Göçerlerin dili... (Video)

ZIMANE KOÇERAN GÖÇERLERİN DİLİ - Anonim-

DEMSAL/MEVSİM Demsal: Mevsim Demsalî: Mevsimlik Dema Çandînî: Ekim Zamanı Dema Hilanînî: Ürün kaldırma/toplama zamanı WAR/YURT Berî: koyunların sağım yeri Barroj: Güneş alan yamaç Çewlîk: Çiftlik Dılav: Pınarların başından başlayarak aşağı doğru açılmış su birikintisi çukurları Gom: Yayla evi; Davar yeri Gom: Ağıl Gomé Pez: Koyun ağılı Gomé Manga: İnek ağılı Gund: Köy Gundî: Köylü Gor: Mezar Goristan: Mezarlık Havîn: Yaz Havînî: Yazlık Maxal/Meğel/Mexel: Koyun sürüsünün yatırıldığı yer Mérg: Otlak, mera Nol: Dere Nova: Sıra Peg/Pak: Çadır yeri. 2.Küçük korunaklı yer Sarsi: Gölgelik Savîş: Zehirli ot Tırb: Mezar War/ Vor: Yurt, yer, konak yeri Ware Bahare : İlk yerleşilen yayla Waré Havînî: Yaz bölgesi Waré Payîzî: Sonbahar bölgesi Xedanî: Koyunlara tuz verilmesi, tuz verilen yassı taşlardan oluşan alan. Ziving: Kışlık Zivistan: Kış yatırıldığı yer. KOÇ Koç: Göç Koçber: 1.Göçmen, 2.muhacir 3. Göçmen hayvanlar. Koçer: Oba, Obada yaşayan halk, konar-göçer. Koçkırın: Göç etmek KELÛPEL /ARAÇ-GEREÇ Afir: Yemlik Avreng / Bır kırın, Porzın / Parzın: Hayvanın yününü kesmek için kullanılan makas. Barsik: Palanın boyun altı ipi Barver: Palanın bele bağlanan ipi Bazbend: Kola takılan ayetli muska Bilûr: Kaval Birrak: Koyun kırkma makası Dajda: Kıl çadır parçaları. 5 ayaklı çadırda 12 dajda/parça olur. Çelxan(Çelxang): Çadırda direğe asılan islemeli, orta ayna Çâlê Qulpî /Çolé qulpé: Kulplu Çalê zîlanî: Zilani türde heybe, atın üstüne de atılır. Çıllong: Küçük direk Ço: Sopa Çol: Katık saklama yeri çukuru Çullé Tenînî: Kulpsuz Çuvallar Çungu: Çadır ipi Harî: Yün Haqî Xalîkî: Havlulu halı Hebané/ Havané Şivan: Katık torbası Heseré Beran: Koç baş bağı Hêşi: Çadırın saçakları, yere değen alt kısımları Hawser/Hewsar/Hewser: Yular Haqîvê Xalikî: Halı tarzı dokunmuş heybe Haqîvê zilani /Haqî Zelanî: Atın terkindeki koruyucu halı İspek: ip yapımında kullanılan ağaç direkleri Kapkenîk: İp sapanı Kom: topluluk Kondanîn: Çadır kurmak Konê Reş: Kıl çadır Koz: Kuzu barınağı Küngî-Çadırda yağ, peynir depolanan bölüm Koşoğ: Peynir süzme aparatı Mezrep: Balyoz Mêkut: Tokmak Mix: Kazık, Mıxe keran: Eşeklerin bağlı olduğu kazık Palan/Palî: Yük eyeri Palık: Eşek palanı Parzin/Porzın: Peynir süzme bezi Perde Horasani: Çadır bölme perdesi Pezband: Koyunbağı Pişté Tosye: Bir bel kuşak çeşidi Post: Deri Puldun: Yağmur arkı. Sîdan: Tuzluk Sıng: Kazık Sıng: Tığ Şiv: Sopa Şift: Henüz kurumamış esnek dal.. Ustun/Stun: Çadır direkleri Qolan: Palanın kuyruğa bağlanan ipi Uzengî: Eyer ayaklığı Weris: Çadir ipi Qilav /Kılav: Çoban örtüsü Xwerginî: Kırmızı kaya tuzu. Xwemî: Beyaz kaya tuzu. Zangil: Koyuna takılan zil Zingil: Kısır koyun zili Zilanî: Çuval çeşidi Zîn: Eyer HEYWANAN/AJALAN: HAYVANLAR Avis: Hamile Bergir/ Bargir: Yük atı. Beygir Canik: Genç dana Canû. 1.yaş üstü tay Baran/Beran: Koç Berx/Barx: Kuzu Berğe avon: Çelimsiz kuzu Bizin: Keçi Cehnî: Tay Çebîş: 1 yaşındaki erkek keçi Delağ/Nag/Dundil: Dişi deve Emlîk: Zamansız doğum yapan koyunun kuzusu. Ga: Öküz Gisk: 1.yaşındaki keçi yavrusu Gollik: Dana Hannîk: Kahve-siyah renk karışımlı keçi Hesp: At Hespé: Erkek at Hécin: Çift hörgüçlü deve Héştir: Deve Hirrîk: Zayıf kuyruklu koyun Höğeç: 1- 2 yaşındaki erkek toklu Kalîn: Melemek Kavir: 1-2 Yaşındaki dişi koyun Ker: Eşek Kûrîk: Eşek veya at yavrusu Kuskus: Kışın erken doğan kuzu Mahîn/ Mayîn: Kısrak Manga: İnek Mé: Dişi Koyun Mî: Koyun Miye navon: Kuzusunu kabul etmeyen koyun Nîrî: Teke Nogin: İki yaşındaki koyun Nogon: Büyük Dana, yaklaşık 8 aylık Sipe Qantire: Yavru, küçük katır anlamında Katır yavrusu Sipik: Eşek yavrusu Şulluk: İri kuyruklu koyun Tiştîr: Bir yaşındaki keçi Qantir: Katır Qarrik/Karik/ Kıdik: Keçi yavrusu Stewir: Hamile olmayan ŞOL Û PÎŞEYÎ: İŞ ve MESLEK Ajovan: At sürücü Alav: Alet Alojcî: 40 taneden daha az koyunu olan. Öğle ve akşam arası sürüyü yayım nöbeti. Berîvan: Koyun sağıcı kadın. Berxçî: Kuzucu Dûajo: Yardımcı Çoban Govend: Toplu eğlenme Heştirvan: Deveci Hewgel: Yaylada sürü ortaklığı Pali: Ekin biçme Pali: Yün eğirme Pali: Yün eğirmede yardımlaşmacı kız arkadaşlar Pazcî: Koyuncu Serberî: Koyun başını tutan Serşivan: Tecrübeli, yetkili baş çoban Şivan: Çoban Şîn: Ağlayarak şarkı söyleme, dövünme. Şinde durık: Ağılayarak şarki söylemek Bİ ŞÎRANÎ: SÜT İLE YAPILAN Çaqlama: Az sulu bir ayran Çolik: Çökelek Daw/Dew: Ayran Fir/Firû: Doğum yapan hayvanın ilk sütü Qaşax: Peynir, çökelek ve yağın içindeki su çıksın diye ağaçların ince dallarından hazırlanmış süzek. Rune nivişk: Tereyağı Şîr: Süt Şuji: Peynir suyu Talama: Sütün mayalanması Xandur: Doğum yapan hayvanin ilk sütünü kaynatınca elde edilir. XWARİNA KOÇERAN: KOÇER YEMEKLERİ Çorbe: Çorba Mast: Yoğurt Qeymax: Kaymak Pendir /Penêr: Peynir Rún: Yağ To: Kaymak Tollik: Ebem gümeci çorbası Torak: Bir peynir çeşidi KATKIDA BULUNANLAR Abbas Parlak: Aşîré Atmîyan; Gunde Belliké, Çiyayé Gol é Arapgir/Meletî Ali Buran:Aşireti: Milli, KÜRAN/KURİ, Zozan havînî: Karacadağ, Zivistanî: BERİ Ceylanpınar ovası. Bu göçerlik adresleri 1950'ye kadar sürdü. DP geldi Bizim aşirete yasak etti. Cumali Uyan: Gundé Qale, Çiyayé Mîşar, Baskîl/Herberd/Harput Gewro Hasan Aşireti: Balyan, Yayla adresi: Çiyayê Ode/Çiya Spi/ Beydağı'nın güneybatı cephesi, Meletî. Kurmanciye Canbegi Meletî. Mahir Uğur: Adres: Zozana Şed-Zozana Arîmazin/ Ji Kuracîka MELETÎ Osman Solar: Direjan, Çîya Yêma-Arapkir-Divriği