Zekeriya EKİNCİ yazdı: ULUSLARARASI ANA DİLİ GÜNÜ

İç içe yaşadığımız bir dil vardır, görmediğimiz. Belki de görmezden geldiğimiz! Hani Sevr’de kabul edilip Lozan’da inkâr edilen!...

Oysa ne güzeldir dillerin birlikte yaşaması.

Dillerin kaybolması kendiliğindendir. Diyalektik bir özle doğar, diyalektik bir özle yitime uğrar. Yapay değildir ki insan eliyle kayba uğrasın.

Ben milat öncesi diyeyim, siz milat sonrası deyin Mezopotamya topraklarında yaşayan ve görmezden gelinen bu dil, bir annenin doğurganlığını taşır özünde. Doğurganlığıyla dünya sıralamasında dokuzuncu basamağa yerleşmeyi başardı. Çünkü bu ana dil, bağlı bulunduğu Hint Avrupa Dil Ailesinin bereket saçan çocuğuydu.

Tarih bilmezlerin tarihine aldırmadı.

Nuh Tufanı Tabletleri içine adını yazdırdı. Mem û Zîn ile aşkın destanı oldu. Bazen Fars'ın Farsçasıyla yamalandı bazen Arap’ın Arapçasıyla bazen Türk’ün Türkçesiyle… Ne var ki yamayı kabullenmedi, kendi özüyle kendini pişirmeyi başardı.

Kendine ait dört parçanın birinde Kurmanci, birinde Sorani, birinde Gorani, birinde -biraz da iç içe- Zazaki ve biraz da Leki oldu ama yılmadı. Lehçelerin bağını sınırlar bile koparamadı. Fonetik yapı tarihe bırakmıştı izini. Ölemezdi, yeniden yaşamıyı hak kazanandı. Yaşamın ve toplumun edindiği deneyimle bağlantılı olarak varlıklara bakış açısına göre biçim verildi hece bileşenlerine. Kimi eril kimi dişildi artık dizgede sıralanan sözcükler.

Doğumunun daha birinci yılında erkek kuzuya berx, ikinci yılında kavir, üçüncü yılında hogeç, dördüncü yılında beran deme, dilin zenginliğindendi.

Çökeltilmek istenen bu dilde “çökme” sözcüğünün on beş kez farklı kullanımı da (tebiqîn, qebitîn, hedimîn, cûmbûn; hilweşîn, runiştin, pelişîn; telîn; çokdan; merixîn, nixin; dehibîn, herivin; kopîn, -mecaz- xerabûn) bu dilin zenginliğindendi...

Tekleşen bir toplumda tüm ana dillerin karması bir dil içinde yaşamak güzel olsa gerektir.

21 Şubat Uluslararası Ana Dili Günü kutlu olsun!