Van TSO, 257 yıllık Mem û Zîn el yazmasını kitaplaştırdı

VANMED (VAN) - Kürt edebiyatının başyapıtlarından Mem û Zîn, Van Ticaret ve Sanayi Odası tarafından hazırlanan özel bir yayınla yeniden okurlarla buluştu. Eserin 257 yıllık el yazması nüshasını temel alan kitabın lansmanı, Van TSO’da düzenlenen programla gerçekleştirildi.

Programa Van TSO Yönetim Kurulu Başkanı Necdet Takva, oda yöneticileri ve meclis üyelerinin yanı sıra akademisyenler, sivil toplum kuruluşları ve meslek odalarının temsilcileri ile çok sayıda davetli katıldı.

257 yıllık el yazması gün yüzüne çıkarıldı

Kitabın lansmanında konuşan Van TSO Yönetim Kurulu Başkanı Necdet Takva, çalışmanın yalnızca bir kitap yayını olmadığını, aynı zamanda bölgenin kültürel hafızasını geleceğe taşıyan önemli bir adım olduğunu söyledi.

Mem û Zîn’in sıradan bir aşk hikâyesinin ötesinde; insanı, toplumu, adaleti, sevgiyi ve bir arada yaşama iradesini ele alan büyük bir edebî miras olduğunu belirten Takva, bu çalışmayla eserin özel bir el yazması nüshasını günümüz okurlarıyla buluşturduklarını ifade etti.

Takva, 1700’lü yılların ikinci yarısında Selim isimli bir hattat tarafından kaleme alınan nüshanın 257 yıllık bir geçmişe sahip olduğunu belirterek, eserin bilinen en eski tam ve eksiksiz Mem û Zîn nüshaları arasında ikinci sırada yer aldığını kaydetti.

Van’ın ekonomik gelişimi kadar tarihine, sanatına ve kültürel mirasına da sahip çıkılması gerektiğini vurgulayan Takva, çalışmayı gelecek kuşaklara karşı bir vefa borcu olarak gördüklerini dile getirdi.

Aykaç: El yazması bölgenin hafızasını taşıyor

Kitabın editörü Doç. Dr. Yakup Aykaç ise çalışmanın iki ayrı hikâyesi bulunduğunu belirterek bunlardan ilkinin Ehmedê Xanî tarafından 1695-1696 yıllarında kaleme alınan Mem û Zîn, diğerinin ise eserin günümüze ulaşan el yazması nüshasının tarihî yolculuğu olduğunu söyledi.

Aykaç, üzerinde çalıştıkları nüshanın 1 Muharrem 1183, yani 7 Mayıs 1769 tarihinde Selim isimli bir müstensih tarafından yazıldığını belirtti. Nüshanın, tarihi belli ve eksiksiz olarak günümüze ulaşan Mem û Zîn yazmaları arasında en eski ikinci nüsha olduğunu ifade etti.

El yazmasının Bitlis ve çevresindeki tarihî yolculuğuna da değinen Aykaç, sayfalarda Hacı İbrahim, Hüseyin ve Abdurrahman-ı Kerborî gibi isimlerin yer aldığını aktardı. Nüshanın kenarlarına Feqiyê Teyran’ın kasideleri ve Melayê Bateyî’nin şiirlerinin de eklendiğini belirten Aykaç, Kerbori, Kanî-Gulan ve Berçelan gibi coğrafi isimlerin de el yazmasında kayıtlı olduğunu söyledi.

El yazmasında 31 karakalem çizim bulunuyor

Aykaç, eserin dikkat çekici özelliklerinden birinin de sayfa kenarlarına çizilmiş 31 karakalem resim olduğunu açıkladı. Çizimlerin, Mem û Zîn’in karakterlerini ve hikâyedeki sahneleri betimlediğini belirten Aykaç, bu görsellerin esere özgün bir sanatsal zenginlik kattığını ifade etti.

Çalışma kapsamında el yazmasının Kürtçenin ses yapısı, aruz vezni ve müstensih notları gözetilerek Latin harflerine aktarıldığını belirten Aykaç, nüshanın tarihî bağlamının da okurlara sunulduğunu kaydetti.

Aykaç, çalışmanın kültürel mirasın korunması açısından önemine dikkat çekerek Van TSO’nun bu girişiminin kentteki diğer kurumlara da örnek olmasını ve bir geleneğe dönüşmesini temenni etti.

Çeliktaş: Mem û Zîn Kürt edebiyatı için bir şaheser

Kitabın editörlerinden Dr. Sami Çeliktaş da çalışmaya katkı sunan isimler arasında yer aldı. Mem û Zîn’in Kürt edebiyatı ve Kürt toplumu açısından büyük önem taşıdığını belirten Çeliktaş, kitapta Mela Mahmud-i Bazidî’nin eserin olay örgüsünü, karakterlerini ve kurgusunu özetleyen çalışmasının Türkçe çevirisine de yer verildiğini söyledi.

Bu bölümün, Kürtçe okumaya hâkim olmayan okurların da eserin içeriğini daha iyi anlamasına katkı sunacağını ifade eden Çeliktaş, kitabın baskı kalitesi, sayfa yapısı, orijinal el yazması görüntüleri ve Kurmancî metniyle önemli bir kaynak niteliği taşıdığını dile getirdi.

Mem û Zîn’in Kürt edebiyatında kanonik bir eser hâline geldiğini belirten Çeliktaş, eserin taşıdığı mesajın toplumsal yaşamda yeterince karşılık bulmadığına dikkat çekti. Çeliktaş, gelecekte yapılacak çalışmaların bu mesajın daha iyi anlaşılmasına katkı sunmasını diledi.

Taha: Ehmedê Xanî anlaşılırsa coğrafya ışığına kavuşur

Eserin görsel ve sanatsal danışmanlığını üstlenen Prof. Dr. Mahir Taha da Mem û Zîn’in kültürel ve düşünsel önemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Polonya’da katıldığı bir konferansta bir sosyoloji profesörünün kendisine aktardığı görüşü paylaşan Taha, Ehmedê Xanî’nin düşüncelerinin anlaşılmasının bölgenin geleceği açısından önem taşıdığını vurguladı.

Taha, Xanî’nin düşünce dünyasının kavranmasının bölgenin kültürel birikiminin yeniden değerlendirilmesine katkı sunacağına inandığını belirterek çalışmada emeği geçenlere teşekkür etti.

Kitap katılımcılara hediye edildi

Van TSO öncülüğünde hazırlanan çalışma, Mem û Zîn’in tarihî bir nüshasını akademik incelemeler ve görsel materyallerle bir araya getirerek okurlara sunuyor.

Programın sonunda kitap, lansmana katılan davetlilere hediye edildi. Çalışmanın, Kürt edebiyatının önemli eserlerinden Mem û Zîn’in korunmasına, araştırılmasına ve gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sunması hedefleniyor.