için bekleyen yolcuların üzerine düştüğü görüldü. Bir gemiye uzanan geçiş köprüsünün çökmesi sonucu bazı yolcular denize savruldu.

Doğu Nusa Tenggara Eyaleti Valisi Emanuel Melkiades Laka Lena, düzenlediği basın toplantısında hayatını kaybedenlerin, uyudukları sırada üzerlerine çöken enkazın altında kaldığını söyledi.

Doğu Nusa Tenggara'nın Sikka bölgesinde, kıyı yakınındaki Talibura köyünde yaşayan Arnold Welianto, "çok şiddetli sarsıntıyla" uyandığını belirtti.

Welianto, "Birden uyandım ve hemen çocuğumun odasına gittim" dedi.

BBC'ye konuşan Welianto, çok sayıda kişinin çoktan tepelere kaçtığını anlattı.

"Deniz de çekildiği için bazı bölge sakinleri yol kenarında bekliyordu" diyen Welianto, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Su seviyesi uzun süre düşük kaldı. Bu nedenle herkes paniğe kapılıp kaçtı. Ben toplum sağlığı merkezine gittim, ancak oradaki insanlar çoktan tahliye edilmişti."

Tsunami uyarısı yayımlandı ancak deniz seviyesinde önemli bir yükselme tespit edilmemesi üzerine, ilk sarsıntıdan yaklaşık üç saat sonra kaldırıldı.

Yetkililerin tsunami uyarısının ardından çok sayıda kişinin motosikletlerle iç kesimlere doğru ilerlediği görüldü.

Kaynak,Getty Images - Bölgede çok sayıda ev yıkıldı ya da ağır hasar gördü

Welianto, artçı sarsıntılar nedeniyle evlerine dönmekten korkan Talibura sakinlerinin çoğunun açık alanlarda kalmayı tercih ettiğini söyledi.

Uzak ve dağlık bir bölge olan deprem sahasındaki yıkımın tam boyutunun belirlenmesinin zaman alacağı belirtiliyor.

İlk raporlara göre 54 ev ağır hasar gördü. Ayrıca beş sağlık tesisi, üç ibadethane, altı kamu binası, bir eğitim kurumu ve bir depo da hasar gördü.

BNPB, depremden en fazla etkilenen yerlerden birinin Manggarai bölgesi olduğunu açıkladı.

Kurum, bölge halkına sakin kalmaları, kıyı kesimlerinden ve hasar belirtileri gösteren yapılardan uzak durmaları çağrısında bulundu.

Üç büyük tektonik levhanın birleşme noktasında bulunan Endonezya'da depremler ve volkanik faaliyetler sıklıkla yaşanıyor.

Mahkeme kararına göre Esad, birden fazla kişiyi kasten öldürmek ve çocukları hedef almaktan idama mahkum edildi. (Ajanslar)

Toplantının ardından Başbakanlık Basın Ofisi tarafından yapılan açıklamada, ülkenin güvenliğinin sağlanması ve devlet otoritesinin güçlendirilmesine yönelik alınan kararlar kamuoyuyla paylaşıldı.

Açıklamada, hükümetin silahların devlet tekelinde toplanmasına yönelik çalışmalarına tam destek verildiği belirtilerek, Irak topraklarının komşu ülkelere yönelik saldırılar için kullanılmasına veya ülkenin halkın çıkarına hizmet etmeyen çatışmaların parçası haline getirilmesine izin verilmeyeceği ifade edildi.

Devletin yetkisi dışında silahlı faaliyet yürüten kişi ve grupların ülke güvenliğine karşı suç işleyen ve yasaları ihlal eden unsurlar olarak değerlendirileceği belirtilen açıklamada, bu yapıların silahlarını devlete teslim etmeleri için 30 Eylül 2026'ya kadar süre tanındığı bildirildi.

İttifak, söz konusu tarihten sonra resmi güvenlik kurumları dışında silah taşıyan veya silahlı faaliyet yürüten kişi ve gruplara Terörle Mücadele Yasası hükümlerinin uygulanacağını açıkladı.

Toplantıda ayrıca Irak güvenlik güçlerine yönelik son saldırılar da ele alındı. Güvenlik personelinin hayatını kaybettiği saldırılar kınanırken, sınır güvenliğinin güçlendirilmesi, terör örgütleriyle mücadele ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadelenin kararlılıkla sürdürüleceği vurgulandı.

Ekonomi başlığında ise petrol ihracat güzergâhlarının çeşitlendirilmesi, petrol dışı gelirlerin artırılması, yolsuzluk ve kaçakçılıkla mücadele konuları değerlendirildi. Devleti Yönetme İttifakı, hükümet kabinesindeki eksik bakanlıkların en kısa sürede tamamlanması çağrısında bulunarak, bakan adaylarının parlamentoya sunulması ve onay sürecinin hızlandırılmasının önemine dikkat çekti.

Açıklamada, saldırının Ukrayna tarafından düzenlendiği ve gemide görev yapan bir denizcinin hayatını kaybettiği öne sürüldü. Söz konusu eylemin Birleşmiş Milletler Şartı'nın ihlali olduğu savunularak, saldırının Ukrayna'nın İran'a yönelik “düşmanca tutumunun göstergesi” olduğu belirtildi.

İran'ın uluslararası hukuk çerçevesinde meşru müdafaa hakkına sahip olduğu ifade edilen açıklamada, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin politikalarının yol açacağı sonuçlardan Ukrayna yönetiminin sorumlu tutulacağı belirtildi.

WASHINGTON – ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'daki askeri hedeflere yönelik 9'uncu gece hava saldırılarının tamamlandığını duyurdu.

CENTCOM'dan yapılan açıklamada, operasyon kapsamında İran'ın askeri komuta merkezleri, hava savunma sistemleri, kıyı gözetleme istasyonları, deniz unsurları, füze ve insansız hava aracı (İHA) fırlatma rampaları ile silahlı kuvvetlere ait iletişim ağlarının hedef alındığı bildirildi.

Açıklamada, saldırıların temel amacının İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemiler ve sivil denizcilere yönelik tehdit oluşturma kapasitesini zayıflatmak olduğu vurgulandı.

CENTCOM, operasyonun ABD Başkanı'nın talimatı doğrultusunda yürütüldüğünü belirterek, gerektiği takdirde İran'a yönelik askeri operasyonların süreceğini ifade etti. Komutanlık ayrıca, bölgede "en üst düzeyde teyakkuz, hazırlık ve ölümcül karşılık verme kapasitesini" korumayı sürdüreceğini kaydetti.

İran makamları ise saldırılara ilişkin farklı açıklamalarda bulunurken, sahadaki hasarın boyutu ve operasyonun etkileri bağımsız kaynaklarca henüz doğrulanmış değil.

PAK Yürütme Kurulu Üyesi Edib Halidiyan, Rûdaw'a yaptığı açıklamada şu bilgileri paylaştı:

"Saldırı sabaha karşı saat 02.00 sularında gerçekleşti. Kürdistan Milli Ordusu (Supaya Milî ya Kurdistanê) bünyesindeki 8 Peşmergemiz yaralandı. Yaralılardan dördünün durumu ağır."

PAK karargâhları sürekli hedef alınıyor

Rojhilat kökenli bir siyasi ve askeri yapı olan PAK, daha önce de defalarca İran İslam Cumhuriyeti güçlerinin saldırılarına maruz kalmıştı. Önceki saldırılarda 2 Peşmerge hayatını kaybetmiş, 26 Peşmerge ise yaralanmıştı.

Edib Halidiyan, karargâhlarının sürekli casus dronlar tarafından gözetlendiğini belirterek, "Gözetleme dronları sürekli mevzilerimizin üzerinde uçuyor ve bilgi topluyor." dedi.

Savaşın bilançosu: 920 saldırı

PAK'ın paylaştığı bilgilere göre, ABD ve İsrail ile İran arasında 28 Şubat'ta başlayan savaşın ardından Kürdistan Bölgesi topraklarına yaklaşık 920 drone ve füze saldırısı düzenlendi.

19 Temmuz itibarıyla güncellenen verilere göre, bu saldırılarda 30 kişi hayatını kaybetti, 148 kişi yaralandı. Yaralananların 82'sinin Rojhilatlı partilere mensup Peşmergeler olduğu bildirildi.

CENTCOM ayrıca, Cuma günü Ürdün'de iki ABD askerinin ölümüne yol açan saldırıdan sorumlu İran Devrim Muhafızları birliklerini de hedef aldığını açıkladı. Aynı saldırıda kaybolan bir asker de hala bulunamadı.

Son saldırılara karşılık olarak İran ordusu, Kuveyt'teki iki ABD üssüne insansız hava araçlarıyla saldırı düzenlediğini açıkladı.

ABD ve İran son günlerde birbirlerine yönelik saldırılarını artırırken, her iki taraf da kritik altyapıyı hedef almakla suçlanıyor.

İran'daki Tasnim Haber Ajansı'na göre Cumartesi günü Kuveyt'teki Amerikan askerî "Camp Udairi deposu ve Ali Al Salem Hava Üssü'ne intihar dronlarıyla büyük çaplı saldırılar" düzenlendi.

CENTCOM üst üste sekizinci gece gerçekleştirilen ABD saldırılarının, "İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemiciliği tehdit etme kapasitesini daha da zayıflatmak amacıyla" tasarlandığını duyurdu.

Açıklamada, saldırıların ayrıca "dün gece Ürdün'de Amerikan askerlerine saldırı düzenleyen İslam Devrim Muhafızları güçlerini süratle cezalandırmak" amacı taşıdığı belirtildi.

Bu gelişme, Washington'un İran limanlarına yönelik ablukasını yeniden yürürlüğe koyduğu ve Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapattığını ilan ettiği, ön ateşkesin başlamasından bir aydan kısa süre sonra çökmesiyle yeniden alevlenen bir haftalık çatışmanın devamı oldu.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, askerlerinin ölümüne sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımla tepki gösterdi, "Yolunuz açık olsun kahramanlar. Fedakârlıkları kararlılığımızı daha da güçlendiriyor" dedi.

Bu ayın başlarında kaybolan bir Amerikan Deniz Kuvvetleri pilotunun öldüğünün ilan edilmesinin ardından, çatışmadaki ABD can kaybı 16'ya yükseldi. Bu, kayıp sayısında bu hafta içindeki ikinci artış oldu.

İran Sağlık Bakanlığı, son üç haftadaki ABD saldırılarında en az 50 kişinin öldüğünü ve 500'den fazla kişinin yaralandığını açıkladı.

Azerbar, saldırıların tamamının Zırgwêzala bölgesindeki mevzilerini hedef aldığını ve çok sayıda yaralı bulunduğunu belirterek, "Şehit sayısının artmasından endişe ediyoruz." ifadelerini kullandı.

Komala Merkez Komite Üyesi de saldırının ayrıntılarını paylaşarak, "Ana karargâhımız 6 füze ile hedef alındı ve saldırının ardından büyük bir yangın çıktı. Füzelerden 3'ü doğrudan can kayıplarının yaşandığı binaya isabet etti. Yangın devam ettiği için yaralı sayısı ve hasarın boyutu henüz tam olarak netleşmedi." dedi.

Öte yandan, bu sabah Erbil'e yönelik de 8 İHA (drone) ile saldırı düzenlendi.

Kürdistan Terörle Mücadele Birimi, Erbil'deki saldırıların hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini ve herhangi bir can kaybı yaşanmadığını duyurdu.

Hayatını kaybeden Peşmergelerin isimleri şöyle:

• Kesra Rehmannejad
• Ferhad Qameri
• Siruş Nesri
• Yasin Kianpor
• Ahmed Mehmudi
• Siyawan Nikixa
• Reza Sadıki
• Sina Seferi
• Zekeriya Feqê Hesen Ağa

Gece boyunca İran'ın başka bölgelerinde de patlamalar yaşandı. İran medyası vurulan yerler arasında nükleer santralin bulunduğu Buşehr'in de bulunduğunu duyurdu.

İran ise bunun karşılığında Kuveyt'teki ve Suriye'nin Et-Tanf bölgesindeki ABD askeri hedeflerinin vurulduğunu açıkladı. ABD, şubat ayında bu tesisten çekildiğini duyurmuştu.

ABD'nin İran'da askeri hedeflere yönelik olduğunu söylediği yeni bir saldırı dalgası başlatması üzerine İran, bölgedeki diğer ticaret yollarını da kapatma tehdidinde bulunmuştu.

İran Devrim Muhafızları, ABD "saldırgan eylemlerine" son verene kadar Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalacağını açıkladı. Ayrıca, bölgedeki diğer petrol ve doğalgaz ihraç kanallarını da kapatmakla tehdit etti.

Bu uyarı, ABD Merkez Komutanlığı'nın (CENTCOM) 15 Temmuz Çarşamba sabahı İran'a yönelik insansız hava aracı, hava ve deniz saldırıları düzenlediğini açıklamasının ardından geldi.

ABD bu saldırıları, gece boyunca gerçekleştirilen yedi saatlik bir başka operasyonun ardından düzenledi.

Bu arada ABD ordusu, "İran'ın ticari gemilere saldırı kabiliyetini" zayıflatmayı amaçlayan hedeflere yönelik saldırıları tamamladığını açıkladı; İran devlet medyası ise üç kişinin öldüğünü bildirdi.

Petrol fiyatları yükselmeye devam ediyor; Brent ham petrolü varil başına %3'ün üzerinde artışla 86 doları aştı.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki iki petrol tankerine seyir füzeleriyle düzenlediği saldırılar sonucu bir Hint mürettebatın hayatını kaybettiğini, sekiz kişinin de yaralandığını açıkladı.

Hindistan Dışişleri Bakanlığı, İran saldırılarında bir Hint gemicinin öldürüldüğünü doğruladı.

Vurulan BAE bandıralı gemilerde 10 Hint mürettebatın yaralandığı açıklandı.

Hindistan Dışişleri, İran Büyükelçisi Vekilinin bakanlığa çağrıldığını da duyurdu.

BAE'ye göre saldırı, tankerler Umman karasularındayken gerçekleşti.

Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi, iki büyük petrol tankerinin vurulduğunu ve "ciddi hasar aldığını" duyurdu.

BAE'li yetkililer yaralılardan altısının Hindistan, ikisinin de Ukrayna vatandaşı olduğunu duyurdu.

Yaralılardan dördünün durumunun ağır olduğu aktarılıyor.

BAE Savunma Bakanlığı, iki petrol tankerinde de patlamaların ardından yangın çıktığını fakat alevlerin kontrol altına alındığını açıkladı.

İran Devrim Muhafızları ise "kuralları ihlal eden" iki tankerin "vurularak etkisiz hale getirildiğini" duyurdu.

Truth Social adlı sosyal medya platformunda 13 Temmuz Pazartesi günü bir mesaj paylaşan Trump, "Hürmüz Boğazı AÇIK ve İran olsun ya da olmasın AÇIK kalacak. İRAN ABLUKASI'nı yeniden uygulamaya koyuyoruz" dedi ve "Bu noktadan sonra HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN KORUYUCUSU ABD OLACAKTIR" ifadelerini kullandı.

ABD'nin Hürmüz Boğazı'nın "koruyucusu" olarak anılacağını savunan Trump, bölgede güvenliği sağlamak için yapılan masraflar karşılığında, tüm kargodan %20 ödeme alınacağını ekledi.

İran Dışişleri Bakanlığı ise, "Boğaz'da güvenliği kim sağlıyorsa, bu hizmetin karşılığını alması gerektiğini" belirterek, Trump'ın açıklamasında kullandığı kelimelerle "ama İran Boğaz'ın KORUYUCUSU olmaya devam edecektir" mesajını paylaştı.

ABD, daha önce uyguladığı ablukayı 17 Haziran'da İran ile mutabakat zaptının imzalanması ardından kaldırmıştı.

Truth Social adlı sosyal medya platformunda 13 Temmuz Pazartesi günü bir mesaj paylaşan Trump, "Hürmüz Boğazı AÇIK ve İran olsun ya da olmasın AÇIK kalacak. İRAN ABLUKASI'nı yeniden uygulamaya koyuyoruz" dedi.

ABD'nin Hürmüz Boğazı'nın "koruyucusu" olarak anılacağını savunan Trump, bölgede güvenliği sağlamak için yapılan masraflar karşılığında, tüm kargodan %20 ödeme alınacağını ekledi.

Donald Trump daha önce de bir röportajda ABD'nin Hürmüz Boğazı'nı "muhtemelen yöneteceğini" söylemiş ve "Boğazı ele geçiriyoruz" demişti.

Bunun üzerine İran ordusu, ABD'nin boğazın "yönetimine müdahale etmesine" izin vermeyeceğini açıkladı.

ABD ile İran arasında geçen hafta başlayan karşılıklı saldırılar devam ediyor.

ABD İran'ın anlaşmayı "ihlal ettiğini" iddia ediyor.

Graham'ın ofisi aracılığıyla kamuoyuna seslenen aile, destek olanlara teşekkür ederek şu ifadeleri kullandı:

"Senatör Graham'ın ailesi bu dönemde edilen dualar için minnettardır ve bu son derece zorlu süreçte mahremiyetlerine saygı gösterilmesini rica etmektedir."

Kuveyt Silahlı Kuvvetleri, resmi sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, hava savunma sistemlerinin ülke hava sahasına yönelen "düşman hava hedeflerine" müdahale ettiğini duyurdu. Açıklamada, duyulan patlama seslerinin hava savunma sistemlerinin müdahalesinden kaynaklandığı belirtilirken, saldırının kaynağı ve niteliğine ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

Katar Savunma Bakanlığı ise ülkeye yönelik füze saldırılarının sürdüğünü ve hava savunma sistemlerinin aktif olarak görev yaptığını açıkladı. İçişleri Bakanlığı, bölge sakinlerinin cep telefonlarına "ulusal acil durum" uyarısı gönderirken, başkent Doha başta olmak üzere birçok bölgede patlama sesleri duyuldu. Bakanlık daha önce yaptığı açıklamada, Katar Silahlı Kuvvetlerinin ülkeyi hedef alan bir füze saldırısını etkisiz hale getirdiğini bildirmişti. Ancak saldırının niteliği, fırlatılan füze sayısı ve hedef alınan bölgeye ilişkin ayrıntı verilmedi.

Bahreyn İçişleri Bakanlığı da İran saldırıları nedeniyle ülke genelinde yeniden sirenlerin çaldığını duyurdu. Vatandaşlardan sakin olmaları, en yakın güvenli bölgeye gitmeleri ve yalnızca resmi açıklamaları takip etmeleri istendi.

Öte yandan İran Devrim Muhafızları Ordusu Donanması, "yabancı müdahalenin yol açtığı istikrarsız güvenlik ortamı" gerekçesiyle Hürmüz Boğazı'nın ikinci bir duyuruya kadar kapatıldığını açıkladı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise Hürmüz Boğazı'nda bir ticari geminin hedef alınmasının ardından İran'a yönelik bir dizi saldırı düzenlediğini duyurdu.

Sido, bugüne kadar yaklaşık 12 bin 500 Kürt ailenin Efrin'e döndüğünü ancak dönüş sürecinin çeşitli sorunlarla devam ettiğini belirtti. Geri dönen birçok ailenin, evlerinin silahlı gruplar veya sonradan bölgeye yerleşen kişiler tarafından işgal edildiği gerekçesiyle kendi konutlarına yerleşemediğini ifade etti.

Bölgede araç hırsızlığı, mülke el koyma ve fidye amacıyla kaçırma gibi güvenlik sorunlarının sürdüğünü söyleyen Sido, bazı ailelerin evlerine dönebilmek için evleri kullanan kişilere para ödemek zorunda kaldığını öne sürdü. Ayrıca Efrin'de dışarıdan getirilen yaklaşık bin 200 Arap ailenin bulunduğunu ve bunların çoğunun Suriye'nin doğu vilayetlerinden geldiğini söyledi.

Sido, Suriye Parlamentosu'nda görev yapan 12 Kürt milletvekilinin ortak hareket ederek Kürt toplumunun taleplerini gündeme getirmeye çalıştığını belirtti. Öncelikli hedeflerinden birinin, Kürtçenin yeni Suriye Anayasası'nda Arapçayla birlikte resmî dil olarak kabul edilmesi ve eğitim dili statüsü kazanması olduğunu ifade etti.

Parlamento çalışmalarının başlamasını beklediklerini belirten Sido, yeni dönemde Efrin'in güvenliğinin güçlendirilmesi ve Kürtlere yönelik hak ihlallerinin sona erdirilmesi amacıyla hükümet nezdinde girişimlerde bulunmayı hedeflediklerini söyledi.

Şu ana kadar saldırıyı hiçbir grup üstlenmedi. Olay, kentte geçtiğimiz yıl bir kiliseye düzenlenen saldırıdan bu yana yaşanan en kanlı eylem olarak kayıtlara geçti.

Görgü tanıkları: İç savaş yıllarını hatırlattı

Patlamanın meydana geldiği bölgede esnaflık yapan 40 yaşındaki Nur Hayat, Fransız haber ajansı AFP'ye yaptığı açıklamada, "Saat 15.00 sıralarında çok şiddetli bir patlama sesi duydum. Dükkânımın kapısı sarsıldı. İnsanlar kafeye doğru koşarak ambulans çağırıyordu." ifadelerini kullandı.

Bir diğer esnaf Muhammed Zehebi ise yaşadığı dehşeti şu sözlerle anlattı: "Olay yerine ulaştığımda yerde yatan insanları gördüm. Her yer kandı. Bu korkunç manzara bize yeniden iç savaş yıllarını hatırlattı."

Esad sonrası güvenlik arayışı sürüyor

Aralık 2024'te Beşşar Esad yönetiminin sona ermesinin ardından kurulan HTŞ liderliğindeki yeni Şam yönetimi, iktidarda kalma mücadelesi veriyor. Ancak Şam ve diğer kentlerde zaman zaman benzer güvenlik olayları HTŞ yönetimini zor durumda bırakıyor. 

İran medyası da Piranşar ve Serdeşt bölgelerinde Devrim Muhafızları bünyesindeki Hamza Seyyid el-Şüheda güçleri ile Kürt savaşçılar arasında şiddetli çatışmalar yaşandığını bildirdi, ancak kayıplara dair ayrıntı paylaşmadı.

Operasyonların arka planı ve bölgesel gerilim

Şubat ayı sonunda ABD ve İsrail ile yaşanan savaşın ardından İran, sınır bölgelerindeki Kürt gruplara yönelik baskısını artırdı. Tahran yönetimi, Kürt grupların ABD desteğiyle İran’a yönelik bir kara harekâtı planladığı iddiaları üzerine bölgedeki operasyonlarını yoğunlaştırdı. Bu süreçte hem İran içindeki Rojhilat bölgesinde kara çatışmaları yaşanıyor hem de Kürdistan Bölgesi topraklarındaki Kürt muhalif kamplarına yönelik füze ve SİHA saldırıları düzenleniyor.

Hengaw İnsan Hakları Örgütü, sınır hatlarında iki ayrı silahlı çatışma yaşandığını bildirdi. Örgüt, kesin sayı vermemekle birlikte her iki taraftan da kayıplar olduğunu açıkladı. Devrim Muhafızları’na yakın medya organları ise operasyonu, Serdeşt yakınlarındaki bir köyde “ayrılıkçı bir grubun etkisiz hale getirilmesi” olarak duyurdu.

Hayatını kaybedenlerin kimlikleri açıklandı

KDP-İ kaynakları, çatışmada hayatını kaybeden beş peşmergenin adlarını Abdullah Heci Abdullah, Ferdin Cengizi, Karo Hürmüzyari, Muhammed Xaki ve Tawana Osmani olarak açıkladı.

Öte yandan, bölgedeki hareketlilik sadece bu olayla sınırlı kalmadı. Pazartesi gecesi Kirmanşan eyaletine bağlı Paveh kasabasında iki Besic milisinin öldürülmesinin ardından bölgede Devrim Muhafızları ile PJAK arasında çatışmalar yaşandığı ve can kayıpları olduğu belirtildi.

Ayrıca dün gece Erbil’in Degala nahiyesinde bulunan bir KDP-İ üssüne iki insansız hava aracıyla saldırı düzenlendiği, ancak bu saldırıda can kaybı veya maddi hasar oluşmadığı bildirildi.

Hicaz Demiryolu ile Adalet Sarayı arasında faaliyet gösteren kafenin girişinde gerçekleşen patlamada 4 kişi yaşamını yitirdi. Yaralılar çevredeki hastanelere kaldırıldı.

Suriye devlet televizyonu, patlamanın bomba kaynaklı olduğunu duyurdu.

Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, patlama nedeniyle kafenin hasar gördüğü ve çevrede yaralıların bulunduğu görüldü.

"Nugre Selman Celladı"

Irak'ın Selahaddin iline kayıtlı olan ve Baas rejimi döneminde "Nugre Selman Celladı" olarak anılan Accac Ahmed Hardan, özellikle 1980'li yıllarda Enfal operasyonları sırasında esir alınan binlerce Kürdün tutulduğu Nugre Selman Cezaevi'nde gerçekleştirdiği ağır insan hakları ihlalleriyle tanınıyor.

Mahkeme kayıtlarına göre Hardan; 1068 tutuklunun açlık, susuzluk ve ağır işkence sonucu hayatını kaybetmesinden, esir alınan kadınlara yönelik sistematik cinsel saldırılardan, çocuklar ile yaşlıların zorla kaybedilmesinden sorumlu tutuldu.

Dosya infaz için Cumhurbaşkanlığına gönderilecek

Avukat Ayad Kakaeyi, Federal Temyiz Mahkemesi'nin kararı onamasıyla yargı sürecinin tamamlandığını belirterek, "Dosya, infazın gerçekleştirilebilmesi için gerekli Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin imzalanması amacıyla Irak Cumhurbaşkanlığına gönderilecek." bilgisini paylaştı.

Irak yasalarına göre, Cumhurbaşkanlığı onayının ardından Adalet Bakanlığı'nın idam cezasını 30 gün içinde infaz etmesi gerekiyor.

Mağdur tanıklıkları kararda etkili oldu

31 Temmuz 2025'te yakalanan ve yargılandığı davada "Enfal tarihinin en karanlık isimlerinden biri" olarak nitelendirilen Accac Ahmed Hardan aleyhine, bu yılın mayıs ayında 26 Enfal mağduru ve tanığı ifade verdi.

Tanıklar, Nugre Selman Cezaevi'nde maruz kaldıkları işkence ve kötü muameleyi, ayrıca Hardan'ın bizzat yönettiğini işkence uygulamalarını mahkeme heyetine ayrıntılarıyla anlattı.

Irak Yüksek Ceza Mahkemesi'nin 14 Mayıs 2026'da verdiği idam kararı, Federal Temyiz Mahkemesi'nin bugünkü onamasıyla birlikte hukuken kesinleşerek infaz edilebilir hâle geldi.

Bu nedenle parlamentonun yasama faaliyetlerine başlayamadığı ifade edildi.

"Siyasi çekişmeler krizi derinleştirdi"

Rudaw TV'nin haber bültenine katılan Pey Vakfı Başkanı Serwer Abdulrahman, mevcut tablonun temel nedeninin Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasındaki siyasi anlaşmazlıklar olduğunu söyledi.

Muhalefet partilerinin de yeterince etkili bir tutum sergileyemediğini belirten Abdulrahman, "Ne yazık ki Kürdistan Bölgesi üç yıl altı aydan uzun süredir hukuki bir boşluk içinde bulunuyor." dedi.

"Parlamento çalışsaydı birçok yasa çıkarılabilirdi"

Abdulrahman, parlamentonun aktif olması hâlinde çok sayıda yeni yasanın çıkarılabileceğini, mevcut yasaların güncellenebileceğini ve Irak Parlamentosu'nda kabul edilen bazı yasaların Kürdistan Bölgesi'nde uygulanmasının sağlanabileceğini ifade etti.

Ayrıca parlamentonun iki bütçe yasasını da onaylayabileceğini belirten Abdulrahman, "Kürdistan Bölgesi'nin 34 yıllık yönetim tarihinde 21 yıl bütçesiz yönetim yaşandı." değerlendirmesinde bulundu.

"Milletvekilleri fiilen görev yapamıyor"

Raporda, milletvekili yemininin yalnızca sembolik bir tören olmadığı, kamu yararını korumaya yönelik hukuki ve ahlaki bir taahhüt olduğu vurgulandı.

"Milletvekili yemin ettikten sonra krizler karşısında sessiz kalıyorsa, ettiği yemin anlamını yitirir." ifadelerine yer verilen raporda, mevcut durum eleştirildi.

Abdulrahman ise mevcut koşullarda milletvekillerinin fiilen hiçbir yasama faaliyeti yürütemediğini savunarak, "Bugün milletvekillerini parlamentoya bağlayan tek şey maaşlarıdır. Ne komisyonlar var ne de genel kurul toplantıları yapılıyor. Hukuken görevlerini yerine getirebilecekleri bir mekanizma bulunmuyor." dedi.

"Muhalefet daha güçlü tavır almalıydı"

Parlamentonun yeniden işler hâle getirilmesi konusunda öncelikli sorumluluğun KDP ve KYB'de olduğunu belirten Abdulrahman, "En doğru yol, KDP ile KYB'nin parlamentoyu yeniden faaliyete geçirmesiydi. Bunu yapmadıkları takdirde muhalefet partilerinin daha güçlü bir siyasi duruş sergilemesi gerekirdi." ifadelerini kullandı.

"Bağdat'ın müdahalesi artabilir"

Pey Vakfı, parlamentodaki tıkanıklığın sürmesinin Irak merkezi hükümeti ile özellikle Federal Yüksek Mahkeme'nin Kürdistan Bölgesi'ne yönelik müdahalelerini artırabileceği uyarısında bulundu.

Raporda, yasama organının işlevsiz kalmasının Kürdistan Bölgesi'nin Bağdat karşısındaki siyasi ve anayasal konumunu zayıflatabileceği değerlendirmesine de yer verildi.

İran'ın resmi medyası, bugün yaptığı açıklamada, silahlı kişilerin Devrim Muhafızları mensuplarına evlerinin önünde ateş açtığını, saldırıda 2 kişinin öldüğünü, 2 kişinin de yaralandığını duyurdu.

Pawe'deki güvenlik güçlerinin saldırganların kimliğini belirlemek ve yakalamak için soruşturma başlattığı bildirildi.

Hayatını kaybeden Devrim Muhafızları mensuplarının Halid Halidi Nia ile Burhan Kristani, yaralananların ise Kamil Şebreng ve Kemal Abdi olduğu açıklandı.

Sosyal medyada Kürtçe  "Hêza Xorîy Hîwa" (Güneşin Umudu Güçleri) adına yayımlanan bir açıklamada, söz konusu olayı üstlendi.
"Hêza Xorîy Hîwa"  adı ilk kez duyulurken, bu güçlerin kimler olduğu henüz netlik kazanmadı. 

Hamburg'un batısında, yaklaşık 50 bin nüfusa sahip Stade'deki saldırının, anne-çocuk gruplarının da kaldığı bir gençlik merkezinin bulunduğu binada meydana geldiği haber verildi. Anne-çocuk barınma gruplarında, hamile ya da tek başına çocuk yetiştiren ve desteğe ihtiyacı olan kadınlar yaşıyor. 

Beş kişinin öldüğü olayın ardından olay yerine çok sayıda polis ve ambulans sevk edildi. Stade Emniyeti'nden yapılan açıklamada, halka bölgeden uzak durma çağrısı yapıldı. Daha sonra yapılan ikinci bir çağrıda ise, Stade halkı için herhangi bir tehlike olmadığı bildirildi. 

Saldırının tam olarak nasıl gerçekleştiği, ölenler ile saldırgan arasında herhangi bir bağ olup olmadığı ve gözaltına alınan kişilerin kimliği hakkında ise henüz yetkililer tarafından bir bilgi paylaşılmadı.

İran Devrim Muhafızları ise olayla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı. Böylece, Kürt muhalif gruplar ile İran güvenlik güçleri arasında bir hafta içinde yaşanan ikinci çatışma kayıtlara geçti.

Kabinenin bu kararının yürürlüğe girebilmesi için İsrail parlamentosu tarafından da onaylanması gerekiyor. Karar, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkilerde gerginliği artıracak bir adım olarak değerlendiriliyor.

Bakanlığın açıklamasına göre Dışişleri Bakanı Saar, kabine toplantısında yaptığı konuşmada, "Ermeni soykırımı bugün bile özellikle Türk hükümeti tarafından yürütülen, tarihin manipülatif bir şekilde yeniden yazılmasını da içeren, kurumsallaşmış bir inkâr ve küçümseme kampanyasının öznesi olmayı sürdürüyor" ifadelerini kullandı.

Teklifi sunan Dışişleri Bakanı Gideon Saar "Doğru olanı yapmak için hiçbir zaman geç değildir" dediFotoğraf: Sebastian Christoph Gollnow/dpa/picture alliance

Saar, "Kanımca artık İsrail'in bir Yahudi devleti olarak bunu resmen kabul etmesinin zamanı geldi... Doğru olanı yapmak için hiçbir zaman geç değildir… Bu hem ahlaki ve tarihî bir yükümlülüktür" dedi.

Daha önceki hükümetlerin tutumu farklıydı

İsrail'de daha önceki hükümetler, önemli stratejik ortaklardan biri olan Türkiye ile ilişkileri bozmamak için Ermeni katliamlarını resmen "soykırım" olarak nitelendirmekten kaçınmıştı.

Ancak Ekim 2023'te başlayan Gazze savaşı nedeniyle iki ülke arasındaki ilişkiler oldukça gerildi. Türkiye, İsrail'i Gazze'de Filistinlilere yönelik "soykırım" yapmakla suçlarken, İsrail ise bu suçlamayı reddediyor.

İsrail'in Gazze'deki tutumuna defalarca sert sözlerle tepki gösteren Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail yönetimini "günümüzün Nazileri" olarak nitelendirdi. Buna karşılık İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu da Erdoğan'ı "Kürtlere karşı soykırım yapan antisemit diktatör" olmakla suçladı.

Hamas'ın diplomatik destekçilerden biri olan Türkiye'den yapılan resmî açıklamalara göre İsrail ile ticaret askıya alınmış durumda.

Başbakan Netanyahu, geçen yıl verdiği bir söyleşide Ermeni soykırımını tanıdığını belirten ilk İsrail lideri olmuştu. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Netanyahu'nun bu açıklamasını kınamış ve bu çıkışın, İsrail ordusunun "Gazze Şeridi'nde işlediği suçları örtbas etmek" amacıyla yapıldığını belirtmişti.

İsrail Dışişleri Bakanı Saar, bu karara ilişkin olarak, "Bu, Erdoğan liderliğindeki Türkiye'nin İsrail'e karşı yürüttüğü açıkça düşmanlığa, korkunç söylemlere ve düşmanca eylemlere karşı bir misilleme değildir" ifadesini kullandı. Saar, "Türkiye'nin İsrail aleyhinde yaydığı yanlış söylemler onu tarihî gerçeklerden muaf kılmaz" dedi.

Ne olmuştu?

Birinci Dünya Savaşı sürerken Anadolu'da yaşayan Ermeniler 1915-1916 yıllarında, dönemin Osmanlı yönetimi tarafından Doğu Anadolu'dan Suriye ve Irak'a sürgüne zorlanmıştı. Açlık, susuzluk, hastalık ve katliamlar nedeniyle yüz binlerce Ermeni sürgün yolunda hayatını kaybetmişti.

Ermenistan ve çok sayıda tarihçi, bu dönemde 1 milyonun üstünde Ermeni'nin sistematik olarak katledildiğini ve ağır koşullarda ölüme terk edildiğini savunarak bunu "soykırım" olarak nitelendiriyor.

Türkiye ise tehcir kararının, savaşın zorlu şartları altında silahlı isyana karşı "son çare" olarak alındığını savunuyor; "acı olaylar" yaşandığını kabul etmekle birlikte soykırım nitelendirmesine karşı çıkıyor.

Ermeni kırımını dünyada 30'u aşkın ülke, parlamento düzeyinde soykırım olarak tanıyor. Almanya'da da Federal Meclis 2016 yılında Ermeni kırımını soykırım olarak nitelendiren bir kararı kabul etmişti. Alman hükümeti ise soykırımın hukuki bir tanımı bulunduğuna ve bu konudaki kararın yetkili mahkemelerce verilebileceğine işaret ederek Ermeni kırımıyla ilgili bu tanımlamayı kullanmıyor.

Açıklamada, "CENTCOM güçleri, Başkomutan (ABD Başkanı Donald Trump) tarafından verilen talimat doğrultusunda 27 Haziran'da İran'daki çeşitli hedeflere ilave saldırılar düzenledi." ifadelerine yer verildi.

İran'ın dün ticari bir gemiye düzenlediği saldırının ardından ABD'nin karşılık verdiği hatırlatılan açıklamada, İran'a ateşkes anlaşmasına uyma fırsatı tanındığı ancak ülkenin bu sabah Panama bandıralı bir petrol tankerine İHA saldırısı düzenleyerek bu fırsatı değerlendirmediği öne sürüldü.

"İran'ın saldırganlığına doğrudan bir yanıt"

Açıklamanın devamında, "CENTCOM güçleri, İran'ın ticari deniz taşımacılığına yönelik süregelen saldırganlığına doğrudan bir yanıt olarak bugün operasyonlar gerçekleştirdi. ABD askeri uçakları; İran'ın askeri gözetleme altyapısını, iletişim sistemlerini, hava savunma mevzilerini, İHA depolama tesislerini ve mayın döşeme kabiliyetlerini hedef aldı." denildi.

Açıklamada ayrıca, Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişlerinin sürdüğü belirtilirken, ABD güçlerinin "teyakkuz halinde, caydırıcılığı yüksek ve her an harekâta hazır" olduğu vurgulandı.

Ukrayna Başbakan Yardımcısı Oleksiy Kuleba mürettebattan bir kişinin hayatını kaybettiğini kaydetti.

Kuleba, Telegram'da yaptığı paylaşımda, saldırının gemide yangına neden olduğunu, 58 yaşında Mısır vatandaşı bir aşçının öldüğünü dile getirdi.

Rus yetkili, Türkiye ve Hindistan vatandaşlarının da bulunduğu sekiz denizcinin kurtarıldığını, geminin ise "ciddi hasar gördüğünü ve denize elverişliliğini kaybettiğini" söyledi.

Rusya'nın aynı gece Palau ve Belize bayrağı taşıyan gemileri de hedef aldığını, can kaybı yaşanmadığını söyleyen Kuleba, "Bu, Rusya tarafından işlenen bir başka savaş suçudur. Ticaret gemilerine ve insani deniz yollarına yönelik saldırılar, küresel gıda ve ekonomik güvenliğe doğrudan tehdit oluşturmaktadır" diye yazdı.

Ukrayna donanması da Telegram'da yaptığı açıklamada, "Bu olay, Rusya Federasyonu'nun uluslararası deniz hukukunu ihlal etmeye devam ettiğini ve sivil deniz taşımacılığına tehdit oluşturduğunu bir kez daha göstermektedir" dedi.

Son olarak 28 Mayıs'ta Odessa Limanı'ndan Türkiye'ye kuru yük taşıyan Türk sahipli Vanatu bayraklı bir gemi İHA saldırısına uğramıştı.

Ankara, yaralanan iki mürettebatın Türk vatandaşı olduğunu açıklamıştı.

Rusya ve Ukrayna, Karadeniz'de sık sık birbirlerinin gemilerini ve limanlarını hedef alıyor.

Kürdistan Bölgesi Başkanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre Neçirvan Barzani, bugün (16 Haziran 2026 Salı), ABD Başkanı Donald Trump’ın Irak ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack ve SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi ile üçlü bir toplantı gerçekleştirdi.

Görüşmede; bölgedeki son siyasi ve güvenlik gelişmeleri, Suriye’deki durum ve Kürtlerin Şam yönetimiyle olan koordinasyon olanakları değerlendirildi. Tom Barrack, Washington’ın Suriye’de huzur ve istikrarın korunmasına yönelik desteğinin kararlılıkla süreceğini belirterek, krizin aşılması için uygun çözüm yollarının bulunması gerektiğini vurguladı.

Neçirvan Barzani ise sorunların ancak taraflar arasında sağlanacak diyalog ve karşılıklı anlayışla çözülebileceğini ifade etti. Kürtlerin ve Suriye’deki tüm dini ve etnik grupların haklarının korunmasının önemine değinen Neçirvan Barzani, Kürdistan Bölgesi’nin bölge güvenliğine ve istikrarına tam desteğini yineledi.

Toplantıda ayrıca, teröre karşı ortak mücadelenin güçlendirilmesi ve bölgede kalıcı bir barış ortamının tesis edilmesi amacıyla yürütülen askeri ve siyasi koordinasyonun geliştirilmesi konusu geniş yer buldu.

Diplomatik temaslar kapsamında bugün Kürdistan Bölgesi Başbakanı Mesrur Barzani de Tom Barrack'ın da aralarında bulunduğu üst düzey bir ABD heyetini kabul etti.

Görüşmede; Suriye ve bölgedeki son siyasi ve güvenlik gelişmeleri, Kürtlerin ve diğer toplumların durumu, mevcut sorunların çözümüne yönelik girişimler, Kürt taraflar arasındaki uzlaşı çabaları ve Şam yönetimiyle koordinasyon ve iş birliği konuları masaya yatırıldı.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Her iki taraf da diyaloğun sürdürülmesi, bölgesel istikrarın korunması ve barışın tesis edilmesinin önemini vurguladı. Görüşmede teröre karşı mücadele ve güvenliğin tesisi amacıyla koordinasyonun artırılması konuları da ele alındı."

"Hürmüz Boğazı'nın hiçbir kısıtlama olmaksızın açılmasını ve aynı zamanda ABD'nin deniz ablukasının derhal kaldırılmasını onayladığını" söyledi.

"Petrol akmaya başlasın!" dedi.

Trump daha sonra 19 Haziran Cuma anlaşmanın imzalanmasının ardından boğazdan petrol akışının başlayacağını belirtti.

Trump'ın paylaşımının ardından İran devlet televizyonu da Pakistan Başbakanı'nın açıklamasına dayanarak Tahran'ın ABD ile bir anlaşmaya vardığını duyurdu.

Ardından İran Dışişleri Bakanı Yardımcısı Kazım Garibabadi, devlet televizyonuna telefonla bağlanarak ABD ile bir anlaşmanın olacağını ve resmi imza töreninin 19 Haziran'da günü İsviçre'de gerçekleşeceğini doğruladı.

"Lübnan da dahil olmak üzere çeşitli cephelerdeki savaşın ve askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirileceği bu akşam duyurulacak" dedi.

Ayrıca, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının da gece kaldırılacağını ekledi.

İki ülkenin anlaşmayı doğrulamasından az önce arabulucu rolü üstlenen Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasında bir anlaşmaya varıldığı bilgisini paylaştı.

Şerif, "Yoğun görüşmelerin ardından, Amerika Birleşik Devletleri ile İran İslam Cumhuriyeti arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurmaktan memnuniyet duyuyoruz" diye yazdı.

"Her iki taraf da, Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan etti" dedi.

Resmi imza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'de yapılacağını da ekledi.

Şerif ayrıca bu arabuluculuğa destek veren Katar, Suudi Arabistan ve Türkiye'ye teşekkür etti.

İran devlet medyası, 14 maddelik mutabakat metnini duyurdu

İran'ın yarı resmi devlet haber ajansı Mehr, ABD ile İran arasında imzalanacak 14 maddelik bir mutabakat taslağının ayrıntılarını aktarıyor.

Bu maddeler henüz iki ülke tarafından resmi olarak teyit edilmedi:

• Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde kalıcı bir ateşkes
• ABD'nin İran'ın iç işlerine karışmama taahhüdü
• ABD'nin deniz ablukasının 30 gün içinde kaldırılması
• ABD'nin İran'dan askerlerini çekmesi
• Hürmüz Boğazı'nın "İran'ın düzenlemeleri çerçevesinde" 30 gün içinde yeniden açılması
• ABD ve müttefiklerinin, İran için en az 300 milyar dolar değerinde yeniden inşa planları sunması
• İran petrolü ve enerji ürünlerine yönelik yaptırımların kaldırılması
• İran'ın nükleer silah üretmeme taahhüdünün yinelenmesi
• ABD'nin bölgedeki asker sayısını artırmayacağına ve yeni yaptırımlar uygulamayacağına dair taahhüdü

Mehr ayrıca, "İran'ın dondurulmuş fonlarının yarısı serbest bırakılmadan, İran'a yönelik petrol yaptırımları askıya alınmadan ve deniz ablukası kaldırılmadan nihai müzakerelerin başlamayacağını" bildirdi.

Nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacağı belirtildi.

Dünyadan tepkiler ne oldu?

Türkiye'den anlaşmaya dair Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'dan "ABD ile İran arasındaki savaşın sona erdirilmesi amacıyla varılan mutabakatı memnuniyetle karşılıyoruz" yorumu geldi.

"Tamamlayıcı görüşmelerin de yapıcı bir tutumla sürdürülmesini ümit ediyoruz" diyen Fidan, bölgesel barış ve güvenliğin korunması için tüm ülkelerin sağduyulu ve sorumlu olmasının önemine değindi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da "Tüm dünyanın uzun süredir ihtiyaç duyduğu bu haberin bölgemizde kalıcı huzur ve güven ortamının tesisine vesile olmasını yürekten temenni ediyorum" dedi, bu barış adımının kalıcı olmasını umduğunu ifade etti.

Erdoğan da imzalar atılana kadar "gerilimi tırmandıracak söylem, tahrik ve eylemlerden kaçınılması ve olası sabotajlara karşı dikkatli olunması" gerektiği konusunda uyardı.

İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya liderleri ortak bir açıklama yaparak bu anın "bölgesel istikrarı yeniden tesis etmek ve küresel ekonomiyi dengelemek için bir fırsat" olduğunu söyledi.

İngiltere Başbakanı Sir Keir Starmer, anlaşmayı "savaşı sona erdirmek, bölgesel istikrarı sağlamak ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için atılmış son derece önemli bir adım" olarak nitelendirdi.

Hürmüz Boğazı'nın kapalı olmasının getirdiği ekonomik etkilerin hafifleteceğini vurguladı.

Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdülrahman El Thani, "Tüm tarafların, bu ilerlemeyi pekiştirmeye ve üzerine inşa etmeye yardımcı olacak olumlu ve yapıcı bir ruhla yaklaşacakları müzakereleri sabırsızlıkla bekliyoruz" dedi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, bu hafta Fransa'nın tatil beldesi Evian'da bir araya gelen G7 liderlerinin, ABD-İran anlaşmasının bir parçası olarak Hürmüz Boğazı'nın uzun vadeli yeniden açılmasını görüşeceklerini söyledi.

Macron yayınladığı bir videoda, "Hedefimiz, bu anlaşmanın sonuçlarını görmek, Lübnan'a destek sağlamak, Hürmüz Boğazı'nın kalıcı olarak yeniden açılmasını sağlamak ve elbette İran'ın nükleer ve balistik faaliyetlerine ilişkin bir anlaşmaya varılmasını sağlamak olacak" dedi.

İngiltere, Kanada, Almanya, İtalya, Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri'nden liderler 15 Haziran Pazartesi günü başlayacak üç günlük zirve için bir araya geliyor.

Hürmüz Boğazı hemen açılabilir mi?

BBC ekonomi muhabiri Jonathan Josephs, anlaşmanın ardından Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin savaş öncesi seviyelere dönmesinin biraz zaman alabileceğini söylüyor.

Nakliye şirketlerinin anlaşmanın yürürlükte kaldığını görmek isteyeceklerini belirten Josephs, "Dünyanın en büyük deniz taşımacılığı şirketleri, mürettebatlarının ve gemilerinin güvenliğinin en büyük öncelikleri olduğunu defalarca vurguladı" diyor.

Anlaşmadan hemen önceki saatlerde neler yaşandı?

Kaynak,Houssam Shbaro/Anadolu / Getty Images

Fotoğraf altı yazısı,İsrail'in Lübnan'ın başkenti Beyrut'un Dahiye mahallesine 14 Haziran'da düzenlediği hava saldırısında üç kişi öldü, 15 kişi yaralandı

Anlaşma duyurulmadan önceki saatlerde İsrail'in Beyrut'un güney banliyölerinde düzenlediği yeni hava saldırısı, İran ve ABD'nin anlaşmasına dair şüpheleri artırmıştı.

Ancak Trump gün içinde Fox News'e verdiği demeçte, İran ile "önümüzdeki iki üç saat içinde" bir anlaşmanın imzalanacağına inandığını söyledi.

Trump 13 Haziran'da, İran ile çatışmayı sona erdirmeye yönelik bir anlaşmanın pazar günü imzalanmasının planlandığını duyurmuştu.

Tahran ise Beyrut'a yönelik son saldırıların Washington'ın yükümlülüklerini yerine getirme iradesi olmadığını gösterdiğini belirtmişti.

Trump, İsrail'in saldırıları için "olmaması gerekirdi" dedi.

İsrail ordusu, 14 Haziran Pazar günü erken saatlerde "Hizbullah'ın İsrail topraklarına füze fırlatmasının" ardından Beyrut'un Dahiye mahallesindeki "bir Hizbullah komuta merkezini" vurduğunu açıkladı.

İran'ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf, İsrail'in son saldırısının ABD'nin taahhütlerini yerine getirmediğini ve bunu yapma iradesinden ya da yeteneğinden yoksun olduğunu gösterdiğini söyledi.

İran, uzun süredir Washington ile müzakere edilen barış anlaşmasının kapsamına Lübnan'ın da eklenmesi konusunda ısrarcıydı.

Kalibaf, "bu yolda" devam etmekten bahsetmenin "anlamsız" olduğunu söyledi.

Trump, İsrail'in saldırıları için "olmaması gerekirdi" dedi ve "Özellikle İran'la bir barış anlaşmasına bu kadar yaklaştığımız özel bir günde" diye ekledi.

Sosyal medya platformu Truth Social'da mesaj paylaşan Trump, İsrail'in "kendini savunma hakkı" olduğunu ancak yanıt verdiği saldırının "çok küçük ve önemsiz" olduğunu belirtti.

ABD ve İran'ın "Lübnan da dahil olmak üzere bölgeye barış getirecek bir anlaşmaya çok yakın olduğunu ve tüm tarafların geri adım atması gerektiğini" ekledi.

Trump, İsrail veya "başka herhangi bir taraftan" daha fazla saldırı olmaması gerektiğini belirterek, bunun "uzun ve güzel bir barışın başlangıcı olabileceğini" söyledi, "bunu mahvetmeyelim!" diye ekledi.

Trump 13 Haziran Cumartesi günü de Truth Social'da yaptığı paylaşımda, "Anlaşmanın yarın imzalanması planlanıyor ve imzalanır imzalanmaz Hürmüz Boğazı HERKESE AÇIK olacak" demişti.

Trump ayrıca İran'ın asla nükleer silah üretemeyeceğini garanti edeceğini belirtti.

İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarına açık bir göndermede bulunan Trump, "uygun zamanda, her şey sakinleştiğinde gidip Nükleer Toz'u alacağız" dedi ve bunun daha sonra yok edileceğini ekledi.

Uzun yıllardır İran, Batılı ülkeler tarafından nükleer bomba geliştirmeye çalışmakla suçlanıyor. İran, programının barışçıl amaçlı, elektrik üretimi ve araştırma için olduğunu söyleyerek bu suçlamaları reddediyor.

Trump ayrıca, işler "hızlı, kolay ve sorunsuz" şekilde yürümezse Washington'un "nihai bir alternatifi" olduğunu ve bunun "bir daha asla kullanılmamasını umduğunu" ifade etti.

Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, Cumartesi günü erken saatlerde "bir barış anlaşmasına her zamankinden daha yakınız" dedi.

Şerif, X'te yaptığı paylaşımda, anlaşmanın "önümüzdeki 24 saat içinde nihai hale gelmesinin muhtemel olduğunu" belirterek Pakistan'ın "elektronik imza ve gelecek hafta teknik düzeyde görüşmeler için hazırlık yaptığını" kaydetti.

Cuma gününden beri bekleniyor

Cuma günü İran Dışişleri Bakanı Seyid Abbas Arakçi, ABD ile bir anlaşmanın yakın olduğunu söyledi.

Anlaşmanın, İsrail ile Lübnan'daki Hizbullah arasındaki çatışmanın sona ermesini öngördüğünü belirten Arakçi, İran'ın nükleer programına ilişkin görüşmelerin daha sonra başlayacağını kaydetti.

ABD'li yetkililer de anlaşmanın bazı ayrıntılarını doğruladı ve İran'a sağlanacak ekonomik olanakların Tahran'ın yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlı olacağını söyledi.

Son aylarda anlaşmanın farklı versiyonlarının "yakın" olduğu birkaç kez ifade edilse de son aşamalarda tamamlanmamıştı.

Savaş ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a düzenlediği saldırılarla başladı.

İran da İsrail'e ve Körfez'deki ABD müttefiki ülkelere saldırılar düzenledi ve dünya petrolü ile sıvılaştırılmış doğalgaz için önemli bir güzergâh olan Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapattı.

Nisan ayında ateşkes üzerinde anlaşılmasına rağmen ABD ile İran zaman zaman karşılıklı saldırıları sürdürdü.

Daha önceki haberler ABD'nin, İran destekli Lübnan Hizbullahı ile İsrail arasındaki çatışmanın bu anlaşmanın parçası olmayabileceğini öne sürmüş, ancak İran'ın Lübnan'a saldırıların son bulması konusunda ısrarlı olduğu bildirilmişti.

İsrail, ABD-İran anlaşmasının bir parçası değil ve kuzey İsrail'e yönelik saldırılarına karşılık olarak Hizbullah'a karşı saldırılarını sürdüreceğinde ısrar ediyor.

Öte yandan Reuters'ın haberine göre İran ordusu, Hürmüz Boğazı'nı tüm gemi geçişlerine kapattıklarını açıkladı. İran ve ABD'nin deniz güçleri arasında çatışmalar yaşandığı bildirildi.

İran medyası karara uymayan ve boğazı geçmeye çalışan iki geminin vurulduğu haberini de paylaştı. ABD ise Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişinin sürdüğünü söyleyerek İran'ın açıklamasını reddetti. 

11 Haziran Perşembe sabahı İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'nin Bahreyn'deki 5. Filosu'nu insansız hava araçlarıyla hedef aldığını açıkladı.

Kuveyt, İran'dan gelen saldırılar nedeniyle hava sahasını geçici olarak kapattığını duyurdu.

Rapora göre, Türkiye ve İsrail yakın gelecekte doğrudan savaşa girmeyi planlamıyor. Ancak iki ülkenin de kendisini bölgesel düzenin şekillenmesinde merkezi aktör olarak görmesi nedeniyle gerilimin yapısal bir nitelik kazandığı belirtiliyor. Eissenstat, mevcut sakinliğin kalıcı bir uzlaşma anlamına gelmediğini, yanlış hesaplama riskinin giderek arttığını ifade ediyor.

KRİZİN İLK İŞARETLERİ

Raporda, Nisan 2025'te İsrail'in, Türk ordusunun kullanım ihtimalini değerlendirdiği Suriye'deki bazı hava üslerini vurmasının yeni dönemin ilk somut işaretlerinden biri olduğu kaydedildi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İsrail Başbakanı Netanyahu'ya, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile 'anlaşması gerektiğini' söylediğinin hatırlatıldığı raporda, ABD müdahalesiyle tansiyonun geçici olarak düşürüldüğü ancak temel anlaşmazlıkların ortadan kalkmadığı vurgulandı.

ANKARA'YA GÖRE 'EN YAKIN TEHDİT'

Eissenstat'a göre Ankara, İsrail'i giderek daha fazla 'en acil bölgesel tehdit' olarak algılıyor. Buna karşılık İsrailli karar alıcılar da İran'ın askeri kapasitesinin zayıflamasının ardından Türkiye'yi, ülkenin bölgesel üstünlüğüne yönelik 'bir sonraki büyük meydan okuma' olarak değerlendiriyor.

Raporda, iki tarafın da yakın vadede çatışma istemediği ancak bölgesel güç boşluğunun derinleşmesiyle rekabetin kaçınılmaz biçimde sertleşeceği öne sürülüyor.

"İRAN'IN ZAYIFLAMASI DENGELERİ DEĞİŞTİRDİ"

Raporda dikkat çeken değerlendirmelerden biri de Arap Baharı sonrasına ilişkin oldu.

Yazara göre Türkiye, Katar'a verdiği destek, Mısır'da Abdulfettah el-Sisi'nin yönetime gelişine karşı çıkması ve Suudi Arabistan ile yaşadığı gerilimler nedeniyle uzun süre bölgesel yalnızlık yaşadı.

Aynı dönemde İsrail ise Körfez ülkelerinin İran endişelerinden yararlanarak bölgesel konumunu güçlendirdi. Bu sürecin zirvesi olarak da 2020'de imzalanan İbrahim Anlaşmaları gösterildi.

Rapora göre son dönemde yaşanan en önemli değişim İran'ın ve bölgesel vekil güçlerinin zayıflatılması oldu.

Eissenstat, İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü askeri kampanyanın Körfez ülkelerinin Tel Aviv ile yakınlaşmasının temel gerekçesini ortadan kaldırdığını savunuyor. Türkiye'nin ise buna karşılık, birçok bölge ülkesi tarafından giderek daha yararlı ve gerekli bir ortak olarak görülmeye başlandığını belirtiyor.

Bu nedenle Ankara ile Tel Aviv arasındaki mücadelenin artık yalnızca Filistin meselesiyle sınırlı olmadığı, yeni bölgesel düzenin liderliğine ilişkin daha geniş bir rekabete dönüştüğü ifade ediliyor.

ASIL RİSK: 'YANLIŞ HESAPLAMA'

Eissenstat'a göre yakın vadede bir Türkiye-İsrail savaşı beklenmiyor.

Ancak raporun sonuç bölümünde iki ülke arasındaki rekabetin geçici değil yapısal olduğu, her iki tarafta da tehdit algılarının sertleştiği ve özellikle Suriye başta olmak üzere üçüncü ülkelerde yaşanabilecek krizlerin kontrolsüz biçimde tırmanabileceği uyarısı yapılıyor.

Raporda, ABD'nin halen iki ülke arasındaki en önemli fren mekanizması olduğu belirtilirken, karar alıcıların mevcut sakinliği kalıcı bir çözüm olarak görmemesi gerektiği vurgulanıyor.

HOWARD EISSENSTAT KİMDİR?

Raporun yazarı Dr. Howard Eissenstat, ABD'deki St. Lawrence Üniversitesi bünyesinde Ortadoğu tarihi alanında görev yapan bir akademisyen. Kaliforniya Üniversitesi'nde Modern Ortadoğu Tarihi doktorasını tamamlayan Eissenstat'ın çalışmaları ağırlıklı olarak Türk milliyetçiliği, din-siyaset ilişkileri ve Türkiye'nin iç ve dış politikası üzerine yoğunlaşıyor.

2006-2017 yılları arasında Amnesty International USA bünyesinde Türkiye uzmanı olarak görev yapan Eissenstat, daha sonra Project on Middle East Democracy'de kıdemli araştırmacı olarak çalıştı. ABD Kongresi ile Kanada Senatosu'nda Türkiye üzerine uzman görüşü sundu. 

Halen Stockholm Üniversitesi Türkiye Araştırmaları Enstitüsü'nde (SUITS) misafir araştırmacı ve dışarıdan kıdemli uzman olarak çalışmalarını sürdüren Eissenstat'ın Reuters, Washington Post, Foreign Affairs ve World Politics Review gibi yayınlarda analizleri yayımlandı.

Buna karşılık İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), bölgede ABD üslerindeki 21 hedefe saldırı düzenlediğini, bunlardan birinin Bahreyn'de, diğerinin Ürdün'de olduğunu söyledi; Kuveyt ordusu ise bir saldırıyı engellediğini açıkladı

ABD güçlerinin 9 Haziran Pazartesi günü helikopterin düşürülmesine yanıt olarak Salı gecesi saldırılara başladığını açıkladı.

"Görev, gerekçesiz İran saldırganlığına orantılı bir yanıttır" açıklamasını yapan ABD ordusu, düşürülen Apache helikopterindeki iki mürettebatın bir Amerikan insansız deniz aracı tarafından kurtarıldığını duyurdu.

Trump, sahibi olduğu sosyal medya platformu Truth Social'da, "İki pilot vardı, her ikisi de güvende ve yaralanmadı" diye yazmıştı ve "Amerika Birleşik Devletleri bu saldırıya zorunlu olarak karşılık vermelidir" diye eklemişti.

Centcom, ilk saldırı dalgasını duyurmasından üç saat sonra misyonun "tamamlandığını" belirten bir açıklama yayımladı.

İran'dan ABD üslerine saldırılar

ABD'nin İran'daki bazı hedefleri vurmasının ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu da Bahreyn, Ürdün ve Kuveyt'teki bazı ABD hedeflerine saldırılar düzenlediklerini açıkladı.

İran devlet medyasına göre Bahreyn'deki ABD üssüne drone, Ürdün'deki üsse ise füze saldırısı yapıldı.

Kuveyt ordusu ise bir saldırının hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini duyurdu.

İsrail, hava savunma sistemlerinin füzeleri ülkenin kuzeyinde engellediğini ve herhangi bir yaralanma bildirilmediğini açıkladı.

Pazartesi sabaha karşı ise İsrail ordusu İran'ın batı ve orta kısımlarında "askeri hedefleri" vurduğunu duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu arayacağını ve "saldırılara karşılık verilmemesini" isteyeceğini söylemişti.

İran'ın saldırılarından önce Pazar günü erken saatlerde İsrail, Beyrut'un güneyinde Hizbullah hedeflerini vurduğunu söylemiş, bu saldırılar İran'dan karşılık tehditlerine yol açmıştı.

İran Devrim Muhafızları'nın açıklamasında da İsrail'in "saldırgan eylemlerini" tekrarlaması halinde verilecek karşılıkların "daha geniş" olacağı ve bölgede "tüm" ABD ve İsrail hedeflerini kapsayacağı belirtildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pazar akşamki saldırıların başlamasından kısa süre sonra X platformunda İran ve Lübnan bayraklarının fotoğrafını paylaştı.

İran Parlamentosu'nun üst düzey üyelerinden İbrahim Rızayi de Beyrut'taki saldırılara "acı verici ve kararlı bir karşılık" verileceğini söylemişti.

İsrail ordusunun bir sözcüsü, İran'ın yeni saldırı dalgasının "ciddi bir hata" olduğunu söyledi.

İsrail Hava Kuvvetleri, "şu ana kadar İran'dan fırlatılan tüm füzelerin engellendiğini" açıkladı.

Ayrıca "ilave füze atışlarının tespit edildiğini" ve İsrail ordusunun "tehditleri sürekli olarak tespit etmeye ve engellemeye devam ettiğini" ekledi.

İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, İran'ın son saldırılarının ardından "Bu gece Tahran yanmalı" mesajını paylaştı.

Kurulan özel bir komisyonun, bu grupların elindeki tüm hafif, orta ve ağır silahların geri alınması için bir mekanizma üzerinde çalıştığını kaydeden Mahmedavi, "Bu güçlerin geçmişte Irak'ı koruma konusunda üstlendikleri role saygı duyuyoruz; ancak bundan sonra yalnızca Irak Ordusu adı altında faaliyet göstermek zorundalar." dedi.

Ketaib İmam Ali ve Asayib Ehli Hak gibi gruplarla silahlarını teslim etmeleri konusunda görüşmeler yürüttüklerini bildiren Mahmedavi ayrıca, Mukteda es-Sadr'ın Saraya es-Selam'a (Barış Bölükleri) bağlı üç tümenin Irak ordusuna entegre edilmesi yönündeki girişimini takdirle karşıladıklarını ve teşekkür ettiklerini belirtti.

Irak'ta herhangi bir silahlı grupmuş gibi bazı çevrelerce tanımlanan Peşmerge'nin statüsüne de değinen Mahmedavi, Peşmerge'nin Kürdistan Bölgesi'ne bağlı resmi bir güç olduğunu, Irak ordusu ile sürekli bir koordinasyon içerisinde bulunduğunu kaydetti.

Detaylar, Saraya es-Selam’a ait silah ve mühimmatın Irak Federal Polisi ya da Irak ordusuna devredileceğini gösteriyor.

Üç ana birlik ve dört büyük kuvvetten oluşan Saraya es-Selam’ın, yaklaşık 20 ila 50 bin arasında silahlı güce sahip olduğu tahmin ediliyor. Söz konusu grup, bir süre önce yaptıkları açıklamada silahlarını hükümete teslim etmeye hazır olduklarını duyurmuştu. 

2014 yılından bu yana, Saraya es-Selam militanlarının bölgede mutlak bir hakimiyet kurduğu biliniyor.

Saraya es-Selam’ın yanı sıra Asayib Ehlil Hak grubu da geçtiğimiz günlerde yaptıkları açıklamada, silahlarını hükümete devretmeye hazır olduklarını bildirmişti. 

Ancak Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin "silahların teslim edilmesi" yönündeki çağrısı, Haşdi Şabi içerisindeki tüm gruplar tarafından kabul görmedi. 

Ebu Alaa el-Velayi liderliğindeki Ketaib Seyyidü-Şüheda, Ekrem el-Kabi liderliğindeki Nuceba Hareketi, Irak Hizbullahı ve diğer bazı radikal gruplar hükümetin bu talebine uymayı reddetti.

Barzani, "Herkes çok iyi bilmelidir ki Peşmerge, Kürdistan halkının kanı, emeği ve gözyaşlarıyla var olmuştur." dedi.

Peşmerge gücünün manevi sembolizmine dikkat çeken Barzani, "Peşmerge’nin silahı sadece bir demir parçasından, mühimmattan ya da savaş aracından ibaret değildir, o silah tarihtir, fedakarlıktır, şereftir ve inançtır." ifadesini kullandı.

Mesud Barzani, Peşmerge'nin elindeki silahın, onun halkına, toprağına ve vatanına duyduğu sarsılmaz sevgi ve köklü bağlılığın en net ifadesi olduğunu kaydetti.

Saldırıların Detayları ve Önleme Faaliyetleri

Askeri yetkililer, gerçekleştirilen operasyonların detaylarına ilişkin şu bilgileri paylaştı:

Kuveyt: İran tarafından Kuveyt’e doğru fırlatılan iki balistik füze, havada infilak ederek etkisiz hale getirildi.

Bahreyn: Bahreyn’i hedef alan üç füze, ABD ve Bahreyn hava savunma sistemleri tarafından anında tespit edilerek havada imha edildi.

Deniz Ticaret Hatları: Füze saldırıları öncesinde CENTCOM güçleri, uluslararası sularda seyreden sivil ticari gemileri hedef alan İran’a ait üç İHA'yı düşürdü.

Misilleme ve Önleyici Saldırı

Yaşanan gelişmelerin ardından ABD güçleri, meşru müdafaa ve önleyici tedbirler kapsamında harekete geçti. Bu doğrultuda, İran ordusuna ait, Keşm Adası’nda bulunan bir yer kontrol istasyonu düzenlenen bombardımanla tamamen imha edildi.

Can Kaybı Yaşanmadı

Çatışmalarda ve savunma operasyonlarında hiçbir ABD personeli zarar görmedi ve herhangi bir can kaybı yaşanmadı.

CENTCOM, bölgede yürürlükte olan ateşkes süreçlerine rağmen, güçlerinin İran’dan gelebilecek her türlü saldırganlığa karşı en üst düzeyde teyakkuzda ve savunma hazırlığında olduğunu kararlılıkla vurguladı.

ABD'ye ait bir MQ-1 tipi İHA'nın "uluslararası suların üzerinde uçuş yaptığı sırada" İran tarafından düşürülmesi nedeniyle bu saldırıların gerçekleştiğine işaret edilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"ABD savaş uçakları da hızla karşılık vererek, İran hava savunmasını, bir yer kontrol istasyonunu ve bölgesel sulardan geçen gemiler için açık tehdit oluşturan 2 İHA'yı etkisiz hale getirdi."

İran’a saldırılarda ABD güçlerinden can kaybı yaşanmadığı aktarıldı.

Öte yandan Kuveyt ordusunun sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, hava savunma sistemlerinin İHA ve füze saldırılarını engellemeye çalıştığı belirtilmişti.

Ülkede duyulabilecek patlama seslerinin hava savunma sistemlerinin saldırıları önlemesinden kaynaklandığı belirtilen açıklamada, vatandaşların güvenlik talimatlarına uyması istenmişti.

Rubio, “Büyükelçi Tom Barrack, Suriye Özel Temsilcimiz olarak paha biçilmez bir rol oynadı” ifadelerini kullandı.

Barrack’ın bölgedeki deneyimi ve temaslarının Trump yönetiminin hedefleri açısından önemini koruduğunu vurgulayan Rubio, unvanının sona ermesine rağmen Barrack’ın Suriye ve Irak dosyalarında görev almayı sürdüreceğini bildirdi.

Rubio açıklamasında, “Suriye ve Irak’ta Trump yönetimi için lider bir rol oynamaya devam edecek. Uzmanlığı, ilişkileri ve ‘Önce Amerika’ gündemine ilişkin anlayışı, ülkemiz adına kazanımlar sağlamayı sürdürecek” dedi.

Barrack’ın Suriye Özel Temsilcisi unvanının süresinin dolduğu, ancak ABD yönetiminin bölge politikalarında kendisinden yararlanmaya devam edeceği belirtildi.

Açıklama, Washington’un Suriye ve Irak politikasında Barrack’ın diplomatik temaslarının önümüzdeki dönemde de etkili olacağına işaret etti.

Haberde, güvenlik güçlerinin gösterilere sert müdahalede bulunduğu ve binlerce kişinin yaşamını yitirdiği ifade edildi.

ABD’nin deniz ablukası ve savaşın ekonomik etkilerinin İran üzerindeki mali baskıyı artırdığı belirtilirken, Washington yönetiminin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için Tahran’a yönelik baskısını sürdürdüğü kaydedildi.

PETROL GELİRLERİNDE SERT DÜŞÜŞ

Abluka nedeniyle İran’ın petrol ihracatında ciddi yavaşlama yaşandığı belirtiliyor.

Depolama kapasitesinin dolması nedeniyle bazı petrol kuyularının kapatılmasının gündeme geldiği ifade edilirken, petrol gelirlerindeki gerilemenin ekonomik dengeleri daha da bozduğu değerlendiriliyor.

İranlı yetkililerin son dönemde halka sık sık yakıt, elektrik ve su tasarrufu çağrısı yaptığı aktarıldı.

Ekonomik baskının yalnızca enerji ve sanayi sektörleriyle sınırlı kalmadığı, günlük yaşamın tüm alanlarında hissedildiği belirtiliyor.

TEMEL GIDA FİYATLARI YÜKSELİYOR

Haberde, pirinç, et, ekmek ve peynir gibi temel gıda ürünlerinde son haftalarda sert fiyat artışları yaşandığı ifade edildi.

Kritik sektörlerde ciddi zarar oluştuğu ve 1 milyondan fazla kişinin işsiz kaldığı kaydedilirken, İran para biriminin de tarihi düşük seviyelere gerilediği belirtildi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ekonomik gerilemenin durdurulması gerektiğini belirterek, “Asıl savaş ekonomik alanda yaşanıyor. Başarısız olursanız ülke başarısız olur” dedi.

TOPARLANMASI ÇOK ZOR OLABİLİR

Bourse & Bazaar Foundation yöneticisi Esfandyar Batmanghelidj, İran ekonomisinin daha zorlu bir döneme girdiğini söyledi.

Batmanghelidj, mevcut ekonomik görünümün toparlanmasının oldukça güç olabileceğini ifade etti.

Haberde, Trump yönetiminin öncelikleri arasında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için İran ile anlaşma zemini oluşturmanın bulunduğu belirtildi.

Olası bir anlaşma karşılığında ABD’nin İran limanlarına yönelik baskıyı hafifletebileceği değerlendiriliyor.

GÜNLÜK YAŞAM MALİYETİ ARTIYOR

Ekonomik baskının halk üzerindeki etkisinin giderek ağırlaştığı belirtiliyor.

Tahran’da yaşayan 38 yaşındaki bir sanatçının, uzun süreli internet kesintileri nedeniyle işini kaybettiği aktarıldı.

Temel tüketim ürünlerindeki fiyat artışlarının hızlandığı belirtilirken, yaklaşık yarım kilo Lighvan peynirinin mart ayında 450 bin tümen seviyesinde olduğu, bugün ise 800 bin tümene yükseldiği ifade edildi.

Yurttaşların ertesi gün aynı ürünü hangi fiyatla satın alacağını öngöremediği kaydedildi.

YENİ PROTESTO RİSKİ GÜNDEMDE

Capital Economics araştırmacıları, İran’ın kullanılabilir döviz rezervlerinin savaş öncesi ithalatı en fazla üç ay finanse edebileceğini hesapladı.

Analistler, petrol gelirlerinin düşük kalmaya devam etmesi halinde İran’da yeni protesto dalgalarının yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Capital Economics’e göre İran yönetimi önümüzdeki dönemde askerî ve jeopolitik hedeflerle iç istikrar riskleri arasında tercih yapmak zorunda kalabilir.

TASARRUF ÇAĞRILARI ARTIYOR

İranlı yetkililerin ekonomik baskıyı daha açık şekilde dile getirmeye başladığı belirtiliyor.

Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, İran’ın artık kolay şekilde petrol ihraç edemediğini, vergi toplamakta zorlandığını ve şirketlerin yaşadığı sorunların görmezden gelinemeyeceğini söyledi.

İran Petrol Bakanlığı’nın saldırılar sonrası halka yakıt tasarrufu çağrısı yaptığı, devlet medyasında ise elektrik, su ve benzin kullanımının azaltılmasına yönelik mesajların sıklaştığı aktarıldı.

Tahran eyaleti devlet su kurumu sözcüsü Behnam Bakhshi, tüm kamu kurumlarına su tasarrufu ekipmanları kurulması talimatı verildiğini açıkladı.

İran hükümet sözcüsü Fatemeh Mohajerani ise sübvansiyon kuponlarının artırılmasının değerlendirildiğini belirterek hükümetin halkın satın alma gücünü koruması gerektiğini söyledi.

İRAN DIŞ MÜZAKERELERDE KOZLARINI KORUYOR

Uzmanlara göre İran, ağır ekonomik baskıya rağmen dış müzakerelerde önemli kozlarını korumayı sürdürüyor.

Tahran yönetiminin, çatışmaların yeniden başlaması halinde ABD’ye, bölge ekonomilerine ve küresel enerji piyasalarına ciddi maliyet yükleyebileceğini gösterdiği belirtiliyor.

Batmanghelidj, İran’ın savaş sürecinde ekonomik baskının bir bölümünü dış dünyaya yansıtmanın yolunu bulduğunu ifade etti.

Kaynak: Cumhuriyet

İran'ın yarı resmi Tasnim haber ajansı da anlaşmanın sonuçlandırılmadığını yazdı.

BBC'nin sorularını yanıtlayan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance İran'la anlaşmaya çok yakın olduklarını fakat birkaç madde üzerinde daha uzlaşılması gerektiğini söyledi. 

Vance, anlaşmanın imzalanıp imzalanmayacağı veya bunun ne zaman olacağı gibi soruları yanıtlamak için çok erken olduğunu da ekledi.

Son birkaç günde hem İran hem de ABD, birbirini kırılgan ateşkesi ihlal etmekle suçluyordu.

İran'ın İslam Devrim Muhafızları, gece boyunca İran'ın güneyine düzenlenen yeni ABD saldırılarının ardından Perşembe günü bölgede bir ABD üssünü hedef aldığını açıkladı.

Çarşamba günü İran devlet medyası, iki ülke arasında 14 maddelik bir mutabakat zaptı taslağı olduğunu belirttikleri metnin bazı unsurlarını yayımladı.

Haberde, Washington'ın İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması, ABD güçlerinin "İran'ın çevresinden" çekilmesi ve Hürmüz Boğazı'ndan askeri olmayan trafiğin, İran ve Umman'ın gemi yönetimi ve yönlendirmesini kontrol etmesiyle yeniden başlaması yer aldı.

Beyaz Saray söz konusu mutabakat taslağını "tamamen uydurma" olarak nitelendirdi.

Dünyadaki sıvılaştırılmış doğalgaz ve petrolün beşte biri normalde Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor ve boğazın kapanması küresel yakıt ticaretini etkiledi.

8 Nisan'da yürürlüğe giren ilk ateşkesten bu yana Trump, iki tarafın anlaşmaya yakın olduğunu ve müzakerelerin ilerlediğini defalarca söylese de şu ana kadar somut bir sonuç elde edilemedi.

Örneğin ilk ateşkesten sadece birkaç gün sonra İslamabad'da yapılan görüşmeler herhangi bir somut anlaşma olmadan sona erdi.

Son olarak Çarşamba günü olmak üzere hemen her durumda Trump ve diğer yetkililer, "B planı" olarak nitelenen çatışmaya geri dönüş seçeneğinin masada olduğunu uyardı.

Geçen hafta gazetecilere konuşan Trump, İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatma emri vermesine bir saat kaldığını ancak ABD müttefiklerinin talebi üzerine bundan vazgeçtiğini söyledi.

Çarşamba günü bir kabine toplantısında Trump, görüşmelerin ilerlediğini söyledi ancak İran'ın önerisinin "henüz yeterli olmadığını" ve yapılacak daha çok iş bulunduğunu vurguladı.

Sonraki 24 saat içinde neler yaşandığı ya da Trump'ın ateşkesi uzatacak anlaşmaya ne zaman — hatta verip vermeyeceği — nihai onayı vereceği belirsiz.

Bununla birlikte böyle bir onay, ABD ve İran ekiplerinin özellikle İran'ın nükleer programı ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun geleceği gibi çok daha karmaşık ve teknik konuları ele almasına olanak tanıyacak.

Trump, ABD'nin bu stoğu alabileceğini ya da İran ile birlikte yerinde ya da üçüncü bir yerde seyreltebileceğini öne sürmüştü.

Perşembe günü geçici anlaşmayı ilk duyuran Axios haber sitesi, Trump'a teklif hakkında bilgi verildiğini ancak hemen onay vermediğini ve birkaç gün değerlendireceğini bildirdi.

ABD kaynaklarının, Axios'un anonim kaynaklara dayanan haberini doğrulaması nadir görülen bir durum ve bu da tarafların altı haftayı aşkın süredir devam eden ateşkeste şimdiye kadarki herhangi bir zamandan daha fazla anlaşmaya yakın olabileceklerine işaret ediyor.

Haberlere göre anlaşma, Hürmüz Boğazı'ndan "sınırsız" geçişe izin verebilir ve İran'ın dar deniz geçidindeki mayınları kaldırması için 30 gün tanıyabilir.

ABD ayrıca ablukayı kaldıracak ve İran'ın yeniden petrol satmasına izin verecek yaptırım muafiyetleri yayımlayacak.

Beyaz Saray basın toplantısına başkanlık eden Hazine Bakanı Scott Bessent, anlaşmaya varıldığını doğrulamayı reddetti.

"Başkanın önüne geçmek her zaman bir hatadır" diyen Bessent "tüm karar başkana ait olacak" ifadelerini kullandı.

İran için olası bir barış anlaşmasının "yeniden inşa"yı içerip içermediği sorulduğunda ise "Önce anlaşmaya varmamız gerekiyor" dedi.

Kirmaşan’daki Dizabad Hapishanesi’nde, 

Abdulqadir Resuli adlı tutuklu ise Mahabad Hapishanesi’nde idam edildiğini bildirdi.

Hapishane yönetiminin, tutukluların aileleriyle son kez görüşmelerine izin vermediği belirtildi.

İnsan hakları kuruluşlarının raporlarına göre, 

İran'da son 12 ay içinde aralarında 63 kadın ve 18 yaş altı 2 çocuğun da bulunduğu 

en az 2 bin 488 kişi idam edildi.

13 kişinin idam cezası ise kamuoyu önünde infaz edildi.

Kuveyt'te hava saldırısı sirenleri çaldı.

Bunun öncesinde ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) İran'ın stratejik liman kenti Bender Abbas'taki bir askeri tesisi hedef alan yeni saldırılar düzenlediklerini açıkladı.

Saldırıların meşru müdafaa kapsamında yapıldığı savunuldu.

Bu son üç günde İran'a yönelik ikinci saldırı olarak kayda geçti.

CENTCOM Hürmüz Boğazı çevresinde tehdit oluşturduklarını belirttikleri İran'a ait dört insansız hava aracını (İHA) düşürdüklerini de duyurdu.

İran medyası da Bender Abbas'ın doğusunda patlama sesleri duyulduğunu yazdı.

Saldırılar ABD ile İran arasında müzakerelerin hızlandığı bir dönemde geldi.

Tahran 'ateşkes ihlali' demişti

ABD ordusu 26 Mayıs'ta da İran'a ait füze sahalarını ve mayın yerleştirmeye çalışan botları hedef alarak ülkenin güneyine yeni saldırılar düzenlediğini açıklamıştı

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD ordusunu ateşkesi "ağır bir şekilde ihlal etmekle" suçladı.

Kaynak,Majid Saeedi/Getty Images

Fotoğraf altı yazısı,İran'ın güneyindeki Bender Abbas bölgesi

İran medyası 25 Mayıs gecesi Bandar Abbas'ta ve şehrin havaalanı çevresinde bir patlama duyulduğunu bildirdi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de ABD ile yapılan görüşmelerde bazı ilerlemeler kaydedildiğini ancak çatışmayı sona erdirecek bir anlaşmanın "yakın olmadığını" ifade etmişti.

Hafta sonunda Başkan Donald Trump tarafların anlaşmaya yakın olduğunu öne sürmüş, ancak daha sonra müzakerecilere bir anlaşma konusunda "acele etmemeleri" talimatı verdiğini söylemişti.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da bir anlaşmaya Pazartesi günü ulaşılabileceğini ifade etmişti.

Bekayi ise "Görüşülen konuların büyük bir bölümünde sonuca ulaştığımızı söylemek doğru olur" dedi ve ekledi:

"Ancak bunun bir anlaşmanın yakında imzalanacağı anlamına geldiğini söylemek... Kimse böyle bir iddiada bulunamaz."

Görüşülen mutabakat zaptının, ateşkesin 60 gün uzatılmasını, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve İran'ın nükleer programı üzerine daha fazla müzakere yapılmasına yönelik bir planı içerdiği bildiriliyor.

BBC'nin ABD'deki ortağı CBS News ABD istihbaratının, İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney'in açıklanmayan bir yerde saklandığına inandığını; bu durumun temsilcileriyle iletişimi zorlaştırarak ABD ile görüşmelerin ilerleme hızını yavaşlattığını aktardı.

ABD medyasına göre görüşmeler derhal nihai bir uzlaşmaya yol açmayacak.

İran'a yönelik yaptırımların kaldırılmasının ayrıntıları, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması ve ABD'nin İran'ın nükleer hedeflerini sınırlaması yönündeki talepleri gibi tartışmalı konuların daha sonra ele alınması muhtemel.

Savaşın başında İran'ın yaklaşık 440 kg. (%60 saflık derecesine kadar zenginleştirilmiş) uranyuma sahip olduğu düşünülüyordu — bu da teorik olarak nükleer silah seviyesine (%90) ulaşmaya kısa bir adım mesafede bulunuyordu.

25 Mayıs akşamı Trump, zenginleştirilmiş uranyumun ya "derhal" ABD'ye teslim edileceğini ya da "tercihen, İran İslam Cumhuriyeti ile birlikte ve koordinasyon içinde yerinde imha edileceğini" söyledi.

Üst düzey yetkililerin önemli bir ilerleme olmadığı yönündeki açıklamalarına rağmen, İran'ın baş müzakerecisi ve dışişleri bakanının ABD ile olası bir anlaşma için Katar başbakanı ile görüşmeler yapmak üzere Doha'da bulunduğu Reuters tarafından bildirildi.

ABD ve İran güçleri 8 Nisan'dan bu yana ateşkese uyuyor.

İran, Hürmüz Boğazı üzerinden Körfez'deki deniz taşımacılığı üzerindeki kontrolünü sürdürürken, ABD donanması ise İran limanlarını abluka altına almaya çalışıyor.

ABD ve İsrail 28 Şubat'ta İran'a geniş çaplı saldırılar başlatarak Orta Doğu genelinde çatışmayı tetikledi.

İran buna İsrail'i ve Körfez'deki ABD müttefiki ülkeleri hedef alarak karşılık verdi ve fiilen Hürmüz Boğazı'nı kapattı.

Bu adım küresel ölçekte petrol fiyatlarının hızla yükselmesine yol açtı.

Rûdaw TV’de Dilbixwin Dara’nın konuğu olan Fesla Yusuf, Şam’daki yasama faaliyetlerinde Kürt kimliğini ve haklarını ön planda tutacağını vurguladı.

"Önceliğim Kürt halkının haklarıdır"

Temel amacının Kürt halkının haklarını anayasal güvence altına almak olduğunu belirten Yusuf, temsil noktasında ayrım yapmayacağını söyledi.

Yusuf, "Suriye’deki tüm bileşenlerin; Kürt, Arap ve Süryanilerin haklarına kavuşması için çalışacağım. Mecliste herkesin sesi olacağım" dedi.

Kürt kıyafetleri ve çift dilli yemin

Fesla Yusuf, sembolik bir adım atarak genel kurulun ilk gününde geleneksel Kürt kıyafetlerini giyeceğini ifade etti.

Yusuf, yemin metnini ise Suriye’nin resmi dili olan Arapça’nın yanı sıra ana dili olan Kürtçe ile de okuyacağını belirterek, "Bu, kültürel zenginliğimizin ve varlığımızın bir ifadesidir" şeklinde konuştu.

PYD’nin boykotuna eleştiri

Hükümetin Kürtler için parlamentoda 7 sandalye belirlediğini hatırlatan Yusuf, bu sayının gelecekte artmasını beklediklerini ifade etti.

Demokratik Birlik Partisi’nin (PYD) seçimleri boykot etme kararına da değinen Yusuf, "Boykot kararını doğru bulmuyorum. Buna rağmen PYD’ye yakın olduğu bilinen bazı isimlerin seçimlere katıldığını ve kazandığını görüyoruz" değerlendirmesinde bulundu.

15 yıl sonra gelen seçimler

Suriye’deki geçiş sürecinde Kürtlerin tüm kurumlarda yer alması gerektiğini savunan Yusuf, Kobani ve Haseke’de 15 yıl aradan sonra sandığa gidilmesinin siyasi meşruiyet açısından kritik bir aşama olduğunu kaydetti.

Yusuf, bu sürecin Suriye’nin demokratik geleceği için bir fırsat olduğunu sözlerine ekledi.

 Kürtlerin Suriye nüfusunun yüzde 20’sini oluşturduğuna dikkat çeken Yusuf, adil bir temsil için Suriye meclisinde Kürtlere en az 40 sandalye ayrılması gerektiğini ifade etti.

 HTŞ liderliğindeki Şam geçici yönetimi ise Kürtlere 4 sandalye hakkı tanıyor. 

Yusuf, konuya ilişkin itirazlarını Suriye hükümetine ilettiklerini ancak Şam yönetiminden şu ana kadar herhangi bir yanıt almadıklarını sözlerine ekledi.

Rojava'daki aday ve kontenjan dağılımı:

Kobani: 2 sandalye için 12 aday.
Haseke: 3 sandalye için 13 aday.
Derik: 2 sandalye için 2 aday.
Kamışlo: 4 sandalye için 7 aday.

Bakanlığın verilerine göre en fazla başvuru Haseke vilayetinde yapıldı. Burada 2 bin 772 aile başvurusu kayda geçti. Haseke’yi 75 başvuruyla Halep, 32 başvuruyla ise başkent Şam izledi. Ayrıca Rakka ve Deyrezor vilayetlerinde de bazı başvuruların yapıldığı bildirildi.

Nisan ayından itibaren Şam ve Batı Kürdistan’daki vilayetlerde bulunan kayıt merkezleri, onlarca yıldır kimlik ve vatandaşlık belgesinden yoksun yaşayan yurttaşlara kapılarını açtı.

İsim kayıt işlemlerinin Suriye’nin beş vilayetinde sürdüğü, hükümetin ilk etapta bir aylık süre belirlediği ancak bu sürenin uzatılmasının da mümkün olduğu ifade edildi.

Suriye’de Kürtlerin vatandaşlıktan mahrum bırakılması sorunu, 1962 yılında Haseke vilayetinde gerçekleştirilen olağanüstü nüfus sayımına dayanıyor. O dönem yapılan sayım sonucunda yaklaşık 200 bin Kürt vatandaşlık hakkından çıkarıldı ve “yabancı” ya da “mektum” (adı hiçbir resmi kayıtta yer almayan kişiler) olarak sınıflandırıldı. Bu durum, Kürtlerin yaklaşık altmış yıl boyunca eğitim, resmi çalışma, mülkiyet edinme ve seyahat gibi en temel haklardan mahrum bırakılmasına yol açtı.

Suriye Geçici Hükümeti'nin 210 sandalyelik mecliste Kürtlere sadece 4 koltuk ayırması, Rojava merkezli siyasi çevreler tarafından "irade gaspı" olarak nitelendiriliyor.

"Yüzde 20'lik nüfusun temsili 4 kişiyle olamaz"

Rûdaw muhabiri Viviyan Fetah’a konuşan PYD Eş Başkanı Pervin Yusuf, yapılan planlamanın gerçeklerle bağdaşmadığını belirtti.

Yusuf, "Suriye büyük bir değişimden geçiyor. Bilindiği gibi demokratik seçimler yapılması bekleniyordu ama olmadı. Biz Kürtlerin nüfus oranı yüzde 20’nin üzerindedir. 210 kişilik bir parlamentoda bu oranın karşılığı en az 40 sandalyedir. Bizim bölgeler istisna tutulmuştu. Ancak yeni hükümetle yapılan entegrasyonun ardından doğru bir ortaklık olması gerekiyordu. Bize dayatılan 4 sandalye, Kürt halkının iradesini yok saymaktır. Biz bu tür dayatmaları kabul etmiyoruz" dedi.

Yusuf, Suriye hükümetinin kağıt üzerinde Kürt haklarını tanıyan kararnameler yayımlasa da uygulamada bu hakları kısıtlamaya devam ettiğini vurgulayarak, "Kobani’nin, Haseke’nin parlamentodaki temsilini kendilerine göre tayin ederek belirliyorlar. Hükümet, Kürtlerin demokratik temsilini engellemek için her türlü yöntemi deniyor" ifadelerini kullandı.

Müzakere taleplerine ret

Pervin Yusuf, Kürt heyetinin Şam yönetimi ve ilgili taraflarla görüşme yaptıklarını, görüş ve taleplerini direk kendilerine ilettiklerini hatırlattı.

Suriye Kürt Ulusal konseyi (ENKS) ve diğer partilerle düzenledikleri konferansın ardından alınan kararların ve ortak Kürt heyetin müzakerelere dahil edilmesinin Şam yönetimi tarafından hala da kabul edilmediğini belirten Yusuf, "Konferansın ardından Ahmed Şara bir açıklama yaparak alınan kararlarını tanımadığını bildirdi. Suriye hükümeti bugüne kadar Kürt heyetiyle masaya oturmayı kabul etmedi. Sadece kabul ettiği taraflarla görüşüyor" dedi.

Parti olarak Şam’a gitmediklerini dile getiren Yusuf, ancak Rojava Özerk Yönetimi’nde yer alan başat partilerden biri oldukları için Suriye hükümeti ile yürütülen entegrasyon çalışmalarına destek verdiklerini söyledi.

24 partiden ortak tepki

Rojava’da faaliyet yürüten 24 siyasi parti ve sivil toplum kuruluşu da ortak bir açıklama yaparak Suriye Geçici Hükümeti’nin bu kararını protesto etti.

Kürt siyasi çevreleri, parlamentodaki temsilin nüfus sayımı sonuçlarına ve demografik gerçeklere uygun şekilde yeniden düzenlenmemesi durumunda seçimleri ve parlamentonun meşruiyetini tanımayacaklarını belirtiyor.

Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara, son kararnamesinde Kürtlerin dilsel ve kültürel kimliğinin ulusal kimliğin ayrılmaz bir parçası olduğunu belirtmişti.

Trump, planlanan saldırının “gerçekleşmek üzere olduğunu” ifade etti.

ABD Başkanı, pazartesi günü yaptığı açıklamada ise “savaşın sona erdirilmesi için ciddi müzakereler yürütüldüğünü” belirterek askeri saldırıyı durdurduğunu duyurmuştu.

Demokratlara sert eleştiri

Trump, açıklamalarında Demokrat Parti’ye de sert sözlerle yüklendi. Demokratları “aptal” olarak nitelendiren Trump, kendisi İran’la müzakere yürütürken onların süreci engellemeye çalıştığını savundu.

Trump, temel hedeflerinin “İran’ın nükleer silaha sahip olmasını engellemek” olduğunu belirterek şunları söyledi:

“Onlar Ortadoğu’yu ve dünyayı yok etmek için nükleer silah istiyor. Buna izin vermeyeceğiz.” 

Trump’ın açıklamalarından öne çıkanlar

“Güvenli bir ülkeye sahip olmalıyız. Büyük bir ülkeye sahip olmalıyız. İran’ın nükleer silaha sahip olmayacağından emin olmalıyız. Gördüğünüz bütün bu zor meseleler için mücadele ediyorum. İran’la müzakere halindeyiz, sonra Demokratlar çıkıp Trump’ın durdurulması gerektiğini söylüyor.

Tam anlamıyla üstün geldiğiniz bir ülkeyle nasıl müzakere yürütüleceğini biliyorsunuz; masaya geliyorlar, anlaşma yapmak için yalvarıyorlar. Umarım savaşmak zorunda kalmayız ama belki de onlara bir büyük darbe daha vurmak zorunda kalacağız. Bundan henüz emin değilim. Yakında göreceğiz.

Müzakere yürütürken bütün kozları topluyorsunuz ama onlar sizi durdurmak istiyor. Bu tamamen siyasi bir mesele. Bunlar Demokratlar. Aptallar.

Ben müzakerenin ortasındayım ve diyorum ki: Nükleer silahınız olamaz. Demokratlar ise Trump’ın daha fazla müzakere etmesini engellemek istiyor. Gerekirse yeni bir darbe vurmasını engellemek istiyorlar. Onlar Ortadoğu’yu ve dünyayı havaya uçurmak için nükleer silah istiyor. Buna izin vermeyeceğiz.”

“Saldırıya başlamaya hazırdık”

Bir gazetecinin “İran’a saldırmaya ne kadar yaklaşmıştınız?” sorusuna Trump şu cevabı verdi:

“Bir an kalmıştı. Hepimiz saldırı için hazırdık. Dünden bahsediyorsunuz. Şu anda gerçekleşmiş olması gerekiyordu. Her şey tamamlanmıştı. Tekneler, gemiler tamamen yüklenmişti, ağzına kadar doluydu ve hepimiz başlamaya hazırdık.

İran 47 yıldır Ortadoğu’nun kabadayısı oldu. Gerçekten Ortadoğu’nun kabadayısıydı. Pisler, çok pis ve çok tehlikeliler.”

Öğrencilerin Kürtçe eğitime devam edip edemeyeceğine karar verecek olan hükümet ve yetkililer, Birleşmiş Milletler'de bir koltuğa sahip. Geçtiğimiz eylül ayında Suriye lideri, dünyaya herkesin haklarının güvence altına alınacağı "yeni bir başlangıç" sözü vermişti.

Şam yönetiminin, Demokratik Suriye Güçleri (DSG) kontrolündeki bölgelerde 10 yılı aşkın süredir uygulanan Kürtçe müfredatı kaldırmaya yönelik adımlar attığına dair raporlar geliyor. BM Genel Sekreter Sözcüsü Stephane Dujarric, Rûdaw mhabirinin sorusuna verdiği cevapta "Suriye; dilsel veya dini tüm azınlıkların kendilerini huzurda ve güvende hissettiği, dillerini ve inançlarını özgürce yaşayabildiği bir ülke olmalıdır” dedi.

“Herkesi aynı olmaya zorlamadan bir ülkeyi nasıl birlik içinde tutarsınız?

Bu hafta, Suriye'nin kuzeydoğusundaki Haseke ilinde Kürtler, kamu kurumlarının tabelalarından Kürtçe ibarelerin kaldırılmasını protesto etti. Bu durum, Suriye'nin geleceğine dair çok daha büyük bir sorunun küçük bir parçası; birden fazla halkı barındıran her ulusun karşılaştığı o kadim soru soruluyor: "Herkesi aynı olmaya zorlamadan bir ülkeyi nasıl birlik içinde tutarsınız?"

Suriye'den binlerce kilometre uzakta, Kanada bu soruya onlarca yıl önce cevap verdi. Quebec bölgesi, İngilizce konuşanların çoğunlukta olduğu bir ülkenin parçası gibi görünmüyor; sokak tabelaları, dükkanlar, restoran menüleri ve reklam panoları, her şey Fransızca. Quebec eyaletinde okul, ticaret ve kamusal yaşamın dili Fransızca; buna rağmen Quebec hala Kanada'nın bir parçası. Ülke parçalanmadı, aksine kimseyi kendi dilinden vazgeçmeye zorlamadan birlik içinde kalmayı başardı.

Kanada sınavdan başarıyla geçti

Aslen Quebecli olan ve onlarca yıldır Kürt meselesi ile Ortadoğu üzerine araştırmalar yapan Missouri Eyalet Üniversitesi Siyaset Bilimi Profesörü David Romano, şunları söyledi:

"Quebec halkı kimliklerinin korunduğunu hissettiğinde ve Fransız gibi yaşamalarına izin verildiğinde, artık Kanada'dan ayrılmanın getireceği o büyük sancı ve sorunlara girme ihtiyacı hissetmiyorlar. Bu, Kanada'nın başarılı bir sınavıdır."

Türkiye, Suriye ve Ortadoğu'nun diğer bölgelerinde görülen, Kürtler gibi azınlıkların dil ve kültürlerinin bastırıldığı dışlayıcı yaklaşımlara değinen Romano, bunun nedenini şöyle açıklıyor:

“Göçebe bir grup, bizimki gibi zengin bir tarihi ve dili yok”

"Onların mantığını anlamak zor ancak yaptığım görüşmelerde bazen diğer grupların dil ve kültürlerine saygı duymadıklarını gördüm. 'Bu sadece göçebe bir grup, bizimki gibi zengin bir tarihi ve dili yok' diyorlar. Bazen de ülkeyi bir arada tutmak için herkesin tek bir dil konuşması gerektiğine gerçekten inanıyorlar."

Suriye lideri Ahmed Şara'nın Birleşmiş Milletler'deki umut verici konuşmasından yaklaşık sekiz ay sonra, bugün Kürtler şu soruyu soruyor:

Suriye; dil ve kültür haklarının korunduğu Kanada benzeri bir yol mu izleyecek, yoksa diğer ülkelerin Kürtlere karşı denediği o sorunlu ve şiddet dolu yolu mu tekrar edecek?

Kaynak: Namo Abdullah - rûdaw

Trump, yılın başlarında yaptığı açıklamalarda da ABD'nin, İran’daki rejim karşıtı protestoculara ulaştırılmak üzere Kürtler aracılığıyla silah gönderdiğini, ancak bu silahların Kürt gruplar tarafından alıkonulduğunu öne sürmüştü.

"PARA ALDIKLARINDA İYİ SAVAŞIYORLAR..."

Trump, Pazartesi günü anne sağlığı konulu bir etkinlik sırasında gazetecilere yaptığı açıklamada iddiasını yineleyerek, İran’daki protestocuların sokağa çıkmamasının nedeninin silahsız olmaları olduğunu savundu.

“Biz Kürtlerin bize silahları ulaştıracağını düşündük ama Kürtler bizi hayal kırıklığına uğrattı. Kürtler hep alıyor, alıyor, alıyorlar” diyen Trump, şu ifadeleri kullandı:

Kongre’de çok güçlü bir itibarları var. Kongre, ‘Çok iyi savaşıyorlar’ diyor. Hayır, para aldıklarında iyi savaşıyorlar. Bu yüzden Kürtler konusunda büyük hayal kırıklığı yaşıyorum. Bu işin yürümeyeceğini zaten söylemiştim. Yapılan şeye karşı çıktım. Silahları verdiler ama ben ‘Asla yerine ulaşmayacak’ dedim.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Salı günü yaptığı açıklamada, Trump’ın sözlerinin belirli bir silah sevkiyatını doğrulamak anlamına gelmediğini, bunun daha çok İran halkına yönelik genel bir destek mesajı olduğunu söyledi.

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) yetkilileri ve siyasetçiler, Amerikalılar tarafından Kürtlere herhangi bir silah teslim edildiğine dair bilgi sahibi olmadıklarını öne sürdü.

TRUMP'IN ÖNCEKİ AÇIKLAMALARI

Savaşın devam ettiği Mart ayında Reuters’a konuşan kaynaklar, İsrail’in yaklaşık bir yıldır Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nde (IKBY) bulunan İranlı Kürt gruplarla temas halinde olduğunu ileri sürmüştü.

ABD Başkanı Donald Trump ise aynı tarihlerde yaptığı bir açıklamada, Kürt grupların Kuzey Irak’tan İran’a geçmesinin 'harika olacağını' söylemiş, ancak böyle bir durumda ABD’nin hava desteği verip vermeyeceği konusunda net konuşmamıştı.

Trump, yakın zamandaki demeçlerinden birinde, “Kürtler harika. Onları seviyorum. Çok kullanışlılar” demişti.

Kaynak: Cumhuriyet

Mossad’ın rejimi devirmeye yönelik plan önerdiği iddiası

Haberde, yabancı kaynakların daha önce İsrail İstihbaratı Mossad’ın İran rejimini devirmeye yönelik bir plan önerdiğini aktardığı belirtildi. Buna göre plan, ABD ve İsrail’in İran güçlerine yönelik bombardımanlarının ardından kitlesel protestoların büyümesi ve buna paralel olarak rejimin zayıflatılmasını öngörüyordu.

Aynı kaynaklara göre Türkiye’nin de Trump yönetimine baskı yaparak bu seçeneğin hayata geçirilmemesi yönünde girişimlerde bulunduğu ifade edildi.

İsrailli üst düzey isimler Trump’ı ikna etmeye çalıştı

The Jerusalem Post’un daha önce yayımladığı haberde, İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, Mossad Direktörü David Barnea ve İsrail Askeri İstihbarat Başkanı Shlomi Binder’in üst düzey ABD’li savunma yetkilileriyle görüşmeler yaptığı aktarılmıştı.

Haberde, bazı görüşmelerin video konferans yöntemiyle doğrudan Trump’ın katılımıyla gerçekleştirildiği ve İsrailli yetkililerin ABD Başkanı’nı savaşa daha aktif şekilde dahil olmaya ikna etmeye çalıştığı belirtilmişti.

Pentagon Kürt planına baştan karşı çıktı

Habere göre ABD Savunma Bakanlığı’ndaki üst düzey yetkililer, Kürt ayaklanması planına en başından itibaren karşı çıktı.

Kaynaklar, Pentagon’un bu yaklaşımının ve diğer bazı etkenlerin Trump’ın da plana mesafeli durmasına yol açtığını aktardı.

Trump Kürtlere silah verildiğini kabul etti

Trump’ın pazartesi günü yaptığı açıklamada Kürtlere silah sağlandığını açık şekilde kabul ettiği belirtildi. Ancak Trump daha sonra Kürtlerin ayaklanmadığını öne sürerek onları eleştirdi.

Haberde, Trump’ın neden bu iddiayı gündeme getirdiğinin net olmadığı ifade edilirken, ABD Başkanının İran’daki İslam Cumhuriyeti rejiminin iktidarda kalması konusunda sorumluluk üstlenmek istemediği yorumuna yer verildi.

Yargı dosyası, DSG ile Suriye geçici hükümeti arasında 29 Ocak’ta imzalanan anlaşmanın uygulanmasında son haftalarda en fazla aksayan başlıklardan biri oldu.

Bu süreçte Haseke’de Adalet Sarayı önünde halk protestoları sürerken, gösterilerde Kürtçenin tabeladan kaldırılmasına tepki gösterildi ve kentteki yargı dosyasının çözülmesi talep edildi.

“Yargı dosyasındaki sorunlar entegrasyon sürecini aksattı”

ANHA’ya konuşan Mazlum Abdi, yargı dosyasında yaklaşık iki hafta önce sorunların ortaya çıktığını ve bunun entegrasyon sürecini bir süreliğine durdurduğunu söyledi.

Abdi, sorunun temelinde Özerk Yönetim’e bağlı hakimlerin entegrasyon sürecinde hükümete nasıl dahil edileceğine dair net bir mekanizmanın bulunmamasının yattığını belirtti.

Hakimlerin haklarının korunmaması ve bölgenin özel durumunun dikkate alınmamasına dair kaygıların da krizi büyüttüğünü ifade etti.

“Hakimlerin tepkisi haklıydı”

Mazlum Abdi, bölgedeki hakimler ve yargı yönetiminin gösterdiği tepkinin haklı olduğunu belirterek, dışlamanın entegrasyonun ruhuna aykırı olduğunu söyledi.

“Entegrasyon dışlama değil uzlaşı temelinde olmalıdır” diyen Abdi, başlangıçtan itibaren ortak bir anlaşma sağlanamamasının dosyanın aksamasına ve entegrasyon sürecinin durmasına yol açtığını kaydetti.

“Şam ve Kuzeydoğu Suriye’de birçok toplantı yapıldı”

Abdi, son iki haftada Şam’da ve Rojava’da çeşitli düzeylerde toplantılar yapıldığını belirtti.

Kendisi de yargı dosyasından sorumlu isimlerle bir araya geldiğini söyleyen Abdi, amacın krizi aşmak ve sorunun kapsamlı anlaşmanın önünde engel haline gelmesini önlemek olduğunu ifade etti.

“Özerk yönetim hakimleri dışlanmayacak”

Mazlum Abdi, hükümetle yapılan görüşmeler sonucunda Özerk Yönetim hakimlerinin sisteme dahil edilmesi ve dışlanmaması konusunda anlaşmaya varıldığını açıkladı.

Ayrıca vatandaşların işlemlerinin aksamaması için önceki dönemden, yani Baas döneminden kalan bazı görevlilerin çalışmalarını sürdürmesi konusunda da uzlaşı sağlandığını söyledi.

Bu çerçevede Özerk Yönetim hakimleri ile daha önce görev yapan hakimlerin birlikte çalışacağı belirtildi.

Hakim listeleri hükümete verildi

Abdi, Özerk Yönetim’e bağlı hakimlerin isim listelerinin hükümete teslim edildiğini ve bu hakimlerin devletin düzenleyeceği yargı eğitimlerine alınarak resmi mahkemelerde görevlendirileceğini söyledi.

Tarafların yargı merkezlerinin yeniden açılması ve dosyanın hızla çözülmesi konusunda da anlaştığını belirtti.

“Adalet Sarayı sorunu birçok dosyayı etkiliyor”

Mazlum Abdi, Haseke Adalet Sarayı’ndaki sorunun çözülmemesinin seçimler, pasaport işlemleri, tapu kayıtları ve resmi belgeler gibi birçok alanı doğrudan etkilediğini söyledi.

Abdi, “Adalet Sarayı sorununun çözülmesi başka birçok dosyanın çözümünün de kapısını açacaktır” dedi.

Kürtçe tabela tartışması

Haseke Adalet Sarayı tabelasından Kürtçenin kaldırılmasıyla ilgili konuşan Abdi, hükümetin bu durumu “Adalet Sarayı’nın egemenlik kurumu olması ve tabelanın yalnızca Arapça olması gerektiği” gerekçesiyle savunduğunu aktardı.

Ancak bölge temsilcilerinin bu tartışmanın entegrasyon sürecini tamamen durduracak yeni bir krize dönüşmesini istemediğini ifade etti.

“Kürt kentlerinde çift dilli tabelalar kullanılacak”

Abdi, hükümetle yapılan anlaşmaya göre Kobani, Kamışlo, Dêrik, Amûdê ve Dirbêsiyê gibi Kürt nüfusunun yoğun olduğu kentlerde Arapça ve Kürtçe çift dilli tabelaların kullanılacağını söyledi.

Haseke’deki mevcut tabelanın ise “geçici bir süre” için kabul edildiğini ve ilerleyen dönemde yeniden değerlendirileceğini belirtti.

“Kürtçenin dışlanmasına tepki haklı”

Mazlum Abdi, Kürtçenin dışlanmasına karşı ortaya çıkan halk tepkisinin özellikle gençler arasında güçlü ve haklı olduğunu söyledi.

Kürt toplumunun dilin korunması konusunda hassasiyet taşıdığını belirten Abdi, bu nedenle hükümetle yapılan görüşmelerde konunun yeniden gündeme getirildiğini kaydetti.

“Kürtçe tabela yeniden geri dönecek”

Abdi, hükümet temsilcileriyle sürdürülen temaslarda Haseke Adalet Sarayı’ndaki dil ve isimlendirme meselesinin yeniden ele alınması konusunda mutabakata varıldığını açıkladı.

Tarafın Kürtçe ve Arapça tabelanın ilerleyen süreçte yeniden kullanılacağı yönünde söz verdiğini ancak bunun hemen değil, daha sonraki bir aşamada gerçekleşeceğini söyledi.

Gençlere sükûnet çağrısı

DSG Genel Komutanı Mazlum Abdi, özellikle gençlere çağrıda bulunarak tansiyonun düşürülmesi ve anlaşmaların sahada uygulanabilmesi için sürece fırsat verilmesini istedi.

Abdi, entegrasyon sürecinin aksatılmaması ve bu kuruma bağlı diğer dosyaların gecikmemesi gerektiğini ifade etti.

“Kürtçenin Anayasada güvence altına alınması gerek”

Mazlum Abdi, açıklamasının sonunda Kürt halkının Kürtçenin korunmasına yönelik hassasiyetini “gurur verici” olarak değerlendirdi.

Aynı zamanda Kürtçenin gelecekte Suriye Anayasası’nda güvence altına alınması için çalışmaların sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.

Yeni eğitim-öğretim yılı için Kürtçe ders kitaplarının hazırlıklarını sürdürdüklerini belirten Eto, mevcut eğitim sisteminin geleceğinin ise henüz netlik kazanmadığını ifade etti.

Rûdaw: Öncelikle izleyicilerimize net bir tablo sunmak adına; şu anda Kobani ve çevresinde okul, öğrenci ve öğretmen sayısı kaçtır?

Rêzan Eto: Eskiden Fırat Bölgesi veya Kobani Bölgesi'nde öğrenci sayımız 72 bindi. Yaşanan olaylar ve bölgeye yönelik savaş sonrasında okullarımızda eğitime iki ay ara vermek zorunda kaldık. Şu anda öğrenci sayımız o rakamın yaklaşık yarısı kadar. Özellikle yaşanan göç dalgası sonrasında okullarımız büyük hasar gördü ve imkanlarımız azaldı. Daha önce 470 okulumuz vardı ancak bunların bir kısmı Suriye Geçici Hükümeti'nin kontrolündeki bölgelerde kaldı. Şu an Kobani bölgesinde, bilhassa Kobani merkezi ve çevre köylerinde 106 okulumuzu açmış durumdayız. Ayrıca Qenaiyê, Sırrin, Çelebi ve Ayn İsa'da da okullarımız eğitime devam ediyor ve buralardaki müfredat Kürtçe. Sırrin'e bağlı olup hala Özerk Yönetim'in kontrolünde olan Kürt köylerinde okullarımız açık. Qenaiyê merkezde de belli sayıda okulumuz faaliyette.

Rûdaw: Kobani'nin içindeki okulların tamamında Kürtçe eğitim sistemi mi uygulanıyor?

Rêzan Eto: Evet, şu ana kadar Kürtçe temel eğitim dilimizdir. İkinci dönemin sonuna yaklaşıyoruz ve öğrencilerimizin karnelerini dağıttık. Sistemimiz, tüm müfredatıyla birlikte Kürtçe olarak işliyor.

Rûdaw: Bu eğitim yılı ne zaman sona eriyor?

Rêzan Eto: 25 Mayıs'ta sınavlarımız bitiyor, eğitim-öğretim yılı sona eriyor ve öğrencilere diplomalarını (karnelerini) dağıtacağız. İlkokul, ortaokul ve lise kademelerinin karneleri dağıtıldı.

Rûdaw: Bu eğitim modeli yeni eğitim-öğretim yılında da aynı şekilde devam edecek mi, yoksa durum hala belirsiz mi?

Rêzan Eto: Durum hala belirsiz; ancak yapılan son anlaşmanın ardından bize bölgenin resmi dili olan Kürtçe müfredatı tamamlayacağımız ve Özerk Yönetim'in önümüzdeki yıl da aynı şekilde devam edeceği söylendi. Bize söylenen bu, ancak insan yine de tam emin olamıyor. Çünkü bu geçici hükümette her şey sözlü yürütülüyor, yazılı bir şey yok.

Rûdaw: Yani 2026-2027 eğitim-öğretim yılının da Özerk Yönetim'in eğitim sistemiyle devam edeceğini mi söylüyorsunuz?

Rêzan Eto: Evet, öyle olacak. Daha sonra bir komite kurulacak ve eğitim modellerinin hazırlanması üzerinde çalışacak.

Rûdaw: Önceki nesillere kıyasla daha bilgili ve diline sahip çıkan bir nesil yetiştirebildiniz mi?

Rêzan Eto: 2012 yılından ve 19 Temmuz Devrimi'nden bu yana çocuklarımızı Kürtçe eğitiyoruz ve bu durum bugüne kadar devam etti. Üniversite mezunlarımız ve dil uzmanlarımız var; fen bilimlerinden matematiğe ve edebiyata kadar tüm alanlarda Kürtçe eğitim aldılar. Müfredatlarımız hazırlandı ve 12 yıldır Kürtçe anadilde eğitim veriliyor. Eğitim seviyemiz iyi düzeyde; Rojava'daki üniversitelerde Kürtçe okuyup doktor ve mühendis olan mezunlarımız var.

Rûdaw: Önümüzdeki eğitim yılında, yani okula yeni başlayan birinci sınıf öğrencileri için eğitim Kürtçe mi olacak?

Rêzan Eto: Evet, Kürtçe olacak. Biz hazırlıklarımızı yapıyor ve özellikle birinci sınıflar için kitaplarımızı basıyoruz.

Rûdaw: Birinci sınıf için bazı kitapların hazırlığı içinde olduğunuzu söylediniz...

Rêzan Eto: Kürtçe için 4 kitabımız var ve birinci sınıf kitapları her yıl yeniden basılıyor. Yıldan yıla güncellenerek değişiyor.

Rûdaw: Kobani Okullar Yönetimi olarak, Şam'ın Kürtçenin haftada iki saatlik seçmeli bir ders olması yönündeki önerisine karşı tutumunuz nedir?

Rêzan Eto: Bu bizim bölgelerimizde kabul edilemez ve uygulanması imkânsızdır. Bir çocuğun 12 yıl boyunca Kürtçe eğitim gördükten sonra tekrar Arapça eğitime dönmesi mümkün değil. Kürtçe eğitim gören 70 bin öğrencimiz var; bu durum bir nesle büyük bir zarar verir. Şimdi kalkıp sil baştan Arapça okumamız büyük bir sorundur. Bizim talebimiz, haklarımızı ve özellikle Kürt dilini güvence altına alabilmemiz için Kürtçenin Suriye anayasasında resmi olarak yer almasıdır.

Rûdaw: Özerk Yönetim Kürt dili meselesinde taviz vermeye hazır mı? Bu deneyimi korumak için ne yapıyor?

Rêzan Eto: Şam hükümetiyle her zaman görüşmeler ve müzakereler yapılıyor. Şu ana kadar kesinleşmiş bir şey yok. Başlangıçta bazı toplantılar yapıldı ve önümüzdeki yıl sistemin aynı kalması, eğitimin Kürtçe müfredatla devam etmesi konusunda anlaşıldı. Bundan sonra hangi anlaşma yapılırsa ona bağlı kalınacaktır.

Rûdaw: Kobani Okullar Yönetimi, Suriye ulusal müfredatının olduğu gibi Kürtçeye çevrilmesine razı olur mu?

Rêzan Eto: Özerk Yönetim'in yapacağı anlaşmalara göre biz de o doğrultuda hareket ederiz. Ancak kabul edilemeyecek bir ideolojinin bu müfredatın içinde yer alabileceğine inanmıyorum. Fakat bilimsel dersler açısından bakarsak; bir formülü Kürtçe, İngilizce veya Arapça okumanız fark etmez, hepsi aynıdır.

Rûdaw: Yani şu anda okullardaki Kürt öğrenciler Kürdistan tarihi ve coğrafyasını okuyorlar mı?

Rêzan Eto: Evet, dört parçasıyla Kürdistan tarihini ve aynı zamanda Suriye tarihini okuyorlar. Herkesin talebi, temelleri atılan ve yıllardır Kürtçe olarak verilen bu eğitimin devam etmesidir. Özerk Yönetim'in eğitim sisteminde dördüncü sınıftan itibaren Kürt öğrenciler için Arapça dersi müfredata nasıl giriyorsa, çocukların üçüncü sınıfa kadar kendi anadillerinde eğitim görmeleri en meşru haklarıdır. Daha sonra diğer yabancı diller de eğitim sistemine dahil edilebilir.

Rûdaw: Kobani'de yeni okullara ve binalara ihtiyacınız var mı, yoksa mevcut okullar yeterli mi?

Rêzan Eto: Kobani savaşı ve IŞİD saldırılarında okullarımızın çoğu hasar gördü. 10 okulumuz tamamen yıkıldı. Ancak öğrenci sayısının çok olması, özellikle de Efrin, Rakka ve Şehba'dan gelen göçmenlerin ardından sayı daha da arttı. Bilhassa Kobani merkezde yeni okullara büyük ihtiyacımız var. Her yıl bir iki yeni okul inşa ediyoruz ancak bu da yetersiz kalıyor; yeni okullar inşa etme planlarımız var. Dünya standartlarında bir sınıfta 18 öğrenci bulunurken, bizde bu sayı çok daha yüksek.

Rûdaw: Sınıf mevcutlarınız ortalama kaç kişi?

Rêzan Eto: Bu rakam okula ve bulunduğu yere göre değişiyor. Bazen bir sınıfta 50'ye kadar öğrenci olabiliyor.

Rûdaw: 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı için Kobani'de ne gibi hazırlıklar yaptınız?

Rêzan Eto: Tüm Kürtlerin 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı'nı kutluyoruz. Bir hazırlık komitesi kurduk ve programımızı belirledik. Bu konudaki çalışmalarımız aralıksız devam ediyor.

Hilali, Kürtçenin özellikle Kürt nüfusun yoğun olduğu bölgelerde devlet okulları ve özel okullarda seçmeli dersler kapsamında veya kültürel ve eğitim faaliyetleri çerçevesinde öğretilebileceğini ifade etti. 

“Arapça resmi dil olmaya devam edecek”

Sözcü Hilali, Arapçanın Suriye’nin tek resmi dili olduğunu ve anayasa ile yasaların temel unsuru olarak kabul edildiğini söyledi.

Hilali, “Arapçanın resmi kurumlarda, eğitim alanında ve hukuki işlemlerde kullanılması yasal bir zorunluluktur. Bu durum devlet egemenliği ve kamu düzeninin bir parçasıdır” dedi.

“Değişiklik için anayasal süreç gerekiyor”

Hilali ayrıca mevcut düzenlemelerin anayasal çerçeve kapsamında yürürlükte olduğunu belirterek, herhangi bir değişikliğin ancak yasama organı tarafından yapılabileceğini ifade etti.

Bu tür konuların ileride oluşturulması beklenen yeni Suriye Parlamentosu’nda ele alınması gerektiğini ifade etti.

Haseke’de tabela gerginliği

Geçtiğimiz günlerde Haseke’de bulunan Adalet Sarayı’ndaki tabelada Kürtçe ibarenin kaldırılması gerginliğe neden olmuştu. Bölge sakinlerinden bir grup, yeni tabelayı indirerek tepki göstermişti.

PYD'nin feshedilip yerine yeni bir partinin kurulacağıyla ilgili haberler için Rojava Özerk Yönetimi’nden açıklama geldi. Yönetimin üst düzey yetkilisi Sihanok Dibo, yönetim bünyesindeki partilerin, özellikle de Demokratik Birlik Partisi’nin (PYD) feshedileceğine dair haberlerin doğru olmadığını ifade etti. 

Suriye’deki Kürt meselesinin görmezden gelinmemesi ve mutlaka çözüme kavuşturulması gerektiğini vurgulayan Dibo, şunları söyledi:

"Kürt siyasi birliğinin çalışmalarının organize edilmesi ve gelişmiş bir kurumsal yapıya kavuşması yerinde bir adım olacaktır. Bu sayede Suriye’deki Kürt halkının talepleri daha gür bir sesle dile getirilebilir ve tüm Kürt hakları anayasal güvence altına alınabilir."

Kararın ardından çok sayıda yurttaş Haseke’de eylem düzenledi.

Sloganlar eşliğinde adliye binasına yürüyen protestocular, Kürtçenin kamusal kurumlardan çıkarılmasına tepki gösterdi.

Eylem sırasında yurttaşlar, üzerinde Kürtçe bulunmayan yeni tabelayı adliye binasından indirdi.

Bazı protestocular düşüncelerini "Biz Arap değiliz, Kürdüz", "Ölsek bile Kürtçenin yokluğunu kabul etmiyoruz" şeklinde dile getirdi.

Yaşanan gelişmelerin ardından adliye çevresinde gerginlik sürerken, Kürtçenin Suriye’de resmi kurumlarda kullanımına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

HTŞ yönetimi, 16 Ocak’ta yayımlanan kararnamede, Kürtlerin Suriye toplumunun ayrılmaz ve kurucu unsurlarından biri olduğu ifade etmiş, düzenleme, Kürtçeye ulusal dil statüsü kazandırarak eğitim sisteminde kullanılmasının önünü açmıştı.

Trump, "Kabul etmemeleri halinde ise bombardıman başlayacak ve bu, ne yazık ki, daha önce olduğundan çok daha yüksek bir seviye ve yoğunlukta olacak" dedi.

İzleyen saatlerde gelen İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun (IRGC) açıklamasında, "tehditlerin" sona ermesi halinde Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılabileceğine işaret edildi.

Ancak bununla ne kastedildiği net değil.

Devrim Muhafızları, gemi sahiplerine, "İran'ın düzenlemelerine uygun olarak Hürmüz Boğazı'ndan geçişte gösterdikleri işbirliği" için teşekkür etti.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Saldırganların tehditlerinin sona ermesi ve yeni prosedürlerin ışığında, boğazdan güvenli ve sürdürülebilir geçiş mümkün olacak."

Açıklama, Trump'ın, boğazdan gemilere güvenli refakat sağlamayı amaçlayan Özgürlük Projesi operasyonuna ara verdiğini duyurmasından saatler sonra geldi.

'Özgürlük Projesi'ne ara verdik'

Kendisine ait Truth Social platformundan paylaşım yapan ABD Başkanı Özgürlük Projesi operasyonuna "kısa bir süreliğine" ara verdiklerini açıklamıştı.

ABD Başkanı, İran ile tam ve nihai bir barış anlaşmasına ulaşılıp ulaşılamayacağını görmek için bunu yaptığını belirtti. Trump bu alanda "harika" bir ilerleme kaydedildiğini de savundu ama ayrıntı vermedi.

Trump, İran limanlarına ABD ablukasının ise süreceğini vurguladı.

Pakistan, ABD ve İran arasında bir anlaşma için arabuluculuk yapıyor ama şu ana kadar sadece anlaşmaya varılamayan bir tur doğrudan görüşme yapıldı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da 5 Mayıs Salı günü düzenlediği basın toplantısında, İran'la savaşta ülkesinin saldırı konumundan savunma haline geçtiğini belirtti.

Rubio, Hürmüz Boğazı ile ilgili olarak uluslararası hukukun "çok açık" olduğunu ve "hiçbir ülkenin" uluslararası bir su yolunu kontrol edemeyeceğini söyledi.

İran'ın, bu su yolunu kimlerin kullanabileceğini belirlemesine izin verilemeyeceğini vurgulayan Rubio, bunu "tamamen gayrimeşru" ve "kabul edilemez" bir suç olarak nitelendirdi.

Bakan, ABD ordusunun "Özgürlük Projesi" adı verilen operasyonu genişleterek ticari gemileri boğazdan geçirmek için eşlik ettiğini açıkladı.

İsrail ve ABD'nin İran'a saldırdığı "Destansı Öfke Operasyonu"nun da tamamlandığını belirtti.

Rubio, "Destansı Öfke Operasyonu tamamlandı. Bu operasyonun amaçlarına ulaşıldı" derken, Trump'ın İran ile Hürmüz Boğazı'nın nasıl yeniden tamamen açılacağı konusunda bir anlayış birliği de dahil olmak üzere anlaşmayı tercih ettiğini söyledi.

Bakan, "Başkan'ın tercih ettiği yol bu ama şu ana kadar İran'ın tercih ettiği yol bu değil" dedi.

ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki operasyonlarının tamamen "savunma amaçlı" olduğunu söyleyen Rubio, "Önce bize ateş açılmadıkça ateş açılmayacak. Sadece saldırıya uğrarsak karşılık veriyoruz" dedi.

İran'ın boğazda ABD gemilerine saldırması halinde Washington'un karşılık vermekte tereddüt etmeyeceğini de ekledi:

"Bize ateş açılırsa karşılık veririz ve bunu ölümcül bir etkinlikle yaparız."

Edinilen bilgilere göre, saldırı bugün saat 16:00 sularında gerçekleşti.

İran Kürdistan Devrimci Emekçiler Topluluğu (Komala) yönetiminden bir yetkili, Rûdaw’a yaptığı açıklamada saldırının doğrudan kampın su deposuna yönelik olduğunu belirtti.  

Kampın boş olması facianın önüne geçti     

Yetkili, saldırıda herhangi bir can kaybı veya yaralanmanın yaşanmadığını vurgulayarak şunları kaydetti:

"Kamp tamamen boşaltılmış ve içerisinde hiçbir aile kalmamıştı. Bu durum büyük bir facianın önüne geçti."

Kürtler tepkili: Kimlik ve değerlere saldırıdır

Kürtler bu duruma tepki gösteriyor. Haseke, Kamışlo, Dirbêsiyê, Kobani, Girkê Legê, Dêrik ve Amûdê de protesto gösterileri gerçekleşiyor.  

Pankartlar taşınarak yapılan yürüyüşlerde, uygulamanın kimliksizleştirmeye dönük olduğu ifade ediliyor. 

(Foto: ANHA)

Bundan kısa bir süre önce İran'ın Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi Pakistan'da üst düzey yetkililerle görüşmelerde bulunduktan sonra İslamabad'dan ayrılmıştı.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile biraya geldiklerini duyuran Arakçi, ateşkesle ilgili "son gelişmeler" ve savaşın "tamamen sona erdirilmesi" konusunda ülkesinin [İran'ın] "ilkeli tutumunu" anlattığını söyledi.

Açıklamada ayrıca Şerif'in, müzakere sürecinin devam edeceğine dair "güvenini ifade ettiği" belirtildi.

Bundan önce Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Munir ile görüşen Arakçi, savaşın sona erdirilmesine ilişkin İran'ın "görüş ve değerlendirmelerini" paylaştığını ifade etti.

BBC Farsça servisine göre Arakçi'nin Pakistan'a iletilmek üzere yeni bir öneriyle gelmiş olması muhtemel. Arakçi'nin görüştüğü Pakistan Silahlı Kuvvetleri Başkanı Asım Munir'in bu öneriyi ABD'ye aktaracağına dair haberler var.

ABD tarafından 24 Nisan'da Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jarod Kushner'in bugünkü müzakerelere katılmak üzere İslamabad'a gideceği açıklanmıştı.

Tahran'ın sunduğu belirtilen önerisinin ayrıntıları henüz netleşmiş değil. Ancak nükleer konusunun müzakere gündeminde olmadığına dair bilgiler var. Bu, görüşmelerin son turunda önemli bir tıkanma noktasıydı.

ABD Başkanı Donald Trump 24 Nisan'da Reuters haber ajansına yaptığı açıklamada İran'ın "bir teklif sunduğunu" ve bunu görmeleri gerekeceğini söyledi ancak teklifin ne olduğunu henüz bilmediğini belirtti.

Trump, ABD'nin hangi İranlı yetkililerle müzakere yürüttüğüne dair fazla ayrıntı vermedi ancak ekibinin "şu anda sorumlu olan kişilerle" müzakere ettiğini söyledi.

ABD Başkanı ayrıca İran'ın görüşmek ve olası bir anlaşmayı değerlendirmek istediğini, ABD'nin taleplerini çözmeyi amaçlayan bir teklif sunmayı planladığını da sözlerine ekledi.

Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ABD ile İran arasında doğrudan bir görüşme planı olmadığını açıkladı.

Pakistan, bu savaşta arabulucu rolünü üstlendi.

Kaynak,Şahbaz Şerif/ X - Arakçi, Pakistan Başbakanı Şerif ile de görüştü, 25 Nisan 2026.

ABD ve İran arasındaki görüşme nedeniyle İslamabad'da yüksek güvenlik önlemleri uygulanıyor.

İki taraf son olarak 11 Nisan'da Pakistan'ın başkentinde biraraya gelmişti.

Bu görüşmeden anlaşma çıkmaması sonrası ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'na askeri abluka uygulanacağını duyurdu.

Trump, İran bir anlaşma imzalayana kadar ateşkesi de ablukayı da sürdüreceğini söyledi.

İran da ABD'nin deniz ablukası nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda kendi ablukasını uyguluyor.

Tahran, gemi geçişinin izne ve geçiş ücretine bağlı olduğunu duyurdu.

Bağımsız kaynaklarca doğrulanamayan iddialara göre İran'ın gemi başına 2 milyon dolar istediği öne sürüldü.

İki ülke arasındaki kırılgan ateşkes 7 Nisan'dan bu yana uzatılarak devam ediyor.

PAK Yönetim Kurulu Üyesi Edib Halid Rûdaw’a yaptığı açıklamada, Erbil’in Zrarati bölgesine bağlı Daraşekran yakınlarında bulunan Kürdistan Milli Ordusu’na (PAK’ın askeri kanadı) ait Çemşar Karargahı’nın dron saldırısı dalgasına maruz kaldığını söyledi.

Edib Halid, saldırının 23 Nisan 2026 Perşembe gecesi saat 22:45 sularında başladığını ve haberin hazırlandığı saat 23:40 itibarıyla söz konusu karargaha yönelik dron saldırılarının kesintisiz devam ettiğini belirtti. Saldırıda meydana gelen hasar ve can kaybına ilişkin henüz detaylı bilgi paylaşılmadı.

Erbil’de 2 dron daha düştü

Aynı akşam Erbil il sınırları içerisinde 2 dronun daha düştüğü bildirildi.

Erbil’e bağlı Basırma nahiyesi idaresinden bir kaynak yaptığı açıklamada, saat 19:20 sularında nahiyeye bağlı Baba Jisk köyü yakınlarına bir dronun düştüğünü ancak herhangi bir can kaybı veya yaralanma yaşanmadığını ifade etti.

Eş zamanlı olarak Erbil’in Xebat ilçesine bağlı Rizgari nahiyesinde de bir dronun düştüğü kaydedildi. Söz konusu dronun da herhangi bir zarara yol açmadığı bildirildi.

Rûdaw’ın haberine göre Komala üst düzey yönetiminden bir yetkili, saldırının ardından kampın üzerinde keşif dronlarının uçmaya devam ettiğini, bu nedenle güvenlik güçlerinin hasar tespiti için bölgeye yaklaşamadığını aktardı.

Komala yetkilisi, kampın güvenlik gerekçesiyle daha önce tahliye edildiğini hatırlatarak, "Ancak Peşmergelerimiz bazen kişisel eşyalarını almak için kampa gidiyorlar. Bu nedenle bombardıman esnasında kampta kimsenin olup olmadığını henüz netleştiremedik" dedi.

PAK karargahına 4 dron ile saldırı

Komala kampına yönelik saldırı, bir diğer Rojhilat partisi olan PAK'a yönelik eş zamanlı bir saldırının hemen ardından geldi.

Kürdistan Özgürlük Partisi'nden (PAK) yapılan yazılı açıklamada, sabaha karşı saat 01:24 sularında "Tahran yönetiminin Kürdistan Milli Ordusu karargahlarından birini 4 silahlı insansız hava aracıyla (SİHA) hedef aldığı" bildirildi. Açıklamaya göre saldırı sonucunda 5 Peşmerge yaralandı.

"Trump'ın kararından iki saat sonra gerçekleşti"

PAK tarafından yayımlanan bildiride saldırının zamanlamasına da dikkat çekilerek, "Bu saldırı, ABD Başkanı Donald Trump'ın ateşkesin uzatılması yönündeki kararını duyurmasından sadece iki saat sonra gerçekleştirilmiştir" denildi.

Bölgede güvenlik tedbirleri artırılırken, SİHA hareketliliğinin yer yer devam ettiği bildiriliyor.

İran’ın ablukasına karşı ABD’nin tepkesi gecikmedi. ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, Beyaz Saray kaynaklarına yaptığı açıklamada, "İran'a karşı büyük çaplı muharebe operasyonlarını anında yeniden başlatmaya hazırız" ifadelerini kullandı. 

Şam yönetimi, yargı kurumlarını Suriye Adalet Bakanlığına entegre etmek için Rojava'da çalışma başlattı. Rûdaw'ın haberine göre, Özerk Yönetim yetkilileri yargı kurumlarının ellerinden alınmasına karşı çıktı.

Entegrasyon çalışmaları için bir heyetle birlikte Kamışlo'ya giden Şam temsilcisi Ahmed Hilali, yaşananları Rûdaw TV'ye anlattı.

Ahmed Hilali, Nalîn Hesen’in sorularına şu cevapları verdi:

 Rûdaw: 20 Nisan 2026’da Kamışlo’da yapılan ve yargı kurumlarının birleştirilmesini ele alan toplantıdan sonuç çıkmadığı yönündeki haberleri nasıl değerlendiriyorsunuz?

Ahmed Hilali: Hisêke Valisi Nureddin Ehmed ile uzun bir toplantı gerçekleştirdik. Yargı meclislerinin yöneticileri ve hâkimlerin katılımıyla Hisêke Adalet Sarayı’nın Adalet Bakanlığı’na devredilmesi için birlikte hareket ettik. Cumhuriyet Başsavcısı da hâkimlerden görevlerine başlamalarını istedi.

Hisêke’de olumlu bir atmosfer oluşmasının ardından Kamışlo’ya geçtik. Burada da DSG’ye bağlı yargı meclislerinin hâkim ve çalışanlarıyla görüştük.

Cumhuriyet Başsavcısı, Adalet Bakanlığı’nın planını sundu. Bu plan; adliye binalarının devri, Özerk Yönetim’e bağlı hâkim ve çalışanların sisteme entegrasyonu ve geçiş sürecinde birlikte görev yapılmasını içeriyordu. Ancak tüm taleplerimize rağmen hâkim ve çalışan listeleri bize iletilmedi.

“Devir ve mevcut yapının kaldırılması mı istendi?”

Rûdaw: Hükümet heyeti Kamışlo’daki mahkemenin tamamen devredilmesini ve Özerk Yönetim’e bağlı yargı sisteminin kaldırılmasını mı talep etti?

Ahmed Hilali: Yargı meclislerinde görev yapan hiçbir çalışanın haklarının ellerinden alınmayacağını Arapça ve Kürtçe olarak açıkça ifade ettik. Ayrıca, bu kişilerin Yüksek Yargı Enstitüsü’nde eğitim alarak görevlerine hazırlanabileceklerini ve atamalarının cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle yapılacağını belirttik. Avukatların durumu da çalışma koşullarının düzenlenmesi ve baroya üyeliklerinin kolaylaştırılmasıyla çözülecek.

Planımızı sunmamıza rağmen Kamışlo Adalet Sarayı’ndaki bazı yetkililer binanın devrini reddetti. Hâkimlerin görevlerine dönmesi de herhangi bir gerekçe gösterilmeden kabul edilmedi. Özerk Yönetim’e bağlı bazı hukukçular süreci kolaylaştırmaya çalıştı ancak bu girişimler başka bir kesim tarafından engellendi.

Takvim yok

Rûdaw:  Birleştirme sürecine ilişkin net bir takvim var mı?

Ahmed Hilali: Mevcut koşullar nedeniyle belirlenmiş bir takvim sunmamız mümkün değil.

Teklik vurgusu

Rûdaw: Birleşik bir yargı modeli mi uygulanacak, yoksa bölgesel bazı özellikler korunacak mı?

Ahmed Hilali: Adalet Bakanlığı bünyesinde farklı uygulamalara yer yoktur. Suriye genelinde tek bir sistem geçerli olmalıdır. Kültürel ve eğitimsel farklılıklar dikkate alınabilir ancak temel yapı değişmez. Tek yasa, tek ordu, tek bayrak, tek devlet anlayışı esastır.

Hilali, 29 Ocak anlaşması kapsamında kurumların devri ve DSG yapılarının Suriye devletine entegrasyonu dışında başka bir alternatifin bulunmadığını da ifade etti.

Trump, geminin durmayı reddetmesi üzerine, Amerikan donanmasının gemiyi kendi ifadesiyle "makine dairesine bir delik açarak" durdurduğunu, geminin halen ABD'nin "gözetiminde" olduğunu belirtti.

Trump ayrıca Amerikan deniz piyadelerinin gemiyi kontrol altında tuttuğunu ve geminin geçmişteki yasa dışı faaliyetleri nedeniyle yaptırım listesinde olduğunu duyurdu.

Açıklaması ABD heyetinin 20 Nisan'da Pakistan'da yeniden İran ile müzakerele başlayacağını duyurmasının ardından geldi.

İran saldırılar nedeniyle müzakerelere katılmayacağını söylemişti.

Bu saldırıda bir peşmerge yaralandı, oğlu ise yaşamını yitirdi. Aynı gün Erbil’in Sidekan sınırındaki bir parti karargahı ise füzelerle vuruldu. Bu bombardıman sonucunda 2 kadın peşmerge yaşamını yitirdi, bir kadın peşmerge de yaralandı.

Hamza Karargahı tarafından 18 Nisan 2026 Cumartesi günü yapılan açıklamada, Erbil sınırlarındaki Cejnikan ve Balisan kamplarına düzenlenen saldırılarda 3 kişinin öldüğü, 5 kişinin ise yaralandığı belirtildi.

Açıklamada, bu saldırıların 2017 yılında Piranşar’da öldürülen Devrim Muhafızları üyesi Mehdi Salmasi’nin intikamını almak için yapıldığı kaydedildi.

Açıklamada, saldırıda hedef alınan kişilerin Salmasi cinayetinin "asıl failleri" olduğu iddia edildi.

Kürdistan Demokrat Partisi-İran (KDP-İ) ise hayatını kaybedenlerin iddia edilen olaylarla hiçbir ilgisi olmadığını belirterek Tahran’ın sivil yerleşim yerlerini hedef almak için bahane ürettiğini açıkladı.

 İran Dışişleri Bakanı Erakçi:

“Lübnan’daki ateşkes doğrultusunda, ateşkes süresinin geri kalanında Hürmüz Boğazı’ndan tüm ticari gemilerin geçişi tamamen açık ilan edilmiştir.
Lübnan’daki ateşkes doğrultusunda, İran İslam Cumhuriyeti Limanlar ve Denizcilik Örgütü tarafından daha önce ilan edilen koordineli rota üzerinden, ateşkes süresinin geri kalanında Hürmüz Boğazı’ndan tüm ticari gemilerin geçişinin tamamen açık olduğu ilan edilmiştir.”

TRUMP DOĞRULADI

ABD Başkanı Donald Trump da sosyal medya platformu Truth Social'da yaptığı paylaşımla Boğaz'ın açıldığını doğrulayarak İran'a teşekkür etti. Trump açıklamasında "Hürmüz Boğazı tamamen açıktır ve ticaret ile tam geçiş için hazırdır. Ancak deniz ablukası, yalnızca İran’ı kapsayacak şekilde, İran ile yürüttüğümüz işlem %100 tamamlanana kadar tam olarak yürürlükte kalmaya devam edecektir. Bu sürecin oldukça hızlı ilerlemesi bekleniyor, çünkü maddelerin büyük kısmı zaten müzakere edilmiş durumda. İlginiz için teşekkür ederim." ifadelerini kullandı.

KISITLAMA UYGULANMAYACAK

Erakçi tarafından yapılan açıklamada, İran İslam Cumhuriyeti Limanlar ve Denizcilik Örgütü tarafından daha önce belirlenen koordineli rota kapsamında, ticari gemilerin güvenli geçişinin sağlanacağı vurgulandı. Bu kapsamda, ateşkes süresince Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerde herhangi bir kısıtlama uygulanmayacağı ifade edildi.

Erakçi, söz konusu kararın İsrail-Lübnan hattında sağlanan ateşkesle doğrudan bağlantılı olduğunu belirterek, bölgedeki tansiyonun düşürülmesine katkı sağlamayı amaçladıklarını dile getirdi. Açıklamada ayrıca, uluslararası ticaretin kesintisiz sürdürülmesi ve enerji sevkiyatının güvenliğinin korunmasının öncelikler arasında yer aldığı kaydedildi.

Kaynak: Halk TV

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcü Yardımcısı Tommy Pigott, iki ülkenin Washington büyükelçileri ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun katıldığı görüşmeyi "tarihi" olarak niteledi.

Pigott, ABD'nin arabuluculuğunda uzun vadeli bir barış anlaşmasına varılmasını umut ettiklerini belirtti.

Görüşmede taraflar, Lübnan'da İran'ın desteklediği Hizbullah'ın etkisinin zayıflatılması için birlikte çalışmak üzerine anlaştı.

Pigott, Lübnan hükümetinin gücü yeniden tekeline almayı ve İran'ın ezici etkisini sonlandırmayı planladıklarını belirtti.

Lübnan tarafı ateşkes ve ülkedeki ciddi insani krizin hafifletilmesine yönelik somut adımlar atılması çağrısı da yaptı.

Foto: reuters

Reuters haber ajansı, 14 Nisan'da ABD ve İranlı yetkililerin ateşkes görüşmeleri için bu hafta yeniden Pakistan'ın başkenti İslamabad'da masaya oturabileceğini aktarmıştı. Ajans haberini dört kaynağa dayandırdı.

İran'ın resmi IRNA haber ajansı ise Tahran ve Pakistan arasında mesaj alışverişi olduğunu ama ABD'yle yeniden görüşme yapılması konusunda uzlaşmaya varıldığına dair "herhangi bir bilgi olmadığını" bildirdi.

IRNA, bir diplomatik kaynağa dayandırdığı haberinde mesaj alışverişinin geçen hafta başarısızlıkla sonuçlanan görüşmelerin ardından yaşanan "güncel gelişmelerle" ilgili olduğunu söyledi.

Son dönemde artan gerilim ve sonuçsuz kalan temasların ardından planlanan bu görüşmelerin, taraflar arasında yeniden diplomatik bir zemin oluşturmayı hedeflediği belirtildi. Görüşmelerin, özellikle kırılgan ateşkesin kalıcı hale getirilmesi, İran’ın nükleer programı ve bölgesel güvenlik başlıkları üzerinde yoğunlaşması bekleniyor.

"PERŞEMBE GÜNÜ YAPILABİLİR"

Associated Press, 11 Nisan'da gerçekleşen ve sonuç alınamayan ilk görüşmelerin ardından bir sonraki yüz yüze görüşmenin perşembe günü yapılabileceğini öne sürdü. İslamabad'da gerçekleşmesi planlanan müzakerelere katılacak İran ve ABD heyetlerinin kimlerden oluşacağına dair ise henüz bilgi paylaşılmadı.

SÜRECİN NETLİK KAZANACAĞI İDDİA EDİLDİ

Diplomatik kaynaklar, temasların yeniden başlamasının tarafların diyalog kapısını tamamen kapatmadığını gösterdiğine dikkat çekerken, sürecin seyrinin yapılacak görüşmelerle birlikte netlik kazanacağını ifade etti.

Öte yandan, Washington ve Tahran’dan konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmış değil. Ancak kulislerde, tarafların mevcut gerilimi kontrol altına almak ve daha geniş kapsamlı bir anlaşmanın zeminini oluşturmak amacıyla temkinli bir diplomasi yürüttüğü değerlendiriliyor.

Kaynak: Halk TV

Buna karşılık gıda, tıbbi malzemeler ve temel ihtiyaçlar olmak üzere insanı yardım sevkiyatları denetime tabi olmak üzere izin verilecek. İran dışındaki limanlara giden gemilerin geçişine ise izin verilecek.

Bu gelişme, ABD ile İran arasında son dönemde artan gerilimin bir uzantısı olarak görülüyor. Taraflar arasında hafta sonu Pakistan’da gerçekleştirilen görüşmelerden sonuç çıkmamasının, Washington yönetiminin daha sert önlemler almasına yol açtığı savunuldu. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın nükleer program konusunda geri adım atmaya yanaşmadığını öne sürerken; Tahran yönetimi ise ABD’yi hukuka aykırı taleplerde bulunmakla suçladı.

Aziz Muhammed, bu hatanın formlar doldurulurken meydana geldiğini belirtti.

Kimlik formlarına ait ve kamuoyuna yansıyan görüntüler hakkında da açıklama yapan Muhammed, söz konusu görüntülerde Kürtlerin kendilerini “Suriyeli Arap” olarak tanımlamaya zorlandığı yönündeki iddialara değindi.

“Bireysel görüşleri yansıtmıyor”

Aziz Muhammed, “Kimlik başvuru formlarında ‘Suriyeli Arap’ yazıldığına dair bilgiler, başvuru sahiplerinin bireysel hatalarından ibarettir ve herhangi bir resmi görüşü yansıtmamaktadır” dedi.

Ayrıca yürürlükteki kurallara göre, etnik köken hanesine yalnızca “Suriyeli” ifadesinin yazılması gerektiğini vurguladı.

“Kürtlerin kimliğinin korunmasına önem veriyoruz”

Haseke Sivil İşler Dairesi Müdürü, şu ifadeleri kullandı:

“Biz, Kürtlerin kimliğinin korunmasına, ulusal yapının asli bir parçası olarak büyük önem veriyoruz. Kürt vatandaşların yasal çerçeveler içinde kimliklerini alabilmeleri için gerekli kolaylıkları sağlamaya çalışıyoruz.”

Aziz Muhammed, kararın Kürtler açısından önemine dikkat çekerek, uygulamayı memnuniyetle karşıladıklarını ifade etti.

Muhammed, Şam yönetiminin “Mektûman” (kimliksiz kişiler) dosyasını tamamen çözme konusunda kararlı olduğunu belirtti.

Gayriresmî verilere göre, 1962 yılında Haseke vilayetinde gerçekleştirilen olağanüstü nüfus sayımı nedeniyle yaklaşık 200 bin Kürt, vatandaşlık hakkından mahrum bırakılmıştı.

Sonrasında destekçilerine yaptığı konuşmada yenilgiyi kabul ederek, "Seçim sonucu açık ve acı verici" dedi.

İstifa etmeyen Orban, "pes etmeyeceklerini" ve yaralarını saracaklarını da savundu.

Ancak Magyar'ın partisi Tisza'nın parlamentoda anayasa değişiklikleri için yeterli üçte iki çoğunluğu kazanacağı öngörülüyor.

Peter Magyar'ın vaatlerinden biri, başbakanlık görevini iki dönemle yani sekiz yılla sınırlamaktı. Bunu yapılabilirse Orban'ın geri dönmesi imkansızlaşıyor.

İlk sonuçlara göre Tisza 138 sandalye kazanırken, Orban'ın partisi Fidesz 55'te kaldı.

JD Vance "21 saat görüştük" derken "kötü haberse bir anlaşmaya varamadık" dedi ve heyetin Pakistan'dan ayrılmayı planladığını vurguladı.

Vance, ülkesinin masaya esnek ve "iyi niyetle" geldiğini ve tarafların bir uzlaşmaya varamamasının talihsizlik olduğunu belirtti.

JD Vance "Buradan çok basit bir teklifle ve bunun nihai ve en iyi teklifimiz olduğu yönünde bir anlayış yöntemiyle ayrılıyoruz. İranlıların kabul edip etmeyeceğini göreceğiz" ifadelerini kullandı.

JD Vance bir gazetecinin sorusu üzerine "Basit gerçek şu ki, nükleer silah edinmeye çalışmayacaklarına ve nükleer silaha hızla ulaşmalarını sağlayacak araçları aramayacaklarına dair kesin bir taahhüt görmemiz gerekiyor" dedi.

ABD Başkan Yardımcısı bunu Başkan Donald Trump'ın "başlıca amacı" diye tanımladı.

Vance ayrıca İran'ın nükleer programının "yok edildiğini" ekledi ama İran'ın gelecekte nükleer silah geliştirmeyeceğine dair "temel bir niyet taahhüdü" gerektiğini ifade etti.

Vance, Pakistan Başbakanı ve Genelkurmay Başkanına da teşekkür etti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bakai de, sosyal medya paylaşımında Washington'ı "aşırı taleplerden ve hukuka aykırı isteklerden" kaçınmaya ve İran'ın "meşru hak ve çıkarlarını" kabul etmeye çağırdı.

Açıklamada, anlaşmaya uyulmaması durumunda "ateşin başlayacağı" ve bunun "daha büyük ve daha güçlü" olacağı ifade edildi.

ABD Başkanı ayrıca, anlaşmanın nükleer silahların engellenmesini ve Hürmüz Boğazı'nın açık ve güvenli kalmasını içerdiğini vurguladı.

Trump paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

"Ek mühimmat, silahlar ve gerekli olan her şeyle birlikte tüm ABD gemileri, uçakları ve askeri personeli, zaten büyük ölçüde zayıflatılmış bir düşmanın ölümcül şekilde etkisiz hale getirilmesi için İran'da ve çevresinde konuşlu kalmaya devam edecek. Varılan GERÇEK ANLAŞMA tamamen uygulanana kadar bu durum sürecek.

"Herhangi bir nedenle uygulanmazsa, ki bu pek olası değil, o zaman 'ateş başlar' ve bu, daha önce kimsenin görmediği kadar büyük, daha iyi ve daha güçlü olur.

"Bu uzun zaman önce kararlaştırıldı ve aksini iddia eden tüm sahte söylemlere rağmen - NÜKLEER SİLAH YOK ve Hürmüz Boğazı AÇIK ve GÜVENLİ olacak. Bu arada harika ordumuz hazırlanıyor ve dinleniyor; hatta bir sonraki hamlesini sabırsızlıkla bekliyor. AMERİKA GERİ DÖNDÜ!"

Taraflara teşekkürlerini ileten Şerif "tüm anlaşmazlıkların nihai olarak çözülmesi için müzakereleri sürdürmek üzere heyetlerini 10 Nisan Cuma günü İslamabad'a davet ediyorum" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, Şerif'in paylaşımı öncesinde Pakistan lideriyle yaptığı görüşmelerin ardından İran'a yönelik planlanan askeri operasyonları iki hafta süreyle askıya almayı kabul ettiğini açıkladı.

Kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden paylaşım yapan Trump, bu kararın İran'ın Hürmüz Boğazı'nı "tam, derhal ve güvenli" şekilde açmayı kabul etmesi şartına bağlı olduğunu belirtti.

Bu adımın karşılıklı bir ateşkes anlamına geldiğini vurgulayan Trump, "çift taraflı bir ateşkes" uygulanacağını söyledi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise İran'a yönelik saldırıların durdurulması halinde ülkesinin ateşkesi kabul edeceğini açıkladı.

Arakçi, "iki haftalık bir süre boyunca Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişin mümkün olacağını" söyledi.

Bakan, bu sürecin İran ordusu ile koordinasyon içinde yürütüleceğini belirtti.

İsrail Başbakanlık Ofisi ise ateşkes kararını desteklediklerini ancak ateşkesin Lübnan'ı kapsamadığını duyurdu.

Ancak bu konuda Hizbullah, Lübnan ya da ABD'den bir açıklama gelmedi.

İran ve Pakistan ise Lübnan'ın da ateşkese dahil olduğunu söyledi.

Lübnan için savaş yıkıcı oldu. Nüfusun yaklaşık beşte birine denk gelen 1,2 milyondan fazla kişi yerinden edildi ve 1.500'den fazla kişi hayatını kaybetti.

Kaynak,YURI GRIPAS/POOL/EPA/Shutterstock - Trump Salı günü sabah saatlerinde yaptığı ilk açıklamada "Bu gece bütün bir medeniyet yok olacak ve bir daha asla geri gelmeyecek" tehdidinde bulunmuştu

ABD Başkanı ateşkes ilanı yaptığı paylaşımında askeri hedeflerinin büyük ölçüde tamamlandığını ve İran ile uzun vadeli barışa yönelik kapsamlı bir anlaşma konusunda önemli ilerleme kaydedildiğini ifade etti.

İran'dan gelen 10 maddelik teklifin müzakereler için "müzakere edilebilir bir temel" olduğunu belirten Trump, geçmişteki anlaşmazlık başlıklarının büyük bölümünde uzlaşı sağlandığını kaydetti.

İki haftalık sürenin anlaşmanın nihai hale getirilmesi için fırsat yaratacağını söyleyen Trump ayrıca, "Bu uzun vadeli sorunun çözümüne bu kadar yaklaşmış olmak bir onurdur" ifadelerini kullandı.

Trump, 7 Nisan Salı günü sabah saatlerinde yaptığı önceki paylaşımında Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nı açmaması durumunda İran'da "medeniyetin yok olacağı" tehdidinde bulunmuştu.

Kaynak,Reuters - Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif

Tepkiler ne oldu?

ABD Başkanı Donald Trump ülkesinin savaşta "tam ve kesin bir zafer" kazandığına dair hiçbir şüphe olmadığını söyledi.

AFP'ye verdiği röportajda Trump, anlaşma kapsamında İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunun "tam anlamıyla kontrol altına alınacağını" ifade etti.

"Böyle olmasaydı bu anlaşmayı yapmazdım" diyen Trump, uranyumun nasıl ele alınacağına dair ayrıntı vermedi.

Trump Social Truth paylaşımında ise bunun "Dünya barışı için büyük bir gün" olduğunu söyledi.

"İran bunun olmasını istiyor, artık yeter dediler. Aynı şekilde, herkes de öyle" yazdı.

ABD'nin "Hürmüz Boğazı'ndaki trafik yığılmasına yardımcı olacağını" belirten Trump, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Pek çok olumlu adım atılacak. Büyük paralar kazanılacak. İran yeniden inşa sürecine başlayabilir...

"Tıpkı ABD'de yaşadığımız gibi, bu Ortadoğu'nun Altın Çağı olabilir".

Beyaz Saray da İran'la varılan ateşkes anlaşmasının ardından "zafer" ilan etti.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, sosyal medya paylaşımında, "Bu, Başkan Trump ve olağanüstü ordumuzun gerçekleştirdiği ABD için bir zaferdir" ifadelerini kullandı ve Trump'ın "Hürmüz Boğazı'nı yeniden açtırdığını" söyledi.

İran hükümeti ve devlet medyası, gelişmeleri rejim için büyük bir zafer olarak sunuyor.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi'nin yayımladığı açıklamada, ülkenin bu savaşta hedeflerinin neredeyse tamamına ulaştığı ve "düşmanın tarihi bir başarısızlıkla karşı karşıya olduğu" ifade ediliyor.

Reuters'ın aktardığına göre Irak'taki İslami Direniş de Irak ve bölge genelindeki operasyonlarını iki hafta süreyle askıya alacağını açıkladı.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres'in sözcüsü, ABD ve İran tarafından duyurulan "iki haftalık ateşkesi memnuniyetle karşılandığını" belirtti.

Açıklamada, "Ortadoğu'daki mevcut çatışmanın tüm taraflarını, bölgede kalıcı ve kapsamlı bir barışa giden yolu açmak için uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine uymaya ve ateşkesin şartlarına riayet etmeye çağırıyor" denildi.

Guterres, ateşkesin sağlanmasına yardımcı olan Pakistan ve diğer ülkelerin çabaları için "samimi takdirlerini" ifade etti.

İsrail ne dedi?

Trump'ın ateşkes açıklamasından kısa süre sonra İsrail'de sirenler çaldı.

İsrail ordusu, İran'dan fırlatılan füzeleri engellediklerini söyledi ve 7 Nisan Salı gecesi Kudüs'te birkaç yüksek patlama sesi duyuldu.

Trump'ın ateşkesi ilan etmesinden birkaç saat sonra İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, "İsrail, İran'ın derhal boğazları açması ve ABD'ye, İsrail'e ve bölgedeki ülkelere yönelik tüm saldırıları durdurması şartıyla, Başkan Trump'ın İran'a yönelik saldırıları iki hafta süreyle askıya alma kararını desteklemektedir" dedi.

Açıklamada, İsrail'in kara birliklerinin bulunduğu Lübnan'ın "ateşkes kapsamına dahil olmadığı" da belirtildi.

Netanyahu'nun Trump'ın karar alma sürecine ne ölçüde dahil olduğu ise net değil.

Şimdi ne olacak?

Müzakerelere arabuluculuk yapan Pakistan, tüm anlaşmazlıkların çözümüne yönelik kesin bir anlaşma için "ileri müzakereler yapmak üzere" heyetleri 10 Nisan Cuma günü İslamabad'da bir araya gelmeye davet etti.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, yüz yüze görüşmelere ilişkin devam eden temasların olduğunu kabul etti ancak "Başkan ya da Beyaz Saray tarafından açıklanana kadar hiçbir şey kesin değil" dedi.

Hangi biçimde olursa olsun, müzakerelerin çok zor geçmesi bekleniyor.

İki ülkenin, bu ateşkesin neyi kapsadığı konusunda birbiriyle çelişen tutumlar sergilediği görülüyor.

İran ile ABD geçen yıl içinde iki tur görüşme yaptı. Her iki seferde de müzakerelerin ortasında askeri gerilim tırmandı.

Karşılıklı tehditlerde neler söylenmişti?

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, 7 Nisan akşamı sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Donald Trump'a çağrıda bulunmuş ve ABD Başkanı'nın İran'a tanıdığı süreyi iki hafta uzatmasını istemişti.

Şerif, bu adımın "diplomasiye şans tanıyacağını" söylemişti.

Şerif, paylaşımında Ortadoğu'daki savaşın barışçıl yollarla çözülmesine yönelik diplomatik çabaların "istikrarlı, güçlü ve etkili" şekilde ilerlediğini ve yakın gelecekte somut sonuçlar doğurma potansiyeli taşıdığını belirtmişti.

"Diplomasiye fırsat tanımak için Başkan Trump'tan süreyi iki hafta uzatmasını içtenlikle talep ediyorum" diyen Şerif, İran'a da çağrıda bulunmuştu.

Pakistan'ın "iyi niyet göstergesi" olarak İran'dan Hürmüz Boğazı'nı iki haftalığına açmasını istediğini belirten Şerif, tüm taraflara da iki hafta boyunca ateşkes ilan edilmesi çağrısı yapmıştı.

Şerif, bu sürenin diplomasinin savaşın kesin olarak sona erdirilmesine katkı sağlaması ve bölgede uzun vadeli barış ile istikrarın tesis edilmesi açısından kritik olduğunu vurgulamıştı.

Pakistan liderinin ateşkes çağrısı, Trump'ın İran'a Hürmüz Boğazı'nı açması için verdiği ve 8 Nisan Çarşamba günü TSİ 03.00'te dolacak mühletin dolmasından kısa süre önce geldi.

Trump, 7 Nisan Salı günü sosyal medya hesabından İran'ı tehdit etti ve "Bu gece bir medeniyet, geri dönüşü olmayan bir şekilde ölecek" dedi.

Bunu istemediğini fakat bunun muhtemelen gerçekleşeceğini savunan Trump, İran'da "tam ve bütün bir rejim değişikliği" gerçekleştiğini de ifade etti.

İran yönetimi de Trump'ın tehdidine tehditle karşılık verdi.

Devrim Muhafızları, ABD'nin "kırmızı çizgileri aşması durumunda" yanıtlarının "bölgenin ötesine geçeceği" uyarısını yaptı.

“Rejim değişikliği sonrası yeni bir dönem başlayabilir”

ABD Başkanı Trump, açıklamasında İran’da “tam ve kesin bir rejim değişikliği” yaşandığını öne sürerek, bunun yeni bir sürecin kapısını aralayabileceğini dile getirdi.

Trump, “Artık Tam ve Kesin bir Rejim Değişikliği yaşandığına göre; daha farklı, daha akıllı ve daha az radikalleşmiş zihinlerin öne çıkmasıyla belki de devrim niteliğinde harika bir şey gerçekleşebilir, kim bilir?” ifadelerini kullandı.

“Dünya tarihi açısından kritik bir gece”

Trump, yaşanan gelişmelerin küresel ölçekte tarihi bir önem taşıdığını vurgulayarak, “Bunu bu gece öğreneceğiz; dünyanın uzun ve karmaşık tarihinde en önemli anlardan biri olacak” dedi.

İran’da 47 yıldır süren süreci de hedef alan Trump, “47 yıllık şantaj, yolsuzluk ve ölüm nihayet sona erecek” ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump açıklamasını, “Büyük İran halkını Tanrı korusun” sözleriyle tamamladı.

Ne olmuştu?

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldürüldü.

Son olarak ABD Başkanı Trump, Tahran yönetimiyle anlaşma sağlanmaması halinde elektrik santrallerini ve köprüleri hedef alarak İran'ın sivil altyapısını çökertmekle tehdit etmişti.

Trump, Tahran yönetimine anlaşma yapmak için 48 saatlik süre tanımış, bu süreyi 8 Nisan'a kadar uzattığını duyurmuştu.

ABD ve İsrail'in Körfez müttefikleriyle paylaşılan istihbarat notunda, Mücteba Hamaney’in konumuna ilişkin bilgiler yer aldı. Hamaney'in, Tahran’a yaklaşık 140 km uzaklıktaki dini bir merkez olarak görülen Kum kentinde olduğu belirtildi.

Notta, "Mücteba Hamaney, Kum’da ağır bir durumda tedavi görüyor ve rejimin herhangi bir karar alma sürecine dahil olamıyor" denildi.

The Times gazetesinin iddiasına göre, Ali Hamaney’in naaşı, ülkenin dini başkenti olarak bilinen Kum şehrinde defnedilmek üzere hazırlanıyor. İstihbarat teşkilatları, Kum’da "birden fazla mezar için büyük bir türbe inşa etmek üzere gerekli hazırlıkların yapıldığını" tespit etti. Bu durum, diğer aile üyelerinin ve muhtemelen Mücteba Hamaney’in de merhum liderin yanına gömülebileceği ihtimalini güçlendiriyor.

HAMANEY'İN KONUMUNA İLİŞKİN İLK İSTİHBARAT

Mücteba Hamaney’in yeri daha önce ABD ve İsrail istihbarat birimlerince biliniyordu ancak kamuoyuna yansıtılmamıştı. İngiliz basını, ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) ve İran’ın Washington’daki temsilciliği ile not hakkında iletişime geçti.

İran hükümeti, yeni dini liderin babası, annesi, eşi Zahra Haddad-Adel ve bir oğlunun öldüğü hava saldırısında yaralandığını doğruladı.

SAVAŞTAN BU YANA KAMUOYU ÖNÜNE ÇIKMADI

Mücteba Hamaney, mart ayı başında babasının yerine geçmek üzere seçilmesine rağmen savaşın başlamasından bu yana ne görüldü ne de kendisinden haber alındı. Bu süreçte, 56 yaşındaki Hamaney’e atfedilen iki açıklama İran devlet televizyonunda okundu. Pazartesi günü yayınlanan yapay zeka ürünü bir videoda, yeni liderin bir savaş odasına girip İsrail’in Dimona’daki nükleer santralinin haritasını incelediği gösterildi. Ses kaydının bulunmaması, durumunun kritik olduğuna ilişkin yeni iddialara yol açtı.

İranlı yetkililer Hamaney'in ülkenin “yönetiminde” olduğunu ısrarla vurgularken, muhalif gruplar hastanede komada tedavi gördüğünü iddia ediyor. Diğer bazı kaynaklar ise Hamaney’in bacağının kırıldığını ve yüzünden yaralandığını öne sürüyor.

Erbil Valisi Omed Xoşnaw Rûdaw’a yaptığı açıklamada, Erbil’e bağlı Darşekranê nahiyesinin Zergezewi köyünde, gece saatlerinde bir dronun doğrudan bir eve isabet etmesi sonucu Musa Zerari isimli bir vatandaş ile eşinin şehit olduğunu söyledi.

Üç drone gönderildi

Valisi, bölgeye üç drone gönderildiğini, ikisinin kırsal alana düştüğünü, üçüncüsünün ise söz konusu ailenin evine isabet ettiğini ifade etti.

Terörle Mücadele: Drone İran’dan gönderildi

Kürdistan Bölgesi Terörle Mücadele Birimi ise fırlatılan dronlara ilişkin yaptığı açıklamada, “Zergezewi köyünde bir sivilin evine düşerek bir kadın ve erkeğin şehit olmasına neden olan drone İran’dan gönderildi” ifadelerine yer verdi.

Açıklamaya göre, Salı günü saat 00:15 sularında İran topraklarından gönderilen bombalı bir drone, Erbil il sınırları içindeki Derşekran nahiyesine bağlı Zergezewi köyünde bir sivilin evine düştü.

Saldırıda Musa Enver Resul ve eşi Müjde Esad Hasan yaşamını yitirdi.

İki çocuk anne ve babasını istiyor

Köy sakinleri, saldırının aileyi uykuda yakaladığını belirtiyor.

Rûdaw’ın ulaştığı bilgilere göre çiftin en büyüğü 4 yaşında iki çocuğu bulunuyor. Drone’un düşmesi ve evin patlaması sırasında çocuklar başka bir odada oldukları için kurtuldu ve sağlık durumlarının iyi olduğu belirtildi.

Musa Zerari’nin amcasının oğlu Kerim Hasan, Erbil Adli Tıp Kurumu önünde Rûdaw muhabirine yaptığı açıklamada, ilk olarak bir dronun köyün kırsalına düştüğünü, ikinci dronun ise Musa’nın evine isabet ettiğini söyledi.

Kerim Hasan, Musa’nın iki çocuk babası olduğunu, büyük çocuğun yaşının 3-4 civarında olduğunu ifade etti.

Komşusu ve aynı zamanda akrabası olan İmad Bedreddin ise saldırı anını şöyle anlattı:
“Gökyüzünden gelen dronların görüntüsünü çekiyordum. İlk başta dronun boş bir eve düştüğünü sandım ve rahatladım. Ancak ne yazık ki Musa’nın evine düştü ve evi yerle bir oldu.”

İmad, çocukların durumuna ilişkin şunları söyledi:
“İki küçük kız çocuğu var. Olay sırasında başka bir odada uyuyorlardı. Büyük bir şok yaşadılar, çok korktular, adeta kendilerinden geçmiş gibiler. Sürekli ağlıyorlar ve anne babalarını istiyorlar.”

Aynı aile daha önce de kayıp verdi

Bu, ailenin ilk kaybı değil. İmad Bedreddin’in aktardığına göre Musa’nın kardeşi Abdullah Enver, 2018 yılında Karêçox Dağı’nda IŞİD’e karşı yürütülen çatışmalarda hayatını kaybetmişti.

Kürdistan Bölgesi Terörle Mücadele Birimi saldırıyı kınayarak,
“Bu saldırılar uluslararası hukukun açık ihlali ve savaş suçudur” açıklamasını yaptı.

Erbil zor bir gün geçirdi

28 Şubat’tan bu yana, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından, özellikle Erbil olmak üzere Kürdistan Bölgesi’ne drone ve füze saldırıları düzenleniyor.

Erbil Valisi Ümid Hoşnav, söz konusu günün “zor günlerden biri” olduğunu belirterek çok sayıda drone ve füzenin Erbil’e yönlendirildiğini söyledi. Bu saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısının 16’ya ulaştığını, bunlardan ikisinin son saldırıda yaşamını yitiren siviller olduğunu ifade etti.

Hademi, geçen yıl Haziran ayındaki 12 günlük İran-İsrail savaşı sırasında öldürülen Muhammed Kazımi'nin yerine atanmıştı.

Hademi Ocak ayında ülkede düzenlenen ve sert bir şekilde bastırılan protestoların ardından 10 istihbarat teşkilatının protestolarda rol oynadığını iddia etmişti.

İsrail Savunma Bakanı Israel Katz ve İsrail ordusu, Hademi'nin öldüğü saldırının sorumluluğunu üstlendi.

İsrail ordusunun Instagram hesabında Devrim Muhafızlarına "bir başka ağır darbenin vurulduğu" bilirtildi.